ДӘМ
[ араб тілі. ] зат есім. 1. Тағам дәмi әсерінен ауыз қуысында пайда болатын сезім, түйсік. 2. Ауыз қуысындағы мүшелер арқылы білінетін астағамның өзіндік қасиетi. 3. ауыспалы мағына. Ас, тағам, тамақ өнеркəсібі. 4. ауыспалы мағына. Бiр нәрсенің мәнмаңызы, қасиетi. Дәм айдады [ ауды, жазды, тартты ]. Белгілi бір себеппен бір жерге сәтi, жолы түстi, орайы келдi. Дәм айыру. психологиялық. Сезім мүшелерінің түйсігімен дәмдi ажырату, анықтау. Дәм [ ас ] аттама. Ас ауыз ти, дәм тат деген мағынада. Дәм ауыз тидi. этнографиялық. Үйге келген, үйге кіріпшыққан адамның дастарқандағы кез келген дәмнен алып жеп, аруақтар разы болсын деген ниетi. Дәм баданасы. анатомиялық. Жануарлардың дәм сезу мүшесінің құрамдас бөлігi. Дәм бердi. Тамақтандырды, тамақ iшкіздi. Дәмін бұзды. а) Дәмін кетірдi, айнытты. ә) Шырқын алды, бүлдірдi. Дәм бұйырды. а) Дәм тартты, нәсіп еттi. ә) Ретi келдi, жолы түстi. Дәмге тойды. Тойып тамақ жедi, әбден тамақтанды. Дем жазды. Жолы түсті, сеті келді, тағам бұйырды. Дәм көтердi. Қазан асып, ас әзірледi. Дәм күттi. Дәмелендi, дәме еттi. Дәм қоспады. Бiрбірімен татутәттi тұра алмады, келіспедi, отаса алмады. Дәм сезу. биологиялық. Ауыз қуысындағы дәмсезгіш баданаларға әсер ететін химиялық заттардың қасиеттерін қабылдау. Дәм сезімi мүшесi. биологиялық. Азықтың дәмін, сапасын анықтайтын сезім мүшесi. Дәм татқан құдыққа түкірдi. Жақсылыққа жамандық iстедi, кесірлік жасады. Дәм тату. а) этнографиялық. Қазақ халқының дәстүрлi тұрмысындағы салт; көршілердің, туғантуыстардың бірін-бірi қонаққа шақыруы. ә) тағам. Тағамның немесе тағамдық өнімнің дәмi бойынша сапасын бағалау. Дәм таттыру. этнографиялық. Дәм беру, сыйлап қонаққа шақыру рәсімi. Дәм ұрсын. қ а рғ. Татқан дәмнің құшырына (құсырына) жолық деген мағынада. Дәмін алды. а) Нәрін алды. ә) ауыспалы мағына. Тебірендi, толғанды. Дәмін айырды. а) Дәмін сездi, ажы ратты. ә) Жаман мен жақсыны, зиян мен пай даны таныды, түсіндi. Дәмін арамдады. Опасыздық жасап, сенімдi ақтамады. Дәмi біттi [ таусылды ]. Қайтыс болды, дүниеден өттi. Дәмi таусылды [ біттi ]. Ажалы жеттi. Демі енгенше. Тетті болып, ебден піскенге дейін. Дәмi жоқ. Мәнсіз, маңызсыз. Дәмi кеттi. Бұрынғы бағасынан, қадірінен айырылды, құны қалмады. Дәмi кетпейдi. Өте дәмді, тәтті. Дәмi үйірілдi. Дәмі келді, бал татыды.