ОТ
1омоним зат есім. 1. Ағаш, көмір, газ, мұнай т.б. түрлі материалдардың жарық пен аса күшті қызуды шығарып жанып, алаулаған жалыны. 2. ауыспалы мағына. Күш-қуат, жігер, қайрат, қажыр. 3. ауыспалы мағына. Әсер, зардап. От ала келгендей. Өте асығыс, тығыз. От ала келдi. Өте асығыс. От алғалы тұр. Бәле іздеуге, бүлдіруге дайын тұр. От алғызды. Техниканы от күшімен қозғалысқа келтірдi. От алып ораққа түсті. Ештеңеден тайынбады. От ауызды [ от ауызды, орақ тісті ]. Өткір тілді, ділмар, шешен. От басты [ басып алды ]. Жаңсақ кетті, жаңылды. От басып алғандай. Қатты шошынып, ыршып түстi. От берді [ қойды, салды ]. а) Желік берді, өшіктірді. ә) Жігер берді, рухтандырды. От боп жанды [ күйді ]. Ғашық болды, дымы құрып, не істерін білмеді. От бүріктi. а) Ыстық леп дердi, жалын шашты. ә) поэтикалық. Жұлдыздар жылтырады. От еді. Барынша әділ, қатал деген мағынада. От екпінді. Жалынды, жанып тұрған от секлді, лаулаған ыстық. От жағып, күл шығарды [ су тасыды ]. Тынбады, үй ішінің тіршілігімен айналысты. От жақ. Қазан-ошақ тұсы. от жақты. Үйді жылыту, тамақ пісіру үшін қи, көмір, ағашпен пешті тұтатты. От жалындай. а) Өткір, өжет. ә) Күйдіріпжандырарлық, өртерлік. От жамылды. Қан майданда, қырғын соғыста болды. От жүрек. а) Еш нәрседен қорықпайтын, батыл. ә) Ынтызарлық. От жігіт. Қызба, жанып тұратын істі, ойнына алған нәрсені лезде орындағысы келіп тұратын жігіт. От кешті. Соғысқа барды, қан майданда болды. От кешіп, мұз төсенді. Өмірдің ащытұщысын көп көрді, азап шекті, қорлық көрді. От киіз. этнографиялық. Киіз үйдің төрінен от басына дейін жететін сырмақ, әшекейлі киіз. От көзді. Жанары өткір, айбатты. От көсеу. Өршіту асқындыру, асқындыру. Отқа бір, суға бір салды. Ыстығына күйдірді, суығына тоңдырды; азап шектірді. Отқа итерді. Пәлеге түртпектеді. Отқа күймейтін, суға батпайтын [ отқа салса жанбайды, суға салса батпайды ]. Жаны сірі, мықты. Отқа күйіп, суға батуға бар. Нендей қиыншылық болса да көнуге, жанын пида етуге дайын. Отқа қақтанды. сөйлеу. Қыздырынды, жылынды. Отқа қарап қалды. Кедейлену, шаруасы күйреу мағынасында (ішерге ас таппады, ашықты). Отқа май құйды. а) этнографиялық. Жаңа түскен келін алғаш босағаны аттарда жасалатын ырым. ә) Даудамайлы жайды өршіте, қоздыра түсті, жел берді. Отқа май құю. этнографиялық. Дәстүрлі қазақ қоғамында күйеу қалыңдығын алып қайтуға барғанда қайын атасының үйінде, ал жаңа түскен келін қайын атасының үйіне келгенде ошақтағы отқа май салу түрінде от анаға, Май анаға бағышталып орындалатын ырым. Отқа май салар. этнографиялық. отқа май құйғанда жасалатын кәде. Отқа оранып, суға түсті. бейнелі сөзқолданыс. Азап көрді, қиналды. Отқа оралып, суға сүрінбе! Пәлежаладан аулақ бол деген тілексөз. Отқа оранды. а) Өртенді, өрт шалды. ә) бейнелі сөзқолданыс. Азаптанды, психикалық қарама-қарсы көңіл күй сезімдеріне салынды. От қарыды. а) Күйдірді, жалын шалды. ә) Тауы шағылды, жігері жасыды. б) Асау, албырт сезім лап етті. Отқа салды. Азап тартқызды, қинады, қиыншылық көрсетті. Отқа табынды [ шоқынды ]. көнерген сөз. Отты пір тұтып, соған сиынды. Отқа төзімділік. құрылыс. Құрылыс конструкцияларының пайдалануға қажетті сапасынан айырылмай отқа төзу қабілеті. Отқа төзімді материалдар. құрылыс. Отқа төзімділік қасиеті бар заттардан жасалған материалдар мен бұйымдардың жалпы атауы. Отқа түсті. а) Біреу үшін азаптанды, жанын пида етті. ә) Жанын аямады, қиын іске барды. Отқа ұмтылған көбелектей болды. Жылтырағанға қызығып елірді, есерленді. Отқа шақыру. этнографиялық. Босанған әйелді туыс жақындары мен көршіқолаңдары сыйлап шақырып беретін сыйлы ас. От құшағына оранды. Оттың (оқтың) ішінде қалды. От құшты. Жанын аямады, өлімге басын тікті. От ортасы. Қырғын соғыс, кескілескен ұрыс. От орнындай. Аумақты, көлемді деген мағынада. Отпен аластау. этнографиялық. Тіл-көз тиіп ауырған адамды отпен үш қайтара басынан айналдырып ұшықтау. Отпен бұрғылау. кен ісі. Ракета тектес арнаулы шілтерден дыбыс жылдамдығынан жоғары жылдамдықпен атқып шыққан жоғары температурадағы жанған газдың ағысын пайдаланып бұрғылау. Отпен қопару. кен ісі. Қопарғыш заттардың зарядын от жүргізгіш жіп немесе капсюльдетонатор арқылы құрылыста, тау-кен ісінде, гидротехникалық жұмыстарда т.б. қолданылатын біртіндеп қопару тәсілі. Отпен ойнады. Қауіпқатерге ұрынды, соқтықты. От пен судан қашпады. Неден болса да бас тартпады, тәуелкелге бел буды. От пен суды айырмады. Оңсолын танымады, жақсы мен жаманды ажыратпады. От пен судың арасында. Қауіпқатер, ажал үстінде. Отпен тазарту. химиялық. Анод пешінде ауа оттекпен үрлеу арқылы мысты тазалау. Отпен шарпу. Бір нәрсенің (матаның, терінің) сыртқы, түкті қабатын отпен күйдіру, тазалау, үйіту. От сабау. этнографиялық. Біреудің отының басына (үйіне) келіп жанжал шығару, ұрсып, жеку арқылы айтқанын орындату. От салды [ жақты, тастады, тұтатты, шығарды ]. Бірдібірге айдап салды, шағыстырды, араздастырды. Оттан алып, суға салып. Немқұрайды дайындалған тамақ туралы. Оттары жымыңдайды. Ел жатпаған, ояу мағынасында. От тастады. а) Рухын көтерді, қанын қыздырды. ә) Араларын өшіктірді, шағыстырды. Оттың басы. а) От жағатын жердің маңы, айналасы. ә) Үй iшi, жанұя. От шайнап, мұз [ шоқ ] бүрікті. Өмірдің қиын, ауыр кезеңін көрді, бейнетке көнді. От шашты. а) Жалын атты, алаулады. ә) Мылтық атылды, от жаудырды. б) Жарқырады, жалындады. в) Найзағай ойнады, жарқылдады. От шықты. Бүлік, жанжал пайда болды. Оты азайды. Күшқуаты кемідi. Оты бетіне атып [ шығып ] тұр. Ақкөңіл, құлпырып тұр. Отымен кіріп, күлімен [ күлмен ] шықты. көнерген сөз. а) Есікте жүрді, күң болды. ә) Бар үй бейнетін, түз бейнетін арқалады; бар ауыртпалықты көтерді. Отымның алды, суымның тұнығы. Тұңғыш, алғашқы перзент. Отына күйді. Азабына түсті, қиналды. Отын өшірді. Ошағын ойрандап, берекесін кетірді; жігерін құм қылды. Отын тұтатты [ жақты, үрледі ]. Бір нәрсенің алғашқы бастамасы болды. Отының басын билей алмады. Шаңырағына ие бола алмады, отбасында сөзін өткізе алмады, қадірсіз болды. Отыңның басы ойнақты болсын, қораңның іші торпақты болсын! алғ. Отбасың бала-шағалы, қораң төлді болсын деген мағынадағы тілек-бата. Отың сөнбесін! тіле к. Бақытың жансын, өркендеп өсе бер! Оты өре жанбайды. ілгері баспайды, жолы болмайды, өрісі кеңеймейді деген мағынада. Оты өшпеді. Аты ұмытылмады, шаңырағы иесіз қалмады. Оты тұтанбаған [ жанбаған ]. а) Үйленіп, үйлі-баранды болып, шаңырақ көтермеген. ә) ісі ілгері баспаған, талабы кері кеткен.