Толковый словарь

Толковый словарь казахского языка: Қоғамда>

ҚОҒАМДА = #етістік. 1. Қаумалау, қоршау. 2. Топтау, жиыстыру, басын біріктіру, айналасына жинау. 3. Жинақтап жұмбаздау, көмпиту. 4. Тарқатылған шашты, жіпті т.б. жұмырлап жинау, байлау.
ҚОҒАМДАЙ қоғамдай қайырды. Орап, жинақтап қайырды. Қоғамдай қоршады. Жан-жақтан, айнала қоршады.
ҚОҒАМДАЛ = #етістік. Топталу, басы бірігу, жиналу.
ҚОҒАМДАЛУ = деген ҚОҒАМДАН = #етістік. Қабірді жабатын топырақтың жанжағы жинақталып, үйіліп көтерілуі.
ҚОҒАМДАНУ деген ҚОҒАМДАС = #етістік. 1. Бірігу, ұйымдасу. 2. Жануарлардың күнелту мақсатында топталып тіршілік етуі. 3. #ауыспалы мағына. Бұлт үйірілу, бұлт торлау.
ҚОҒАМДАСТЫҚ #зат есім. Ортақ мүдделі халықтардың, мемлекеттердің, ұйымдардың т.б. топтардың ұйымдасқан бірлестігі, қауымдастық.
ҚОҒАМДАСТЫР = #етістік. 1. Топтастыру, жинақтау, басын біріктіру. 2. Қоғамға біріктіру, қауымдастыру.
ҚОҒАМДАСТЫРУ деген ҚОҒАМДАСТЫРЫЛ = #етістік. Қоғамға біріктірілу, қоғамдық меншікке айналдырылу.
ҚОҒАМДАСТЫРЫЛУ деген ҚОҒАМДАСУ деген ҚОҒАМДАУ деген ҚОҒАМДЫ 1#омоним #сын есім. Қоғамы үлкен, ауқымды, көлемді.
ҚОҒАМДЫ 2#омоним #сын есім. Бауырмал, үйірімді; ұйымшыл.
ҚОҒАМДЫҚ #сын есім. Қоғамға тән, қоғамда болып жататын іс-әрекет, құрылыстармен тығыз байланысты, қоғамға қатысты. Қоғамдық айыптаушы. #заң. Сот мәжілісінде қылмыскерді жұртшылық атынан кінәлаушы бұқаралық ұйым өкілі. Қоғамдық байлық [ дәулет, игілік ]. Халық табысы, көпке ортақ қазына. Қоғамдық бақылаушы. Сауда орындарының, транспорттың т.б. халыққа қызмет етуші мекемелердің жұмысын тексеруші жұртшылық өкілдері. Қоғамдық болмыс. #философиялық. Қоғамға тән тұрмыстіршілік, өмір, табиғат. Қоғамдық бірлестік. Қолданыстағы заңдарға қайшы келмейтін жарғылық мақсаттарға қол жеткізу үшін ерікті негізде құрылған саяси партиялар, кәсіптік одақтар; мемлекеттік емес, қоғамдық негізде құрылған ұйым. Қоғамдық ғылымдар. т е рм. Қоғам тарихын және оның даму заңдылықтарын зерттейтін ғылымдар (тарих, философия, филология т.б.). Қоғамдық еңбек. Адамдардың қоғамның экономикалық қажеттерін қанағаттандыруға бағытталған қызметі; қоғам мүддесі үшін істелген еңбек. Қоғамдық еңбек бөлінісі. Қоғамдық еңбектің оқшауландырылған, бірақ өзара байланысты ерекше түрі, еңбек экономикасының және оның өнімділігін өсірудің маңызды факторы. Қоғамдық еңбекті ұйымдастыру. Өндірістің техникалық құрамдарын және материалдықэнергетикалық ресурстарын, жұмыс уақытын, қызметкерлердің кәсіби машықтығын және білімін неғұрлым тиімді пайдалану үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз ететін шаралар жүйесі. Қоғамдық жиынтық өнім. Белгілі бір уақыт аралығында материалдық өндіріс салаларында жасалған материалдық игіліктердің жиынтығы. Қоғамдық жұмыс [ іс ]. Жергілікті атқарушы органдардың ұйымдастыруымен кәсіби даярлықты талап етпейтін, әлеуметтік – қылмыстың немесе өзге құқық бұзушылықтың объективті белгісі. Қоғамдық қозғалыс. Қандай да бір қоғамдық мақсатты көздеуші азаматтардың ортақ әрекеті. Қоғамдық қор. Әлеуметтік, қайырымдылық, мәдени және басқа да қоғамдық пайдалы мақсаттарды көздейтін коммерциялық емес ұйым. Қоғамдық құрылыс. Белгілі бір мемлекетке тән басқару жүйесі. Қоғамдық меншік. э к он. Қоғам мүшелерінің барлығына ортақ материалдық игіліктер. Қоғамдық мүдде. Қоғамдағы әлеуметтік, мәдени, табиғи қажеттіктер негізінде пайда болатын қоғамдық өмірдің барлық саласындағы қажеттіктердің жүйелі түрдегі көрінісі. Қоғамдық ой. Қоғамдағы моральдық, саясиидеологиялық, экономикалық қарымқатынастан туған қауымдық көзқарас. Қоғамдық орын. Балабақша, мектеп, мекеме, мәдени ошақтары сияқты көпшілік жиналатын орындар. Қоғамдық психология. Әрбір қоғамдық құрлыста өмір сүрген халықтардың барлығына ортақ психикалық ісәрекеттер жиынтығы. Қоғамдық пікір. Адамдардың белгілі бір мәселелерге, әлеуметтік өмірдің әртүрлі құбылыстарына, әлеуметтік топтар мен жеке тұлғаларға көзқарасын білдіретін қоғамдық сананың ерекше түрі. Қоғамдық сана. #философиялық. Қоғамның рухани өмірінің адам ойында шындықтың бейнелеуінің барлық түрлерін қамтитын философиялық категория. Қоғамдық сұраныс. Халықтың, қоғамдық ұйымдардың материалдық және рухани қажеттіктері. Қоғамдық тамақтандыру өнімі. э к он. Мейрамханалардың, дәмханалардың, өндірістік қуаты бар басқа да кәсіпорындардың (асүйлердің) өндірістік қызметінің нәтижесі. Қоғамдық тап-тар. #тарихи. Ортақ мүдделері және құндылықтары бар әлеуметтік тұрақты (салыстырмалы) топтар (мысалы, шаруалар, жұмысшы табы, буржуазия, орта тап және т.б.). Қоғамдық таратушы. #советизм. Еңбек ұжымдарында баспасөзге жазылу ісін қоғамдық негізде жүргізетін адам. Қоғамдық тәртіп. Адамның мінезқұлқы мен ісқылығының қоғамда қалыптасқан құқық пен мораль нормаларына немесе қандай да болсын ұйымның талаптарына сай келетін нұсқасы. Қоғамдық тұтыну қоры. Директивалық жоспарлы экономика көрсеткіштерінің ақша және материалдық қорларды мемлекет, аймақ, кәсіпорын деңгейінде бөлу нысандарының бірі.
ҚОҒАМДЫҚ-ӘЛЕУМЕТТІК #сын есім. Қоғамның әлеуметтік саласына қатысты, соған тән.
ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ #сын есім. Әлеуметтік-саяси өмірге қатысы бар.
ҚОҒАМДЫҚЭКОНОМИКАЛЫҚ #сын есім. Қоғамның экономикалық саласына қатысты, соған тән. Қоғамдықэкономикалық жүйе. Меншік және оны басқару нысандарына сәйкес шаруашылық жүргізу тұрпаты. Қоғамдықэкономикалық формация. Белгілі бір өндіріс әдісіне негізделетін және адамзаттың дүниежүзілік тарихының алғашқы қауымдық құрылыстан бастап, құл иеленушілік құрылыс, феодализм және капитализм құрылыс формациясына қарай даму сатысы болып табылатын қоғамның тарихи типі.
ҚОҒАМДЫҚ-ЭТНИКАЛЫҚ #сын есім. Қоғамның ұлттық, этникалық, халықтық мәселелеріне тән.