Толковый словарь казахского языка: Қайрас>
АҚЫЛ-ҚАЙРАТ #зат есім. Ақыл-ес пен қуат-күш.
ЖІГЕР-ҚАЙРАТ #зат есім. Қажыр-қайрат, күш-қуат.
КҮШ-ҚАЙРАТ #зат есім. Күш-қайрат. Күшқайраты тасыды. Күші артты, қайраты тасыды.
ҚАЖЫР-ҚАЙРАТ #зат есім. Күш-қуат, жігер.
ҚАЙРА #зат есім. #зоологиялық. Солтүстік теңіз аралдарындағы жағалауларда мекендейтін теңіз құсы.
ҚАЙРА = #етістік. 1. Кескіш заттың жүзін егеп, өткір ету. 2. #ауыспалы мағына. Қуат беру, жігерлендіру. 3. #ауыспалы мағына. Қолтыққа дым бүрку, айдап салу, өшіктіру. Қайрап салды. Біреудібіреуге айдап салды, шағыстырды. Қайрауы жеткен. а) Бабына келіп өткірленген. ә) Шыңдалып бабына келген.
ҚАЙРАҒЫШТА = #етістік. 1. Өткірлеу үшін қайта-қайта егей түсу. 2. #ауыспалы мағына. Қайта-қайта жігерлендіріп, күш-қуат беру.
ҚАЙРАҒЫШТАУ деген ҚАЙРАҚ #зат есім. 1. Құралсайманның жүзін өткірлеу үшін арнайы дайындалған сопақша тас, білеу. 2. #ауыспалы мағына. Намысын оятушы, жігерлендіру ші. Қайрақ болды. #зат есім. Намысына тиді, қайрады.
ҚАЙРАҚТАЙ #сын есім. 1. Жұп-жұқа келген, жұқалтым. 2. Қатқыл, мығым, шымыр.
ҚАЙРАҚТАН = #етістік. Қатпар-қатпар болып қатталу.
ҚАЙРАҚТАС #зат есім. Жұқалау кеген, кішігірім жалпақ тас.
ҚАЙРАҚТЫҚ #сын есім. Қайрақ боларлық, қайраққа жарарлық.
ҚАЙРАҚША #зат есім. Төрт қырлы, үш қырлы немесе дөңгелек қималы ажарлағыш немесе жонғыш сопақтау тас.
ҚАЙРАҚШЫ #зат есім. Кескіш құралды өткірлеп, қайраушы адам.
ҚАЙРАҚШЫЛЫҚ #зат есім. Қайраушы болып жұмыс істеушілік.
ҚАЙРАЛ = #етістік. 1. Өткірлену, егелу, пісіпжетілу, бабына келу, шыңдалу. 2. #ауыспалы мағына. Жігерлену.
ҚАЙРАЛУ деген ҚАЙРАН 1#омоним #зат есім. 1. Сеп, көмек, жәрдем. 2. Әл-дәрмен, қауқар.
ҚАЙРАН 2#омоним [ #араб тілі. ] #одағай. 1. Бір нәрсеге өкінгенде, күйінгенде айтылатын әттең, шіркін, есіл деген мағынадағы көңілкүйді білдіретін сөз. 2. Сағыну, аңсау мәніндегі көңілкүйді білдіретін сөз.
ҚАЙРАН 3#омоним #үстеу. Дал, аң-таң. Қайран болды. Қатты таңданды, таңғалды. Қайран заманай! #экспрессивті. Қандай кез, деуір еді мағынасында өкіну, қимау сезімін білдіреді. Қайран қалды. Дал болды, таңырқады, таңғалды, таң-тамаша болды, сүйсінді.
ҚАЙРАНСЫЗДЫҚ #зат есім. Әлсіздік, дәрменсіздік.
ҚАЙРАҢ #зат есім. Өзеннің, көлдің және теңіздің жайпауыт таяз жері. Қайраңға отырды. Қиын-қыстау жағдайға душар болды.
ҚАЙРАҢДА = #етістік. 1. Судың тайыз жеріне кезігіп, жүзе алмай қалу. 2. #ауыспалы мағына. Қиындыққа душар болып, ошарылу. 3. #ауыспалы мағына. Шыға алмай қалу, шектелу, тосылу.
ҚАЙРАҢДАТ = #етістік. Қиындыққа душар ету, малтықтыру, тосылдыру.
ҚАЙРАҢДАТУ деген ҚАЙРАҢДАУ 1#омоним деген ҚАЙРАҢДАУ 2#омоним #сын есім. Жайдақ келген, тайыз дау.
ҚАЙРАҢДЫ #сын есім. Қайраңы бар, қайраңы көп.
ҚАЙРАС = #етістік. Кескіш заттардың (пышақ, балта т.б.) жүзін бірлесіп егеу, өткірлесу.
ҚАЙРАСУ деген ҚАЙРАТ = #етістік. Өткірлету, жүзін егету.
ҚАЙРАТ #зат есім. Күш-қуат, қажыр, жігер. Қайрат берді. Күш-қуат қосты, жігерлендірді, дем берді. Қайрат жинады [ шақырды ]. Әлденді, бойына күш-қуат жинады. Қайрат кернедi. Күшейді, күшқуаты артты. Қайрат көрсетті. Күшжігерін салды, қажырлылық істеді, күш көрсетті, қарсылық білдірді. Қайратқа мінді. Қаһарланды, күш-жігер жинап, айбар көрсетуге бекінді. Қайрат қылды. а) Қажырлы еңбек етті. ә) Еңсесін көтерді. б) Күш көрсетті, қарсыласты. Қайрат шақырды. Жігерленді, қайраттанды. Қайраты асты. а) Қуат жинады, бойына күш біттi. ә) Күшқуаты тасыды, артты. Қайраты кернеді. Күшқуаты тасыды. Қайраты қажыды. Күшқуаты кеміді, шаршады, қартайды. Қайраты қайтты [ қашты ]. Күшқуаты кетті, әлсіреді. Қайраты қара тастай. Күшті, орасан, жойқын. Қайраты қаулады. Күшқуаты артты. Қайратына мас болды. Күшіне сенді. Қайратын бойына жиды. Белін бекем буынды, қайраттанды. Қайратын жаныды. Ерлікке шақырды., жігерлендірді. Қайратын қайрады. Қайраттанды, өзіне-өзі күш берді. Қайраты селге кетті. Босқа әуре болды.
ҚАЙРАТ-ЖІГЕР #зат есім. Бойдағы ынтасы, күш-қуат.
ҚАЙРАТКЕР #зат есім. Қоғамдық қызметке, қоғамның қандай да бір саласына белсене қатысып, үлкен беделге ие болған тұлға.
ҚАЙРАТКЕРЛІК #зат есім. Қоғам мүддесіне аянбай еңбек, қызмет етушілік.
ҚАЙРАТ-КҮШ #зат есім. Қуат, күш-жігер.
ҚАЙРАТСЫЗ #сын есім. Күшқуаты нашар, әлсіз, қауқарсыз.
ҚАЙРАТСЫЗДЫҚ #сын есім. Күшқуатсыздық, әлсіздік, қауқарсыздық, бостық.
ҚАЙРАТТАН = #етістік. Күш жиып, қуаттану, жігерлену.
ҚАЙРАТТАНДЫР = #етістік. Күш, қуат беру, дем беру, жігерлендіру.
ҚАЙРАТТАНДЫРУ деген ҚАЙРАТТАНУ деген ҚАЙРАТТЫ #сын есім. 1. Күшқуаты мол, мықты, қажырлы, әлеуетті. 2. #ауыспалы мағына. Жұмсақ емес, қатқыл, қатты. 3. #ауыспалы мағына. Еркінен айыратын, өз ықпалына бағындыратын әсерлі, күшті.
ҚАЙРАТТЫЛЫҚ #зат есім. Күшқуаты молдық, мығымдылық, қажырлылық, мықтылық.
ҚАЙРАТТЫР = #етістік. 1. Біреуге қайратып, өткірлетіп алу. 2. #ауыспалы мағына. Жігерлендіру, күш беру.
ҚАЙРАТТЫСУ = #етістік. Мықтысыну, күшті болып көрінуге тырысу.
ҚАЙРАТУ деген ҚАЙРАУ деген ҚАЙРАУЛЫ #сын есім. Қайралып даяр тұрған, қайралған.
ҚАЙРАУСЫЗ #сын есім. Қайралмаған, өткірленбеген.
ҚАЙРАУШЫ #зат есім. Қайрақ, егеумен құралдың жүзін өткірлейтін кісі.
ҚАЙРАУЫҚ #зат есім. Әуез аспабы.
ҚҰМ-ҚАЙРАҢ #зат есім. Өзенкөлдің құмды, таяз жері.
ҚҰМ-ҚАЙРАҢДАН = #етістік. Су астында майда құм тастардың мөлдіреп жатуы.
ӨНЕР-ҚАЙРАТ #зат есім. Шеберлік, күш-жігер.
ЖІГЕР-ҚАЙРАТ #зат есім. Қажыр-қайрат, күш-қуат.
КҮШ-ҚАЙРАТ #зат есім. Күш-қайрат. Күшқайраты тасыды. Күші артты, қайраты тасыды.
ҚАЖЫР-ҚАЙРАТ #зат есім. Күш-қуат, жігер.
ҚАЙРА #зат есім. #зоологиялық. Солтүстік теңіз аралдарындағы жағалауларда мекендейтін теңіз құсы.
ҚАЙРА = #етістік. 1. Кескіш заттың жүзін егеп, өткір ету. 2. #ауыспалы мағына. Қуат беру, жігерлендіру. 3. #ауыспалы мағына. Қолтыққа дым бүрку, айдап салу, өшіктіру. Қайрап салды. Біреудібіреуге айдап салды, шағыстырды. Қайрауы жеткен. а) Бабына келіп өткірленген. ә) Шыңдалып бабына келген.
ҚАЙРАҒЫШТА = #етістік. 1. Өткірлеу үшін қайта-қайта егей түсу. 2. #ауыспалы мағына. Қайта-қайта жігерлендіріп, күш-қуат беру.
ҚАЙРАҒЫШТАУ деген ҚАЙРАҚ #зат есім. 1. Құралсайманның жүзін өткірлеу үшін арнайы дайындалған сопақша тас, білеу. 2. #ауыспалы мағына. Намысын оятушы, жігерлендіру ші. Қайрақ болды. #зат есім. Намысына тиді, қайрады.
ҚАЙРАҚТАЙ #сын есім. 1. Жұп-жұқа келген, жұқалтым. 2. Қатқыл, мығым, шымыр.
ҚАЙРАҚТАН = #етістік. Қатпар-қатпар болып қатталу.
ҚАЙРАҚТАС #зат есім. Жұқалау кеген, кішігірім жалпақ тас.
ҚАЙРАҚТЫҚ #сын есім. Қайрақ боларлық, қайраққа жарарлық.
ҚАЙРАҚША #зат есім. Төрт қырлы, үш қырлы немесе дөңгелек қималы ажарлағыш немесе жонғыш сопақтау тас.
ҚАЙРАҚШЫ #зат есім. Кескіш құралды өткірлеп, қайраушы адам.
ҚАЙРАҚШЫЛЫҚ #зат есім. Қайраушы болып жұмыс істеушілік.
ҚАЙРАЛ = #етістік. 1. Өткірлену, егелу, пісіпжетілу, бабына келу, шыңдалу. 2. #ауыспалы мағына. Жігерлену.
ҚАЙРАЛУ деген ҚАЙРАН 1#омоним #зат есім. 1. Сеп, көмек, жәрдем. 2. Әл-дәрмен, қауқар.
ҚАЙРАН 2#омоним [ #араб тілі. ] #одағай. 1. Бір нәрсеге өкінгенде, күйінгенде айтылатын әттең, шіркін, есіл деген мағынадағы көңілкүйді білдіретін сөз. 2. Сағыну, аңсау мәніндегі көңілкүйді білдіретін сөз.
ҚАЙРАН 3#омоним #үстеу. Дал, аң-таң. Қайран болды. Қатты таңданды, таңғалды. Қайран заманай! #экспрессивті. Қандай кез, деуір еді мағынасында өкіну, қимау сезімін білдіреді. Қайран қалды. Дал болды, таңырқады, таңғалды, таң-тамаша болды, сүйсінді.
ҚАЙРАНСЫЗДЫҚ #зат есім. Әлсіздік, дәрменсіздік.
ҚАЙРАҢ #зат есім. Өзеннің, көлдің және теңіздің жайпауыт таяз жері. Қайраңға отырды. Қиын-қыстау жағдайға душар болды.
ҚАЙРАҢДА = #етістік. 1. Судың тайыз жеріне кезігіп, жүзе алмай қалу. 2. #ауыспалы мағына. Қиындыққа душар болып, ошарылу. 3. #ауыспалы мағына. Шыға алмай қалу, шектелу, тосылу.
ҚАЙРАҢДАТ = #етістік. Қиындыққа душар ету, малтықтыру, тосылдыру.
ҚАЙРАҢДАТУ деген ҚАЙРАҢДАУ 1#омоним деген ҚАЙРАҢДАУ 2#омоним #сын есім. Жайдақ келген, тайыз дау.
ҚАЙРАҢДЫ #сын есім. Қайраңы бар, қайраңы көп.
ҚАЙРАС = #етістік. Кескіш заттардың (пышақ, балта т.б.) жүзін бірлесіп егеу, өткірлесу.
ҚАЙРАСУ деген ҚАЙРАТ = #етістік. Өткірлету, жүзін егету.
ҚАЙРАТ #зат есім. Күш-қуат, қажыр, жігер. Қайрат берді. Күш-қуат қосты, жігерлендірді, дем берді. Қайрат жинады [ шақырды ]. Әлденді, бойына күш-қуат жинады. Қайрат кернедi. Күшейді, күшқуаты артты. Қайрат көрсетті. Күшжігерін салды, қажырлылық істеді, күш көрсетті, қарсылық білдірді. Қайратқа мінді. Қаһарланды, күш-жігер жинап, айбар көрсетуге бекінді. Қайрат қылды. а) Қажырлы еңбек етті. ә) Еңсесін көтерді. б) Күш көрсетті, қарсыласты. Қайрат шақырды. Жігерленді, қайраттанды. Қайраты асты. а) Қуат жинады, бойына күш біттi. ә) Күшқуаты тасыды, артты. Қайраты кернеді. Күшқуаты тасыды. Қайраты қажыды. Күшқуаты кеміді, шаршады, қартайды. Қайраты қайтты [ қашты ]. Күшқуаты кетті, әлсіреді. Қайраты қара тастай. Күшті, орасан, жойқын. Қайраты қаулады. Күшқуаты артты. Қайратына мас болды. Күшіне сенді. Қайратын бойына жиды. Белін бекем буынды, қайраттанды. Қайратын жаныды. Ерлікке шақырды., жігерлендірді. Қайратын қайрады. Қайраттанды, өзіне-өзі күш берді. Қайраты селге кетті. Босқа әуре болды.
ҚАЙРАТ-ЖІГЕР #зат есім. Бойдағы ынтасы, күш-қуат.
ҚАЙРАТКЕР #зат есім. Қоғамдық қызметке, қоғамның қандай да бір саласына белсене қатысып, үлкен беделге ие болған тұлға.
ҚАЙРАТКЕРЛІК #зат есім. Қоғам мүддесіне аянбай еңбек, қызмет етушілік.
ҚАЙРАТ-КҮШ #зат есім. Қуат, күш-жігер.
ҚАЙРАТСЫЗ #сын есім. Күшқуаты нашар, әлсіз, қауқарсыз.
ҚАЙРАТСЫЗДЫҚ #сын есім. Күшқуатсыздық, әлсіздік, қауқарсыздық, бостық.
ҚАЙРАТТАН = #етістік. Күш жиып, қуаттану, жігерлену.
ҚАЙРАТТАНДЫР = #етістік. Күш, қуат беру, дем беру, жігерлендіру.
ҚАЙРАТТАНДЫРУ деген ҚАЙРАТТАНУ деген ҚАЙРАТТЫ #сын есім. 1. Күшқуаты мол, мықты, қажырлы, әлеуетті. 2. #ауыспалы мағына. Жұмсақ емес, қатқыл, қатты. 3. #ауыспалы мағына. Еркінен айыратын, өз ықпалына бағындыратын әсерлі, күшті.
ҚАЙРАТТЫЛЫҚ #зат есім. Күшқуаты молдық, мығымдылық, қажырлылық, мықтылық.
ҚАЙРАТТЫР = #етістік. 1. Біреуге қайратып, өткірлетіп алу. 2. #ауыспалы мағына. Жігерлендіру, күш беру.
ҚАЙРАТТЫСУ = #етістік. Мықтысыну, күшті болып көрінуге тырысу.
ҚАЙРАТУ деген ҚАЙРАУ деген ҚАЙРАУЛЫ #сын есім. Қайралып даяр тұрған, қайралған.
ҚАЙРАУСЫЗ #сын есім. Қайралмаған, өткірленбеген.
ҚАЙРАУШЫ #зат есім. Қайрақ, егеумен құралдың жүзін өткірлейтін кісі.
ҚАЙРАУЫҚ #зат есім. Әуез аспабы.
ҚҰМ-ҚАЙРАҢ #зат есім. Өзенкөлдің құмды, таяз жері.
ҚҰМ-ҚАЙРАҢДАН = #етістік. Су астында майда құм тастардың мөлдіреп жатуы.
ӨНЕР-ҚАЙРАТ #зат есім. Шеберлік, күш-жігер.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий