НЕ
есім. 1. Сұрау мағынаны білдіретін есім сөз. 2. Неше түрлі, қилы-қилы. Не айтарын білмеді. Жауап таппады, сасып, әбіржіп қалды. Не айтып, не қойғанын, не қылғанын білмеді. Орынсыз, қисынсыз іс істеді. Не ақың кеттi. Қандай алажағың бар еді деген мағынада. Не ақысы бар. Қатысы жоқ. Не арманы бар. экспрессивті. Арманы жоқ, армансыз. Не ары, не берi. сөйлеу. Әрi-сәрi, не боларын білмей. Не атамда, не батамда жоқ. Еш қатысы жоқ, жеті атамда жоқ. Не әкеңнің құны [ көз құны ] бар. Ала алмай жүрген кегің, кеткен есең бар ма еді деген мағынада. Не бары. Бар болғаны, бар-жоғы. Не басыңа күн туды. Осыншама мазаланатындай нендей жағдай болды деген мағынада. Не берсе де. Қандай нерсе ұсынса да, азкөбіне қарамай. Не бетімен қарады [ не бетінайтады ]. Ұялмай-қызармай кісі бетіне қалай қарайды; қандай уәжді сөз айта алады деген мағынада. Не бетін айтамын? Қалай айтып жеткіземін, не деп айтамын деген мағынадағы сөз. Не болады. сөйлеу. Ендi одан не шығады, ешбір пайда жоқ деген мағынада. Не болары. Немен бітері, аяқталары. Не болмаса. Немесе, оның орнына. Не болса соған. Болар-болмас нерсеге, түкке тұрмайтын сөзге, іске. Не болса сол. Жоқтан өзге, түкке тұрғысыз. Не боп қалды. Күтпеген не болды, бүлінгендей не болды. Не бір. Өте озық, аса жарамды, мақтанарлық. Не біттi. Не болды, нәтижесi қандай болды? Не бітірдi. Қандай пайда әкелдi, нендей үлес қосты. Не дауа. Не шара, амалың бар ма. Не де болса [ не болса да ]. Қалай да, қайтсе де, қандай жағдай болса да, не күтіп тұрса да, нар тәуекел деген мағынада. Не деген. Таңғаларлық, керемет, ғажап; өрескел, ерекше. Не демейдi. Бәрін де шындықты да айтады, жала да жабады. Не десе о десін. Не істесе де, не айтса да берібір, мен бермеу. Не жазды. Жазығы, айыбы қайсы, қандай кінемен жақпай қалды. Не жаздым? не жазып қалдым?. Қандай кінәммен жақпай қалдым деген мағынада. Не жақсылық күтуге болады? Қандай пайда, дұрыс нетиже береді деген мағынада. Не жаны. экспрессивті. мүсіркеу. Қалай, қалайша, қайтіп. Не жетсін [ жетеді ]. Ойдағыдай болып орындалғаны дұрыс, іске асқаны жөн; не тең келеді деген мағынада. Не жорық. Несі жөн, несін айтасыз, не бар. Не жыларын, не күлерін білмеді. Лажы қалмады, амалы таусылды. Не заман. Көп уақыт болды, талай заман өтті. Не заманғы. Қанша уақыттан бергі, қашанғы. Не заматта. Аздан соң, біраз уақыттан кейін. Не заматтан соң. Біраз уақыттан кейін, аздан соң. Не керегi [ пайдасы ] бар. Несіне еуре болады, қажеті қанша. Не [ неге ] керек. сөйлеу. а) Сонымен, сөздің қысқасы, айтып-айтпай не қылайын деген мағынадағы сөйлеушінің ойын білдіреді. ә) Не қажеті бар. б) Тыныш жатпай ма, тыныш жүрмей ме, енді не жетпейді деген мағынадағы біреуге кеюді білдіреді. Не көрмеді. Нені басынан кешпеді, өткермеді деген мағынада. Не көрсетпеді. Көп бейнет шеккізді деген мағынада. Не көрінді. Не басына күн туды, не пәле болды, нендей жаманшылық келді, соншалықты не болды? деген мағынада. Не күйге түсірді. Қандай жағдайда қалдырды, не істеді деген мағынадағы біреуге ашынып, ренжіп айтылатын сөз. Не қара басты? Жаман қылықты істеуге не себеп болды; сонша өзіңе не көрінді; басыңа не күн туды? Не қара көрінді? Бір нәрсеге, біреудің немесе өзінің ісіне разы болмағанда, кейігенде айтылатын “сонша не болды”, “бір нәрсе болды ма” деген мағынадағы сөзқолданыс. Не қилы. Не түрлі, неше алуан. Не қылғанмен. Қалай еткенмен, сонда да. Не қылмады. Қорлығы өтті, азабы батты деген мағынада. Не қылса. Қайтсе де, қалай болғанда да. Не қылсын. Керек қылмады, елең қылмады деген мағынада. Немдi аяйын. сөйлеу. Аярым жоқ, аянбаймын. Немді қастерлейді? сөйлеу. экспрессивті. Қандай қасиетімен сыйлы, қадірлі болмақ деген мағынада. Не нәрсе болсын. Қандай да бір зат, ұғым, әрекет болсын; кез келген нәрсе. Не нәрсе. Қандай нәрсе, не зат, нендей ұғым, не мәселе, не жағдай. Не нәрсе бар. Ештеңе жоқ. Ненің ақысы. Не үшін, неліктен. Неңдi алған. сөйлеу. кекесін. Саған не жоқ; қолдан келмейтінге несіне ұмтылдың деген мағынада айтылатын сөз қолданыс. Неңдi алдым. Не жаздым, не iстедім деп налығанда айтылатын сөз. Нең кеттi. Ештеме болмайды, ештемесі кетпейді деген мағынада. Не себептi. Неліктен, неге. Не үшін. Кім үшін, не деп. Несi бар? Онда тұрған ештеңе жоқ, ұялатын дәнеңесi жоқ. Несi құрады. Несі кетеді, ештеңе де етпейді деген мағынада айтылады. Несi сән? Мәнісі не, пайдасы қандай, несіне керек деген мағынадағы бос нәрсе ғой дегенді білдіретін сөзқолданыс. Не қылса. Дәу де болса, қайтсе де, әйтеуір. Нені болсын. Қандай нерсе болса да, берін, түгел. Ненің белгісі. Қандай нерсеніңњкөрінісі, не білдіріп тұр. Не ол емес, не бұл емес. Әрісәрі. Не пайда? Қаншалық рақат, не жақсылық, келіпкетер не бар деген мағынадағы қолданыс. Не пәле. Не нәрсе, қандай сұмдық. Несі артық. Қай жері жақсы, несі асып тұр. Несі кетті. Еш нәрсе де болмайды, ештеңке бүлініп қалмайды. Несін береді. Беретін еш нәрсесі, түгі жоқ. Несін жасырайын [ жасыратын несі бар ]. Дұрысын айтқан жөн деген мағынада. Несіне [ неме ] жетіседі. Неге қағынады, не нәрсеге мәз болады деген мағынадағы сөзқолданыс. Не табады. Не ұтады, неменеге қол жеткізеді. Не тамды. Болар-болмас пайда, демеу болды ма. Не теңі! экспрессивті. Әліне қарап алсын, нәрсе, зат, адам оның қолы емес, теңі емес деген мағынада айтылатын сөз. Не тұрыс бар? бостан-бос уақыт өткізудің не қажеті бар деген мағынада. Не түрлі. Неше, бірнеше. Не түрі. Көп түрі, алуан нәрсе. Не түрлі масқараны өткерді. Небір сұмдықты көрді, талай қиындықты бастан кешірді. Не түсер. Не шығар, не пайда. Не тындырады? Ештеңе бітірмейді, ешбір істі үйлестірмейді деген мағынада. Не тысы, не астары жоқ. Мәнсіз, мағынасыз, iліп алып қызықтырып әкететін ештеңесi жоқ. Не уайым бар. Ойланатын, қамығатын ештеңе жоқ деген мағынада. Не шара [ шара бар ма ] бар? Амал жоқ, лаж жоқ, қолданар шара жоқ. Не шаруам бар. Жұмысым жоқ, шатағым жоқ деген мағынада. Не шатағы [ шаруасы, жұмысы ] бар. Жұмысы жоқ, пәледен аулақ деген мәндегi сөз қолданыс. Не істейді. Қандай ерекет жасайды. Не істей қояды. Қолынан не келеді, не бітіреді. Не істерін білмеді. Амалын таппады, қандай себеп айтарын білмеді.