Толковый словарь

Толковый словарь казахского языка: Қуырт>

ҚУЫР-ҚУЫР : қуыр-қуыр қуырмаш. Балалардың қуырмаш ойынын ойнау кезінде айтылатын сөз.
ҚУЫР = #етістік. 1. Ет, көкөніс т. с. с. маймен қыздырылған ыдысқа салып, араластыра отырып су қоспай пісіру. 2. Қышқыл немесе ашқылтым заттың ауызды, тілді, асқазанды тызылдатып ашытуы; жайсыз әсер етуі. 3. #ауыспалы мағына. Күннің қатты қыздыруы; күйдіру. 4. #ауыспалы мағына. Суық ұрып, аяз қару. 5. #ауыспалы мағына. Екі аяғын бір етікке тығу, жанын шығару. Қуырып жеді. Жанын шығарды; қыспаққа алды.
ҚУЫРҒЫШ #зат есім. Қазан ішіндегі пісіп жатқан тағамды араластырғыш.
ҚУЫРДАҚ #зат есім. #тамақ өнеркəсібі. 1. Етті кейде картоп қосып, майға қуырып пісірілетін тағам. 2. Өкпе-бауыр, ішекқарынды турап, майға қуырып пісірілетін тағам. Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда [ сойған соң ] көрерсің. Бұл, бұл ма, мұның зоры алда деген мағынада.
ҚУЫРДАҚ 2#омоним #зат есім. Арам шөптің бір түрі. Қуырдақ жапырақ. #өсімдік. жергілікті сөз. Қарақошқыл дөңгелек жапырақты өсімдік.
ҚУЫРДАҚТАЙ #сын есім. Қуырдақ сияқты, қуырдақ тәрізді. Қуырдақтай қуырды. а)Қатты шыжғырды, күйдірді. ә) Екі аяғын бір етікке тықты, жанын көзіне көрсетті.
ҚУЫРДАҚТАТ = #етістік. Молынан қуырдақ қуыру.
ҚУЫРДАҚТАТУ деген ҚУЫРДАҚТЫ #сын есім. Қуырдақ пісірілген, қуырдағы бар.
ҚУЫРДАҚТЫҚ #сын есім. Қуырдаққа жарарлық; қуырдақ боларлық.
ҚУЫРДАҚША #үстеу. Қуырдақ тәрізді, қуырдақ секілді. Қуырдақша қуырды. Ұрсып, зекіп, берекесін алды, есін шығарды; қатты қысты.
ҚУЫРДАҚШЫЛ #сын есім. Қуырдақты жақсы көретін, қуырдақты ұнататын.
ҚУЫРМА #зат есім. Етті қуырып жасаған тамақ түрі.
ҚУЫРМАШ 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. Жас балалардың саусақтарын атымен атап бүгіп, қайтадан ашып, қытықтап ойнататын ұлттық #ойын.
ҚУЫРМАШ 2#омоним #зат есім. #тамақ өнеркəсібі. Қуырған бидай мен жүгеріден жасалған тамақ.
ҚУЫРТ = #етістік. Тамақты майға пісірту.
ҚУЫРТТЫР = #етістік. Біреуге тамақ қуырғызу.
ҚУЫРТТЫРУ деген ҚУЫРТУ деген ҚУЫРУ деген ҚУЫРША #зат есім. Түйенің үстіндегі жүкті жауып, екі ұшын алдына әкеліп түйген кілем.
ҚУЫРШАҚ 1#омоним #зат есім. 1. Қыз, бойжеткен, кішкентай бала бейнесіндегі қыз балалар ойыншығы. 2. Осы ойыншықпен ойнайтын #ойын. // Ойыншық сияқты, кіпкішкентай. 3. #ауыспалы мағына. Әркімнің еркінде кететін, біреудің айтқанын істейтін адам. // #саяси. <франц. mаrіоnnette> Басқа біреудің, күштердің ырқымен жүріп, еркіне бағынатын адам, ұйым, мемлекет т.б. 4. Адам бейнесіндегі мүсін. Қуыршақ театры. #театртану. Қуыршақтар арқылы ойын көрсететін балалар театры.
ҚУЫРШАҚ 2#омоним #зат есім. #зоологиялық. Толық түрленіп дамитын насекомдардың ересек насекомға айналар аралығындағы қоректенбейтін, қозғалмайтын, тыныштық қалпы.
ҚУЫРШАҚПАЗ #зат есім. Қуыршақ театрының әртісі, қуыршақ театрында ойнаушы адам.
ҚУЫРШАҚТАЙ #сын есім. 1. Кіпкішкентай, әдемі, сүйкімді. 2. Ойыншық сияқты, кіпкішкентай, тап-тұйнақтай.
ҚУЫРШАҚТАН =ет. Насеком личинкаларының қуыршаққа айналу сатысына өтуі; қоректенбейтін, қозғалмайтын күйге #ауыспалы мағына. у.
ҚУЫРШАҚТАНУ деген ҚУЫРШАҚША #үстеу. 1. Қуыршақ тәрізді, қуыршақ секілді. 2. Қуыршақ құсатып.
ҚУЫРШАҚШЫ #зат есім. 1. Қуыршақ жасаушы шебер. 2. Қуыршақ театрындағы қуыршақ ойнатушы әртіс.
ҚУЫРЫЛ = #етістік. 1. Қыздырылған ыдысқа салып, не майға шыланып пісірілу. 2. #ауыспалы мағына. Күннің ыстығына қыздырылу, күйдірілу. 3. Қаудырлау, солу. Қуырылған мәнті. #тамақ өнеркəсібі. Дайын шикі мәнтіні май қыздырылған шұңғыл табаға жақсылап қуырып әзірленетін мәнті тағамының түрі.
ҚУЫРЫЛУ деген ҚУЫРЫМ бір қуырым. Бір рет қуыруға жарарлық.