ВАЛЮТА
[ итальян тілі. vаluta ] зат есім. қаржы термині. 1. Тауарлар құнының шамасын өлшеу үшін пайдаланылатын ақша өлшемi. 2. Белгілi бір мемлекетте қабылданған ақша өлшемi (теңге, сом, доллар, рупий, т.б.). 3. Шет мемлекеттердің ақша белгісi, сонымен қатар несие беру, өтеу құжаттарының (вексель, чек, банкнот) мемлекетаралық есебін ажыратуға қолданатын шетелдік валюта, ұлттық есеп бөлшегi және төлем құралы. Валюта аймағы. экономикалық. Өзара валюта қатынастарының ережелерін берік сақтайтын және жетекшi мемлекеттің валютасының аймақ iшіндегi елдердің басқа елдермен есеп жүргізгенде шешушi рөлін қабылдаған мемлекет тобының бірігуi. Валюта айырбастау [ ауыстыру ]. Әртүрлi елдер ақшасын жергіліктi ақшаға немесе керісінше айырбастау. Валюта бағамы [ курсы ]. экономикалық. Белгілi бір елдің ақша бірлігінің басқа бір ел ақша бірлігімен белгіленген құны. Валюта бағамының өзгеру қатері. қаржы термині. Қор және валюта биржаларында бағамның өзгеруі қатерінен қорғану үшін мамандырылған қаржы құралдары ( опцион, фьючерс, форвард қолданылады). Валюта бағасын белгілеу. экономикалық. Қолданылып жүрген заң ережесін және қалыптасқан тәжірибеге сай шетел валюталарының арақатыс бағасын белгілеу. Валюта басқыншылығы. Ұлттық (орталық) банктің валюталық бағамды қолдау үшін өз елінің валютасын сатып алу және сату жөніндегi операциялары. Валюта биржасы. Валюталармен iрi көлемде сауда жасалатын, ұйымдық жағынан жасақталған және тұрақты жұмыс iстейтін нарық. Валюта дағдарысы. экономикалық. Валюта бағамының күрт тұрақсыздануы, мемлекеттік валюта қорларының таусылуына байланысты валюта өрісінде, валюта нарығында қайшылықтың күрт шиеленісуi. Валюта декларациясы. экономикалық. Шегарадан валюта алып өту кезінде кеденге көрсетілетін мәлімдеме – құжат. Валюта демпингi. экономикалық. Валютасы құнсызданған елден тұрақты валютасы бар немесе валютасының құны айтарлықтай төмендемеген елге дүниежүзілік бағадан төмен бағамен тауарлар шығару. Валюта жайғасымы. экономикалық. Банктің шетел валютасы түріндегi активтерi мен міндеттемелерінің арасалмағы. Валюта жүйесi. экономикалық. Мемлекеттік заң ережелерінде, халықаралық келісімдерде бекi-тілген дүниежүзілік нарық дамуының негізінде қалыптасқан ақшалынесиелік қатынас тар дың жиынтығы. Валюта келісімi. экономикалық. Мемлекеттер арасындағы олардың белгілi бір валюталық қатынастарын реттеу жөніндегi өзара құқықтары мен міндеттеріне қатысты екіжақты немесе көпжақты келісім. Валюта клирингi. экономикалық. Тауар жеткізілімдерi мен көрсетілетін қызметтер құнының тепетеңдігінен туындайтын өзара талаптар мен міндеттердi бірбірінде есепке алу шаралы үкіметаралық келісім. Валюта қоржыны. экономикалық. Ұлттық валюталардың жиынтығы; ұлттық немесе халықаралық, ұжымдық валютаның валюталық бағамын анықтау үшін шетел валютасының бағасын белгілеу кезінде пайдаланатын валюталардың сатып алу қабілетін, айырбастың жалпы экономикалық шарттарының әсерін неғұрлым негіздеп ескеруге мүмкіндік беретін статистика. Валюта қоржынының индексi. экономикалық. Сауда серіктестерінің валюта қоржыны негізінде арнаулы формула бойынша есептелетін индекс. Валюта қоршауы. экономикалық. Шетел валютасының ел iшіндегi айналымын шектеу үшін мемлекеттің қолданатын шаралары. Валюта қоры. экономикалық. Мемлекеттің төлем қабілеттілігін анықтайтын тұрақты валюта мөлшеріндегi қоры, алтынасыл құндылықтары. Валюта құндылықтары. Валюта заңнамасымен ел аумағындағы айналыстың ерекше тәртібi белгіленген құндылықтар. Валюта мәмілесi. экономикалық. Валюта құндылықтарына меншік құқығы мен өзге құқықтардың ауысуына байланысты мәміле; валюта құндылықтарын кез келген әдіспен елге әкелу және қайта жіберу. Валюта монополиясы. экономикалық. Мемлекеттің өз органдары арқылы валюта операцияларына және экономикалық агенттер табатын бүкіл валютаға үстемдік жасауы. Валюта нарығы (сұраным мен ұсыным негізінде валюталарды сатып алусату шоғырланған ресми орталық; шетел валюталарын және шетел валютасымен төленетін төлем құжаттарын сатып алусату жөніндегi тұрақты экономикалық және ұйымдық қатынастар жүйесi). Валюта несиесi. экономикалық. Бiр елдің екіншi бір елге өзінің валютасы, шетел валютасы немесе алтын түрінде беретін қаражаты. Валюта одақтары. экономикалық. Валюта үстемдігін орнату және басқа мемлекеттерге бірыңғай валюта саясатын жүргізу мақсатымен бірнеше елдің топтасқан одақтары. Валюта операциялары. экономикалық. Валюталық құндылықтармен жасалатын мәмілелер. Валюта өтелімділігi. экономикалық. Кәсіпорындар мен ұйымдардың сыртқы экономикалық қызметінің ұстанымы. Валюта резервтерi. экономикалық. Белгілi бір мемлекеттің халықаралық есеп айырысуға, кездейсоқ жағдайларға және валюта рыногын реттеуге арналған, орталық банкіде не қаржы мекемелерінде және халықаралық валюталықкредиттік ұйымдардағы алтын мен шетел валютасынан тұратын қоры. Валюта рыногы. экономикалық. Валюта саясаты. экономикалық. Мемлекеттік ұйымдар мен орталық банктердің, қаржыландыру мекемелерi, қаржылық валюта орталықтарының валюта қарымқатынасы саясатындағы экономикалық, ұйымдастырушылық, құқықтық әрекеттерi мен шаралар жиынтығы. Валюта тепетеңдігi [ паритетi ]. экономикалық. Бiр валютаны екіншi валютаға айырбастау құнының ресми түрде белгіленген тұрақты шегi. Валюта түсімi. экономикалық. Тауарлар мен қызметтер экспортынан, сондай-ақ, халықаралық несиелерден түскен шетел валютасы.