Толковый словарь казахского языка: Құса>
ЕСКІ-ҚҰСҚЫ #зат есім. 1. Тозығы жеткен, пайдаланылған, ұсталған көнетоз, қоқыр-соқыр. // Тозығы жеткен, көнетоз. 2. Тұтынушыға жарамағанымен, өндірілетін шикізат есебінде ұқсатуға келетін заттар. Ескі-құсқы базары. Пайдаланылған заттарды сататын базар.
ЕСІНЕП-ҚҰСЫНА = #етістік. 1. Есінеген үстіне есіней беру, қайта-қайта есінеу. 2. #ауыспалы мағына. Манаурау, тыныштықта болу.
ЕСІНЕП-ҚҰСЫНАУ деген ИТ-ҚҰС #зат есім. э в ф. Қасқыр. 2. #ауыспалы мағына. Кім көрінген, қайдағы біреулер, тексіздер. Итқұсқа жем болды. Қасқырға азық болды.
ИТ-ҚҰС : ит-құс жолдас болды. Түзде қаңғырып қалды, елсіз, жыртқыш аң мен құс бар жерде жүрді.
ҚҰС #зат есім. #зоологиялық. 1. Дене пішіні әртүрлі, қауырсынды, қанатты, екі аяқты, тұмсықты, көбіне ұшып жүріп тіршілік ететін жәндік. 2. Сәндік үшін және қауырсынын, етін, жұмыртқасын пайдалану үшін қолда өсірілетін, ауланатын құс. Құс айырған Құби жел. Құс атуға қолайлы мезгіл, уақыт. Құс ату. #саятшылық. Құс атып алуға шығу. Құс аулады. Тұзақ құрып, басқа да әдістәсілдердi пайдаланып, құсты қолға түсірдi. Құс базары. а) Әртүрлі құстар сатылатын базар. ә) Теңіз, су жағалауына құстардың ұя салып, топталып мекендейтін орны. б) Жиналған құстардың қиқуы, сайраны. Құс болып ұшты. Самғады, зулады, зымырады. Құс елтірісі. Құстың жүні алынбаған терісі. Құс еті. #тамақ өнеркəсібі. а) Сойылған құстың еті. ә) Сойылған құс етінің
ҚҰС = #етістік. 1. Ішкен асы сіңбей, ауыздан кері шығару. 2. Сапасы бұзылу, айну. 3. Түсі бұзылу. 4. #ауыспалы мағына. Жеп қойған, ұрлаған дүниелерін иесіне тауып беру, қайтару. Құсқысы келді. а) Жүрегі айныды, қобалжыды. ә) Жиренді, қарағысы келмеді. Құс кездік. Ұшы үшкір кездік.
ҚҰСА #зат есім. Қайғы-қасірет, уайымшер. Құса болды. Сары уайымға салынды, қатты қайғырды. Құсаға шалдықты. Құсаланды, сары уайымға салынды. Құса жеді. Қайғықасіретке душар болды, сары уайым басты. Құса жұтты. Қайғықасіреттің зардабын шекті. Құса тартты. Қатты қапаланды, қайғырды.
ҚҰСА = #етістік. #сөйлеу. Біреуге, бір нәрсеге ұқсау.
ҚҰСАҒАН #сын есім. кәс. Жын шашқыш (бая түйелердің қарсылығы, өзін қорғау үшін жасайтын әдеті).
ҚҰСАҒАШ #зат есім. #саятшылық. Саят құстары отыру үшін жасалған құндақ ағаш, тұғыр.
ҚҰСАЛАН = #етістік. Қайғы жұту, шерлену.
ҚҰСАЛАНУ деген ҚҰСАЛЫ #сын есім. Қайғы меңдеген, мұңды, шерлі.
ҚҰСАЛЫҚ #зат есім. Құса болушылық, қасіретке батушылық.
ҚҰСА-МҰҢ #зат есім. Қайғы-қасірет, уайымшер.
ҚҰСАР құсар жер. Күйдің аяқталар тұсы.
ҚҰСАРИЯ #зат есім. #сөйлеу. Құсалық.
ҚҰСАТ = #етістік. #сөйлеу. Ұқсату.
ҚҰСАТУ деген ҚҰСАУ деген ҚҰСА-ШЕР #зат есім. Сары уайым, қайғы-қасірет.
ҚҰСБАУ #зат есім. #саятшылық. Саят құстарының (бүркіт, қаршыға т.б.) аяғына бекітілетін аяқбау; қайыс.
ҚҰСБАУЛА = #етістік. Тайқұнанды қосақтап байлап ілестіру.
ҚҰСБАУЛАУ деген ҚҰСБЕГІ 1#омоним #зат есім. 1. Әртүрлі саят құстарын қолға үйретуші, баптаушы және онымен саят құрушы. 2. Тор құрып, қыран құстардың балапанын ұстаушы.
ҚҰСБЕГІ 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Қоқан хандығының әскербасы.
ҚҰСБЕГІЛІК #зат есім. #саятшылық. Бүркіт, ителгі, қаршыға, қырғи сияқты жыртқыш құстарды қолға үйретіп, аңға, құсқа салатын саятшылық өнер, құс баптаушылық, бапкерлік.
ҚҰСБЕЛГІ #зат есім. #сөйлеу. Жасалатын шаруалардың тізіміне орындалғанына салынатын белгi.
ҚҰСЕТТЕН = #етістік. Бозарып түршігу, тітіркену.
ҚҰСЖОЛЫ #зат есім. астрономиялық. < #грек тілі. gаlаktіkоs>Жыл мезгіліне қарай орын #ауыспалы мағына. тырып отыратын аспандағы ақ жолақ; алыс жұлдыздар сілемі.
ҚҰСКЕЗДІК #зат есім. Аңқұс союға арналған шағын пышақ.
ҚҰСҚАНАТЫ 1#омоним #зат есім. Жыл құстары келе бастаған кезде жауатын соңғы қар.
ҚҰСҚАНАТЫ 2#омоним #зат есім. #зергерлік. Білезікке жүргізілетін өрнек (құстарға байланысты туған оюөрнектер азаттық, еркіндік символы).
ҚҰСҚОДА #зат есім. Құс аулайтын құрал.
ҚҰСҚОНАҚ #зат есім. #саятшылық. Құстардың түней тін, қонақтайтын орны.
ҚҰСҚОНБАС #зат есім. #өсімдік. Түйе жейтін, қонақтамайтын тікенді өсімдік.
ҚҰСҚОРЕКТІ #зат есім. Құстармен қоректенетін.
ҚҰСМҰРЫН құсмұрын білезік. Құс тұмсық түріндегі білезік. Құсмұрын жүзік. Бір саусаққа салатын сүйір тұмсық жүзік. Құсмұрын өрнегі. Құс тұмсығын бейнелейтін ою. Құсмұрын сақина. Үсті дөңестеу келген сақина, балдақ түрі. Құсмұрын төс. Шалғы шыңдайтын кішкене төс.
ҚҰСҚЫЗ = #етістік. Құстыру.
ҚҰСҚЫЗУ деген ҚҰСНИ [ #араб тілі. ] #сын есім. Өте әдемі, асқан сұлу. Құсни жазу. <грек. kаllіgrаphіa> Көркем және түсінікті етіп айқын жазу өнері.
ҚҰСОЙНАҚ #зат есім. Құстардың күйттеу және шағылысуы кезіндегі түрлі ойыны.
ҚҰСРА #сын есім. ескi кіт. Мiндеттi.
ҚҰССИРАҚ #зат есім. #өсімдік. Өсімдіктің түрi.
ҚҰСТА іш құста болды. Ішіне дерт түсті, қайғы-уайым басты.
ҚҰСТАЙ #сын есім. Құс сияқты, құс секілді. Құстай ұшты. а) Жүрісіне көз ілеспеді, зымырады. ә) Атағы, абыройы тез жайылды. Құстай [ ұшатын құстай ] қомданды. Ілгері ұмтылды, талпына қозғалды.
ҚҰСТАЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Құсалық.
ҚҰСТАНА #зат есім. #сөйлеу. Күстана.
ҚҰСТАНАЛА = #етістік. #сөйлеу. Күстанала.
ҚҰСТАНАЛАУ деген ҚҰСТАНУ #зат есім. Құстарды кешенді (оның ішінде экологиялық жағынан) зерттейтін зоология бөлімі.
ҚҰСТАҢБАЛЫ #сын есім. Құс тәрізді, құс бейнесін елестетін. Құстаңбалы күмбез қалып. Құстың қандай да бір мүшесін салатын қалып түрі.
ҚҰСТАҢДАЙ #сын есім. Құстың таңдайындай бұжыр-бұжыр.
ҚҰСТАҢДАЙЛА = #етістік. Таңдайтаңдай ету, бұйралау. Құстаңдайлап кесті. Жұқалап, жіңішкелеп турады, тілді.
ҚҰСТӨСЕК #зат есім. Құс мамығынан жасалып, матамен тысталған төсеніш көрпе.
ҚҰСТҰҒЫР #зат есім. #саятшылық. Қолға үйретілген бүркіт т. с. с. құс отыратын орын.
ҚҰСТҰМАУ #медициналық. Үй құстарында болатын жұқпалы індет.
ҚҰСТҰМСЫҚ #сын есім. Құс тұмсығындай сүйір. Құстұмсық жүзік. #зергерлік. Бауырының үстін құс тұмсығы сияқты етіп сүйірлеп соққан яки қалыпқа құйып жасаған жүзік. Құстұмсық қалып. а) Күмісті сүйір, дөңес формаға келтіретін қалып. ә) Білезік дайындауға қажетті басы сүйір де иіліңкі шыбық, қадаубас (соқпа қалып түрі). Құстұмсық құйма жүзік. #зергерлік. Құстұмсық жүзіктің қалыпқа құйып жасалған қымбат түрі.
ҚҰСТЫ #сын есім. Құс өскен, құсы бар.
ҚҰСТЫҚ #сын есім. Құстарға арналған. Құстық қаумал. Құстарды қорғау үшін жасалған қоршау, тор.
ҚҰСТЫР = #етістік. Құсқызу, лоқсыту.
ҚҰСТЫРТ = #етістік. 1. Құсқыздыру, лоқсыттыру. 2. #ауыспалы мағына. Қайтарту, төлеттіру.
ҚҰСТЫРТУ деген ҚҰСТЫРУ деген ҚҰСУ деген ҚҰСУСИ #сын есім. ескі #кітабистиль. Басқаша, ерекше, әсіресе.
ҚҰСҰЙҚЫ #зат есім. Өте сергек ұйқы; аз ұйқы.
ҚҰСҰЙҚЫЛЫ #сын есім. Ұйқысы сергек, тез оянатын.
ҚҰСҰР #зат есім. ескi кіт. Қамал, сарай.
ҚҰСХАНА #зат есім. 1. Құстар тұратын күрке; тауық қора. 2. Құс фабрикасы. 3. Жабайы құстарды ұстап күтетін тор, күрке.
ҚҰСША #үстеу. Құс тәрізді, құсқа ұқсап.
ҚҰСШЫ #зат есім. Құс салатын адам; саяткер.
ҚҰСШЫЛ #сын есім. Құсқұмар, саятшыл.
ҚҰСЫҚ #зат есім. 1. Іштен кері қайтқан, сіңбеген ас, тағам. 2. #ауыспалы мағына. Жер қойнынан атылып шыққан ыстық масса, вулкан, лава. Құсығын жалады. Біреудің қалғанқұтқанын жеп күн көрді, соның арқасында жан бақты. Құсық таптыру. #жергілікті сөз. Құстыру, жүрегін айныту.
ҚҰСЫҚШӨП #зат есім. #өсімдік. #сөйлеу. <лат. аsаrum> Тайтұяқ.
ҚҰСЫТТЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Қастық.
МҰҢ-ҚҰСА #зат есім. Мұң-қасірет, мұң-зар, уайым-қайғы.
НАУ-ҚҰС #сын есім. Пәк, таза, адал.
ЕСІНЕП-ҚҰСЫНА = #етістік. 1. Есінеген үстіне есіней беру, қайта-қайта есінеу. 2. #ауыспалы мағына. Манаурау, тыныштықта болу.
ЕСІНЕП-ҚҰСЫНАУ деген ИТ-ҚҰС #зат есім. э в ф. Қасқыр. 2. #ауыспалы мағына. Кім көрінген, қайдағы біреулер, тексіздер. Итқұсқа жем болды. Қасқырға азық болды.
ИТ-ҚҰС : ит-құс жолдас болды. Түзде қаңғырып қалды, елсіз, жыртқыш аң мен құс бар жерде жүрді.
ҚҰС #зат есім. #зоологиялық. 1. Дене пішіні әртүрлі, қауырсынды, қанатты, екі аяқты, тұмсықты, көбіне ұшып жүріп тіршілік ететін жәндік. 2. Сәндік үшін және қауырсынын, етін, жұмыртқасын пайдалану үшін қолда өсірілетін, ауланатын құс. Құс айырған Құби жел. Құс атуға қолайлы мезгіл, уақыт. Құс ату. #саятшылық. Құс атып алуға шығу. Құс аулады. Тұзақ құрып, басқа да әдістәсілдердi пайдаланып, құсты қолға түсірдi. Құс базары. а) Әртүрлі құстар сатылатын базар. ә) Теңіз, су жағалауына құстардың ұя салып, топталып мекендейтін орны. б) Жиналған құстардың қиқуы, сайраны. Құс болып ұшты. Самғады, зулады, зымырады. Құс елтірісі. Құстың жүні алынбаған терісі. Құс еті. #тамақ өнеркəсібі. а) Сойылған құстың еті. ә) Сойылған құс етінің
ҚҰС = #етістік. 1. Ішкен асы сіңбей, ауыздан кері шығару. 2. Сапасы бұзылу, айну. 3. Түсі бұзылу. 4. #ауыспалы мағына. Жеп қойған, ұрлаған дүниелерін иесіне тауып беру, қайтару. Құсқысы келді. а) Жүрегі айныды, қобалжыды. ә) Жиренді, қарағысы келмеді. Құс кездік. Ұшы үшкір кездік.
ҚҰСА #зат есім. Қайғы-қасірет, уайымшер. Құса болды. Сары уайымға салынды, қатты қайғырды. Құсаға шалдықты. Құсаланды, сары уайымға салынды. Құса жеді. Қайғықасіретке душар болды, сары уайым басты. Құса жұтты. Қайғықасіреттің зардабын шекті. Құса тартты. Қатты қапаланды, қайғырды.
ҚҰСА = #етістік. #сөйлеу. Біреуге, бір нәрсеге ұқсау.
ҚҰСАҒАН #сын есім. кәс. Жын шашқыш (бая түйелердің қарсылығы, өзін қорғау үшін жасайтын әдеті).
ҚҰСАҒАШ #зат есім. #саятшылық. Саят құстары отыру үшін жасалған құндақ ағаш, тұғыр.
ҚҰСАЛАН = #етістік. Қайғы жұту, шерлену.
ҚҰСАЛАНУ деген ҚҰСАЛЫ #сын есім. Қайғы меңдеген, мұңды, шерлі.
ҚҰСАЛЫҚ #зат есім. Құса болушылық, қасіретке батушылық.
ҚҰСА-МҰҢ #зат есім. Қайғы-қасірет, уайымшер.
ҚҰСАР құсар жер. Күйдің аяқталар тұсы.
ҚҰСАРИЯ #зат есім. #сөйлеу. Құсалық.
ҚҰСАТ = #етістік. #сөйлеу. Ұқсату.
ҚҰСАТУ деген ҚҰСАУ деген ҚҰСА-ШЕР #зат есім. Сары уайым, қайғы-қасірет.
ҚҰСБАУ #зат есім. #саятшылық. Саят құстарының (бүркіт, қаршыға т.б.) аяғына бекітілетін аяқбау; қайыс.
ҚҰСБАУЛА = #етістік. Тайқұнанды қосақтап байлап ілестіру.
ҚҰСБАУЛАУ деген ҚҰСБЕГІ 1#омоним #зат есім. 1. Әртүрлі саят құстарын қолға үйретуші, баптаушы және онымен саят құрушы. 2. Тор құрып, қыран құстардың балапанын ұстаушы.
ҚҰСБЕГІ 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Қоқан хандығының әскербасы.
ҚҰСБЕГІЛІК #зат есім. #саятшылық. Бүркіт, ителгі, қаршыға, қырғи сияқты жыртқыш құстарды қолға үйретіп, аңға, құсқа салатын саятшылық өнер, құс баптаушылық, бапкерлік.
ҚҰСБЕЛГІ #зат есім. #сөйлеу. Жасалатын шаруалардың тізіміне орындалғанына салынатын белгi.
ҚҰСЕТТЕН = #етістік. Бозарып түршігу, тітіркену.
ҚҰСЖОЛЫ #зат есім. астрономиялық. < #грек тілі. gаlаktіkоs>Жыл мезгіліне қарай орын #ауыспалы мағына. тырып отыратын аспандағы ақ жолақ; алыс жұлдыздар сілемі.
ҚҰСКЕЗДІК #зат есім. Аңқұс союға арналған шағын пышақ.
ҚҰСҚАНАТЫ 1#омоним #зат есім. Жыл құстары келе бастаған кезде жауатын соңғы қар.
ҚҰСҚАНАТЫ 2#омоним #зат есім. #зергерлік. Білезікке жүргізілетін өрнек (құстарға байланысты туған оюөрнектер азаттық, еркіндік символы).
ҚҰСҚОДА #зат есім. Құс аулайтын құрал.
ҚҰСҚОНАҚ #зат есім. #саятшылық. Құстардың түней тін, қонақтайтын орны.
ҚҰСҚОНБАС #зат есім. #өсімдік. Түйе жейтін, қонақтамайтын тікенді өсімдік.
ҚҰСҚОРЕКТІ #зат есім. Құстармен қоректенетін.
ҚҰСМҰРЫН құсмұрын білезік. Құс тұмсық түріндегі білезік. Құсмұрын жүзік. Бір саусаққа салатын сүйір тұмсық жүзік. Құсмұрын өрнегі. Құс тұмсығын бейнелейтін ою. Құсмұрын сақина. Үсті дөңестеу келген сақина, балдақ түрі. Құсмұрын төс. Шалғы шыңдайтын кішкене төс.
ҚҰСҚЫЗ = #етістік. Құстыру.
ҚҰСҚЫЗУ деген ҚҰСНИ [ #араб тілі. ] #сын есім. Өте әдемі, асқан сұлу. Құсни жазу. <грек. kаllіgrаphіa> Көркем және түсінікті етіп айқын жазу өнері.
ҚҰСОЙНАҚ #зат есім. Құстардың күйттеу және шағылысуы кезіндегі түрлі ойыны.
ҚҰСРА #сын есім. ескi кіт. Мiндеттi.
ҚҰССИРАҚ #зат есім. #өсімдік. Өсімдіктің түрi.
ҚҰСТА іш құста болды. Ішіне дерт түсті, қайғы-уайым басты.
ҚҰСТАЙ #сын есім. Құс сияқты, құс секілді. Құстай ұшты. а) Жүрісіне көз ілеспеді, зымырады. ә) Атағы, абыройы тез жайылды. Құстай [ ұшатын құстай ] қомданды. Ілгері ұмтылды, талпына қозғалды.
ҚҰСТАЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Құсалық.
ҚҰСТАНА #зат есім. #сөйлеу. Күстана.
ҚҰСТАНАЛА = #етістік. #сөйлеу. Күстанала.
ҚҰСТАНАЛАУ деген ҚҰСТАНУ #зат есім. Құстарды кешенді (оның ішінде экологиялық жағынан) зерттейтін зоология бөлімі.
ҚҰСТАҢБАЛЫ #сын есім. Құс тәрізді, құс бейнесін елестетін. Құстаңбалы күмбез қалып. Құстың қандай да бір мүшесін салатын қалып түрі.
ҚҰСТАҢДАЙ #сын есім. Құстың таңдайындай бұжыр-бұжыр.
ҚҰСТАҢДАЙЛА = #етістік. Таңдайтаңдай ету, бұйралау. Құстаңдайлап кесті. Жұқалап, жіңішкелеп турады, тілді.
ҚҰСТӨСЕК #зат есім. Құс мамығынан жасалып, матамен тысталған төсеніш көрпе.
ҚҰСТҰҒЫР #зат есім. #саятшылық. Қолға үйретілген бүркіт т. с. с. құс отыратын орын.
ҚҰСТҰМАУ #медициналық. Үй құстарында болатын жұқпалы індет.
ҚҰСТҰМСЫҚ #сын есім. Құс тұмсығындай сүйір. Құстұмсық жүзік. #зергерлік. Бауырының үстін құс тұмсығы сияқты етіп сүйірлеп соққан яки қалыпқа құйып жасаған жүзік. Құстұмсық қалып. а) Күмісті сүйір, дөңес формаға келтіретін қалып. ә) Білезік дайындауға қажетті басы сүйір де иіліңкі шыбық, қадаубас (соқпа қалып түрі). Құстұмсық құйма жүзік. #зергерлік. Құстұмсық жүзіктің қалыпқа құйып жасалған қымбат түрі.
ҚҰСТЫ #сын есім. Құс өскен, құсы бар.
ҚҰСТЫҚ #сын есім. Құстарға арналған. Құстық қаумал. Құстарды қорғау үшін жасалған қоршау, тор.
ҚҰСТЫР = #етістік. Құсқызу, лоқсыту.
ҚҰСТЫРТ = #етістік. 1. Құсқыздыру, лоқсыттыру. 2. #ауыспалы мағына. Қайтарту, төлеттіру.
ҚҰСТЫРТУ деген ҚҰСТЫРУ деген ҚҰСУ деген ҚҰСУСИ #сын есім. ескі #кітабистиль. Басқаша, ерекше, әсіресе.
ҚҰСҰЙҚЫ #зат есім. Өте сергек ұйқы; аз ұйқы.
ҚҰСҰЙҚЫЛЫ #сын есім. Ұйқысы сергек, тез оянатын.
ҚҰСҰР #зат есім. ескi кіт. Қамал, сарай.
ҚҰСХАНА #зат есім. 1. Құстар тұратын күрке; тауық қора. 2. Құс фабрикасы. 3. Жабайы құстарды ұстап күтетін тор, күрке.
ҚҰСША #үстеу. Құс тәрізді, құсқа ұқсап.
ҚҰСШЫ #зат есім. Құс салатын адам; саяткер.
ҚҰСШЫЛ #сын есім. Құсқұмар, саятшыл.
ҚҰСЫҚ #зат есім. 1. Іштен кері қайтқан, сіңбеген ас, тағам. 2. #ауыспалы мағына. Жер қойнынан атылып шыққан ыстық масса, вулкан, лава. Құсығын жалады. Біреудің қалғанқұтқанын жеп күн көрді, соның арқасында жан бақты. Құсық таптыру. #жергілікті сөз. Құстыру, жүрегін айныту.
ҚҰСЫҚШӨП #зат есім. #өсімдік. #сөйлеу. <лат. аsаrum> Тайтұяқ.
ҚҰСЫТТЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Қастық.
МҰҢ-ҚҰСА #зат есім. Мұң-қасірет, мұң-зар, уайым-қайғы.
НАУ-ҚҰС #сын есім. Пәк, таза, адал.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий