КЕРЕГЕ
зат есім. 1. этнографиялық. Жас қайыңнан, талдан тор көздеп жасаған киіз үй сүйегінің жиналмалы қабырғасы. 2. ауыспалы мағына. Үйдің, қораның қабырғасы. 3. ауыспалы мағына. Үй, отырған мекенжай, кеңістік. 4. Үйдің тұрғызылған қаңқасы. Керегеге басын iлу этнографиялық. Ерте кезде жаугершілікке аттанып бара жатқан еразаматқа немесе ұзақ сапарға шыққан жолаушыға «шаңырақтың дәмтұзы тартсын» деген ниетпен тандыр наннан бір тістетіп алып, қалғанын бүтіндей таза орамалмен орап, үй қабырғасының жоғарғы жағына iліп қою ырымы. [ осындай керегеге iлінген дорбаны тілеу азық деп атаған ]. Керегеге таңылды. Сынға түсті, айыбы бетіне басылды. Кереге жал. а) Жалы қалың, тік біткен (ат). ә) Таулы жердің аттың жалындай ұзыннан-ұзақ созылған, тіктеу келген бөлігі. Кереге көз. Тор көз шақпақ. Кереге құру. этнографиялық. аңшылық. Ірi жыртқыш аңдарды аулаудың бір тәсілi [ ертеде жолбарыс аулауға киіз үйдің керегесi де қолданылған. Керегелер керіліп, бірбіріне бекіліп, байланады да, кергеге астынан екi ұзын iшінен көтеріп аңның iзімен жүріп отырады. Жолбарысқа жақындаған кезде мылтық атылып, ашуланған жолбарыс киіз үй iшіндегi адамдарға атылғанда, кереге көздерінен жолбарысты найза, садақ қылыштар «күтіп алады». Жарақаттанып қамысқа қарай қашқан жолбарысты қанды iзбен адамдар қуып жетіп, ұстайды ]. Керегесіне ақ тимедi. Жарымады, байымады. Керегесіне қаратты. Күйзелтті, жұтатты. Керегесін итіне қомдасын. қарғыс сөз. Түк бермеймін, көмектеспеймін деген мағынада. Керегесін кертті. поэтикалық. Керегесін кесіп, ойран салды (жаугершілік заманның салты). Керегесін торлатты. Киіз үйдің кереге ағаштарын көктеді, құрастырды. Керегесін тұрғызды. қргесін қалады. Кереге там этнографиялық. Қабірдің үстіне қыштан, ағаштан тұрғызылатын төрт қабырғалы құрылыс. Кереге таңу этнографиялық. Билер, ақсақалдар шешімi шыққанға дейін жазаланатын адамды киіз үйдің керегесіне аяққолын байлап, таңып байлау түріндегi құқықтық жазаның бұрыңғы заманда жиi қолданылған түрi. Кереге тас. Оқшау біткен жалпақ биік тас.