БІЛ
= етістік. 1. Бiр нәрсе жайында хабардар болу. 2. Есіңде болсын (сақта), ұмытпа деген мағынада. 3. а, е, й формалы негізгi етістікке тіркесіп, қолынан келу, дайын болу, iстей алу мағынасын білдіредi. 4. Шешімін табу, әдістәсілін меңгеру. 5. Түсіну, ұғыну. 6. Анықтау, айқындау, тергептексеру, көзін жеткізу. 7. Байқау, сезу, аңғару, аңдау. 8. Тану, түстеу. 9. Бағалау, қадірлеу, айыру, ажырату. 10. Таңдау жасау, бір шешімге келу. Бiлген боғын жесін. қарапайым сөз. Ақылы жеткенін, ойына келгенін iстесін (iстеп алсын). Бiлгенi бір тоғыз, білмегенi тоқсан тоғыз. Бiлгенінен білмегенi көп. Бiлгенін iстедi. Қолынан (ойына) келгенін жасады. Бiле білсе. Байқап қараса, жете түсінсе. Бiле тұра [ тұрып ]. Бiлсе де, білмеген болып, қасақана, жорта. Бiлмейтінi бит астында. Бiлмейтінi жоқ, бәрін біледi. Бiлсе – барымта, білмесе – сырымта. Көрсе, білсе кегімдi алғаным, көрмесе, білмесе малын сіңіріп кеткенім деген мағынада (барымтаны желеу етіп малын жасырын айдап кету). Бiлсе де, білмесе де… Әйтеуір, қалай да. Бiліп бола ма [ болмайды, болмас ]. экспрессивті. Бiлу мүмкін емес, түсініксіз, ажырату (айыру), түбіне жету қиын.