ГАЗ
1омоним [ француз тілі. gаz ] зат есім. физикалық. 1. Заттың атомдары мен молекулалары бір-бірімен әлсіз байланысқандықтан, кез келген бағытта еркін қозғалатын және өзіне берілген көлемге толық жайылып орналасатын агрегаттың күйi. 2. Газ тектес отын, арнайы баллондардағы осындай отын. 3. Асқазан мен iшектерде жиналып, бөлінетін газ тектес зат, жел. Газ алмасу. физиологиялық. Ағза мен оны қоршаған орта арасындағы тіршілік бойына тыныс алу, фотосинтез және тағы басқа. құбылыстарда болатын тұрақты газдардың ауысып отыру процесi. Газ баллон. а) әскери сөз. Сұйық жағдайға дейін сығымдаған улы газдар (хлор, фосген немесе олардың қоспалары) толтырылған металл баллондар. ә). Газплитасына қосылған, iшіне газ толтырылған берік металл сауыт, құты. Газ баллонды батарея. техникалық. Көмірқышқылды баллондар батареясы. Газбен жылыту. техникалық. Отын ретінде жанғыш газдар пайдаланылатын жылыту жүйесi. Газ бөлініп шығару қарқындылығы. кен ісі. Массивтен не таужыныс (көмір) кесегінен уақыттың бір өлшемінде бөлініп шығатын газ мөлшерi. Газ генераторы. техникалық. Қатты жәнесұйық отындарды жылулық өңдеу жолымен жанғыш газдарға айналдыратын аппарат. Газға төзімділік. ботаникалық. Өсімдіктердің ауыр өнеркәсіп дамыған аймақтардағы атмосфералық газдар (азоттың, күкірттің, көміртектің тотықтары және күкірттің, фтордың сутектi қосылыстары) концентрациясына төзімділік қабілетi. Газдағы электр разрядтары. физикалық. Газдық разрядтар, электр тоғының газ күйін өзгерте отырып, газдық орта арқылы өту құбылысы. Газ динамикасы. физикалық. Гидроаэромеханиканың сығылғыш тұтас орталардың (газ плазма) қозғалысын және олардың қатты денелермен өзара әсерін зерттейтін саласы. Газдың кинетикалық теориясы. физикалық. Теориялық физиканың газдың қасиеттерін оның молелекулалық құрылысы жайлы көзқарасқа және молекулалар арасындағы өзара әсер жөніндегi белгілi бір заңдарға негіздеген статистикалық әдіспен зерттейтін бөлімi. Газды тазарту. техникалық. Өндірістік газ құрамында кездесетін қатты, сұйық және газ тәріздес бағалы немесе қажетсіз қоспаларды бөліп алу процесi. Газ желісi. Жанғыш газды тасымалдауға (жеткізуге) және оны тұтынушыға үлестіруге арналған құбырлар мен түтіктер жүйесi, елдi мекендердi газбен қамтамасыз ету жүйесінің негізгi құрамдас бөлігi. Газ кенішi. техникалық. Бiр немесе бірнеше газ шоғырларынан тұратын кен ісі. Газ қабаты. Газ тектес заттан тұратын бөлік. Газ қоймасы. техникалық. Газды сақтауға арналған табиғи немесе жасанды резервуар. Газ құрылғылары. техникалық. Тұрғын және қоғамдық үйлерде тамақ пісіруге, су ысытуға, бөлме жылытуға не жасанды түрде суытуға арналған құрылғылар. Газ қысымы. физикалық. Газдың шектен тыс көбеюi, күш алуы. Газ массасы. техникалық. Қызған газдың түйдектеле жылжып жинақталған көлемi. Газ өнеркәсібi. техникалық. Табиғи газды барлау мен оны шаруашылықта пайдалануды қамтитын отын өнеркәсібінің саласы. Газ өнімділігi. кен ісі. Уақыттың бір өлшемi iшінде ауада, жерасты қазбаларында (таy үңгірлерінде) немесе газсыздандыратын жүйеде пайда болатын газдың көлемi. Газ приборлары. техникалық. Газ құрылғылары. Газ разрядтық приборлар. техникалық. Иондық приборлар; жұмыс әрекетi газ не бу iшінде әртүрлi электр разрядын пайдалануға негізделген электр вакуумдық приборлар. Газ режимi. кен ісі. а) Газ шоғырларын пайдалану тәртібi. ә) Әдетте метан сияқты газдың бөлініп шығу қаупi бар шахталарда енгізілетін тәртіп шаралары. Газ сұйылту. техникалық. Газды сұйық күйге айналдыру үдірісi. Газ тарту. техникалық. Газ желісін жүргізу. Газ тәрізді қалдықтар. Табиғи және жасанды газдардың ауада жануынан, автокөліктердің моторынан бөлінген, минералды және басқа отындардың жануынан пайда болған қалдықтар. Газ үрлеу. кен ісі. Балқыған металды немесе қожды араластыру және басқа да технологиялық процестер үшін жүргізілетін үрлеу үдерісi.