ИСЛАМ
[ араб тілі. ] зат есім. 1. діни. Бір Аллаға мойынсынған, қасиетті кітабы Құран Кәрім, елшісі – соңғы пайғамбар Мұхаммед болып табылатын адамзат баласына жіберген соңғы аманат дін. 2. Арабиядағы көшпенді бәдәуилер арасында Vқ ғасырда пайда болған, дүниежүзіне кең таралған төрт ірі әлемдік діндердің бірі, мұсылман діні. 3. саяси. Өзіне дейінгі байырғы діндердің әсерімен де қалыптасқан синкретикалық монотеизмнің өзіндік арабтық үлгісін бойына сіңірген, мұсылман діні негізінде Арабия қоғамының тарихи дамуы нәтижесінде пайда болған араб халқының мемлекеттік жүйесі, осы үлгідегі басқа да діни мемлекеттілік немесе осыларға тән әлеуметтікидеологиялық, дінисаяси құбылыс, тәртіп. 4. Мұсылмандыққа қатысты діни міндеттердің, ережелердің жиынтығы, мұсылмандық жолы. // Мұсылман, ислам дініндегі, мұсылмандықты ұстанған. 5. Исламтану, ислам туралы ілім. 6. Ислам әлемі, ислам дүниесі, мұсылман қауымы. 7. Ислам елдері, ислам мемлекеттері. // Исламтанушы, исламды зерттеуші әрі өздері мұсылман. Ислам архитектурасы. сәулет. Ислам сәулет өнері. Ислам әлемі. а) діни. Исламнан өзге әлемге қарсы қойылатын мұсылманшылықтың маңызды ұғымы, дарәлислам. ә) Барша мұсылман қауымы, ислам жұртшылығы. б) Ислам дінінің мәдени ортасы, исламның ғылыми және зиялы қауымы. в) Барлық мұсылман дініндегі немесе мұсылман діні дәстүрлі діні болып табылатын елдер мен мемлекеттер қауымдастығы. Исламға көндірді. Бір Алланы Құдай деп мойындатып, ислам дінін қабылдатты, мұсылмандық жолға салды. Исламға кірді. Бір Алланы Құдай деп мойындап, мұсылмандық жолына түсті, исламды өз діні деп қабылдады. Исламға салды. Алланың көрсеткен тура діні – хақ жолы – мұсылман дінін қабылдатты. Ислам дүниесі. а) Мұсылман дінін ресми дін немесе дәстүрлі дін ретінде ұстанатын барлық елдердің қауымдастығы. ә) Мұсылмандық білімдер жүйесі, исламдық ілім. Ислам дінін жастанды. Мұсылман дінінде жоқ нәрсені бар деп немесе тыйым салынғанды рұқсат етілген деп жалған кейіппен діннің атын жамылып, жеке пиғылын жасырды. Ислам дініндегі салықтар. діни. Құран Кәрімнің аяттары және Мұхаммед пайғамбардың хадистері негізінде белгіленген салық түрлері. Ислам елі. а) Бір елдің мұсылман халқы, барша мұсылмандары. ә) саяси. Ислам жолы. діни. Адам баласына Алла тағаладан Құран арқылы түсірілген шарттар мен тыйымдарды орындауға негізделген мұсылман дінінің ұстанымдары, дұрыс даму бағыты, хақ жол. Ислам жолын қуды. Мұсылман дінінің ұстанымдарынан ауытқымады, оларды бұлжытпай орындады. Ислам жолын танытты. Мұсылман дінінің ұстанымдарын үйретті. Ислам қағидалары. діни. Мұсылман дінінде қатаң ұстанатын, мойындалған әдет-ғұрып, рәсім мен ережелердің жиынтығы. Ислам қауымы. Барша мұсылмандар, мұсылман атаулы адамзат. Ислам мазһабтары. діни. Исламның түпкі қағидаларына негізінен сай келіп, өзара үндесетін, алайда жекелеген мәселелерде өзіндік айырмашылықтары бар, мужтаһид ғалымдары ұстанған жолдар. Ислам мәдениеті. діни. әлеум. Мұсылман әлеміндегі адамдардың өміртіршілігін ұйымдастыру формасы, өзара қарымқатынасы, сондай-ақ материалдық және рухани құндылықтары арқылы көрінетін тарихи тұрғыдан анықталған қоғам, шығармашылық күштер мен адам қабілеті дамуының белгілі бір деңгейі. Ислам мемлекеті. а) діни. саяси. Құқықтық, экономикалық құрылысы исламдық шариғат бойынша құрылып, Құран негізінде басқарылатын діни мемлекет. ә) Дәстүрлі немесе ресми діні мұсылман діні болып табылатын мемлекет. б) діни. Қоғамдық қатынастары дәстүрлі ислам үлгісі бойынша құрылып, билік Құран және шариғат бойынша жүргізілетін дүнияуи мемлекет ұғымына қарама-қарсы қойылатын мұсылмандық ағымдар, дінтанушылар т.б. ұсынған, көксеген мемлекет үлгісі. Ислам мүридтері т.б. діни. Өзінің ұстаздарымен шейх, пір, міршіт адал кісілікті қарымқатынаста болып, оған мүлтіксіз бағынуға тиісті дінирухани жетілу жолында жүрген мұсылман шәкірттер. Ислам өркениеті. зат есім. Ислам дінінің құндылықтары негізінде қалыптасқан әлемдік өркениеттердің бірі. Ислам парызы. діни. Мұсылмандарға Құран бойынша орындалуы міндетті етілген ғибадатшарттар, иманшарттар. Ислам сәулет өнері. Әлемдік сәулет өнері қазынасына енетін ислам діні ықпалымен салынып қалыптасқан ерекше үлгідегі ғимарат кешендерінің жүйесі. Ислам тарихы. а) Мұсылман дінінің өткені, оның даму процесі. ә) діни. Мұсылман дінінің өткенін, даму процесін зерттейтін исламтанудың бір пәні. Ислам философиясы. теол. философиялық. Ислам өркениетіне тән рухани және тәжірибелік дүниетаным жүйесі. Ислам шамын жандырды. поэтикалық. Хақ дінді танытты, мұсылмандық жол – ақиқат жолына салды. Ислам шариғаты. діни. Шариғат.