ЖАРЫЛ
= етістік. 1. Бүліну, үзілу, талқандалу, сыну, шытынау. 2. Жүрек, қолқа, қан тамыры т.б. ағза мүшелерінің оқыс зақымданудан үзіліп кетуі. 3. Аяқ-қол, бет терісінің шыт-шыт, тілім-тілім болып айғыздануы, сызаттануы. 4. Бомба, снаряд, мина сияқты соғыс құралының от алып атылуы. 5. ауыспалы мағына. Жікке, бір-бірімен келіспейтін, бірінбірі қолдамайтын топқа бөліну. 6. ауыспалы мағына. Бөліну, тарамдалу, бөлектену. 7. ауыспалы мағына. Ызаға, ашуға булығып, терісіне сыймау. 8. ауыспалы мағына. Қатты қуаныштан іші толқу, шаттыққа кенелу. 9. Ішкі сырын бүркемелемей, шешіліп сөйлеу. Жарыла жаздады. а) Ызаға булықты, ашуланды, қызғанды, іші күйді. ә) Қатты қуаныштан, зарыға күтуден т.б. күшті сезімнен іші кернеп, толқыды. Жарыла жол берді. Жапа-тармағай жолын бөгемей, ашып, ілтипат көрсетті. Жарыла көшті. Жапа-тармағай бөліне көшті. Жарылмаған жұмыртқа. Бүлінбеген, кінәдан пәк, таза нәрсе немесе адам. Жарылмаған қауыз, шайқалмаған уыз. Кінәсіз, пәк, он екіде бір гүлі ашылмаған (бойжеткен, бозбала). Жарылып кет [ жарыла қал ]. қ а рғ. Жаның шықсын, өле қал деген мағынадағы жек көргенде, қатты ызаланғанда айтылатын қарғыс сөз. Жарылып кете жаздады. Күйіппісіп, әбден бұлқан-талқан болды. Жарылып өлді. Қызғаныштан, іштарлықтан, ашуызадан, кектен, т.б. іші қыз-қыз қайнады, әбден күйіппісті. Жарылып шықты. Булықпай, бірден, бар күшімен көрініс берді.