САРЫ
1омоним сын есім. 1. Піскен егіннің немесе алтынның түсіндей түс. 2. Ақ және сары өңді адамдарда болатын терінің ақшыл өңінің түрі. 3. Ақыл, парасаттың, кейде уайым, қайғының символы болып есептелетін, символдық мәні бар түс. // Сары өңді адам. // Сары нәсілді адам. // Сары түсі басым қылаң ат. // Алтын сияқты бағалы металлургиялық. Сары аққайран. зоологиялық. Аққайранның сарғыш түстi түрi. Сары ала етек сарпылтаң. Күнделікті күйбің тіршілік ыңғайымен сарытап болған. Сар [ ы ] жалақ. Ерні үнемі жалақ (жара) болып жүретін адам. Сар [ ы ] садақ. көнерген сөз. этнографиялық. Қайыңның қабығымен қапталған, сары түсті садақ. Сар [ ы ] жағал оқ. көнерген сөз. Сарғайған қайыңнан жасалған берік оқ, сары жебе. Сары [ ақ сары ] қыз. поэтикалық. Аішыл сары немесе сары өңді әдемі қыз. Сары [ бие ] самаурын. бейнелі сөзқолданыс. Үлкен жез самаурын. Сары [ сар ] жез. Арзан, сапасы төмен жез, содан жасалған бұйым. Сары ала жез түймеге мақтанды [ шен төсін керді ]. бейнелі сөзқолданыс. Мәнсапқор болды, шен-шекпен қуды, мәнсабына мас болды. Патшалық Ресейдің қазақ жерін отарлау кезіндегі дәстүрлі әкімшілік жүйені бұзып, күшпен енгізілген басқару лауазымдарындағы шеншекпендері сарыала түсті, халықтың мүддесін аяққа таптағандар туралы ]. Сары ала күз. Өсімдіктердің жапырағы сарғайып, түрлi түске боялған, күздің күшіне енген орта кезi. Сары ала қылыш. Алтын жалатқан сабы бар, шаншу, түйреу, шабуға арналған өткір жүздi соғыс қаруы. Сары ала. а) Ақ, қара немесе басқа түстермен сары араласқан түстің түрi. ә) Сарышұнақ аяз, қыстың күшіне енген сары аяз кезi. б) Қатық не айран немесе езілген құрт қосылған (сорпа). в) Сүрленген майлы соғым етi. Сары ала киінген. эвф. Патшалық Ресейдің қазақ жерін отарлау саясатын жүзеге асырушы әскери, әкімшілік шен иелері [ китель, мундирлерінің сары аралас түсіне қарай аталып отыр ]. Сары алақоржын. зоологиялық. Жазық жерлердің сазды және саздықиыршық тасты телімдері мен тау бөктерлерін мекендейтін кеміргіштер отрядына жататын, таралу аймағы шағын, сирек кездесетін аң. Сары алқа. Алтын алқа. Сары ат. Сары түсі басымдау қылаң ат [ Қазақта жылқының қылаңынан гөрі бараны төзімділігі үшін бағалы болған, ал қылаң түстілерін сәнді көріну үшін бозбала қызға барғанда мінеді екен ]. Сары барақ [ ат ]. Жүні ұзын, сарысы басым қылаң ат. Сары барқын дала. Сары мен сұрғылт, қоңыр араласқан түске еніп жатқан жазық, дала. Сары володушка. өсімдік. Шатыршагүлдер тұқымдасына жататын биіктігі 40–120 сантиметр, маусымшілде айларында гүлдеп, жемісі шілдетамызда пісетін көпжылдық шөптесін өсімдік. Сары жай. Саржа. Сары жалқын. Оттың жалыны тәрізді сарғыш қызыл түс. Сары жебе. Сарыжағал оқ. Сары жүн [ жүнді ] оқ. көнерген сөз. этнографиялық. Қауырсыны сары, берік, үлкен жебе. Сары инелік. Сары түсті, үлкен, ұзын инелік. Сары қант. тамақ өнеркəсібі. Қамыс құрағынан алынатын қант. Сары орыс. сөйлеу. Қазақ жеріндегі орыстар [ бұған қарама-қарсы қара орыс деген ұғым қазақ тілін білетін, қазақ жұртымен етене араласып кеткен орыс ұлтының өкілдері дегенді білдіреді ]. Сары уыз. Жұмыртқаның ішіндегі сары түсті қоймалжың зат есім. Сары шегір. саятшылық. Қауырсынына сары араласқан бүркіттің түсі. Сары шұбар. Шұбары бар сары өңді (түсті).
САРЫ
2омоним... Жер бедері, су қоймаларының күрделі аттарына тіркескенде кең, басты, негізгі, анық, айқын көрінетін деген; жануар, мал, аң аттарына – зор, төзімді, мықты; тағам аттарына – қуатты, күшті маңызды; әртүрлі тұрмыстық заттар аттарына – үлкен, көлемді, қымбат, бағалы; табиғат құбылыстары мен басқа құбылыс аттарына – ұзаққа созылған, ұзақ, созылмалы, бірсарынды, үздіксіз деген сияқты т.б. мағыналарды үстейтін қосымша сөз. Сары ала қазы. Майлы сүр қазы. Сары ала таң. Ұзақ таң. Сары ала ту. этнографиялық. Үлкен соғыс туы. Сары ала [ сары ала, сорпа ] тұздық. Қатық не айран немесе езілген құрт қосқан сорпа, тұздық. Сары алтын. поэтикалық. Жалт-жұлт еткен, қоспасыз таза алтын. Сары алтындай. поэтикалық. Бағалы, қымбат. Сары алтындай еледі. поэтикалық. Көп ішінен таңдады. Сары алтындай мінезі ауыр. поэтикалық. Салмақты, ұстамды. Сары алтындай сары қымыз. поэтикалық. Бағалы, емдік қасиеті жоғары сары қымыз. Сары алтынның [ буынан ] буындай. фоль к. а) Елітіп әкететін, еліктіре жөнелетін. ә) Көз тоймайтын сұлу. Сары атан. Ауыр жүк көтеруге шыдамды, көш бастайтын, үлкен атан түйе. Сары аурудан [ сүзектен ] тұрғандай. Қатты жүдеген, арыған. Сары [ шұнақ ] аяз [ қызыл шұнақ сары аяз, сақылдаған сары аяз ]. Қақаған суық, шыңылтыр, ұзаққа созылған қатты аяз. Сары аю. Үлкен аю. Сары аяздай сартылдады. поэтикалық. Қартайды, қаусап, қалтырады. Сары аяқ. этнографиялық. Үлкен аяқ, үлкен табақ. Сары аяң. Аттың бірқалыпты ұзақ жүрісі. Сары балық. Үлкен, еті мол балық. Сары баспасөз. жағымсы з. Сапасы төмен, нақты принципi, айқын бағдары мен ұстанымы жоқ қарабайыр баспасөздің жиынтық атауы. Сары бел. Анық көрінетін, кең бел-белес. Сары бесін. Сарша бесін (түстің нақ қызған шағы). Сары бетеге. бейнелі сөзқолданыс. Әбден піскен бетеге шөп. Сары беткей. Созылып жатқан кең беткей. Сары бидай. поэтикалық. Бітік өскен, сап-сары боп піскен бидай. Сары бүлкек. Аттың бірқалыпты ұзақ бүлкектеген жүрісі. Сары [ сар ] дала. а) поэтикалық. Ұшы-қиыры жоқ, шетсіз-шексіз, кең дала; қазақтың байтақ жері. ә) Сусыз, елсіз, қаңырап жатқан бос жер, ен дала. б) Жазық, тегіс жер. Сары далада сарыуайым. бейнелі сөзқолданыс. Жапанда өз қайғысымен жалғыз қалып қойғандай күйзелген күй. Сары [ сар ] даланы көл қылды. поэтикалық. Қатты қайғырды, қайғы жұтып, жылағанда етегі толды. Сары жаз. Жаздың нақ қызған шағы, жаз ортасы. Сары жамбас болды. Ешқайда шықпай, ұзақ жатып алды. Сары жел. Тынымсыз соққан, бірқалыпты ұзаққа созылған жел. Сары желдірді. Біркелкі, ұзақ жолда шаршамай жеткізетін аяң желіске салды. Сары желіс. Біркелкі, ұзақ жолда шаршамай жеткізетін желіс. Сары жол [ жолды ]. а) Жолы қиын, қырсықты (адам). ә) Сарсылтып, шаршататын ұзақ жол. Сары жон. Шөбі ерте пісіп кеткен, самал есіп тұратын кең жон. Сары жұрт. Оты қашып тозған, шиырланған қоныс. Сары жілік. Сарыгідір орта жастағы кісі. Сары кезең. Үлкен, кең, анық көрінетін кезең. Сары кесе. Литрлік үлкен кесе. Сары күз. Күн салқындап, дала сары ала тартқан күйге енген кез; нағыз күз. Сары күй. Орташа күй, орта қоңы. Сары күрең. Сарғыш тартқан күрең түс. Сары қабық. жергілікті сөз. Ағаштың екінші қабығы. Сары қалпақ. стил ь. Күннің нұры, сәулесі, шуағы. Сары қамыс. Қалың, ну қамыс. Сары қарын бала. Шиеттей жас бала. Сары қарын тартты. Егде тартты, жасы келді. Сары қарын. Орта жастағы кексе әйел. Сары қасық. жергілікті сөз. Үлкен қасық, ожау. Сары қатық. Майлы, дәмі тіл үйіретін қатық. Сары қи. Қызуы мол, нығыз қи. Сары қурай. өсімдік. Оңайлықпен жұлынбайтын, тамыры терең, іші қуыс, сабағы қатты қурай. Сары құлақ. Көп естіген, көп тыңдаған, есте көп сақтайтын. Сары қымыз. этнографиялық. Шөп пісіп, биенің сүті қоюланған кездегі бетінде майы қалқыған, ашуы бабына жеткен қуатты қымыз. Сары қымыз сапырды. Бие сауып отырды, сауынға биесі бар болды. Сары майдай елжіреді. јте іатты мейірімі түсті, көңілі іұлады. Сары майдай ерітті. Жанжүйесін босатты. Сары манат. Аса қымбат, бағалы барқыт мата, содан тігілген сырткиім. Сары маңыз. Сүттің қою, майлы бөлігі. Сары маса. Даусы қатты естілетін үлкен маса. Сары мая. Үлкен мая. Сары мәуіт. Ашық түсті бағалы мауыты мата. Сары оба. а) көне зират. ә) жергілікті сөз. Бетегелі шөбі бар, адырлы жер. Сары өзен. Үлкен, шиырланған өзен. Сары сайран жер. поэтикалық. Кең дала, ұшы-қиырсыз өлке. Сары салық. Үлкен салық. Сары сәске. Түс ортасы, түстің қызған шағы. Сары селеу. өсімдік. Селеу шөбінің бір түрі. Сары су. Үлкен, арнасы кең, ағысы бірсарынды терең өзен. Сары тазы. Жүні сары, әккі, көптен бері ерткен, сыралғы, жүйрік тазы. Сары тамыз. Сарша тамыз. Сары таң. Жаздың ұзақ таңы. Сары тап болды. Жүдеді, әбден титықтап азды. Сары төсек болды. Ұзақ ауырып жатты. Сары тіс [ тісті ]. Біраз жасқа келген, жасамыс. Сары үрпек балапан. Қанаты қатпаған, жас, тәжірибесіз. Сары фосфор. Фосфордың сары түсті түрі. Сары шай. сөйлеу. Тақта шай, кірпіш шай. Сары шәйнек. Әбден қолдың табы сіңген, көнеден ұсталып келе жатқан үлкен шәйнек. Сары шөл. Иен жатқан шөл дала. Сары шыбын. Өлексеге, сасық иіске үймелей кететін үлкен шыбын. Сары тісті. Егде тартқан, қартайған. Сары тоқым [ сірі тоқым ] ұры. Алыстан шеттеу жерлерден мал, әсіресе, жылқы малын ұрлаумен айналыстын баукеспе. Сары тышқан. Терісінің түсі сары, далалы жерді мекендейтін кеміргіш, сарышұнақ. Сары уайым жамылды. Қалың қайғы-қасірет басты. Сары ызғырық. Ұзақ соққан баяу суық жел.