ЕЛ
зат есім. 1. Халық, жұрт, қауым. 2. Басқа адамдар, көпшілік. 3, өскен орта, туған жер; ауыл-аймақ, ел-жұрт. 4. Шыққан тегі, негізі; руы. 5. Отан, мемлекет. 6. ауыспалы мағына. Дос-жар, жақтас, ұрандас. Ел адамы. Халық, жұрт, көптің бірі. Ел ағартты. Халықты, көпшілікті сауаттандырды, оқытты. Ел ағасы. Елдің, ауылдың басшысы, ақылшысы, үлкені. Ел ақтады. Ауылауылды аралады, ел кезді, қайыр сұрады. Ел алды. Көпшілікті, халықты өзіне қаратты, бағындырды. Ел алдында. Көпшіліктің орта сында, көптің алдында. Ел аман, жұрт тынышта. Жайшылықта, тыныштықта, бейбіт кезде. Ел анасы. Елдің, ауылдың үлкені, ақылшысы. Ел аралады. Ел ішін кезді, адамдармен жүздесті. Ел арасы. Ел-жұрт іші, көпшілік арасы. Елі аралас, қойы қоралас. Көрші қонып, татутетті тұратын. Ел аузына қақпақ [ елек ] болды. Көпшіліктің сөзіне тыйым салды деген мағынада. Ел аузынан. Жұрттан, халықтан; еркімнен. Ел аузына ілікті [ iліндi ]. Жақсы атаққа ие болды, даңқы шықты, атағы жайылды. Ел аузында. Жақсы аты жайылған, мақтаулы. Ел аузындағы. Жұрттың, елдің жады, есіндегі. Ел аузында жүретін [ жүрген ]. Көпке таныс, белгілі, ейгілі. Ел аулаққа. Көзден таса, оңаша жерге. Ел аяғы басылды. Жүріс-тұрыс тоқталды, тынышталды. Ел әдебиеті. әдеб. Ауыз әдебиеті. Ел бағу. Көпшілікке бас болу, басшылық ету. Елбағына туды. Еліне, халқына қалаулы азамат болды, елдің қамын ойлады. Ел бақты. Елді асырады, халқының қамын ойлады. Ел бастады. Халыққа жолбасшылық жасады. Ел басқарды. Халыққа басшылық, билік етті, басқару орнында болды. Ел басқару. Халыққа басшылық ету, билік жүргізу. Ел басы. Ел басқарушы, халыққа басшылық етуші (адам). Ел басына күн туды [ іс, ауыртпалық түсті ]. Халық ауыр жағдайға душар болды, қиын-қыстау кезге ұшырады. Ел белгісі. Елдің, едетғұрпы, дағдысы. Ел бетіне қарай алмады. Қатты ұялды, жер болды. Ел бетін көрмеді. Елге оралмады. Ел бетін көрмейтін [ көрместей ] қылды. Ұятқа қалдырды, қара бет қылды. Ел биледі. Халыққа билік жүргізді, ел басқарды. Ел билеу. Мемлекет басқару, халыққа басшы болу. Ел билеуші. Ел басқарушы, жұртқа билік жүргізуші. Ел болды. а) Халық болып бірікті, басын құрады. е) Татутетті, ынтымақты өмір сүрді. Ел болудан қалды. Берекебірлік кетті, бетбетімен кетті. Ел болып [ боп ]. Бүкіл халық бірігіп, бірлесіп. Ел бұзатын [ бұзарлық ] іс. Ел арасына іріткі салатын ісерекет, ерсі қылық. Ел бұзғыш [ бүлдіргіш ]. Ел ішіне іріткі салғыш. Ел бұзу. Елдің арасына іріткі салу, араздастыру. Ел бүлдіргіш. Ел арасын бұзғыш, бүлік салғыш. Ел бүлінді. Елден берекебірлік кетті. Ел біткен. Бүкіл жұрт, барша халық. Ел біттi. Жағалай ел қонды. Ел біріншілігі. спорт. Елді түгел қамтитын спорт жарысы. Ел газетi. бейнелі сөзқолданыс. Бүкіл елге тарайтын газет, басты ресми баспа органы. Елге аян [ белгілі ]. Көпшілікке белгілі, танымал. Елге бақты. Елжұртқа қарады, қамқор болды. Елге бас ие болды. Басшы, ақылшы болды. Елге бүлік салды. Елдің тынышын алды, берекесін кетірді. Елге еңбегі сіңген. Елжұрты үшін көп жұмыс істеген, пайда келтірген. Елге жайды. Көпшілік арасына қауесет таратты. Елге жанасты. Елге жақындады, бірге болды. Елге жел беруші. Елді айдап салушы, үгіттеуші. Елге қарар беті жоқ. Ұятқа қалды, масқара болды. Елге санат салды. Елге салық салды, міндеттеді. Елге сыймады. Қайда жүрсе де, сүйкімі болмады. Елге танылды. Көпшілікке белгілі болды, ел-жұрт білді. Елге түсті. Ел арасында болды, аялдады. Елге шықты. Ел аралады, адамдардың арасында болды. Ел ғұрпы. Елдің, халықтың салты, әдетғұрпы. Ел дамуы. Елдің, мемлекеттің өркендеуі, елауқатының артуы, өсуі. Елде жүрген. Ел арасындағы, ел аузындағы. Елден шыққан. Елден безген, бұзақы. Елден асқан. Жұрттан озған, берінен алға кеткен. Елден безген. Туғантуыстан, өз ортасынан қашқақтаған (адам). Елден елге жүрді [ елден елді аралады ]. Жағалай қыдырды; ауылаймақты аралады. Елден ерек [ ерекше ]. Ерекше, айрықша. Елден шықты. а) Ел ішінен ұзап кетті, жол жүрді, сапар шекті. е) Ел ішінен, халық арасынан табылды. б) Адам болудан кеттi, бұзылды. Елді алып есіру. Жұртты аузына қаратып, берін тындырып келгендей болып қораздану. Елді аузына қаратты. а) Көпшіліктің, назарын аударды, шешен сөйледi. е) Айтқанын істетті, еркіне көндірді; билептөстеді. Елді құртқан. Қу, сұм, сұмырай. Елдің ағаруы. Сауаттану, сауатын ашу. Елдің алды болды. Берінен озды, алдына жан салмады. Елдің алдына түсті. Алға шықты, озды. Елдің атын ерттеп өтті. Кішпейіл, елгезек болып, көпке қызмет етті. Елдің бетін қалай көремін. Елге қарайтын бет жоқ, ұят, масқара болды деген мәндегi сөзқолданыс. Елдің есінде қалу. Елдіңжа дын да қалу, елі ұмы тылма у. Елдің жоқтаушысы. Халқының, елінің мүддесін ойлаушы. Елдің жүгі. Парыз, міндет. Елдің құты. Елдің берекесі, бақыты, ырысы. Елдің мінезі. Елдің едетғұрпы, дағдысы. Елдің салты. Елдің едетғұрып дәстүрі. Елдің тұтқасын ұстады. Ел биледі, жұртқа басшылық етті. Елдің шаңына ере алмады. Қалыс қалды, ел қатарында бола алмады. Елдің шеті. Туған жер, атамекеннің шетпұшпағы. Елдің іргесі бұзылды. Бірлік кетті, құрыды, жойылды. Ел емес. Дұшпан, қас. Ел еңсесі көтерілді. Ел-жұрт есін жиды, қалпына келді, тұрмыстіршілігін түзеді. Ел еркесі. Еліне жағымды, көпшілік жақтаған адам. Ел есінде. Халықтың жадында. Ел етті [ қылды, жасады ]. Халықтың басын біріктірді, ұйымдастырды, жинады. Ел жақтаған. Ел соңына ерген, елге сыйлы (адам). Ел жапсары. Ауыл-аймақ жайы, әңгімесі. Ел жата. Түн іші, ұйықтайтын кез. Ел жатты. Ел ұйқыға кетті. Ел жебеді. Көпшілік тілеуін тіледі, қолдады. Ел жиды, өзіне жақтас, сөзін сөйлейтін жұртты топтастырды. Ел жылатты. Елге ауыртпалық түсірді, сорын қайнатты. Ел именді. Жұрт тайсалды, қарсы келуге қаймықты, жасқанды; бетіне айтуға ұялды, қымсынды. Ел кегі жауға кетпес. Елін, жерін жауға бермейді, қорлатпайды, есесін қайтарады деген мағынада. Ел кезді. Ел аралады, ауылауылды шарлады; ел ақтады. Ел керегін жоқтады. Халқына қызмет етті, қамын ойлады. Ел көзі. Көптің, ортаның ойпікірі. Ел көзінен аулақтады. Көпке көрінбей оңашаланды. Ел көзіне түсті. Көпшілікке танылды. Ел көрді. Ел аралап, өзге елдің, жұрттың тұрмысымен таныс болды. Ел көшті. Ауыл қоныс аударды, ескі орыннан көтерілді. Ел көшті [ қашты ], жау жетті. Жан алқымға алды, қысты, тықсырды; асықтырды. Ел кубогы. спорт. Елдің жарыс жеңімпазына арналған жүлдесі. Ел кісісі. Елдің сыйлы, ақылшы, тежірибелі адамы. Ел қақсатты. Көпшілікті зарлатты, азапқа салды. Ел қамдады. Топ құрды, топтанды. Ел қамқоры. Халықтың қорғаушысы, жанашыры. Ел қамын жеді [ ойлады ]. Халықтың жағдайын ойлады. Ел қамын ойлау. Халықтың жоғын жоқтау, ел мүддесін ойлау. Ел қарасын көрді. Еліне оралды, туған жеріне қайта келдi. Ел қарату. Елге өзінің сөзін сөйлету, жақтас ету. Ел қатарлы, өзге жұрт сияқты; біреуден ілгері, біреуден кейін. Ел қатарына [ санатына ] қосылды [ кірді ]. Жұрт қатарлы тіршілік етті, адам болды; жұртпен теңесті. Ел қондырды. Белгілі бір жерге, аймаққа халықты қоныстандырды. Ел қорғады. Елжұртын жау қолына бермеді, қарсы тұрды. Ел қорғау. Елжұртың жау қолына бермей, қарсы тұру. Ел қорғаны. Елжұртты қорғайтын қамқоршы, ер-азамат. Ел құлағы елу. Ел арасында, көпшілік болған жерде құпия сақталмайды; бірі болмасы бірі естиді деген мағынада. Ел құлағын түрдi [ тосты ]. Елең ете қалды; тосын хабарға құлақ бұрды. Ел қыдырды. Ауыл аралады; бір үйден шығып, бір үйге кірді. Ел қылды. Басын біріктірді, мемлекет етті. Ел мен жер. Отан, ел-жұрт, туған жер. Ел намысы. Елдің абыройы, халық мүддесi. Ел орынға отыра. Кеш түсе, ымырт жабыла, ед аяғы басыла. Ел рухы. Бiр елдің болмысбітімін көрсететін патриоттық сезім, рухани өзек. Ел санады. Қатарға қосты, тең санады. Ел сандалды. Халық әбігерге түсті, тыныштық көрмеді. Ел сөзі. Халықтың, көпшіліктің пікірі, мүддесi. Ел сөзін сөйлеуші. Елді жақтаушы, елге жанашыр адам. Ел сұрады.көнерген сөз. Ел биледі, билік жүргізді. Ел сыйлаған. Ортасына қадірлі. Ел сынағыш, өзгелер туралы пікір айтқыш. Ел сілкінді. Жұрт түңілді, безді. Ел табаны ауды. Ауыл көшті, іргесін көтерді. Ел [ жұрт ] тану. Дүниетаным, көзқарас. Ел таныды. Халықпен араласып, жақсыжаманды көрді, танып білді. Ел таразысын аңдамады. Келеге түсеміз, талқыға түсіп, сөзге ілінеміз деп ойламады. Ел тарту [ тартушылық ]. Көпшілікті өз жағына шығару. Ел тартысты. Халық таластартысқа түстi, өзара келіспедi. Ел тұтқасы. Елді ұйымдастыра білетін, елге бас болатын (адам); ел ұйытқысы. Ел тұтқасын ұстады. Елге басшылық етті, жол көрсетті, берекебірлігін сақтады. Ел түбіне жетті. Елді аздырыптоздырды, құртты. Ел [ іші ] тыныш [ болды ]. Ел іші берекелі, тату болды. Ел ұйытқысыболды. Халықтыңбірлігін, тұтастығын сақтады. Ел ұйытқысын бұзды. Ел ішіне іріткі салды, бүлдірді. Ел ұйытқысы шайқалды. Ел ішінің ынтымағы кетті, тыныштығы бұзылды. Ел ұлы. Халықтан шыққан азамат, елінің алдында еңбегі зор, беделді тұлға. Ел ұстады. Жұртқа басшылық жасады, билік етті. Ел үстінде. Халықтың мойнында, елдің есебінде. Ел үстінде жүрді. Ел басқаруға араласты, басшылық қызметте болды. Ел үстінен күн көру. Жұртты қанап тіршілік ету, есебінен өмір сүру. Ел үшін еткен еңбек. Ел мүддесi үшін сіңірген, істелген жұмыс. Ел үшін туған [ өмір сүрген ]. Елінің қорғаны, қамқоршысы. Ел шапты. Басқа бір елді жаулап алды, тонады. Ел шетіне өрт салды. Ел ішіне іріткі салды, бүлік шығарды, араздастырды. Ел ырысы. Көпшіліктің несібесі, байлығы. Елі азғанның жері азған. Берекебірлігі жоқ жұрттың деулеті де жоқ деген мағынада. Елі алақанға қондырған. бейнелі сөзқолданыс. Елдің маңдайына біткен асыл, біртуар (тұлғалары туралы). Елім дейтін. Елге жан ашитын, ел мүддесіне қызмет ететін (адам). Елім деп еңіреді. Елі үшін жан аямады, барын салды. Елін [ Отанын ] сатпады. Елін жауға қолдан бермеді, елінің тыныштығы үшін жанын қиюға барды; елінің жауына жағынбады. Елін тиынға саудалады. Отанына опасыздық жасады, елін біркүндік қамына айырбастап жіберді, сатқындыққа барды. Елінің жоғын жоқтап, мұңын жырлады. Халық қамын жеді. Ел іргесі бекіді. Елдің жағдайы түзелді, өзіне-өзі келді, шекарасы мықты болды. Ел іргесін сақтады. Халықтың бірлігін, тыныштығын ойлады. Ел іргесі нығайды. Мемлекет күшейді, халықтың тұрмыстіршілігі жақсарды. Ел іргесі сөгілу. Елден бірлік кету, тұтастығы жойылу, ел болудан қалу. Ел іші. Ел ортасы, халық арасы. Ел экономикасы. экономикалық. Мемлекеттің шаруашылығы, өндірісі, қаражатқаржысы.