Толковый словарь казахского языка: Қияла>
АРМАН-ҚИЯЛ #зат есім. Қилы қиял, әртүрлi ой, арман.
ҚИЯЛ [ #араб тілі. ] #зат есім. 1. психол. Өмірде әлі болмаған құбылыстың сезімдік бейнесін, сыртқы дүние құбылыстарының субúективті бейнелерін жаңғыртып, өңдеп бейнелеуден көрінетін, адамға ғана тән психикалық үрдіс. 2. ө н ер. Өзіндік жаңа образдар, жаңа туындылар жасаудағы тереңнен топшылайтын ой көзі, шығармашылық көрегендік; фантазия. 3. #ауыспалы мағына. Ой, пікір, ұғым, түсінік. 4. #ауыспалы мағына. Арман, тілек, мақсат. 5. #ауыспалы мағына. Қиялданудан туған ой жемісі, елес; жалған, өтірік. // Тентек, алаңғасар, оспадар. Қиялға батты [ шомды, кірді ]. Қиялдады, армандады. Қиялға сүңгіді. Терең ойға кетті. Қиялға түсті. Ойға ерік берді. Қиялға шомдырды. Қиялдатты, қиялға жетеледі. Қиял ермегі. стилü. Шығармашылық фантазия. Қиял жетпес арман. Биік мақсат, асқақ арман. Қиял жібін иірді. #бейнелі сөзқолданыс. Армандады, қиялдап кетті. Қиял құсы. #поэтикалық. Арман, ой, мақсат. Қиял қылды. Қиялдады, армандады. Қиялмен қол ұстасты. #бейнелі сөзқолданыс. Әбден қиялдады, қиялға берілді. Қиял мінез. Өзімен-өзі отыратын, өзгемен араласпайтын, тұйық, қияли мінез. Қиял түсті. Әр нәрсені ойлады, қиялдады. Қиял [ көңіл ] шарықтады. Арман етті, қиялдады. Қиялы адасты. Ойы сансаққа бөлінді, әуреленді. Қиялы алыстады. Ойы басқа жаққа кетті, ойы бөлінді. Қиялы қиянда. Ойы басқа жақта. Қиялы қозғалды. стиль. Қиялға батты, әр нәрсені ойлады, ой, қиял жетегінде кетті. Қиялына сыймады. Алыста, қол жетпейтіндей, үлкен арман болып көрінді. Қиялын тербеді. Қиялдады, армандады, ойға кетті.
ҚИЯЛА = #етістік. 1. Қиямен жүру, қапталдау. 2. #ауыспалы мағына. Ойын төтесінен айтпай, астарлап еппен жеткізу, меңзеу. Қиялай соқты. Бір қырынан сүріп өтті, ұшқары тиді. Қиялай тартты. Бір қырынан, төтесінен кезенді.
ҚИЯЛАҒЫШ cын. Қиялап, қапталдап жүруді жақсы көретін.
ҚИЯЛ-АРМАН #зат есім. Мүдде, аңсаған мұрат.
ҚИЯЛАТ = #етістік. 1. Қапталдату, қиялап жүру. 2. Бір жағына қисайту, көлбету. 3. Тұспалдату, меңзеу.
ҚИЯЛАТУ деген ҚИЯЛАУ 1#омоним #сын есім. Аздап қия, қиярақ.
ҚИЯЛАУ 2#омоним деген ҚИЯЛ-ҒАЖАЙЫП : қиял-ғажайып ертегілер. #фольклор. Қазақ ауыз әдебиетіндегі ең көне жанрлардың бірі, ертегінің ғажайып оқиғаларға толы түрі.
ҚИЯЛДА = #етістік. 1. Қиялға берілу, ой жіберу, санамен шолу. 2. Бір нәрсені армандау, көксеу.
ҚИЯЛДАҒЫШ #сын есім. Арманшыл, көп қиялдайтын (адам).
ҚИЯЛДАЙ #сын есім. Қиял тәрізді, қиял сияқты.
ҚИЯЛДАН = #етістік. Армандау, қиялға кету.
ҚИЯЛДАНДЫР = #етістік. Қиялға батыру, ойға шолдырту.
ҚИЯЛДАНДЫРУ деген ҚИЯЛДАНУ деген ҚИЯЛДАС #сын есім. Қиялы бір, армандас, пікірлес адам.
ҚИЯЛДАТ = #етістік. Армандату, қиялға түсіру.
ҚИЯЛДАТУ деген ҚИЯЛДАУ деген ҚИЯЛДАУШЫ #зат есім. Армандаушы, қиялдайтын адам.
ҚИЯЛДЫ #сын есім. Қиялға бай, ойлы.
ҚИЯЛДЫҚ #сын есім. Қиялға тән, қияли.
ҚИЯЛИ #сын есім. 1. Қиялға тән, фантастикалық. 2. #ауыспалы мағына. Ақылынан алжасқан, есі дұрыс емес. Қияли ауру.#медициналық. Қиялға бой ұруға итермелейтін жүйке ауруы, ақылесінен жаңыла бастау. Қияли болды. Есі ауысты, миы шатасты. Қияли дүние. Жалған, опасыз өмір.
ҚИЯЛИЛАН = #етістік. Қиялға әбден берілу, есінен шатасу.
ҚИЯЛИЛАНУ деген ҚИЯЛИЛАУ #сын есім. Қиялға беріліңкіреген, түпсіз ойға батып жүретін.
ҚИЯЛИЛЫҚ #зат есім. Қиялиға тән қасиет, қиялшылдық.
ҚИЯЛ-ОЙ #зат есім. Түрлі ой, арман-қиял.
ҚИЯЛСЫЗ #сын есім. Ой, армансыз, уайымсыз.
ҚИЯЛШАҢ #сын есім. сөйлеу. Қиялшыл.
ҚИЯЛШЫЛ #сын есім. Қиялдағыш, қиялға берілгіш.
ҚИЯЛШЫЛДЫҚ #зат есім. Қиялға берілгіштік, қиялданғыштық.
ҚИЯЛШЫРАҚ #сын есім. Қиялға көбірек берілетін, арманшылдау.
ҚИЯЛЫ #сын есім. Қиясы бар, қия-қия.
ОЙ-ҚИЯЛ #зат есім. Адамның асқақтаған ойы мен армандаған қиялы.
ҚИЯЛ [ #араб тілі. ] #зат есім. 1. психол. Өмірде әлі болмаған құбылыстың сезімдік бейнесін, сыртқы дүние құбылыстарының субúективті бейнелерін жаңғыртып, өңдеп бейнелеуден көрінетін, адамға ғана тән психикалық үрдіс. 2. ө н ер. Өзіндік жаңа образдар, жаңа туындылар жасаудағы тереңнен топшылайтын ой көзі, шығармашылық көрегендік; фантазия. 3. #ауыспалы мағына. Ой, пікір, ұғым, түсінік. 4. #ауыспалы мағына. Арман, тілек, мақсат. 5. #ауыспалы мағына. Қиялданудан туған ой жемісі, елес; жалған, өтірік. // Тентек, алаңғасар, оспадар. Қиялға батты [ шомды, кірді ]. Қиялдады, армандады. Қиялға сүңгіді. Терең ойға кетті. Қиялға түсті. Ойға ерік берді. Қиялға шомдырды. Қиялдатты, қиялға жетеледі. Қиял ермегі. стилü. Шығармашылық фантазия. Қиял жетпес арман. Биік мақсат, асқақ арман. Қиял жібін иірді. #бейнелі сөзқолданыс. Армандады, қиялдап кетті. Қиял құсы. #поэтикалық. Арман, ой, мақсат. Қиял қылды. Қиялдады, армандады. Қиялмен қол ұстасты. #бейнелі сөзқолданыс. Әбден қиялдады, қиялға берілді. Қиял мінез. Өзімен-өзі отыратын, өзгемен араласпайтын, тұйық, қияли мінез. Қиял түсті. Әр нәрсені ойлады, қиялдады. Қиял [ көңіл ] шарықтады. Арман етті, қиялдады. Қиялы адасты. Ойы сансаққа бөлінді, әуреленді. Қиялы алыстады. Ойы басқа жаққа кетті, ойы бөлінді. Қиялы қиянда. Ойы басқа жақта. Қиялы қозғалды. стиль. Қиялға батты, әр нәрсені ойлады, ой, қиял жетегінде кетті. Қиялына сыймады. Алыста, қол жетпейтіндей, үлкен арман болып көрінді. Қиялын тербеді. Қиялдады, армандады, ойға кетті.
ҚИЯЛА = #етістік. 1. Қиямен жүру, қапталдау. 2. #ауыспалы мағына. Ойын төтесінен айтпай, астарлап еппен жеткізу, меңзеу. Қиялай соқты. Бір қырынан сүріп өтті, ұшқары тиді. Қиялай тартты. Бір қырынан, төтесінен кезенді.
ҚИЯЛАҒЫШ cын. Қиялап, қапталдап жүруді жақсы көретін.
ҚИЯЛ-АРМАН #зат есім. Мүдде, аңсаған мұрат.
ҚИЯЛАТ = #етістік. 1. Қапталдату, қиялап жүру. 2. Бір жағына қисайту, көлбету. 3. Тұспалдату, меңзеу.
ҚИЯЛАТУ деген ҚИЯЛАУ 1#омоним #сын есім. Аздап қия, қиярақ.
ҚИЯЛАУ 2#омоним деген ҚИЯЛ-ҒАЖАЙЫП : қиял-ғажайып ертегілер. #фольклор. Қазақ ауыз әдебиетіндегі ең көне жанрлардың бірі, ертегінің ғажайып оқиғаларға толы түрі.
ҚИЯЛДА = #етістік. 1. Қиялға берілу, ой жіберу, санамен шолу. 2. Бір нәрсені армандау, көксеу.
ҚИЯЛДАҒЫШ #сын есім. Арманшыл, көп қиялдайтын (адам).
ҚИЯЛДАЙ #сын есім. Қиял тәрізді, қиял сияқты.
ҚИЯЛДАН = #етістік. Армандау, қиялға кету.
ҚИЯЛДАНДЫР = #етістік. Қиялға батыру, ойға шолдырту.
ҚИЯЛДАНДЫРУ деген ҚИЯЛДАНУ деген ҚИЯЛДАС #сын есім. Қиялы бір, армандас, пікірлес адам.
ҚИЯЛДАТ = #етістік. Армандату, қиялға түсіру.
ҚИЯЛДАТУ деген ҚИЯЛДАУ деген ҚИЯЛДАУШЫ #зат есім. Армандаушы, қиялдайтын адам.
ҚИЯЛДЫ #сын есім. Қиялға бай, ойлы.
ҚИЯЛДЫҚ #сын есім. Қиялға тән, қияли.
ҚИЯЛИ #сын есім. 1. Қиялға тән, фантастикалық. 2. #ауыспалы мағына. Ақылынан алжасқан, есі дұрыс емес. Қияли ауру.#медициналық. Қиялға бой ұруға итермелейтін жүйке ауруы, ақылесінен жаңыла бастау. Қияли болды. Есі ауысты, миы шатасты. Қияли дүние. Жалған, опасыз өмір.
ҚИЯЛИЛАН = #етістік. Қиялға әбден берілу, есінен шатасу.
ҚИЯЛИЛАНУ деген ҚИЯЛИЛАУ #сын есім. Қиялға беріліңкіреген, түпсіз ойға батып жүретін.
ҚИЯЛИЛЫҚ #зат есім. Қиялиға тән қасиет, қиялшылдық.
ҚИЯЛ-ОЙ #зат есім. Түрлі ой, арман-қиял.
ҚИЯЛСЫЗ #сын есім. Ой, армансыз, уайымсыз.
ҚИЯЛШАҢ #сын есім. сөйлеу. Қиялшыл.
ҚИЯЛШЫЛ #сын есім. Қиялдағыш, қиялға берілгіш.
ҚИЯЛШЫЛДЫҚ #зат есім. Қиялға берілгіштік, қиялданғыштық.
ҚИЯЛШЫРАҚ #сын есім. Қиялға көбірек берілетін, арманшылдау.
ҚИЯЛЫ #сын есім. Қиясы бар, қия-қия.
ОЙ-ҚИЯЛ #зат есім. Адамның асқақтаған ойы мен армандаған қиялы.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий