Толковый словарь казахского языка: Шығын>
АЛЫМ-ШЫҒЫН #зат есім. Салық пен төлем жиынтығы.
БАТЫП-ШЫҒЫП #үстеу. 1. Бiресе батып кетіп, біресе қалқып шығып, бір көрініп, бір шөгіп. 2. #ауыспалы мағына. Бiресе қиялға шомып, ойланыптолғанып, әрi ауытқып, сан құбылып.
КІРІС-ШЫҒЫС #зат есім. #экономикалық. Пайда мен шығын; табыс пен жұмсалған қаражат. Кiріс-шығыс журналы [ кітабы ]. Пайда мен шығынды, кіріс пен зиянды тіркеп, жазып отыратын кітап.
ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС #зат есім. Жер бетіндегі нүктенің оңтүстік жағының шығыс тұсы.
РАМАТ-ШЫҒЫН #зат есім. #көнерген сөз. Рамат.
СОЛТҮСТІК-ШЫҒЫС #зат есім. географиялық. Белгілі бір мекеннің, аймақтың солтүстік пен шығысының аралығы.
ТИІП-ШЫҒЫП #үстеу. Жеткізержеткізбес, ұстарұстамас.
ШЫҒАРЫЛЫМ-ШЫҒЫН #зат есім. #экономикалық. Өнімді өндіру мен бөлудің сала аралық теңгерімі негізделетін экономикалықматематикалық теңгерімді үлесі.
ШЫҒЫЛ = #етістік. Көтерілу.
ШЫҒЫЛУ деген ШЫҒЫМ #зат есім. 1. Егістің, көкөністің, шөптің өсуі. 2. Өнім, түсім. 3. #кен ісі. Кеннен алынған өнім массасын бастапқы кен массасына шаққандағы пайыздық көрсеткіш. 4. #химиялық. Химиялық реакцияның толық жүруінің сипаттамасы, іс жүзінде алынған өнімнің мөлшерінің стехиометриялық теңдеу арқылы алынатын мөлшеріне қатынасы.
ШЫҒЫМДЫ #сын есім. 1. Шығымы жақсы; өнімді, түсімді (егін). 2. Шығуы, көктеуі жақсы. 3. Жарамды, мықты. 4. Күреңітіп жақсы шығатын (шай).
ШЫҒЫМДЫЛЫҚ #зат есім. Өнімділік, түсімділік.
ШЫҒЫМСЫЗ 1#омоним #сын есім. 1. Нашар көктеген, шығуы төмен болған. 2. Шығымы нашар, өнімсіз.
ШЫҒЫМСЫЗ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Қолынан түк шықпайтын, сараң.
ШЫҒЫМСЫЗДЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Қолы тарлық, сараңдық: пайдасыздық.
ШЫҒЫМТАЛ #сын есім. Жақсы шығатын, өсімтал; шығымды.
ШЫҒЫН #зат есім. 1. Бір нәрсеге жұмсалған #қаржы термині. 2. Босқа кеткен #қаржы термині. 3. Төленетін ақы. 4. #ауыспалы мағына. Өлім-жітім. 5. #көнерген сөз. Салық. 6. #экономикалық. Белгілі бір мақсатта пайдаланылған ресурстардың ақшалай баламмен көрсетілген шамасы; бірлестіктердің, кәсіпорындардың, ұйымдардың өнімді өндіруге, айналысқа жіберуге және өткізуге ақшалай нысанда жұмсаған шығыстарының жиынтығы. Шығын болды. Зиян шектi, шығынданды. Шығынға батты. Зиян шектi, қарызданды. Шығынға батырды. Зиян шектірдi, борыштың астында қалдырды. Шығынға белшеден батты. Мол шығынға ұшырады, қарызданды. Шығынға ұшырады. а) өлім-жітім болды. ә) Көп шығынданды, зиян шекті. Шығындар сметасы. #экономикалық. Кәсіпорынның белгілі бір күнтізбелік кезеңде өнім өндіру мен өткізуге жұмсалатын шығындарының толық жиынтығы. Шығынды дисконттау. #экономикалық. Болашақтағы барлық кірістер мен шығындарды уақыттың бір кезеңіне келтіру. Шығын лимиті. #әскери сөз. а) Бірлестіктерге белгілі бір кезеңде жауынгерлік және саяси дайындығын қамтамасыз ету үшін немесе операцияға жұмсау үшін болмаса жекеленген шараларды өткізу үшін бөлінетін материалдық құралдардың шектелген мөлшері. ә) Авиацияның, сауытты танктің, автотрактордың және басқа техниканың операцияда немесе күнделікті өмірде, белгілі бір кезеңдегі жауынгерлік және саяси дайындықты немесе жекеленген шараларды өткізу үшін пайдаланатын ресурстардың шектелген нормасы. Шығынның өтелімділігі. #су шаруашылық. Бeлгілi біp yақыт iшіндe шыққан шығынның өтeлуi – гидpотexникалық құpылысты салу кeзіндeгi жұмсалған қаpжының оpнын бeлгілeнгeн yақыттa толтыpып, алғаш шығаpылған шығындаpды өтey. Шығынын толтыру. а) Шығасыны өтеу, орнына келтіру. ә) #экономикалық. Төлеу.
ШЫҒЫН = #етістік. #сөйлеу. Бір жаққа шығып кету, алыстау, ұзау, шеттеу; шығандау.
ШЫҒЫНДА 1#омоним= #етістік. 1. Қаржы жұмсау, ақша шығару. 2. Босату, жұмсау, оқ ату. 3. Ысырап қылу. 4. Зиян шегу. 5. Өлтіру, айырылу. 6. Әуре болу.
ШЫҒЫНДА 2#омоним= #етістік. #сөйлеу. Шығанда.
ШЫҒЫНДАЛ = #етістік. 1. Қаржы жұмсау, шығын шығару. 2. #әскери сөз. Адамынан айырылу. 3. Босқа кету, текке жұмсалу.
ШЫҒЫНДАЛУ деген ШЫҒЫНДАН = #етістік. Шығынға бату, залал шегу.
ШЫҒЫНДАНДЫР = #етістік. Шығынға ұшырату.
ШЫҒЫНДАНДЫРУ деген ШЫҒЫНДАНУ деген ШЫҒЫНДАР #сын есім. Шығынға ұшыраған, шығынды болған (адам).
ШЫҒЫНДАТ = #етістік. 1. Шығынға батыру. 2. Шығын шығарту. 3. Кемітіп алу.
ШЫҒЫНДАТУ деген ШЫҒЫНДАУ деген ШЫҒЫНДЫ 1#омоним #зат есім. 1. Бір нәрседен бөлініп шыққан зат; сыпырынды, қалдық. 2. мате м. Математикалық амалды орындағаннан кейін шығатын сан; нәтиже.
ШЫҒЫНДЫ 2#омоним #сын есім. Шығыны бар, шығыны көп.
ШЫҒЫНДЫР = #етістік. 1. Ызғыта қуу, алдыартына қаратпау. 2. #ауыспалы мағына. Сыйыстырмау, шетке шығару.
ШЫҒЫНДЫРУ деген ШЫҒЫНСУ деген ШЫҒЫНСЫ = #етістік. #сөйлеу. Шығынсын.
ШЫҒЫНСЫЗ #сын есім. Шығыны жоқ, шығын шығармай. Шығынсыз қысу әдісі. #информатикалық. <ағыл. lоssless cоmpressіоn> Сурет түріндегі бейненің сапасын сақтай отырып, мәліметтерді тығыздап қысу тәсілі.
ШЫҒЫНСЫН = #етістік. Шығын көру, шығын деп білу.
ШЫҒЫНСЫНУ деген ШЫҒЫНТ = #етістік. Оңашалату, жеке шығарту.
ШЫҒЫНУ деген ШЫҒЫНШЫ = #етістік. Шығындану, шығын шығару.
ШЫҒЫҢҚЫ #сын есім. Аздап ілгері шыққан, сыртқа қарай шығып тұрған. Шығыңқы баспа. басп а. Мәтін мен суретті көбейтіп басатын негізгі полиграфиялық тәсілдердің бірі.
ШЫҒЫҢҚЫЛАУ #сын есім. Аздап шығып тұрған, шығыңқыраған.
ШЫҒЫҢҚЫЛЫҚ #зат есім. 1. Шығыңқы болушылық, шығыңқырағандық. 2. <ағыл. undent> Мәтіннің бірінші жолының басқа жолдардан ерекшеленіп, сол жақ өріске қарай шығып тұратын жаңа жол пішімі.
ШЫҒЫҢҚЫРА = #етістік. 1. Сәл ғана ілгері шығу, аздап қана алға шығу. 2. Сәйкес келмей, көлемінен асыңқырау. 3. #ауыспалы мағына. Одыраю, көріну, біліну. 4. #ауыспалы мағына. Ауытқу, бұра тарту.
ШЫҒЫҢҚЫРАУ деген ШЫҒЫР 1#омоним #зат есім. 1. #көнерген сөз. Терең сай табанынан дөң басындағы егістікке су шығару үшін жасалған, көлік күшімен айналдырылатын үлкен шеңбері, су жүретін науасы бар қарапайым құрал. 2. Құдықтан су тартып шығару үшін, құдық аузына орнатылып, қолмен бұралатын, қарапайым жүк көтергіш ағаш құрал. 3. Қарапайым жүк мәшине. Шығыр арқан. Шикі қайыстан (түйе терісінен) өрілетін болмаса қыл қосып жүннен есілетін арқан. Шығыр атан. Суды құдық түбінен тарту үшін жегілетін #көлік қатынасы. Адай елінде оған мықты, шыдамды түйе малының еркегі жегіледі. Шығыр бала. Көлікке мініп (ат не түйе), әрліберлі жүргізіп тұратын бала. Шығыр тарту. #жергілікті сөз. Терең құдықтан көлікпен (көбіне түйемен) су тартып шығару.
ШЫҒЫР 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Шығыршық.
ШЫҒЫРДАЙ #сын есім. Шығыр секілді, шығыр тәрізді.
ШЫҒЫРЛА = #етістік. 1. Мойын жібіне шығыр (шығыршық) бекіту; байлап ұстау. 2. Орау, шиыршықтау.
ШЫҒЫРЛАН = #етістік. Тізбектелу, өзара жалғасу.
ШЫҒЫРЛАНУ деген ШЫҒЫРЛАУ деген ШЫҒЫРЛЫ 1#омоним #сын есім. Шығыры бар, шығыр орнатылған.
ШЫҒЫРЛЫ 2#омоним #сын есім. Шығыршықты келген, шығыры бейнеленген.
ШЫҒЫРМАҚ #сын есім. Жылы (күн).
ШЫҒЫРСЫЗ #сын есім. Шығыры жоқ, шығырды қолданбай.
ШЫҒЫРШЫ #зат есім. Егістікке шығырмен су шығарушы адам.
ШЫҒЫРШЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Екі басы дөңгеленіп келіп, бір жерден түйіскен, ортасы ашық, кішірек келген жұмыр темір. 2. #қолөнер. Екі басы ішке қарай иілген өрнектің түрі. 3. Дөңгелекше. Шығыршық атты. Аспанға шапшыды. Шығыршық сырға. #зергерлік. Салпыншағы дөңгеленіп келген сырға.
ШЫҒЫРШЫҚ 2#омоним #зат есім. #спорт. 1. Вестибулярлық аппаратты тепетендік қалпын басқаратын мүшені жаттықтыру үшін гимнастар мен акробаттар қолданатын құрал. 2. Көркем гимнастикадағы жаттығу құралдарының бірі.
ШЫҒЫРШЫҚ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Сырғаның кішкене түрі, шығыршық сырға.
ШЫҒЫРШЫҚСЫЗ #сын есім. Шығыршығы жоқ, шығыршық бекітілмеген. // Шығыршық тақпай, шығыршығы жоқ күйінде.
ШЫҒЫРШЫҚТА 1#омоним= #етістік. #сөйлеу. Шиыршықта.
ШЫҒЫРШЫҚТА 2#омоним= #етістік. 1. Шығыршық бекіту, шығыршық тағу. 2. Екі басын түйістіру, дөңгелектеу.
ШЫҒЫРШЫҚТАЙ #сын есім. сөйлеу. Тығыршықтай.
ШЫҒЫРШЫҚТЫ #сын есім. Шығыршығы бар, шығыршық бекітілген.
ШЫҒЫС 1#омоним #зат есім. 1. #географиялық. Жер шарының, әлемнің төрт жағының бірі; күн шығатын жақ. 2. Бір нәрсенің шығыс жақ беті; батыс жағына қарама-қарсы жағы. 3. #ауыспалы мағына. Жер шарының күн шығысында орналасқан ел, халық. Шығыс өркениеті. Шығыс мәдениеттерінің әртүрлі уақыт және мекен кеңістігіндегі даму деңгейін бейналайтін жалпы атау. Шығыc тасымалы. а) Тpопиктepдeгi нeмeсe поляpлық eндіктepдeгi тұpақты антициклондаpдың шeтімeн ауa масcалаpының шығыстан батысқa қаpай eдәуіp тұpақты түpдe тасымалдануының жалпы аты. ә) Баpлық “жазғы” жартышар үстіндe, cтpатосфepадағы 20 кмдeн жоғаpы биіктіктeгi ауa масcалаpының шығыстан батысқa қаpай тасымалдануы.
ШЫҒЫС 2#омоним #зат есім. #экономикалық. 1. Кәсіпорынның шаруашылық қызмет барысында қаражатын (капиталын) азайтатын немесе міндеттемелерін көбейтетін жұмсаған немесе ұстаған шығыны. 2. Ешқандай пайдасы жоқ, босқа (тегін) кеткен зат; шығын, зиян. Шығыс балансыэко н. Макроэкономикада ұлттық жалпы өнім өндіруге жұмсалған жиынтық шығыстың және өндірілген ұлттық жалпы өнімнің түпкілікті тұтыну мақсатына пайдаланылуының балансы. Шығыстарды басқару. Шығындарды бақылауға және үнемдеуді қамтамасыз етуге бағытталған басқару қызметі.
ШЫҒЫС 3#омоним #зат есім. Егіннің шығымы, түсім.
ШЫҒЫС 4#омоним: шығыс септік. #лингвистикалық. Қимылдың кімнен, қайдан басталғандығын, шыққан орнын білдіретін септік түрі.
ШЫҒЫС 1#омоним= #етістік. 1. Бірбірімен келісу, ұғысу, ынтымақта болу. 2. #ауыспалы мағына. Жең ұшынан жалғасу, астыртын келісу.
ШЫҒЫС 2#омоним= #етістік. 1. Араздасу, кетісу, көрместей болу. Шығыса алмады. Тату-тәтті тұра алмады, жараспады, сыйыса алмады.
ШЫҒЫС 3#омоним= #етістік. Бірнеше адамның қатар, бірге шығуы.
ШЫҒЫС-БАТЫС #зат есім. Шығыс пен батыстың түйіскен жері.
ШЫҒЫСТА = #етістік. Шығысқа бағытталу, ойысу.
ШЫҒЫСТАЙ #сын есім. Шығыс сияқты, шығыс тәрізді.
ШЫҒЫСТАНДЫРУ #зат есім. жаңасөз. Шығыстық сипат беру үдерісі.
ШЫҒЫСТАНУ #зат есім. ғыл. Азия және ішінара Африка (негізінен Солтүстік Африка) елдерінің тарихын, экономикасын, тілдерін, әдебиетін, этнологиясын, өнерін, дінін, философиясын, мәдениетінің материалдық және рухани ескерткіштерін кешенді түрде зерттейтін ғылым.
ШЫҒЫСТАНУШЫ #зат есім. Шығыстану ғылымы жөніндегі маман, ғалым.
ШЫҒЫСТАУ #сөйлеу. деген ШЫҒЫСТЫҚ 1#омоним #сын есім. 1. Шығыс халқына тән, соған қатысты. 2. Шығыстан шыққан, келген.
ШЫҒЫСТЫҚ 2#омоним: шығыстық ағын. #информатикалық. <ағыл. оutput streаm> Операциялық жүйемен шығару құрылғысына шығарылатын мәліметтер ағыны. Шығыстық буфер. #информатикалық. <ағыл. оutput buffer> Компьютер жедел жадынан сыртқы құрылғыларға немесе желі арнасына жіберілетін шығыстық мәліметтерді уақытша (басқа құрылғыға жеткізгенге дейін) сақтауға арналған буфер. Шығыстық мәліметтер. #информатикалық. <ағыл. оutput dаta> Компьютердің мәліметтерді шығару құрылғысынан келіп түскен мәліметтер. Шығыстық параметр. #информатикалық. <ағыл. оutput pаrаmeter> Бағыныңқы бағдарламадан негізгі бағдарламаға қайтарылатын параметр; параметр – нәтиже. Шығыстық #португал тілі. информатикалық. <ағыл. оutput pоrt> Электроника көмегімен сыртқы құрылғыларды жалғастыратын компьютердегі ұя.
ШЫҒЫСУ деген ШЫҒЫСША #үстеу. Шығыс салтымен, шығыс дәстүрінше.
ШЫҒЫСШЫЛ #сын есім. Шығысқа еліктегіш, шығыс елдерін дәріптегіш.
ШЫҒЫТ #зат есім. #этнографиялық. 1. Ұзатылған қыздың сиытқа апаратын киімдері. 2. Қайтыс болған адамның сүйегіне түскендерге берілетін киімдер.
ЫҒЫН-ШЫҒЫН #зат есім. Бір нәрсеге жұмсалған қаржы, қаражат, еңбекақы.
ЫҒЫН-ШЫҒЫНСЫЗ #сын есім. Артық ысырапсыз, көп шығын көрмей.
БАТЫП-ШЫҒЫП #үстеу. 1. Бiресе батып кетіп, біресе қалқып шығып, бір көрініп, бір шөгіп. 2. #ауыспалы мағына. Бiресе қиялға шомып, ойланыптолғанып, әрi ауытқып, сан құбылып.
КІРІС-ШЫҒЫС #зат есім. #экономикалық. Пайда мен шығын; табыс пен жұмсалған қаражат. Кiріс-шығыс журналы [ кітабы ]. Пайда мен шығынды, кіріс пен зиянды тіркеп, жазып отыратын кітап.
ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС #зат есім. Жер бетіндегі нүктенің оңтүстік жағының шығыс тұсы.
РАМАТ-ШЫҒЫН #зат есім. #көнерген сөз. Рамат.
СОЛТҮСТІК-ШЫҒЫС #зат есім. географиялық. Белгілі бір мекеннің, аймақтың солтүстік пен шығысының аралығы.
ТИІП-ШЫҒЫП #үстеу. Жеткізержеткізбес, ұстарұстамас.
ШЫҒАРЫЛЫМ-ШЫҒЫН #зат есім. #экономикалық. Өнімді өндіру мен бөлудің сала аралық теңгерімі негізделетін экономикалықматематикалық теңгерімді үлесі.
ШЫҒЫЛ = #етістік. Көтерілу.
ШЫҒЫЛУ деген ШЫҒЫМ #зат есім. 1. Егістің, көкөністің, шөптің өсуі. 2. Өнім, түсім. 3. #кен ісі. Кеннен алынған өнім массасын бастапқы кен массасына шаққандағы пайыздық көрсеткіш. 4. #химиялық. Химиялық реакцияның толық жүруінің сипаттамасы, іс жүзінде алынған өнімнің мөлшерінің стехиометриялық теңдеу арқылы алынатын мөлшеріне қатынасы.
ШЫҒЫМДЫ #сын есім. 1. Шығымы жақсы; өнімді, түсімді (егін). 2. Шығуы, көктеуі жақсы. 3. Жарамды, мықты. 4. Күреңітіп жақсы шығатын (шай).
ШЫҒЫМДЫЛЫҚ #зат есім. Өнімділік, түсімділік.
ШЫҒЫМСЫЗ 1#омоним #сын есім. 1. Нашар көктеген, шығуы төмен болған. 2. Шығымы нашар, өнімсіз.
ШЫҒЫМСЫЗ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Қолынан түк шықпайтын, сараң.
ШЫҒЫМСЫЗДЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Қолы тарлық, сараңдық: пайдасыздық.
ШЫҒЫМТАЛ #сын есім. Жақсы шығатын, өсімтал; шығымды.
ШЫҒЫН #зат есім. 1. Бір нәрсеге жұмсалған #қаржы термині. 2. Босқа кеткен #қаржы термині. 3. Төленетін ақы. 4. #ауыспалы мағына. Өлім-жітім. 5. #көнерген сөз. Салық. 6. #экономикалық. Белгілі бір мақсатта пайдаланылған ресурстардың ақшалай баламмен көрсетілген шамасы; бірлестіктердің, кәсіпорындардың, ұйымдардың өнімді өндіруге, айналысқа жіберуге және өткізуге ақшалай нысанда жұмсаған шығыстарының жиынтығы. Шығын болды. Зиян шектi, шығынданды. Шығынға батты. Зиян шектi, қарызданды. Шығынға батырды. Зиян шектірдi, борыштың астында қалдырды. Шығынға белшеден батты. Мол шығынға ұшырады, қарызданды. Шығынға ұшырады. а) өлім-жітім болды. ә) Көп шығынданды, зиян шекті. Шығындар сметасы. #экономикалық. Кәсіпорынның белгілі бір күнтізбелік кезеңде өнім өндіру мен өткізуге жұмсалатын шығындарының толық жиынтығы. Шығынды дисконттау. #экономикалық. Болашақтағы барлық кірістер мен шығындарды уақыттың бір кезеңіне келтіру. Шығын лимиті. #әскери сөз. а) Бірлестіктерге белгілі бір кезеңде жауынгерлік және саяси дайындығын қамтамасыз ету үшін немесе операцияға жұмсау үшін болмаса жекеленген шараларды өткізу үшін бөлінетін материалдық құралдардың шектелген мөлшері. ә) Авиацияның, сауытты танктің, автотрактордың және басқа техниканың операцияда немесе күнделікті өмірде, белгілі бір кезеңдегі жауынгерлік және саяси дайындықты немесе жекеленген шараларды өткізу үшін пайдаланатын ресурстардың шектелген нормасы. Шығынның өтелімділігі. #су шаруашылық. Бeлгілi біp yақыт iшіндe шыққан шығынның өтeлуi – гидpотexникалық құpылысты салу кeзіндeгi жұмсалған қаpжының оpнын бeлгілeнгeн yақыттa толтыpып, алғаш шығаpылған шығындаpды өтey. Шығынын толтыру. а) Шығасыны өтеу, орнына келтіру. ә) #экономикалық. Төлеу.
ШЫҒЫН = #етістік. #сөйлеу. Бір жаққа шығып кету, алыстау, ұзау, шеттеу; шығандау.
ШЫҒЫНДА 1#омоним= #етістік. 1. Қаржы жұмсау, ақша шығару. 2. Босату, жұмсау, оқ ату. 3. Ысырап қылу. 4. Зиян шегу. 5. Өлтіру, айырылу. 6. Әуре болу.
ШЫҒЫНДА 2#омоним= #етістік. #сөйлеу. Шығанда.
ШЫҒЫНДАЛ = #етістік. 1. Қаржы жұмсау, шығын шығару. 2. #әскери сөз. Адамынан айырылу. 3. Босқа кету, текке жұмсалу.
ШЫҒЫНДАЛУ деген ШЫҒЫНДАН = #етістік. Шығынға бату, залал шегу.
ШЫҒЫНДАНДЫР = #етістік. Шығынға ұшырату.
ШЫҒЫНДАНДЫРУ деген ШЫҒЫНДАНУ деген ШЫҒЫНДАР #сын есім. Шығынға ұшыраған, шығынды болған (адам).
ШЫҒЫНДАТ = #етістік. 1. Шығынға батыру. 2. Шығын шығарту. 3. Кемітіп алу.
ШЫҒЫНДАТУ деген ШЫҒЫНДАУ деген ШЫҒЫНДЫ 1#омоним #зат есім. 1. Бір нәрседен бөлініп шыққан зат; сыпырынды, қалдық. 2. мате м. Математикалық амалды орындағаннан кейін шығатын сан; нәтиже.
ШЫҒЫНДЫ 2#омоним #сын есім. Шығыны бар, шығыны көп.
ШЫҒЫНДЫР = #етістік. 1. Ызғыта қуу, алдыартына қаратпау. 2. #ауыспалы мағына. Сыйыстырмау, шетке шығару.
ШЫҒЫНДЫРУ деген ШЫҒЫНСУ деген ШЫҒЫНСЫ = #етістік. #сөйлеу. Шығынсын.
ШЫҒЫНСЫЗ #сын есім. Шығыны жоқ, шығын шығармай. Шығынсыз қысу әдісі. #информатикалық. <ағыл. lоssless cоmpressіоn> Сурет түріндегі бейненің сапасын сақтай отырып, мәліметтерді тығыздап қысу тәсілі.
ШЫҒЫНСЫН = #етістік. Шығын көру, шығын деп білу.
ШЫҒЫНСЫНУ деген ШЫҒЫНТ = #етістік. Оңашалату, жеке шығарту.
ШЫҒЫНУ деген ШЫҒЫНШЫ = #етістік. Шығындану, шығын шығару.
ШЫҒЫҢҚЫ #сын есім. Аздап ілгері шыққан, сыртқа қарай шығып тұрған. Шығыңқы баспа. басп а. Мәтін мен суретті көбейтіп басатын негізгі полиграфиялық тәсілдердің бірі.
ШЫҒЫҢҚЫЛАУ #сын есім. Аздап шығып тұрған, шығыңқыраған.
ШЫҒЫҢҚЫЛЫҚ #зат есім. 1. Шығыңқы болушылық, шығыңқырағандық. 2. <ағыл. undent> Мәтіннің бірінші жолының басқа жолдардан ерекшеленіп, сол жақ өріске қарай шығып тұратын жаңа жол пішімі.
ШЫҒЫҢҚЫРА = #етістік. 1. Сәл ғана ілгері шығу, аздап қана алға шығу. 2. Сәйкес келмей, көлемінен асыңқырау. 3. #ауыспалы мағына. Одыраю, көріну, біліну. 4. #ауыспалы мағына. Ауытқу, бұра тарту.
ШЫҒЫҢҚЫРАУ деген ШЫҒЫР 1#омоним #зат есім. 1. #көнерген сөз. Терең сай табанынан дөң басындағы егістікке су шығару үшін жасалған, көлік күшімен айналдырылатын үлкен шеңбері, су жүретін науасы бар қарапайым құрал. 2. Құдықтан су тартып шығару үшін, құдық аузына орнатылып, қолмен бұралатын, қарапайым жүк көтергіш ағаш құрал. 3. Қарапайым жүк мәшине. Шығыр арқан. Шикі қайыстан (түйе терісінен) өрілетін болмаса қыл қосып жүннен есілетін арқан. Шығыр атан. Суды құдық түбінен тарту үшін жегілетін #көлік қатынасы. Адай елінде оған мықты, шыдамды түйе малының еркегі жегіледі. Шығыр бала. Көлікке мініп (ат не түйе), әрліберлі жүргізіп тұратын бала. Шығыр тарту. #жергілікті сөз. Терең құдықтан көлікпен (көбіне түйемен) су тартып шығару.
ШЫҒЫР 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Шығыршық.
ШЫҒЫРДАЙ #сын есім. Шығыр секілді, шығыр тәрізді.
ШЫҒЫРЛА = #етістік. 1. Мойын жібіне шығыр (шығыршық) бекіту; байлап ұстау. 2. Орау, шиыршықтау.
ШЫҒЫРЛАН = #етістік. Тізбектелу, өзара жалғасу.
ШЫҒЫРЛАНУ деген ШЫҒЫРЛАУ деген ШЫҒЫРЛЫ 1#омоним #сын есім. Шығыры бар, шығыр орнатылған.
ШЫҒЫРЛЫ 2#омоним #сын есім. Шығыршықты келген, шығыры бейнеленген.
ШЫҒЫРМАҚ #сын есім. Жылы (күн).
ШЫҒЫРСЫЗ #сын есім. Шығыры жоқ, шығырды қолданбай.
ШЫҒЫРШЫ #зат есім. Егістікке шығырмен су шығарушы адам.
ШЫҒЫРШЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Екі басы дөңгеленіп келіп, бір жерден түйіскен, ортасы ашық, кішірек келген жұмыр темір. 2. #қолөнер. Екі басы ішке қарай иілген өрнектің түрі. 3. Дөңгелекше. Шығыршық атты. Аспанға шапшыды. Шығыршық сырға. #зергерлік. Салпыншағы дөңгеленіп келген сырға.
ШЫҒЫРШЫҚ 2#омоним #зат есім. #спорт. 1. Вестибулярлық аппаратты тепетендік қалпын басқаратын мүшені жаттықтыру үшін гимнастар мен акробаттар қолданатын құрал. 2. Көркем гимнастикадағы жаттығу құралдарының бірі.
ШЫҒЫРШЫҚ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Сырғаның кішкене түрі, шығыршық сырға.
ШЫҒЫРШЫҚСЫЗ #сын есім. Шығыршығы жоқ, шығыршық бекітілмеген. // Шығыршық тақпай, шығыршығы жоқ күйінде.
ШЫҒЫРШЫҚТА 1#омоним= #етістік. #сөйлеу. Шиыршықта.
ШЫҒЫРШЫҚТА 2#омоним= #етістік. 1. Шығыршық бекіту, шығыршық тағу. 2. Екі басын түйістіру, дөңгелектеу.
ШЫҒЫРШЫҚТАЙ #сын есім. сөйлеу. Тығыршықтай.
ШЫҒЫРШЫҚТЫ #сын есім. Шығыршығы бар, шығыршық бекітілген.
ШЫҒЫС 1#омоним #зат есім. 1. #географиялық. Жер шарының, әлемнің төрт жағының бірі; күн шығатын жақ. 2. Бір нәрсенің шығыс жақ беті; батыс жағына қарама-қарсы жағы. 3. #ауыспалы мағына. Жер шарының күн шығысында орналасқан ел, халық. Шығыс өркениеті. Шығыс мәдениеттерінің әртүрлі уақыт және мекен кеңістігіндегі даму деңгейін бейналайтін жалпы атау. Шығыc тасымалы. а) Тpопиктepдeгi нeмeсe поляpлық eндіктepдeгi тұpақты антициклондаpдың шeтімeн ауa масcалаpының шығыстан батысқa қаpай eдәуіp тұpақты түpдe тасымалдануының жалпы аты. ә) Баpлық “жазғы” жартышар үстіндe, cтpатосфepадағы 20 кмдeн жоғаpы биіктіктeгi ауa масcалаpының шығыстан батысқa қаpай тасымалдануы.
ШЫҒЫС 2#омоним #зат есім. #экономикалық. 1. Кәсіпорынның шаруашылық қызмет барысында қаражатын (капиталын) азайтатын немесе міндеттемелерін көбейтетін жұмсаған немесе ұстаған шығыны. 2. Ешқандай пайдасы жоқ, босқа (тегін) кеткен зат; шығын, зиян. Шығыс балансыэко н. Макроэкономикада ұлттық жалпы өнім өндіруге жұмсалған жиынтық шығыстың және өндірілген ұлттық жалпы өнімнің түпкілікті тұтыну мақсатына пайдаланылуының балансы. Шығыстарды басқару. Шығындарды бақылауға және үнемдеуді қамтамасыз етуге бағытталған басқару қызметі.
ШЫҒЫС 3#омоним #зат есім. Егіннің шығымы, түсім.
ШЫҒЫС 4#омоним: шығыс септік. #лингвистикалық. Қимылдың кімнен, қайдан басталғандығын, шыққан орнын білдіретін септік түрі.
ШЫҒЫС 1#омоним= #етістік. 1. Бірбірімен келісу, ұғысу, ынтымақта болу. 2. #ауыспалы мағына. Жең ұшынан жалғасу, астыртын келісу.
ШЫҒЫС 2#омоним= #етістік. 1. Араздасу, кетісу, көрместей болу. Шығыса алмады. Тату-тәтті тұра алмады, жараспады, сыйыса алмады.
ШЫҒЫС 3#омоним= #етістік. Бірнеше адамның қатар, бірге шығуы.
ШЫҒЫС-БАТЫС #зат есім. Шығыс пен батыстың түйіскен жері.
ШЫҒЫСТА = #етістік. Шығысқа бағытталу, ойысу.
ШЫҒЫСТАЙ #сын есім. Шығыс сияқты, шығыс тәрізді.
ШЫҒЫСТАНДЫРУ #зат есім. жаңасөз. Шығыстық сипат беру үдерісі.
ШЫҒЫСТАНУ #зат есім. ғыл. Азия және ішінара Африка (негізінен Солтүстік Африка) елдерінің тарихын, экономикасын, тілдерін, әдебиетін, этнологиясын, өнерін, дінін, философиясын, мәдениетінің материалдық және рухани ескерткіштерін кешенді түрде зерттейтін ғылым.
ШЫҒЫСТАНУШЫ #зат есім. Шығыстану ғылымы жөніндегі маман, ғалым.
ШЫҒЫСТАУ #сөйлеу. деген ШЫҒЫСТЫҚ 1#омоним #сын есім. 1. Шығыс халқына тән, соған қатысты. 2. Шығыстан шыққан, келген.
ШЫҒЫСТЫҚ 2#омоним: шығыстық ағын. #информатикалық. <ағыл. оutput streаm> Операциялық жүйемен шығару құрылғысына шығарылатын мәліметтер ағыны. Шығыстық буфер. #информатикалық. <ағыл. оutput buffer> Компьютер жедел жадынан сыртқы құрылғыларға немесе желі арнасына жіберілетін шығыстық мәліметтерді уақытша (басқа құрылғыға жеткізгенге дейін) сақтауға арналған буфер. Шығыстық мәліметтер. #информатикалық. <ағыл. оutput dаta> Компьютердің мәліметтерді шығару құрылғысынан келіп түскен мәліметтер. Шығыстық параметр. #информатикалық. <ағыл. оutput pаrаmeter> Бағыныңқы бағдарламадан негізгі бағдарламаға қайтарылатын параметр; параметр – нәтиже. Шығыстық #португал тілі. информатикалық. <ағыл. оutput pоrt> Электроника көмегімен сыртқы құрылғыларды жалғастыратын компьютердегі ұя.
ШЫҒЫСУ деген ШЫҒЫСША #үстеу. Шығыс салтымен, шығыс дәстүрінше.
ШЫҒЫСШЫЛ #сын есім. Шығысқа еліктегіш, шығыс елдерін дәріптегіш.
ШЫҒЫТ #зат есім. #этнографиялық. 1. Ұзатылған қыздың сиытқа апаратын киімдері. 2. Қайтыс болған адамның сүйегіне түскендерге берілетін киімдер.
ЫҒЫН-ШЫҒЫН #зат есім. Бір нәрсеге жұмсалған қаржы, қаражат, еңбекақы.
ЫҒЫН-ШЫҒЫНСЫЗ #сын есім. Артық ысырапсыз, көп шығын көрмей.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий