1омоним [ араб тілі. ] зат есім. діни. Оразадан ауыз ашқаннан кейінгi мұсылмандардың ұлы мейрамы. Айт мерек [ құтты ] болсын. тілек. Айт күнінде ниетің қабыл болсын, орындалсын мәніндегi ақ тілек. Айт намаз. діни. Айт күнi жамағатпен жиналып, әдетте мешіттерде оқылатын намаз.
2омоним одағай. Иттi біреуге немесе бір нәрсеге айтақтату, өршелендіру үшін айтылатын сөз. Айт, жануар. Малды айдау, жүргізу үшін қолданылатын сөз. Айт шүу. Көлікті жүргізу яки орнынан тұрғызу үшін айтылатын ишарат сөз.
= етістік. 1. Сөзбен ойпікрдi білдіру, ауызша сөйлеу. 2. ауыспалы мағына. Тапсыру, сұрау. Айта алмады. Аузы бармады; сөзбен толықтай жеткізе алмады, сөз жеткізсіз болды. Айта берсең. Сөз етсең, әңгіме қылсаң. Айт [ айтып ] айтпай немене [ не пайда, не керек ]. Айтты не, айтпады не, еске алып не керек. Айта кетерлік. Ауызға алуға, еске түсіруге тұрарлық. Айта қаларлықтай. Көзге, атаққа, сөзге ілінерліктей, ауыз толтырарлықтай; естен кетпейтіндей, елеулi. Айтар ойы бар. Мағыналы, мәндi. Айтар сөзi жоқ. Тамамдалды, біттi; айтарын тауысты; дәлелдi, уәждi сөзi қалмады. Айтқанға көнбедi. Сөз тыңдамады, тіл алмады, дегенін iстемедi. Айтқандайақ екен. Жақсы, тәуір екен, көңілдегідей, десе дегендейақ екен. Айтқан дәтi. Бiлдірген уәжi, айтқан себебi. Айтқан сөз құлағынан ағып кетедi. Сөзге ден қоймады, айтқан сөз далаға кетедi. Айтқан сөзіне [ уәдесіне ] жетпедi. Сөзінде тұрмады, уәдесін орындамады. Айтқаны болды. Дегенi келдi. Айтқаны екi болмады. Айтқаны бұлжымай iске асты. Айтқаны келдi. Дегені болды, айтқаны орындалды. Айтқаны келіп, атқаны тимеген жерi жоқ. Ойына келгендерi орындалып, қолынан келмейтін шаруасы болмады. Айтқаны көкірегіне [ көкейіне ] қонбады, кірмедi. а) Айтқан ақылды алмады, мән бермедi. ә) Ұнамады, ойынан шықпады. Айтқаным айтқан. Дегенім деген, сөзім сөз, айттым біттi. Айтқанына көніп, айдауында жүрдi. Дегенін iстедi, орындады, дегенінен шықпады. Айтқанынан қайтпады. Дегенінде тұрды, бұлжымады. Айтқанынан [ дегенінен ] шықпады. Біреудің дегенін екі етпей орындады. Айтқанын [ дегенін, сөзін ] екі етпеді. Дегенін бұлжытпай орындады, дегенін істеді, бірденақ көнді. Айтқанын қате қылмады. Сөзін жерге тастамады, айтқанын бұлжытпай орындады, мүлтіксіз бағынды. Айтқанын қылды. Айтқанын істеді, айтқанымен жүрді. Айтқаның келсін. алғыс сөз. Аузыңа май, дегенің болсын деген мағынада. Айтқаны өтіп, атқаны жетіп тұр. Дегенi болып, айтқаны, ойлағаны орындалды. Айтқызбайақ біледi. Іштегісін сезедi, емеурінін байқайды, бірден түсіне қойды. Айтпады деме. Қашан айттың деме, қара да тұр дегенге саятын ескерту мәнінде қолданылатын сөз. Айтпаса да белгілi. Сөзсізақ түсініктi, өзіненөзi айқын. Айтсам, аузым қара қанға толсын. Айтқан жоқпын деп қарғануды білдіредi. Айтылған сөз атылған оқпен тең. Айтылды біттi, қайта қайту жоқ деген мағынада. Айтып салды. Қаймықпай батыл айтты, сөйледi; айтар ойын бүккен жоқ.