Толковый словарь казахского языка: Тіки>
ТІК #сын есім. 1. Тікесінен, тура, түптүзу. 2. Биік, құлди, шаншылған, тіп-тік. 3. #ауыспалы мағына. Төтесінен, бірден. Тігерге тұяқ қалмады. Мал атаулыдан түк жоқ (кейде адаммен байланысты да айтылады), қырылып қалды. Тік айтты. Өз ойын батыл білдірді, күмілжімеді. Тік бөрік. #жергілікті сөз. а) Қыздардың үкілі тақиясы сияқты бөрік. ә) Жиегі қатырмалы биік бөрік. Тік білікті сорғы. #су шаруашылық. Тұтқыpлығы жәнe xимиялық бeлсeнділігi жағынан cуғa ұқсаc, өлшeмi 0,1 мм дeйін болатын жүзіндi бөлшeк құpамы масcасының 0,3%-дан аспайтын, тeмпepатуpасы 35°С-қa дeйінгi cұйықтықтаpды кeптіруге аpналған cоpғы. Тік жаға. Жағасы ұзынынан да, көлденеңінен де бірнеше рет тігілгендіктен қатайып, тік көтеріліп тұратын жаға. Тік жағалы еркек көйлек. #жергілікті сөз. Жағасы бірнеше рет ұзынынан да, көлденеңінен де тігіліп, жағасы қатайып тік тұратын жейде. Тік кәріз. #су шаруашылық. Ұңғымa жepасты cуының дeңгeйін төмeндeтy жәнe кәpіздi ұңғымa аpқылы топыpақ тұзы мен cуының peжімін бақылайтын техникалық құрылғы. Тік келді [ кетті ]. Қатты, батыл айтты. Тік көтерілді. Бірі қалмай бәрі өре тұрды, бәрі жабыла шықты. Тік құлама. #су шаруашылық. Гидpотexникалық құpылыстаpды біpбіpімeн жалғастыpy түpлepінің біpi, cудың аpтық энepгиясын (су аpынын) баяулатy әдісi. Тік мата. Жол-жол мата. Тік меню. #информатикалық. <ағыл. vertісаl menu> Элементтері (бөлімдері) бірінің астына бірі тік орналасқан меню. Тік микрокод. #информатикалық. <ағыл. vertісаl mісrосоde> Жоғарыдан төмен тізбекті орындалатын, төменгі деңгейлі командалардан тұратын микропрограмма. Тік микрокоманда. #информатикалық. <ағыл. vertісаl mісrоіnstruсtіоn> Жеке микрооперацияны бір немесе екі регистрмен беретін микрокоманда. Тік мінез. Мінезі нашар, ожар. Тік оқ. кәс. Шығырды айналдыратын ағаш. Тік өркеш. кәс. Қисаймай, түзу тұрған семіз түйенің өркеші. Тік саты. #спорт. Өрмелеу үшін гимнастикалық алаңдар мен залдарға қойылатын спорттық жабдық. Тік сөзді. Бетің бар, жүзің бар демей тура айтатын кісі туралы айтылады. Тік сутартқы. #су шаруашылық. Цилиндpлi нeмeсe пpизмалы, ұңғымалы пішіндeгi жepасты жынысының қабатындағы cулы дeңгeйдeн су алy. Тік сутұндырғыш. #су шаруашылық. Шeңбep нeмeсe төрт бұpышты тeміpбeтон түpіндe тік оpнатылған су тұндыpғысы. Тік тартты. Жер, тұрмыс жағдайына қарай әр елдің сазы (әнкүйі) да әр алуан деген мағынада. Тік тұр. Сапта қалшиып (қимылдамай) тұруға берілетін бұйрық. Тік тұрды [ тұрып күтті ]. Жік-жапар болды, барынша аянбай күтті. Тік шелек. #жергілікті сөз. Цилиндр тәрізді аузы мен түбі бірдей биікше келген шелек түрі.
ТІК 1#омоним= #етістік. Инемен не іс мәшинесімен киім-кешек т.б. заттарды тігіп тепшу, жөрмеу, көктеу.
ТІК 2#омоним= #етістік. Ағаш, гүл, көкөніс өсімдік көшеттерін жерге отырғызу, егу, қадау.
ТІК 3#омоним= #етістік. Бәйгеге немесе бәстескен адамдардың жеңгеніне ақшалай немесе заттай жүлде қою, белгілеу. Тігерге тұяқ жоқ. Мал атаулыдан ештеңе қалмаған, түк жоқ, жұрдай. Тігерге тұяқ қалмады. Малдан жұрдай болып айырылды.
ТІКАЯҚ 1#омоним Икемсіз, орашолақ.
ТІКАЯҚ 2#омонимзат. #жергілікті сөз. Шыныаяқ, шәшке.
ТІКБАҚАЙ #сын есім. Шаруаға қыры жоқ, түк істемейтін (адам).
ТІКБЕЛДЕУЛІК #зат есім. географиялық. <лат. vertіkаlіs>. Таулы аудандарда ауа райының, топырақтың, өсімдіктер мен жануарлардың биіктікке қарай біртіндеп алмасуы.
ТІКБҰРЫШТЫ #сын есім. Бұрыштары тік болатын.
ТІКЕ #үстеу. Тік, тура. Тіке адрестеу. #информатикалық. Операндтың атқарылатын адресі команда құрамына оның бір бөлігі болып кіруі [ операнд сақталатын жад ұяшығының адресі команданың адрестік бөлігінде көрсетіледі ]. Тіке бояу. #химиялық. Материалды тіке бояғыштардың көмегімен сулы ерітінділерде бояу. Тіке [ төте ] режім. #информатикалық. <ағыл. dіreсt mоde> Қатынас құру режімі [ құжаттағы өзгертулер буферде жинақталмай, олардың өзгертілген нәтижелері файлда бірден сақталады ]. Тіке сызықты. кәс. Қазақ бұйымдарындағы түзу жүргізілген геометриялық ою-өрнек. Тікесінен тік тұрды. Тұрған қалпында тізе бүкпеді. Тіке тоңазытқыш. #химиялық. Буды конденсациялауға және түзілген сұйықтықты жүйеден шығаруға арналған мұздатқыш. Тіке эмульсия. #химиялық. Майдалық фазасы – плюссіз сұйықтық, ал майдалық ортасы – полюсті сұйықтық болатын эмульсия.
ТІКЕДЕН-ТІК #үстеу. Тіп-тік, тұп-тура.
ТІКЕЙ = #етістік. 1. Тіп-тік болу, тікірею. 2. #ауыспалы мағына. Тұру, көтерілу, орнына қайта келу.
ТІКЕЙТ = #етістік. 1. Тікірейту. 2. Тұрғызу, тігінен қою.
ТІКЕЙТУ деген ТІКЕЛЕЙ #үстеу. 1. Тіке, тұп-тура, бірден. 2. Ең негізгі, арнайы. Тікелей адрес. #информатикалық. Мәшине командасының адрестік өрісінде орналасқан мәліметтер. Тікелей аралас қатынас. #заң. Жүктерді, жолаушыларды, теңдеме жүкті әртүрлі көлік түрлерімен бірыңғай көлік құжаты бойынша тасымалдау. Тікелей араластыру. #информатикалық. <ағыл. dіreсt асcess hаshіng> Орналастыру міндеті әртүрлі кіріс мәліметтері үшін әртүрлі мәндер беретін араластыру әдісі. Тікелей басқару. #информатикалық. Микрокомандадағы өрістің мағынасы осы микрокомандадағы басқа өрістің мәніне тәуелді болатын микробағдарламалау әдісі. Тікелей бастық. #әскери сөз. Қарамағындағыларға ең жақын бастық. Тікелей бойтаса. #әскери сөз. Аға басшы ұйымдастырған бойтасадан басқа, бөлімдер мен бөлімшелердің өз күшімен салынатын бойтаса, панажай. Тікелей жалғастыру. #информатикалық. <ағыл. pоіnttоpоіnt cоnneсtіоn> Ауыстырып қосудың аралық құралдарын пайдаланбайтын компьютер мен терминалдардың арасындағы тұрақты байланыс арнасы. Тікелей қорғау. #әскери сөз. Үлкен басшылар ұйымдастыратын, бөлімше командирі жіберетін қорғау. Тікелей операнд. #информатикалық. <ағыл. immedіаte оperаnd> Команда өрісінде орналасқан команда операнды; мәшине командасының адрестік өрісінде орналасқан мәліметтер. Тікелей пішімдеу. #информатикалық. <ағыл. оnsсreen fоrmаttіng> Мәтіндерді дайындау жүйелерінде мәтінді енгізумен әрі редакциялаумен бір мезгілде орындалатын және дисплей экранында бейнеленетін мәтінді пішімдеу. Тікелей режім. #информатикалық. <ағыл. immedіаte mоde> Пайдаланушы дисплей экранындағы процестер мен ақпараттық объектілердің кескініне әсер ете отырып, жүйені басқаратын интерактивті жүйені ұйымдастыру тәсілі. Тікелей сайлау. саяс и - қоғ. Сайлауды өткізу тәртібі; ең жоғары мемлекеттік биліктерге лауазымды тұлғаларды сайлаудың демократиялық төте жолы. Тікелей сыртқы сауда айналымы. #экономикалық. Халық шаруашылығы балансының жиынтық көрсеткіштерінің бірі [ Ол елдің шетелмен экономикалық байланысын сипаттайды. Тауарды сатып алу, сату жөніндегі коммерциялық мәмілелер нәтижесінде мемлекеттік шегарадан кесіп өтетін тауардың құны, сондай-ақ коммерциялық негізде сатылған және сатып алушы елдің меншігіне ауысқан, бірақ сатушы елдің аумағында қалған тауардың құны болып табылады ]. Тікелей толатын көлтабан. #су шаруашылық. Еpігeн қаp cуымeн жәнe көктeмгi тасқын жәнe жауыншашын, нөсep cулаpымeн толатын көлтабан. Тікелей ұйымдастыру. #информатикалық. <ағыл. dіreсt оrgаnіzаtіоn> Мәліметтердің тікелей жинағын ұйымдастыру. Тікелей шаруашылық байланыстар. #экономикалық. Кәсіпорындар арасында тікелей жасасылған шаруашылық шарттарға негізделген кәсіпорындар арасындағы қарым-қатынас. Тікелей шығындар. #экономикалық. Өнімнің, жұмыстардың, қызметтердің жекелеген түрлерін өндіруге, орындауға, көрсетуге тікелей байланысты және олардың құнына тікелей жатқызылатын шығыстар. Тікелей ықпал шеңбері. #экономикалық. Ұйымға тікелей әсер ететін факторлар, сондай-ақ ұйымның осы факторларға әсер ететін сыртқы ортасы. Тікелей іздеу. #информатикалық. <ағыл. immedіаte seаrсh> Мәліметтерді олардың адрестері бойынша іздестіру. Тікелей эфир. Радио, телевизияда хабар жүргізуші мен тыңдарман, көрермен арасындағы байланыс. Тікелей шығару. #информатикалық. <ағыл. immedіаte reаsоnіng> Егер грамматиканы тудырған ереже ішінде х=>у ережесі болса, онда қос ахb және ауb тізбегі болады.
ТІКЕЛЕН = #етістік. #сөйлеу. 1. Тіке келу, батылдану, өршелену. 2. Ашулану, қаһарлану.
ТІКЕЛЕНУ деген ТІКЕН #зат есім. Кейбір ағаштар мен өсімдіктердің бұтақтарында болатын ұш жағы үшкір зат, тікенек. Тікен тілді. Өткір сөзді.
ТІКЕНАҒАШ #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Қарамала.
ТІКЕНБАС #зат есім. #өсімдік. <лат. асаnthосephаlіs> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдіктер. Тікенбас құрттар. #зоологиялық. Скребнилер типіне жататын жалғыз класс.
ТІКЕНБҰРШАҚ #зат есім. ботаникалық. Тау баурайларында, шалғынды жерлерде өсетін бұршақ тұқымдас өсімдік [ Сабағы тікенді, жемісінің түсі қызыл ].
ТІКЕНГҮЛ #зат есім. ботаникалық. Қарымошаған.
ТІКЕНҒАЛДАҚ #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Бүрген.
ТІКЕНДЕЙ #сын есім. Тікен сияқты, өткір. Тікендей қадалды. Қатты батты.
ТІКЕНДІ #сын есім. Тікені қалың, тікенегі көп. Тiкенді бұта. #ботаникалық. Өркендерінде үшкір қатты өсінділерi бар түптүп болып өсетін ағаштан аласа өсімдіктер. Тiкендi бұтақ. #ботаникалық. Өн бойында ұсақұсақ үшкір өскіндерi бар ағаш діңінің тарамы. Тікенді жүзген. #өсімдік. <лат. spіnоsіssіmum> Кирказондар тұқымдасы жүзген туысына жататын өсімдіктің түрі. Тікенді кеуел. #ботаникалық. <лат. cаppаrіs spіnоsa> Кеуелдің тікенегі бар түрі. Тікенді қарақат. #ботаникалық. <лат. rіbes hіspіdulum> Биіктігі 1,5–2 метрлік бұта. Тікенді қарлыған. #ботаникалық. <лат. grоssulаrіa асіculаrіs> Қарлыған тұқымдасына жататын, биіктігі 50–100 см, маусым айында гүлдеп, жемісі шілдеде пісетін жидекті бұта. Тікенді қараөрік. #ботаникалық. <лат. prunus spіnоsa> Биіктігі үш метрге дейін жететін, бұталарының көбінің ұшында өткір тікені болатын, жапырақтары майда, сағақтары қысқа, бұталы өсімдік. Тікенді раушан. #өсімдік. Раушангүлділер тұқымдасына жататын биіктігі 2 метрге дейін жететін бұта. Тікенді таумасақ. #ботаникалық. <лат. оrоstасhуs spіnоsa> Екіжылдық өсімдік түрі. Тікенді сарысояу. #өсімдік. <лат. xаnthіum spіnоsum> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдік түрі.
ТІКЕНЕК #зат есім. 1. Кейбір өсімдіктер жапырағының шетіне шығатын майда тікен. 2. #биологиялық. Қоршаған ортаның әртүрлі жағдайларына байланысты түрін өзгерткен жапырақ. 3. #ауыспалы мағына. Қатты, тастай. 4. #ауыспалы мағына. Азап, машақат, у, дерт. Тікенегі сыртына шықты. Жаңадан босанған әйел туралы айтылады. Тікенектен шошып, шоқ басты. Бір бәледен қашам деп, екінші бәлеге ұрынды. Тікенекті бозтікен. ө c. <лат. асаnthоphуllum pungens> Сабағы ұзын, жуандығы 7 мм, биіктігі 50–80 см шөп сабақтас өсімдік.
ТІКЕНЕКТЕЙ #үстеу. Тікендей, тікен сияқты.
ТІКЕНЖАПЫРАҚ #зат есім. #өсімдік. Бозтікен (жартылай тікенекті, ұзын кіндік тамырлы, бұтақты, көпжылдық өсімдік).
ТІКЕНЖИДЕК #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Шырғанақ.
ТІКЕНҚАБЫҚ #зат есім. ботаникалық. Көпжылдық шөптесін өсімдік.
ТІКЕНҚУРАЙ #зат есім. #өсімдік. Шөп тектес бірекі жылдық дәрілік өсімдік [ Сабағы көп, тік өседі. Жапырақтары ұзынша келген, ұштары сүймр, гүлі шар тәрізді, тікенді келген, түсі сары. Жемісі сопақша, дән. Шілде, тамыз айларында гүлдейді ].
ТІКЕНОТ #зат есім. ботаникалық. Қатқыл жерлерде өсетін, тікенді өсімдік.
ТІКЕНСАБАҚ #зат есім. #өсімдік. Далалы, шалғынды жерлерде өсетін, сабағы жуан әрі тікенді өсімдік.
ТІКЕНТЕРІЛІЛЕР #зат есім. <лт eсhіnоdermаta> Теңіз омыртқасыздарының бір типі. Тікентерілілер типі. #биологиялық. Омыртқасыз жануарлар тобының бір типі.
ТІКЕНТҮК Шөл, шөлейтті жерлерде өсетін өсімдік. [ Өн бойын тікен сияқты майда түкшелер жауып тұрады ].
ТІКЕНШЕ #үстеу. Тікен сияқты, тікендей.
ТІКЕНШӨП #зат есім. #өсімдік. <лат. sсоlосhlоa> Астық тұқымдасына жататын көпжылдық өсімдіктер.
ТІКЕСІНЕН #үстеу. 1. Тіп-тік, тура. 2. Турасынан, төтесінен, бірден. Тікесінен тік тұрып күтті. Жаны қалмай қызмет етті.
ТІКЕЮ деген ТІКИ = #етістік. 1. Тіп-тік болу. 2. Тікірею, едірею.
ТІКИЮ деген ТІККІЗ = #етістік. 1. Киім тіктіру. 2. Киіз үй тіктіру.
ТІККІЗУ деген ТІККІШ #сын есім. Киімді сәндеп тігетін, киім тігуге шебер.
ТІКҚАНАТТЫЛАР #зат есім. #зоологиялық. <лат. оrthоptera> Жәндіктердің бір отряды.
ТІКҚҰЛАҚ #зат есім. Темекінің бір сорты.
ТІКМЕ #сын есім. көнерген сөз. Тікпе, қабаттап тігілген.
ТІКПЕКІЛ #зат есім. жергілікті сөз. Асық ойынының бір түрі.
ТІКСИ = #етістік. Тікірейе қарау, ожыраю, тікшию.
ТІКСИЮ деген ТІКСІН = #етістік. 1. Әлденеден сезіктену, секем алу. 2. Сескену, тітіркену.
ТІКСІНДІР = #етістік. Тіксінту, тітіркендіру.
ТІКСІНДІРУ деген ТІКСІНТ = #етістік. Тіксіндіру.
ТІКСІНТУ деген ТІКСІНУ деген ТІКСІНІҢКІРЕ = #етістік. 1. Әлденеден сезіктеніңкіреу, секем алғандай болу. 2. Бойы тітіреңкіреу, қорқыңқырау.
ТІКСІНІҢКІРЕУ деген ТІКТАС #зат есім. географиялық. Жотаның қырымен жүруді қиындататын жолдың бойында оның қырынан биік тұрған тіп-тік тас қабырға.
ТІКТЕ = #етістік. 1. Денесін, бойын тік ұстау. 2. Тура қарау, қадалу.
ТІКТЕЛ =ет. 1. Түзулену. 2. Қадалу.
ТІКТЕЛУ деген ТІКТЕН = #етістік. 1. Қадалу. 2. Тіксіну, сескену.
ТІКТЕНУ деген ТІКТЕС = #етістік. 1. Қарсы келу, тіресу, таласу. 2. Қадала қарасу, қадалысу.
ТІКТЕСУ деген ТІКТЕТ = #етістік. Түзулету, тік ұстату, тігінен қойғызу.
ТІКТЕТУ деген ТІКТЕУ 1#омоним #сын есім. 1. Тік келген, түзулеу. 2. Тікелеу, туралау, өткірлеу, батылдау. 3. #ауыспалы мағына. Қатаңдау, қатқылдау, ерсілеу.
ТІКТЕУ 2#омоним деген ТІКТӨРТБҰРЫШ #зат есім. геометриялық. Барлық бұрыштары тік болатын төртбұрыш.
ТІКТІР = #етістік. 1. Киім тіккізу. 2. Киіз үй тіккізу.
ТІКТІРТ = #етістік. Тіккіздіру.
ТІКТІРТУ деген ТІКТІРУ деген ТІКТІРІЛ = #етістік. Тіккізілу.
ТІКТІРІЛУ деген ТІКҰШАҚ #зат есім. Көтеру үшін бір не бірнеше ауа винті іске қосылатын, тік көтеріліп, тік қона алатын ауадан ауыр ұшу аппараты. Тікұшақ алаңы. #әскери сөз. Тікұшақтардың ұшыпқонуына, орналасуына және оларға қызмет көрсетілуіне арналған жер телімі. Тікұшақ тасығыш. #әскери сөз. Теңіз десантының алдыңғы жасағын түсіру және тасымалдау немесе сүңгуір қайықтарды іздеп табу мен жоюға арналған тікұшақтар таситын ұрыс кемесі. Тікұшақтардың жіктелуі. #әскери сөз. Тікұшақтардың айналдыру моментін түзу тәсіліне, қалақтарының саны мен орналасуына, сонымен қатар қозғалтқышының түріне қарай тартпалы механикалық тікұшақтар, реактивті тікұшақтар, құрастырмалы тікұшақтар (бұрамалы қалақты) және тікұшақұшақтар (конвертопландар) болып бөлінуі.
ТІКШЕ #сын есім. Тіктеу келген, биіктеу. Тікше сандықтай. Жанжағы түптүзу сандық тәрізді.
ТІКШЕЛЕ = #етістік. Тікейту, тік ету.
ТІКШЕЛЕН = #етістік. Тіктену, түзулену.
ТІКШЕЛЕНУ деген ТІКШЕЛЕУ #сын есім. Тіктеу, тігірек.
ТІКШИ = #етістік. Тікесінен тік тұру, тікірею, тікию.
ТІКШИТ = #етістік. Тікірейту, тікиту.
ТІКШИТУ деген ТІКШИЮ деген ТІКШІЛ #сын есім. 1. Тіктеу, тік келген. 2. #ауыспалы мағына. Мінезі бірбеткей, қатты. Тікшіл мінез. Мінезі тіктеу, бетке тура айтатын әдет, құлық.
ТІКІЛЕН = #етістік. #сөйлеу. Айтқанын орындауға тырысып екілену, едіреңдеу, едірею.
ТІКІЛЕНУ деген ТІКІРЕЙ = #етістік. 1. Әдеттен тыс қалып көрсетіп тесірейіп қарау, тікшию, тікілену. 2. #ауыспалы мағына. Сазару, бедірею. 3. #ауыспалы мағына. Едірею, тікшию.
ТІКІРЕЙТ = #етістік. 1. Тікшиту, едірейту. 2. Көзін тесірейту.
ТІКІРЕЙТУ деген ТІКІРЕЮ деген ТІП-ТІК #сын есім. 1. Біпбиік. 2. Түптүзу, тұп-тура. 3. #ауыспалы мағына. Өткір, батыл.
ТІП-ТІКЕ #үстеу. Тұп-тура, тіктентік.
ТІК 1#омоним= #етістік. Инемен не іс мәшинесімен киім-кешек т.б. заттарды тігіп тепшу, жөрмеу, көктеу.
ТІК 2#омоним= #етістік. Ағаш, гүл, көкөніс өсімдік көшеттерін жерге отырғызу, егу, қадау.
ТІК 3#омоним= #етістік. Бәйгеге немесе бәстескен адамдардың жеңгеніне ақшалай немесе заттай жүлде қою, белгілеу. Тігерге тұяқ жоқ. Мал атаулыдан ештеңе қалмаған, түк жоқ, жұрдай. Тігерге тұяқ қалмады. Малдан жұрдай болып айырылды.
ТІКАЯҚ 1#омоним Икемсіз, орашолақ.
ТІКАЯҚ 2#омонимзат. #жергілікті сөз. Шыныаяқ, шәшке.
ТІКБАҚАЙ #сын есім. Шаруаға қыры жоқ, түк істемейтін (адам).
ТІКБЕЛДЕУЛІК #зат есім. географиялық. <лат. vertіkаlіs>. Таулы аудандарда ауа райының, топырақтың, өсімдіктер мен жануарлардың биіктікке қарай біртіндеп алмасуы.
ТІКБҰРЫШТЫ #сын есім. Бұрыштары тік болатын.
ТІКЕ #үстеу. Тік, тура. Тіке адрестеу. #информатикалық. Операндтың атқарылатын адресі команда құрамына оның бір бөлігі болып кіруі [ операнд сақталатын жад ұяшығының адресі команданың адрестік бөлігінде көрсетіледі ]. Тіке бояу. #химиялық. Материалды тіке бояғыштардың көмегімен сулы ерітінділерде бояу. Тіке [ төте ] режім. #информатикалық. <ағыл. dіreсt mоde> Қатынас құру режімі [ құжаттағы өзгертулер буферде жинақталмай, олардың өзгертілген нәтижелері файлда бірден сақталады ]. Тіке сызықты. кәс. Қазақ бұйымдарындағы түзу жүргізілген геометриялық ою-өрнек. Тікесінен тік тұрды. Тұрған қалпында тізе бүкпеді. Тіке тоңазытқыш. #химиялық. Буды конденсациялауға және түзілген сұйықтықты жүйеден шығаруға арналған мұздатқыш. Тіке эмульсия. #химиялық. Майдалық фазасы – плюссіз сұйықтық, ал майдалық ортасы – полюсті сұйықтық болатын эмульсия.
ТІКЕДЕН-ТІК #үстеу. Тіп-тік, тұп-тура.
ТІКЕЙ = #етістік. 1. Тіп-тік болу, тікірею. 2. #ауыспалы мағына. Тұру, көтерілу, орнына қайта келу.
ТІКЕЙТ = #етістік. 1. Тікірейту. 2. Тұрғызу, тігінен қою.
ТІКЕЙТУ деген ТІКЕЛЕЙ #үстеу. 1. Тіке, тұп-тура, бірден. 2. Ең негізгі, арнайы. Тікелей адрес. #информатикалық. Мәшине командасының адрестік өрісінде орналасқан мәліметтер. Тікелей аралас қатынас. #заң. Жүктерді, жолаушыларды, теңдеме жүкті әртүрлі көлік түрлерімен бірыңғай көлік құжаты бойынша тасымалдау. Тікелей араластыру. #информатикалық. <ағыл. dіreсt асcess hаshіng> Орналастыру міндеті әртүрлі кіріс мәліметтері үшін әртүрлі мәндер беретін араластыру әдісі. Тікелей басқару. #информатикалық. Микрокомандадағы өрістің мағынасы осы микрокомандадағы басқа өрістің мәніне тәуелді болатын микробағдарламалау әдісі. Тікелей бастық. #әскери сөз. Қарамағындағыларға ең жақын бастық. Тікелей бойтаса. #әскери сөз. Аға басшы ұйымдастырған бойтасадан басқа, бөлімдер мен бөлімшелердің өз күшімен салынатын бойтаса, панажай. Тікелей жалғастыру. #информатикалық. <ағыл. pоіnttоpоіnt cоnneсtіоn> Ауыстырып қосудың аралық құралдарын пайдаланбайтын компьютер мен терминалдардың арасындағы тұрақты байланыс арнасы. Тікелей қорғау. #әскери сөз. Үлкен басшылар ұйымдастыратын, бөлімше командирі жіберетін қорғау. Тікелей операнд. #информатикалық. <ағыл. immedіаte оperаnd> Команда өрісінде орналасқан команда операнды; мәшине командасының адрестік өрісінде орналасқан мәліметтер. Тікелей пішімдеу. #информатикалық. <ағыл. оnsсreen fоrmаttіng> Мәтіндерді дайындау жүйелерінде мәтінді енгізумен әрі редакциялаумен бір мезгілде орындалатын және дисплей экранында бейнеленетін мәтінді пішімдеу. Тікелей режім. #информатикалық. <ағыл. immedіаte mоde> Пайдаланушы дисплей экранындағы процестер мен ақпараттық объектілердің кескініне әсер ете отырып, жүйені басқаратын интерактивті жүйені ұйымдастыру тәсілі. Тікелей сайлау. саяс и - қоғ. Сайлауды өткізу тәртібі; ең жоғары мемлекеттік биліктерге лауазымды тұлғаларды сайлаудың демократиялық төте жолы. Тікелей сыртқы сауда айналымы. #экономикалық. Халық шаруашылығы балансының жиынтық көрсеткіштерінің бірі [ Ол елдің шетелмен экономикалық байланысын сипаттайды. Тауарды сатып алу, сату жөніндегі коммерциялық мәмілелер нәтижесінде мемлекеттік шегарадан кесіп өтетін тауардың құны, сондай-ақ коммерциялық негізде сатылған және сатып алушы елдің меншігіне ауысқан, бірақ сатушы елдің аумағында қалған тауардың құны болып табылады ]. Тікелей толатын көлтабан. #су шаруашылық. Еpігeн қаp cуымeн жәнe көктeмгi тасқын жәнe жауыншашын, нөсep cулаpымeн толатын көлтабан. Тікелей ұйымдастыру. #информатикалық. <ағыл. dіreсt оrgаnіzаtіоn> Мәліметтердің тікелей жинағын ұйымдастыру. Тікелей шаруашылық байланыстар. #экономикалық. Кәсіпорындар арасында тікелей жасасылған шаруашылық шарттарға негізделген кәсіпорындар арасындағы қарым-қатынас. Тікелей шығындар. #экономикалық. Өнімнің, жұмыстардың, қызметтердің жекелеген түрлерін өндіруге, орындауға, көрсетуге тікелей байланысты және олардың құнына тікелей жатқызылатын шығыстар. Тікелей ықпал шеңбері. #экономикалық. Ұйымға тікелей әсер ететін факторлар, сондай-ақ ұйымның осы факторларға әсер ететін сыртқы ортасы. Тікелей іздеу. #информатикалық. <ағыл. immedіаte seаrсh> Мәліметтерді олардың адрестері бойынша іздестіру. Тікелей эфир. Радио, телевизияда хабар жүргізуші мен тыңдарман, көрермен арасындағы байланыс. Тікелей шығару. #информатикалық. <ағыл. immedіаte reаsоnіng> Егер грамматиканы тудырған ереже ішінде х=>у ережесі болса, онда қос ахb және ауb тізбегі болады.
ТІКЕЛЕН = #етістік. #сөйлеу. 1. Тіке келу, батылдану, өршелену. 2. Ашулану, қаһарлану.
ТІКЕЛЕНУ деген ТІКЕН #зат есім. Кейбір ағаштар мен өсімдіктердің бұтақтарында болатын ұш жағы үшкір зат, тікенек. Тікен тілді. Өткір сөзді.
ТІКЕНАҒАШ #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Қарамала.
ТІКЕНБАС #зат есім. #өсімдік. <лат. асаnthосephаlіs> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдіктер. Тікенбас құрттар. #зоологиялық. Скребнилер типіне жататын жалғыз класс.
ТІКЕНБҰРШАҚ #зат есім. ботаникалық. Тау баурайларында, шалғынды жерлерде өсетін бұршақ тұқымдас өсімдік [ Сабағы тікенді, жемісінің түсі қызыл ].
ТІКЕНГҮЛ #зат есім. ботаникалық. Қарымошаған.
ТІКЕНҒАЛДАҚ #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Бүрген.
ТІКЕНДЕЙ #сын есім. Тікен сияқты, өткір. Тікендей қадалды. Қатты батты.
ТІКЕНДІ #сын есім. Тікені қалың, тікенегі көп. Тiкенді бұта. #ботаникалық. Өркендерінде үшкір қатты өсінділерi бар түптүп болып өсетін ағаштан аласа өсімдіктер. Тiкендi бұтақ. #ботаникалық. Өн бойында ұсақұсақ үшкір өскіндерi бар ағаш діңінің тарамы. Тікенді жүзген. #өсімдік. <лат. spіnоsіssіmum> Кирказондар тұқымдасы жүзген туысына жататын өсімдіктің түрі. Тікенді кеуел. #ботаникалық. <лат. cаppаrіs spіnоsa> Кеуелдің тікенегі бар түрі. Тікенді қарақат. #ботаникалық. <лат. rіbes hіspіdulum> Биіктігі 1,5–2 метрлік бұта. Тікенді қарлыған. #ботаникалық. <лат. grоssulаrіa асіculаrіs> Қарлыған тұқымдасына жататын, биіктігі 50–100 см, маусым айында гүлдеп, жемісі шілдеде пісетін жидекті бұта. Тікенді қараөрік. #ботаникалық. <лат. prunus spіnоsa> Биіктігі үш метрге дейін жететін, бұталарының көбінің ұшында өткір тікені болатын, жапырақтары майда, сағақтары қысқа, бұталы өсімдік. Тікенді раушан. #өсімдік. Раушангүлділер тұқымдасына жататын биіктігі 2 метрге дейін жететін бұта. Тікенді таумасақ. #ботаникалық. <лат. оrоstасhуs spіnоsa> Екіжылдық өсімдік түрі. Тікенді сарысояу. #өсімдік. <лат. xаnthіum spіnоsum> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдік түрі.
ТІКЕНЕК #зат есім. 1. Кейбір өсімдіктер жапырағының шетіне шығатын майда тікен. 2. #биологиялық. Қоршаған ортаның әртүрлі жағдайларына байланысты түрін өзгерткен жапырақ. 3. #ауыспалы мағына. Қатты, тастай. 4. #ауыспалы мағына. Азап, машақат, у, дерт. Тікенегі сыртына шықты. Жаңадан босанған әйел туралы айтылады. Тікенектен шошып, шоқ басты. Бір бәледен қашам деп, екінші бәлеге ұрынды. Тікенекті бозтікен. ө c. <лат. асаnthоphуllum pungens> Сабағы ұзын, жуандығы 7 мм, биіктігі 50–80 см шөп сабақтас өсімдік.
ТІКЕНЕКТЕЙ #үстеу. Тікендей, тікен сияқты.
ТІКЕНЖАПЫРАҚ #зат есім. #өсімдік. Бозтікен (жартылай тікенекті, ұзын кіндік тамырлы, бұтақты, көпжылдық өсімдік).
ТІКЕНЖИДЕК #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Шырғанақ.
ТІКЕНҚАБЫҚ #зат есім. ботаникалық. Көпжылдық шөптесін өсімдік.
ТІКЕНҚУРАЙ #зат есім. #өсімдік. Шөп тектес бірекі жылдық дәрілік өсімдік [ Сабағы көп, тік өседі. Жапырақтары ұзынша келген, ұштары сүймр, гүлі шар тәрізді, тікенді келген, түсі сары. Жемісі сопақша, дән. Шілде, тамыз айларында гүлдейді ].
ТІКЕНОТ #зат есім. ботаникалық. Қатқыл жерлерде өсетін, тікенді өсімдік.
ТІКЕНСАБАҚ #зат есім. #өсімдік. Далалы, шалғынды жерлерде өсетін, сабағы жуан әрі тікенді өсімдік.
ТІКЕНТЕРІЛІЛЕР #зат есім. <лт eсhіnоdermаta> Теңіз омыртқасыздарының бір типі. Тікентерілілер типі. #биологиялық. Омыртқасыз жануарлар тобының бір типі.
ТІКЕНТҮК Шөл, шөлейтті жерлерде өсетін өсімдік. [ Өн бойын тікен сияқты майда түкшелер жауып тұрады ].
ТІКЕНШЕ #үстеу. Тікен сияқты, тікендей.
ТІКЕНШӨП #зат есім. #өсімдік. <лат. sсоlосhlоa> Астық тұқымдасына жататын көпжылдық өсімдіктер.
ТІКЕСІНЕН #үстеу. 1. Тіп-тік, тура. 2. Турасынан, төтесінен, бірден. Тікесінен тік тұрып күтті. Жаны қалмай қызмет етті.
ТІКЕЮ деген ТІКИ = #етістік. 1. Тіп-тік болу. 2. Тікірею, едірею.
ТІКИЮ деген ТІККІЗ = #етістік. 1. Киім тіктіру. 2. Киіз үй тіктіру.
ТІККІЗУ деген ТІККІШ #сын есім. Киімді сәндеп тігетін, киім тігуге шебер.
ТІКҚАНАТТЫЛАР #зат есім. #зоологиялық. <лат. оrthоptera> Жәндіктердің бір отряды.
ТІКҚҰЛАҚ #зат есім. Темекінің бір сорты.
ТІКМЕ #сын есім. көнерген сөз. Тікпе, қабаттап тігілген.
ТІКПЕКІЛ #зат есім. жергілікті сөз. Асық ойынының бір түрі.
ТІКСИ = #етістік. Тікірейе қарау, ожыраю, тікшию.
ТІКСИЮ деген ТІКСІН = #етістік. 1. Әлденеден сезіктену, секем алу. 2. Сескену, тітіркену.
ТІКСІНДІР = #етістік. Тіксінту, тітіркендіру.
ТІКСІНДІРУ деген ТІКСІНТ = #етістік. Тіксіндіру.
ТІКСІНТУ деген ТІКСІНУ деген ТІКСІНІҢКІРЕ = #етістік. 1. Әлденеден сезіктеніңкіреу, секем алғандай болу. 2. Бойы тітіреңкіреу, қорқыңқырау.
ТІКСІНІҢКІРЕУ деген ТІКТАС #зат есім. географиялық. Жотаның қырымен жүруді қиындататын жолдың бойында оның қырынан биік тұрған тіп-тік тас қабырға.
ТІКТЕ = #етістік. 1. Денесін, бойын тік ұстау. 2. Тура қарау, қадалу.
ТІКТЕЛ =ет. 1. Түзулену. 2. Қадалу.
ТІКТЕЛУ деген ТІКТЕН = #етістік. 1. Қадалу. 2. Тіксіну, сескену.
ТІКТЕНУ деген ТІКТЕС = #етістік. 1. Қарсы келу, тіресу, таласу. 2. Қадала қарасу, қадалысу.
ТІКТЕСУ деген ТІКТЕТ = #етістік. Түзулету, тік ұстату, тігінен қойғызу.
ТІКТЕТУ деген ТІКТЕУ 1#омоним #сын есім. 1. Тік келген, түзулеу. 2. Тікелеу, туралау, өткірлеу, батылдау. 3. #ауыспалы мағына. Қатаңдау, қатқылдау, ерсілеу.
ТІКТЕУ 2#омоним деген ТІКТӨРТБҰРЫШ #зат есім. геометриялық. Барлық бұрыштары тік болатын төртбұрыш.
ТІКТІР = #етістік. 1. Киім тіккізу. 2. Киіз үй тіккізу.
ТІКТІРТ = #етістік. Тіккіздіру.
ТІКТІРТУ деген ТІКТІРУ деген ТІКТІРІЛ = #етістік. Тіккізілу.
ТІКТІРІЛУ деген ТІКҰШАҚ #зат есім. Көтеру үшін бір не бірнеше ауа винті іске қосылатын, тік көтеріліп, тік қона алатын ауадан ауыр ұшу аппараты. Тікұшақ алаңы. #әскери сөз. Тікұшақтардың ұшыпқонуына, орналасуына және оларға қызмет көрсетілуіне арналған жер телімі. Тікұшақ тасығыш. #әскери сөз. Теңіз десантының алдыңғы жасағын түсіру және тасымалдау немесе сүңгуір қайықтарды іздеп табу мен жоюға арналған тікұшақтар таситын ұрыс кемесі. Тікұшақтардың жіктелуі. #әскери сөз. Тікұшақтардың айналдыру моментін түзу тәсіліне, қалақтарының саны мен орналасуына, сонымен қатар қозғалтқышының түріне қарай тартпалы механикалық тікұшақтар, реактивті тікұшақтар, құрастырмалы тікұшақтар (бұрамалы қалақты) және тікұшақұшақтар (конвертопландар) болып бөлінуі.
ТІКШЕ #сын есім. Тіктеу келген, биіктеу. Тікше сандықтай. Жанжағы түптүзу сандық тәрізді.
ТІКШЕЛЕ = #етістік. Тікейту, тік ету.
ТІКШЕЛЕН = #етістік. Тіктену, түзулену.
ТІКШЕЛЕНУ деген ТІКШЕЛЕУ #сын есім. Тіктеу, тігірек.
ТІКШИ = #етістік. Тікесінен тік тұру, тікірею, тікию.
ТІКШИТ = #етістік. Тікірейту, тікиту.
ТІКШИТУ деген ТІКШИЮ деген ТІКШІЛ #сын есім. 1. Тіктеу, тік келген. 2. #ауыспалы мағына. Мінезі бірбеткей, қатты. Тікшіл мінез. Мінезі тіктеу, бетке тура айтатын әдет, құлық.
ТІКІЛЕН = #етістік. #сөйлеу. Айтқанын орындауға тырысып екілену, едіреңдеу, едірею.
ТІКІЛЕНУ деген ТІКІРЕЙ = #етістік. 1. Әдеттен тыс қалып көрсетіп тесірейіп қарау, тікшию, тікілену. 2. #ауыспалы мағына. Сазару, бедірею. 3. #ауыспалы мағына. Едірею, тікшию.
ТІКІРЕЙТ = #етістік. 1. Тікшиту, едірейту. 2. Көзін тесірейту.
ТІКІРЕЙТУ деген ТІКІРЕЮ деген ТІП-ТІК #сын есім. 1. Біпбиік. 2. Түптүзу, тұп-тура. 3. #ауыспалы мағына. Өткір, батыл.
ТІП-ТІКЕ #үстеу. Тұп-тура, тіктентік.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий