ЕҢСЕ
зат есім. 1. Тұла бойы, дене, тұлға. 2. Тұрық, биіктік. 3. ауыс, өңір, аймақ. Еңсе денелі. сөйлеу. Ұзын бойлы, қапсағай, еңгезердей. Еңсе жаздырмады. Ұнжырғасынтүсірді де қойды, кеудесін зіл басып тұрып алды, көңілі бір сейілмеді. Еңсе көтерді. Бой түзеді, іргесі қаланды. Еңсесі биік. а) Үлкен, еңселi. ә) Абыройлы. Еңсесі биік боз [ ақ ] орда. п о эт. Ауыз әдебиетінде хан, сұлтанның үйжайы (байтағы) туралы айтылады. Еңсесі биік, ерні салпы. п о эт. Алпамсадай бойлы, қалың ерінді. Еңсесі езілді. Басылып қалды, көңілі қайтты, күйзелді. Еңсесі жоғары. Мәртебесі биік, көңілі көтеріңкі. Еңсесі зор. Алып; мықты, күшті. Еңсесі көтеріңкі. а) Еңселі, биік, көрнекті. е) Көңілі шат жадыраңқы. Еңсесі құлады. Көңілі басылды, уайымға салынды. Еңсесін алды. Еркін биледі, дегбірсіздендірді. Еңсесін басты. а) Ұнжырғасын түсірді, жүнжітті, көңілін көтертпеді. е) Ықтырды, бағындырды. Еңсесін биік ұстады. Мойымады, жасымады. Еңсесін езді. а) Кеудесін басты, көңілін (бетін) қайтарды. ә) Күйзелтті, жасытты, қажытты. Еңсесіне мінді. Мойындатты, жеңді. Еңсесі көтерілді. Бойы биіктеді, қарасы үлкейді. Еңсесін жазды. Қуанышқа бөленіп еркіндеді, масайрады, жайраң қақты. Еңсесін жегідей жеді. Еңсесін көтертпеді, көңілін жадыратпады. Еңсесін жиды. Есін жиды, бойын көтерді. Еңсесін көтерді. а) Бойын жазып сергіді, көңілін көтерді, жадырады. ә, өз-өзіне келіп, жағдайы жақсарды, елауқаты молайды. б) Мерейі үстем болды, мәртебесі артты. в) Жасымады, еңсесін тік ұстады. Еңсесін салысты. Барын салды, бар күшпен кірісті. Еңсесін түсірді. а) Көңіл күйін төмендетті, күйзелтті. ә) Мойымады, жігері жасымады. Еңсесін тік ұстады. Мойымады, уайымқайғыға салынбады. Еңсесі түсті. а) Көңілкүйі болмады, ұнжырғасы түсті, салы суға кетті. е) Бас көтере алмады, шаруасы оңалмады. Еңсесі түсіңкі. Жабырқаңқы, түнеріңкі, көңілсіз. Еңсе тіктеді. а) Бойын жазды, кеудесін көтерді. ә) Жағдайы жақсарды, оңалды, көтерілді.