Толковый словарь

Толковый словарь казахского языка: Шырти>

ШЫРТ-ШЫРТ #еліктеуіш сөз. Қайта-қайта шыртылдаған дауысты білдіретін сөз. Шырт-шырт етті. а) шырт-шырт еткен дыбыс шықты, шыртылады. ә) Шыбық, тал, қамшы шылп-шылп етіп тиді. б) Ашуланып, шаптықты. Шырт-шырт жанды. От шыртылдап, шартылдап жанды. Шырт-шырт түкірді. Қайта-қайта түкіріп шіренген, мардымсыған кейіп танытты. Шырт-шырт сынды. а) Шыртылдап, шыты нап жарылды. ә) Тызтыз етіп ашуланды.
ШЫРТ 1#омоним #еліктеуіш сөз. Қатты нәрсенің морт сынғанда, шытынағанда шығатын және т.б. қысқа дыбысты білдіретін сөз. Шырт ашуланды [ ете қалды ]. қит ете қалды, тез ашуланды, табан астында тулады. Шырт ете қалды. Ашуланды, табан астында тулады. Шырт еткізді. Шыртылдаған дыбыс шығарды. Шырт етті. а) Шырт еткен, морт сынған дыбыс шықты. ә) Техниканың тетігін басып қалды. б) Бырт еткізіп түкірді. в) #жергілікті сөз. Сырт етті, тырс етті. г) Тез ашуланды, тыз етті. Шырт кететін. Ашуланшақ, мінезі кіді, шат пашұрт. Шырт киіндірді. #экспрессивті. Басынан аяғына дейін жаңа, жақсы киім алып беріп, кигізіп қойды. Шырт сынады. Тез ашуланады, тыз етпе. Шырт түкірді. а) Бырт еткізіп түкірді. ә) Шіреніп, әлдеқандай болып көрінді. Шырт түйді. Қабағын тырыстырды, түйді. Шырт тыныштық. Мүлгіген тыныштық.
ШЫРТ 2#омоним #сын есім. Көзге түртсе, көргісіз, түк көрінбейтін. Шырт [ шырттай ] қараңғы. Түк көргісіз қараңғы, тас қараңғы. Шырт ұйқы. а) Әрі қатты, әрі тәтті ұйқы. ә) Түк сезбес, дым сез бес, мақұрым күй. Шырт ұйқыда. Қатты ұйқыда, тәтті ұйқының құшағында. Шырт ұйқыда жатыр. Қатты ұйқыда.
ШЫРТА #зат есім. жергілікті сөз. Шарбақ.
ШЫРТБАС #зат есім. жергілікті сөз. Күйгелек, ашушаң, кейігіш кісі.
ШЫРТ-БЫРТ #еліктеуіш сөз. Шыртылдаған, сартылдаған күрделі дыбысты білдіретін сөз.
ШЫРТЕТПЕ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Түйме орнына тағылатын бір-біріне кигізілетін металл тетік.
ШЫРТЕТПЕ 2#омоним #сын есім. Мінезі кіді, ашушаң, ашуланшақ, мінезсіз. Шыртетпе мінез. Боларболмасқа ашу білдіретін, ашушаң адам туралы.
ШЫРТЕТПЕЛІК #зат есім. Бір нәрсеге шырт ете қалушылық.
ШЫРТИ = #етістік. #сөйлеу. #экспрессивті.#жағымсыз. 1. Өзін-өзі жоғары санап шертию, менменсу. 2. Ренжу, өкпелеу, бұртия қалу.
ШЫРТИМА #сын есім. Шертиген, быртиған, өзінше болған.
ШЫРТИЮ деген ШЫРТ-ПЫРТ #еліктеуіш сөз. Шыртылдап, пыртылдаған дыбысты бейнелейтін сөз.
ШЫРТТАЙ шырттай киінді. Шыттай киін ді, бастан-аяқ жаңа киім киді. Шырттай қараңғы. Көзге түртсе көрінбейтін, тастай қараңғы.
ШЫРТЫЛ #зат есім. Шыртылдаған, шырт-шырт еткен дыбыс.
ШЫРТЫЛДА = #етістік. 1. Шырт-шырт еткен дыбыс шығару, шытынау. 2. Сырылдау, сыртылдау. 3. Тез ашулану, не болса соған аяқ асты нан ренжу.
ШЫРТЫЛДАҚ 1#омоним #зат есім. #тамақ өнеркəсібі. 1. Тортасы айырылған сарымайға жылқы майын қосып жасаған май. 2. Аязда қатып тұрған қорытқан са рымай.
ШЫРТЫЛДАҚ 2#омоним #зат есім. #өсімдік. Сопақтау, түсі әртүрлі: ала, ақ, көкшіл, пышақ тиертиместен шырт етіп айырылып кеттін қауынның бір сорты.
ШЫРТЫЛДАҚ 3#омоним #зат есім. #өсімдік. Көп гүлді сылдыршөп.
ШЫРТЫЛДАҚ 4#омоним #сын есім. Шыртетпе, кіді, ашуланшақ (міну).
ШЫРТЫЛДАҚ 5#омоним: шыртылдақ қоңыз. #зоологиялық. <лат. еlаterіdаe> Қатты қанаттылар тұқымдасына жататын, көкқоректілер отрядының жер жүзіне кең тараған қоңыз түрі.
ШЫРТЫЛДАТ = #етістік. 1. Шырт-шырт еткен дыбыс шығару, сыртылдату. 2. Быртылдату, шырт-шырт еткізіп түкіру. 3. #ауыспалы мағына. #жақтырмау. Аішаны ашкөздікпен санау, қомайғалану; алыпсатарлыққа салыну.
ШЫРТЫЛДАТУ деген ШЫРТЫЛДАУ деген ШЫРТЫЛДАУЫҚ #зат есім. #музыкалық. Сылдырмақ сияқты тырсылдаған дыбыс шығаратын көне музыкалық аспап.
ШЫРТІЛГЕК #зат есім. жергілікті сөз. Көйлекке түйме қадайтын темірден жасалған қосақ, жабысқақ түйме (шыртылдақ түйме).