ЕКІ
санесім. 1. Бір мен үштің арасындағы есептік сан; бір мен бірдің қосындысы. 2. Белгілі бір сөздермен тіркесіп келіп мөлшер, өлшем, шама менін береді. 3. Жұп, қос; пар. 4. педагогикалық. Оқушылардың біліміне қойылатын ең төменгі баға, балл. Екі айтқызбады. Айтқанын екі етпеді, бірден істеп тастады. Екі айтпады. Сертте, уедеде тұрды, айтқанынан қайтпады. Екі айырылды. Екі бөліндi, бөлек кетті. Екі ара [ аралық ]. а) Аралық қашықтық, мөлшер; екі орта. е) Арақатынас. Екі арада. а) Екеуінің арасында, ортасында; екі ортада, е) Бұл уақыт аралығында, осы мезетте. Екі аттатпады. Тез қуып жетті, алысқа жібермеді. Екі ауыз. а) Азғана, кішкене, шағын. ә) Екі шумақ өлең. Екі ауыз сөз. Қысқа тұжырымды еңгіме. Екі ауыз сөздің басын қосты. Сөз қисынын келтірді, түзу сөйледі. Екі ауыз сөздің басын құрай [ қоса ] алмайды. Сөз қисынын келтіре алмайды, жөндеп сөйлей алмайды. Екі ашпалы. Екі жаққа ашылатын, құранды. Екi аюдың арасына түстi. Қауіптің арасында қалды. Екі аяғын бір етікке тығу. Састыру, апшысын қуыру, тықсыру. Екі аяқ көже. М о л, қалағанынша, тойғанынша. Екі аяқты. бейне. а) Азғын, адамгершіліктен жұрдай. ә) Адамзат, кісі. Екі басқа. Мүлде бөтен, тіптен өзгеше. Екі бас намаз. діни. Екі рет сәждеге барып оқылатын намаз. Екі басы. Екі жағы, екі ұшы. Екі беті. Бет елпеті, жүзі. Екi бетi суалды. Жүдедi, арықтады, құр сүлдерi қалды. Екі болмады. Қайталанбады, мүлтіксіз орындалды. Екі білек. Қос қолдың шынтаққа дейінгі тұсы. Екіге бөлу. Жіктеу, саралау. Екі бөлінді. Тұтастығы бұзылды, араздасты. Екi бүктедi. Бұйым құрлы көрмей, жұмарлап салды. Екі бүктелді. Қолаяғын бауырына алып, бүрісіп қалды. Екi бірдей. Бiрi-бірінен кем соқпайтын. Екіге жарылды. Араздасты, кетті. Екі дай. Екі жақ, екі топ. Екі дара. Әр басқа, әр бөлек. Екіден бірі. Бүтін нерсенің (заттың) жартысы, тең жарымы. Екі дене есебі. астрономиялық. Аспан механикасының жеке бір есебі. Екі дүние. а) О жалған мен бұ жалған, о дүние мен бұ дүние. е) Ескі заман мен жаңа қоғам. б) Екі түрлі елеуметтік орта. Екі дүние бір қадам. Сырдың суы сирағынан келмейді, айтқаны қаперіне кірмейді деген мағынада. Екі дүниеде, өмір бойы, меңгібақи. Екі дүниеде жамандық көрме! алғыс сөз. Өмір бақи қорлық көрме, жапа шекпе. Екі дүниенің есігі. О дүние мен бұ дүниенің қақпасы. Екі дүние сауабын алды. Үлкен жақсылық жасады, сауапты іс бітірді. Екі дүркін. Екі рет, екі мерте. Екі езуі екі құлағында [ құлағына жеткен ]. Мез, өте көңілді. Екі езуі көпірді. Бұлқан-талқан болды, тасыды. Екі езуін тілді. Аямай жазалады, тілін кесті. Екі елуді жасамады.көнерген сөз. Жасы жүзге жетпеді. Екі елі айырылмады [ ажырамады, қалмады ]. Үнемі ілесіп жүрді, қасынан қалмады. Екі елі ауызға төрт [ бес ] елі қақпақ. Сақтық ету, сыр шашпау; сөзіне, тіліне ие болу. Екі елі аузына бір елі қақпақ қойды. Артықауыз сөз айтпады, өсекаяңға ермеді, сыр шашпады. Екі елі ұзамады [ аттап шықпады ]. Алысқа кетпеді, ұзап шықпады. Екі енені тел емді. Екі жаққа да сүйкімді болды, екі жақтың да жақсылығын, көмегін көріп өсті. Екі есе. Екі қайтара мөлшер, екі мөлшер. Екі етегін түрінді. Бар ықыласымен, ынтасымен кірісті. Екі етек болды. Барын салып күтті. Екі жағына қарамады. Жанжағын барламады, байыптай алмады. Екі жақ. а) Екі тарап, екі түрлі бағыт. е) қарама-қарсы жақ, жан-жақ. Екі жақтады. а) Екеуі бірікті, көмектесті. е) Жабылды, екеуледі, ортаға алды. Екі жапсақ, бір епсек. “Екі жеп, биге шығу”, еселеп пайда табу мағынасында. Екі жар [ болды ]. Екіге бөлінді; жақ-жақ болды. Екі жарты, бір бүтін болды. Кемтар, жоқ-жітік, жалғызілік, жасы ұлғайған әйел адам мен ер адам отбасын құрды. Екі [ екіге ] жарылды. Орталарын ашты, қақ бөлінді. Екi желеу, бір сылтаумен. Қолға iліккендi ретіне қарай мүмкіндігінше пайдалана отырып, әлдененi бетке ұстап. Екі жеп биге шықты. Екі жақтан бірдей пайда түсірді; олжалы болды, ұтты. Екі жиһан. О дүние мен бұл дүние. Екі жол аралығы. информатикалық. Метіннің бір жолының тірек сызығынан келесі жолдың тірек сызығына дейінгі қашықтық. Екі жұлдыз. бейнелі сөзқолданыс. Бірбіріне ғашық екі жас. Екі жүрек. бейнелі сөзқолданыс. Бірбірін сүйген екі жас. Екі иығына [ иініне ] екі кісі мінгендей. Алып денелі, еңгезердей, зор. Екі иығына екі үкі, басына бір үкі тақты. Асыра мақтады. Екі иығынан [ иінінен ] дем алды. а) Ентікті, алқынды. е) Тынысы тарылды, жаны қысылды. б) бұрқ-сарқ етіп қайнады, тасып төгілді. в) Дандайсыды, деміне нан пісті, мақтанды. г) Қатты ашуланды. Екі иығын [ иінін ] жұлып жеді. а) Өзіне өзі тыныштық бермеді, жанын жеді. е) Қатты долданып, ашуланды. Екі иығы салбырады. Төменшік тартты, басылып қалды, сүмірейді. Екi иінi қақпақтай. Иықты, жауырынды. Екі иініне [ иығына ] су кетті. Жүні жығылды, сүмірейді. Екі [ айналып ] келмейді. Қайта соқпайды, оралмайды. Екі кеме құйрығын ұстады. Екі-үш істі (кейде бір-біріне кереғар нерсені) қатарынан бітірмекші болды. Екі кештің арасында. Апақ-сапақта, қызыл іңірде, көз байланарбайланбаста. Екі көзден жас кетпеді. Үнемі қайғы көрді. Екі көздің бірі [ егіздің сыңары ]. Бауыры, туысы, сенері, серігі. Екі көздің біріндей. Ең жақыны, туысқандай көретін адамы; бауыры; досы. Екі көздің нұрындай. Көз жанарындай. Екі көзден от жанған. Өткір, өжет, жалынды. Екі көздің шарасы. Көздің ұясы. Екі көзі алдында. Алдыңғы жақтан көз алмады, ылғи алға қараумен болды. Екі көзі аспанда. а) алақ-жұлақ етті. е) Дандайсыды, кісімсіді, паңсынды. б) Қиялы басқа жақта, өзімен-өзі. Екі көзі атыздай болды. Зересі ұшты, қатты қорықты. Екі көзі бұлаудай [ добалдай ]. Көз жасын төккен, көп жылаған. Екi көзi бұлдырлады. Екі көзі жаудырап. Көздері мөлдіреп, жаутаңдап. Көзi қарауытты, анық көре алмады. Екі көзі жеп барады. Тесіле, сұқтана қарады. Екі көзі жер сүзді. Ұялды, қысылды. Екі көзі қызарды. Жанары тайды, болдырды. Екі көзін қан басты. Ашу кернеді, қаны бетіне шапты. Екі көзін төрт қылды. Әбден күттірді, зарықтырды. Екі көзін шарт [ тарс ] жұмды. Еш нерсені көргісі де, білгісі де келмеді. Екі көзін шел басты. Еш нерсені байқамады, көрмеді. Екі көзі оттай жайнады [ жанды ]. Көздері жалт-жұлт етті. Екі көзі су қараңғы. Соқыр. Екі көзі төрт болды. Зарыға, сарғая күтті, жолына қарады. Екі көзі шарасынан шықты. Қатты қорықты. Екі күннің бірінде. Құдайдың құтты күні, күнде, күн сайын. Екі қабатты. Бірінің үстіне бірі орналасқан, екі қатарлы. Екі қанат, бір құйрық. Құстың тұрпаты. Екі қойың бір сом. Беріне немқұрайлы. Екі қолға бір жұмыс [ күрек ]. «Әйтеуір бір жұмыс табылар» деген мағынада. Екі қолы алдына сыймады. Қарап отыра алмады, іші пысты. Екі қолы жағасында. Арпалысты, күресті, тайталасты. Екi қолын артына байлады. Тұтқындады, тұтқынға алды. Екі қолын боссалды. Бос жүрді, текке сандалды, еңбексіз, шаруасыз болды. Екі қолын [ қол ] жайды. а) Тіленіп сұранды, емінді. е) Бата берілгенде, Алладан дұға қылғанда тілек, дұға қабыл болсын дегенді білдіретін қимылишаратпен алақанын бетіне қаратып екі қолын кеуде тұсына ұстады. Екі қолын танауына тығып қалды. Барынан айырылды, алданды, жер соқты. Екі қолын төбесіне қойды. Мүлде безді, түңілді. Екi қошқардың басы бір қазанға сыймады. Ынтымағы жараспады, татулықты білмедi, екi мықты бір отыра алмады, бірін-бірi сыйламады. Екі қоянды бір таяқпен ұрып алды [ өлтірді ]. Жолы бола кетті; бірден екі шаруаны бітірді. Екі құлағы бар еді. Түгі жоқ кедей еді. Екі құлағынан басқа адал қарасы жоқ. Тақыр кедей. Екі құлағынан күн көрінді. Қатты арыды, жүдедi. Екi құлағы тарс біттi. Түк естімей қалды, тас керең болып қалды. Екі құшақ айқасты. Құшақтасты. Екі мүшел. Жиырма бес жас. Екінің бірі. а) Кез келген адам, еркім, бері. е) Не ол, не бұл; ейтеуір біреуі. Екінің бірi біледi [ мәлім ]. Бәрi құлағдар, бәріне мәлім. Екінің бірі, егіздің сыңары. Кез келген адам, еркім, бері. Екінің бірінде. Үнемі, ер кез. Екі ойлы болды. Әрісәрі болды, күдіктенді, күмәнданды. Екі оқты болды. Екі ойлы болды, дағдарды. Екі оқтыланды. Не қыларын білмеді, дағдарды. Екі оқтылау. Әрісерілеу, екі ұштылау. Екі он бес.көнерген сөз. Отыз. Екі орап алды. Асып түсті, маңына жуытпады. Екi ортаға [ араға ] сынадай қағылды. Килікті, соқтықты, қыстырылды. Екі ортада. а) Бұл мезетте, екі арада. ә) Ақырында, соңында. б) Аралықта, әрісәрі. Екі оттың арасында [ ортасында ] қалды. Екі жақтың да айтқанына қарсылық білдіре алмады, бір жағына шыға алмады. Екі өкпесін [ аяғын ] қолына алды. Асыққан, қуанған кісінің аяғыаяғына жұқпай жүгіруі, асығуы туралы айтылады. Екі өлді. Әбден қапаланды, одан ері азаптанды. Екi өркешi баладай. Өркештерi үлкен, семіз. Екi өркешін қом басқан. бейнелі сөзқолданыс. Май жинап, әбден қомданған семіз түйе туралы айтылады. Екі палаталы жүйе. қоғ. саяси. Жалпыұлттық өкілетті орган парламенттің құрылымы. Екі рәкат намаз. діни. Намаз оқу барысында бірнеше рет қайталанатын қимылдар мен сүрелер жиынтығы. Екі сөзге келмеді [ келген жоқ ]. а) Бірден, сол бойда келісті, көнді, айтқанын істеді. е) Айшайға келмеді, төбелесе кетті. Екі сөзді [ cөз ] көтермеді. Әзілқалжыңды түсінбеді, басынан сөз асырмады. Екі сөздің бірінде [ бірi ]. Үнемі, ұдайы, ер кез. Екі сөз жоқ. Тұрақты; айтқанына, уедесіне берік. Екі сөйлемеді. Айтқан сөзінде тұрды, сертке берік болды. Екі танауы едіреңдеді. Қуанды, мақтаныш сезімі биледі. Екі тарып болды. жергілікті сөз. Екіге жарылды, екі жікке бөлінді. Екі туып, бір қалғаны. Бірге туған бауыры, жанашыр жақыны. Екі туып, бір қалғаны жоқ. Туысқан емес, жанашырлық көрсететіндей жақыны емес. Екі тізгін, бір шылбыр [ айыл ]. Ынтымақты елжұрттың ерікбилігін, билік тізгінін ұстау, елжұрттың көш басшысы болу менінде айтылады. Екі ұрты суалды. а) Томсырайды, ұнатпады. е) Арыды, жүдеді. Екi ұртының бірi қан, бірi май болды. Бiр қылығы жақсылық, екіншісi жамандық әкелдi. Екі ұрық. а) Дүдамал, екіталай, неғайбыл. е) Бірде олай, бірде былай, құбылмалы, өзгермелі. б) Шалық, есуас, жынды. Екі ұрықтау. Есуастау, жындылау, шалықтау. Екi үйге бір қазан астырды. Шаш ал десе, бас алды, асыра сілтедi. Екi шайнап, бір жұтты. Бiр қаққаннан қалдыр-