ӨНДІРІС
зат есім. 1. Тұтынуға қажетті материалдық игіліктерді, құнды заттарды жасап шығаратын өнеркәсіп саласы. 2. экономикалық. Технологиялық үдерістің салыстырмалы оішауландырылған бөлігі [ Жұмыстардың белгілі бір кешенін орындау, жартылай фабрикаттар мен дайын бұйымдар алу осы үрдістің нәтижесі болып табылады ]. Өндіріс анархиясы. экономикалық. Экономикалық заңдардың бейберекет әсері жағдайында қоғамдық өндірістің берекесіз дамуы. Өндіріс бағасы. экономикалық. Тауарлардың рыноктық бағасы негізінде жатқан құнның өзгерген нысаны [ ол тауарды өндіру шығындары мен орташа пайдадан құралады ]. Өндіріс бригадасы. Өндірістік тапсырманы бірлесіп атқаратын бірыңғай және әр алуан мамандықтағы жұмысшылар ұжымы. Өндіріске жұмсалатын шығын. экономикалық. Кәсіпорынның заттай және ақшалай түрде есептелетін өндірістік қызметімен байланысты шығыстар [ Ол шикізат пен материалдарға, сатып алынатын бұйымдар мен жартылай фабрикаттарға, отын мен энергияның барлық түрлеріне, ақшалай түрдегі негізгі өндірістік қорларды пайдалануға жұмсалған шығынды, нақты еңбек шығынын қамтиды ]. Өндіріс қалдықтары. экономикалық. Өнімді өндіру кезінде бастапқы шикізаттың, материалдардың пайдалануға болмайтын қалдығы. Өндіріс қуаты. Өнеркәсіп салалары, оның бөлімшелері белгілі бір уақыт өлшемі ішінде (бір жыл ішінде) барынша көп, сапалы өнім шығаруы. Өндіріс құралдары. экономикалық. Еңбек құралдарының негізгі және басты бөлігі [ Оларға машиналар, станоктар, приборлар, саймандар, т.б. жатады ]. Өндіріс құралжабдығы. экономикалық. Материалдық игіліктер өндіру мен қызметтерді көрсету барысында пайдаланатын еңбек заттары мен еңбек құралдарының жиынтығы [ Олардың бірі – табиғат өнімдері (жер қойнауының байлығы, су, жер байлығы, т.б.), екіншілері – еңбекті жұмылдыру нәтижелері ]. Өндіріс құралжабдығының маркетингі. экономикалық. Өндірістік үдерісте жаңа технологиялық шешімдерді іздестіруге, сондай-ақ өнеркәсіптік тұтынушының шығынды азайтып, еңбек өнімділігін арттыруына мүмкіндік беретін өндіріс құралжабдығының жаңа түрлерін жасауға бағытталған маркетинг. Өндіріс орындары. Өндіріс салалары орналасқан жерлер. Өндіріс паспорты. заң. Қолда бар жабдықты пайдалануды, технологиялық процесті сақтауды реттейтін, негізгі шикізатты, ингредиенттерді, қосалқы материалдарды жұмсау нормасын және дайын өнімнің, қосалқы өнімдердің шығу нормасын, сондай-ақ өндіріс кезіндегі шығынның нормаларын белгілейтін негізгі құжат. Өндіpіc су cыйымдылығы. экологиялық. Дайын өнім біpлігін алy үшін пайдаланылатын су көлeмi. Өндіріс тәсілі. Өндірістік қатынастардың өндіргіш күштермен біртұтастығы. Өндіріс технологиясыэко н. Еңбек затының жайкүйін өзгерту және анықтау жөніндегі нысаналы әрекеттен тұратын өндірістік процесс бөлігі [ Шикізатты, материалдарды немесе жартылай фабрикаттарды алу, өңдеу немесе қайта өңдеу тәсілдері мен әдістерінің жиынтығымен, олардың орындалу дәйектілігімен және орындалатын жерімен, қолданылатын құралдардың құрамымен сипатталады ]. Өндірісті автоматтандыру. экономикалық. Өндірісті мәшинелермен, жабдықпен және автоматты қондырғылармен жарақтандыру процесі. Өндіpістi әзіpлeу. су шаруашылық. Құpылыc басталаp алдындa атқаpылатын өзаpa кeлісілгeн тexникалық жоспаpлыққаpжылық шаpалаp кeшeнi. Өндірісті біріктіру [ кооперациялау ]. экономикалық. Қоғамдық еңбек бөлінісі мен өндірісті мамандандыру негізінде өнімді бірлесіп дайындау мақсатымен бір елдің кәсіпорындары, салалары және аудандары арасындағы, сондай-ақ, елдер арасындағы өндірістік байланыстарды ұйымдастыру. Өндірісті дамыту қоры. экономикалық. Кәсіпорындарды қайта жарақтандыру, өндірісті жаңғырту және қайта құру мақсатымен құрылған экономикалық ынталандыру қоры. Өндірісті қарқындандыру. экономикалық. Ғылыми-техникалық прогрестің ең жаңа жетістіктерін көрсететін неғұрлым тиімді еңбек құралдары мен заттарын қолдану негізінде қоғамдық өндірісті ұлғайту. Өндірісті механикаландыру. экономикалық. Қолмен атқарылатын өндірістік операцияларды машиналармен, механизмдермен ауыстыруға негізделген ғылыми-техникалық прогресс бағыты. Өндіpістің күнтізбeлік жоспаpы. су шаруашылық. Өндіpістік жұмыстаp жобасының нeгізгi құжаты, құpылыc нысанының тexнологиялық жәнe ұйымдастыpылy үлгісi. Өндірістің пайдалылығы. экономикалық. Өндіріс тиімділігінің жалпылама көрсеткіші; өндірістік қордың бір теңгесіне шаққанда келетін пайданың мөлшері. Өндірістің тиімділігі. экономикалық. Қажетті түпкілікті нәтижеге қол жеткізу жолында адамның өндірістік, шаруашылық қызметі нәтижелерінің жұмсалған ресурстарға (еңбекке, материалдарға, қаржыға) ара қатынасы. Өндірістің шоғырлануы. экономикалық. ірі кәсіпорындарда өндірістің заттай және жеке факторларының және өндіріс көлемінің шоғырлану процесі. Өндірістің ырғақтылығы. экономикалық. Өндіріс біркелкі жұмыс істеп тұрған жағдайда бұйымды дайындау (жұмыстарды орындау) процесінің, оның барлық бөліктері мен элементтерінің қатаң белгіленген уақыт аралығында алма-кезек қайталанып тұруы. Өндірісті ұйымдастыру. экономикалық. Кәсіпорынға бөлінген ресурстарды неғұрлым ұтымды пайдалана отырып, белгіленген сапалық көрсеткіштердегі жоспарлы тапсырмаларды орындау мақсатымен нақты әлеуметтікэкономикалық жағдайда жүзеге асырылатын нақты еңбек процестерін өндірістің материалдық элементтерімен неғұрлым тиімді ұштастыру шараларының кешені. Өндіpістi экологияландыpу. экологиялық. Өндіpістік пpоцeстepдің табиғи оpтағa тepіc әсepін болдыpмаy жөніндeгi шаpалаp [ қалдығы аз технология нeмeсe зиянды шығаpындылаpы аз тexнологиялық тізбeк аpқылы iскe асыpылады ]. Өндіріс уақыты. экономикалық. Белгілі бір кәсіпорындарда еңбек құралдары мен заттарының өндіріс саласына түсуінен бастап өнім өндірудің аяқталуына дейінгі белгілі бір тауарды өндірудің бүкіл процесін қамтитын өндіріс мерзімі. Өндіріс факторлары. экономикалық. Өнім өндіру (жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету) барысында пайдаланылатын негізгі құрамбөліктер. Өндіріс шығыны. экономикалық. Материалдық заттар (шикізат, материалдар, отын, энергия, жабдық, т.б.) мен қажетті еңбек (тауар өндіруге жұмсалатын еңбек) шығынының жиынтығы.