1омоним сын есім. Түстің қанықтығын білдіретін, дербес қолданылмайтын көмекшi сөз. Ал гүл қақты. бейнелі сөзқолданыс. Жайнады, құлпырды. Ал күрең. а) Ашық күрең, қызғылтым. ә) Жарқын, қызықты. Ал қара. Қою қара, қап-қара, шымқай қара түс. // Жылтыр, шымқай қара түстi жылқы. Ал қара көк. Қарасы басым көк түс. Ал қызыл. Ашық қызыл түс, нарттай, шымқай қызыл. Ал қы зыл бет [ шырай, түр, өң, жүз ]. Ұшына қан теуіп, қызарған, қызыл шырайлы жүз.
2омоним сын есім. көнерген сөз. Өтірік, жалған, алдамшы (алдау сөзінің түбірi).
3омоним шылау. Салыстырмалы, қарсылықты мағына білдіретін сөз. Ал енді. а) экспрессивті. Ал, қане, қанеки. е) Осыдан кейін, келесі кезекте. б) сөйлеу. экспрессивті. Тіп ті бар ғой, тіпті деген мағынадағы таң ғалу немесе қатты күйінуді білдіретін кү шейткіш сөз.
4омоним: ал иіндік. көнерген сөз. Иықтан саусаққа дейінгi тұтас қол.
5омоним одағай. 1. Қанекей, қане, айда. 2. Бiреудің назарын өзіне қарату үшін айтылатын сөз. 3. Бiр оқиғаның жалғасын, әрi қарай қалай дамығанын білу үшін қолданылады. 4. Айталық, солай делік.
= етістік. 1. Қолға ұстау, көтеру. 2. Бiрнәрсеге ие болу, тәуелдеу, меншіктеу. 3. Пайда түсіру, кіріс кіргізу. 4. Жинау, теру. 5. Үйлену, жұбайлы болу, отбасын құру. 6. Тамақ жеу, iшу. 7. Басқа жердi жаулау, өзіне қарату, бағындыру. 8. Аң ұстау. 9. Иттің немесе жыртқыш аңның тістеуi, қабуы. 10. Арнайы жолданған бір заттың қолға келіп тиюi, жетуi. 11. Белгілi бір ұйымға мүше етіп қабылдау: әскер қатарына шақыру немесе белгілi бір оқу орнына қабылдау, қызметке орналасты ру. 12. Тұрған жерінен, орнынан қозғау, әкету. 13. Баскиімдi, не басқа бір затты шешу, сыпыру. 14. Ажал жету, өлу. 15. Қиып, қырқып тастау. 16. Қызмет орнынан босату. 17. Азайту, кеміту. 18. ауыспалы мағына. Салыстырып көру, байқау. 19. Ауыстыру, тең көру, айырбастау, тең келтірмеу. 20. Сатып алу. // Күрделi етістіктің құрамында тұрып, не гізгi қимылдың жүзеге асу, аспау мүмкіндігін көрсететін, қолдан келу, келмеудi білдіретін көмекшi етістік. Ала жөнелдi. а) Ала қашты. ә) Жалғастырып iліп әкеттi, ұластырды. Ала кеттi. а) Бiрге әкеттi, қалдырмады. ә) Құр кетпеу, біреудi қоса күйдіру. Ала қашты. Жұлып ала жөнелдi. Алар демi бір төбеден соғып тұр. Сөзi бір жерден шығып тұр. Аларын алды. Тиесілісін, керегін алды. Алған беттен [ бетінен ] қайтпады [ қайтар емес ]. Өз дегенін iстедi, айтқанға құлақ аспады. Алғаның ас болмағыр [ ас болмасын, аузыңнан шықсын ]. қарғыс сөз. Алғаның өзіңе бұйырмасын деген мағынадағы кейіп ренжігенде айтылатын сөз. Ал келіп [ кеп ]. сөйлеу. Үдете, үстi-үстіне. Алмайтын [ жеңбейтін ] қамал жоқ. Шын кіріссе алынбас бөгет жоқ, орындалмайтын іс, шаруа жоқ. Алып алты, жеп жеті болмайды. Жұрттан алыпжеп жетіспейді деген мағынада. Алып бара жатқан. сөйлеу. Соншалық, елейтіндей, айтарлықтай. Алып жүре алады. Меңгеріп, игеріп әкетедi. Алып кел, барып кел. Аяққолы жеңіл, анда-мұнда көп жұмсалатын адам (бала) деген мағынада. Алып келедi. Тап келтіредi, душар етедi. Алып қалды. а) Жұмысқа, қызметке қалдырды. ә) Пәлежаладан құтқарды, есен-сау қалдырды. Алып қашты. а) этнографиялық. Қызды ата-ана, елжұртынан жасырын әкеттi. ә) Жалған әңгіме, сөз, лақап. б) Ерік бермедi. Алып қашу. этнографиялық. Қызды жасырын, атаанасына білдірмей әкету, ұзату тойын жасатпай үйлену. Алып соғар. Бас көтертпейтін, қатты қинайтын. Алып соқты [ ұрды ]. Алып ұрды, көтеріп алып жерге жықты. Алып та жықты, шалып та жықты. Көңіл қалауынша істеді; қолынан бәрі келді. Алып ұрды. Көтеріп соқты, бірақ жықты. Алып ұшар. Қолдыаяққа тұрмайтын, желіккек. Алып ұшқан. Желікпе көңілмен елпілдеген. Алып ұшты. а) Аспанға көтердi, ұшырды, қиялға жетеледi. ә) Дегбірсіздендi, асықты, еркіне қоймады. Алып шықты. Құтқарды, қиынқыстауда жол тапты.