ҚҰЙРЫҚ
зат есім. 1. Жанжануарлар денесінің арт жағында орналасқан, үстіне жүн, қыл, қауырсын шыққан мүшесі немесе дененің сүйірленген бір бөлігі. 2. анатомиялық. Адам денесінің арқадан төменгі, жұмсақ бөлігі, бөксе. 3. Май қоры жиналатын мүше. 4. ауыспалы мағына. Заттың үшкірленіп, сүйірленіп келген шет жағы, ұшы. 5. кәс. Кеменің, қайықтың кейінгі жағында бағытын өзгертіп, бұрып отыруға арналған құрылғы. Құйрығы жерге тимеді [ жер иіскемеді ]. Зыр жүгіріп, дамыл таппады, отырмады, шаруадан қолы босамады. Құйрығы қоныс таппады. Тұрақтап отыра алмады. Құйрығына қоңырау байлады [ ілді ]. Біреуге жала жапты, артынан сөз ілестірді. Құйрығына қыл батпады. Қатты алаңдап, мазасы кетті, тыпырши бердi. Құйрығына қыстырмады [ ілмеді ]. Менсінбеді, елемеді, бит шаққандай көрмеді. Құйрығын басты. Жас баланың өз бетімен отыра бастауы. Құйрығын бұлаңдатты [ бұлғаңдатты ]. а) Еркеледi, арсалаңдады. ә) Қулыққа басты, алдады, алдапарбады. Құйрығын былғаңдатты. Құйрығын әрлi-берлi ирелеңдетіп иесіне еркеледi (итке қатысты). Құйрығын жалады. қарапайым сөз. Жалпақтады, жағынды. Құйрығын қарға шанышты. Жерге қаратып, отырғызып кетті. Құйрығын қысты. қарапайым сөз. Қорықты, жым болды, үнін өшірді; тыныш жүрді. Құйрығын майлады. а) Жаңа ие болған атын ырым ретінде жолдастарына көрсетті. ә) этнографиялық. Жолы болды, бақыт әкелді деп ырым қылды. Құйрығын сүзді [ тарады ]. Бәйге атындай жаратты, баптады. Құйрығын сыртқа салды. Тайқып шыға келді, жонын көрсетті. Құйрығын тікті. Құйрығын қоқайтып көтерді, тікейтті. Құйрығын ұстатпады [ шалдырмады ]. Қулығын асырып, қолға түспеді; түлкі бұлтаққа салды. Құйрығын шаншып [ тігіп ]. Асыр салып, ойнақтап. Құйрығы шаян, беті адам. Арам, қара ниет. Құйрық атты. Құйрығын көкке көтерді. Құйрық ботқа. этнографиялық. Бала бес-алты айға толып, отыруға айналған кезде жасалатын ғұрып [ Баланы құйрығын басып отыра бастаған кезде үстіне таза ақ шүберек жауып табаққа салынған ботқаға отырғызған болып ырымын жасайды ]. Құйрық жеу [ соғысы ]. көнерген сөз. Кетіп бара жатқан жаудың ең кейінгі қосының артынан, екі бүйірінен тиіп, шабуылдау. Құйрық пен бауыр жедi. этнографиялық. сөйлеу. Құйрық-бауыр жедi. Құйрық түйді. Бекінді, бел байлады. Құйрық тістесіп келді. Қатар жарыса, бірініңбірі ізін баса жетті.