Толковый словарь казахского языка: қой-қойла>
ҚОЙ 1#омоним #зат есім. #зоологиялық. <лат. аmmоn оvіs аrіes> 1. Күйіс қайыратын ашатұяқты төрт түлік мал. 2. Арқар тәріздес, тығыз жүнді, қуысмүйізділер тұқымдасына жататын жануар. Қой асығындай. Кішкентай, қаршадай. Қой аузынан шөп алмайтын. Момын, жуас, үндемейтін. Қой ауру. #жергілікті сөз. Қарны үлкейіп, шермиіп, ішкені бойына жұқпай, шеке тамыры көгеріп тұратын балалар ауруы. Қой ауыл. #этнографиялық. Бірекі үйлі адамдардың қой шөбі мол таулы жердегі қыстауы. Қой баққан қасқыр. #поэтикалық. Аңқау елдің арамза, озбыр билеушісі. Қой бас жамбы. #этнографиялық. Қойдың басына ұқсас етіп құйылған жамбы. Қой басындай ділда. #этнографиялық. фольклор. Қой басы көлеміндей алтын ақша. Қой басындай күміс. #этнографиялық. фольклор. Құймасы әуелде қой басының түрінде құйылған, үлкен, кесек күміс. Қой боғындай қорғасын. Мылтықтың оғы туралы. Қой бір уақ келу. #этнографиялық. Күзге жуық қойдың күніне бірақ рет сауылуы. Қойға келген ешкідей. #жергілікті сөз. Жатырқау, жат көру. Қойға шапқан [ тиген ] бөрідей [ аш бөрідей ]. Екi көзi қанталап, алақтап, жалақтап. Қойға шапқан қасқырдай. Қырыпжойып, тас-талқан қылу
ҚОЙ 2#омоним #модаль сөз. “Болмайды екен” деген мағынадағы қыстырма сөз. Қой болды. Басын бастап, істен нәтиже шықпады, аяқсыз қалды.
ҚОЙ 3#омоним #шылау. Бір нәрсенің, істің анықайқындылығын, растығын күшейте көрсететін демеулік шылау.
ҚОЙ = #етістік. 1. Қолындағы затты бір жерге орналастыру, тұрғызу. 2. Бір нәрсені тастау, істемеу. 3. Тоқтату, доғару, тыйылу. 4. Қалдыру, сақтау. 5. Өсіріп жіберу. 6. Бағалау, баға беру. 7. Жерлеу, көму. Қой әрi. #сөйлеу. Жә, тыныш, тек. Қой дейтін қожа, әй дейтін әже жоқ. Бетімен кеткен, жүгенсіз, тыйымы жоқ. Қойып жіберді [ қалды ]. Періп қалды, ұрып жіберді, соқты. Қойып кетті. а) Басымен кірді, сүңгіді. ә) Кіріп барды, енді. Қойып кетті. Басымен кірді, сүңгіп кетті. Қоя берді. Жібере салды, босатып жіберді. Қоя қойды. Кілт тоқтатты, тына қалды. Қояр да қоймай. Жанын қоймай, тыным таптырмай, жан алқымға алып. Қояр емес. Тынар емес, тоқтар емес. Қоя тұрды. Тоқтатты, кідірте тұрды.
ҚОЙ-ЕШКІ #зат есім. Күйіс қайыратын уақ малдың жалпы атауы, қой мен ешкі.
ҚОЙ-ҚОЗЫ #зат есім. Қой және оның төлі, қой мен қозы.
ҚОЙ-ҚОЗЫДАЙ #сын есім. Қой-қозы тәрізді.
ҚОЙ-ҚОЛАҢ #зат есім. Қоймен аралас, ұсақ мал.
ҚОЙ-МОЙ #зат есім. #сөйлеу. Қой және сол сияқты ұсақ мал.
ҚОЙ-ПОЙ #зат есім. #сөйлеу. Қой-мой.
ҚОЙ-ТҰЯҚ #зат есім. #этнографиялық. 1. Көлемі мен пішіні қойдың тұяғына ұқсатылып құйылған алтын немесе күміс. 2. з е рг. Қой тұяғын тұспалдайтын өрнек.
ҚОЙ-ТҰЯҚ #зат есім. Төрт түлік малдың ішіндегі қойлар мен тұяқты саналатын уақ малдан – ешкі, ірі малдан – сиыр малдары.
ҚОЙ 2#омоним #модаль сөз. “Болмайды екен” деген мағынадағы қыстырма сөз. Қой болды. Басын бастап, істен нәтиже шықпады, аяқсыз қалды.
ҚОЙ 3#омоним #шылау. Бір нәрсенің, істің анықайқындылығын, растығын күшейте көрсететін демеулік шылау.
ҚОЙ = #етістік. 1. Қолындағы затты бір жерге орналастыру, тұрғызу. 2. Бір нәрсені тастау, істемеу. 3. Тоқтату, доғару, тыйылу. 4. Қалдыру, сақтау. 5. Өсіріп жіберу. 6. Бағалау, баға беру. 7. Жерлеу, көму. Қой әрi. #сөйлеу. Жә, тыныш, тек. Қой дейтін қожа, әй дейтін әже жоқ. Бетімен кеткен, жүгенсіз, тыйымы жоқ. Қойып жіберді [ қалды ]. Періп қалды, ұрып жіберді, соқты. Қойып кетті. а) Басымен кірді, сүңгіді. ә) Кіріп барды, енді. Қойып кетті. Басымен кірді, сүңгіп кетті. Қоя берді. Жібере салды, босатып жіберді. Қоя қойды. Кілт тоқтатты, тына қалды. Қояр да қоймай. Жанын қоймай, тыным таптырмай, жан алқымға алып. Қояр емес. Тынар емес, тоқтар емес. Қоя тұрды. Тоқтатты, кідірте тұрды.
ҚОЙ-ЕШКІ #зат есім. Күйіс қайыратын уақ малдың жалпы атауы, қой мен ешкі.
ҚОЙ-ҚОЗЫ #зат есім. Қой және оның төлі, қой мен қозы.
ҚОЙ-ҚОЗЫДАЙ #сын есім. Қой-қозы тәрізді.
ҚОЙ-ҚОЛАҢ #зат есім. Қоймен аралас, ұсақ мал.
ҚОЙ-МОЙ #зат есім. #сөйлеу. Қой және сол сияқты ұсақ мал.
ҚОЙ-ПОЙ #зат есім. #сөйлеу. Қой-мой.
ҚОЙ-ТҰЯҚ #зат есім. #этнографиялық. 1. Көлемі мен пішіні қойдың тұяғына ұқсатылып құйылған алтын немесе күміс. 2. з е рг. Қой тұяғын тұспалдайтын өрнек.
ҚОЙ-ТҰЯҚ #зат есім. Төрт түлік малдың ішіндегі қойлар мен тұяқты саналатын уақ малдан – ешкі, ірі малдан – сиыр малдары.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий