Толковый словарь казахского языка: Тізгіз>
ТІЗГІЗ = #етістік. Тіздіру.
ТІЗГІЗУ деген ТІЗГІН #зат есім. 1. Аттың басын тежеу, басқару үшін пайдаланылатын, ұштары жүгеннің ауыздық шығыршығына байланған шыжым қайыс. 2. #ауыспалы мағына. Ерік, бостандық. 3. #ауыспалы мағына. Билік, басшылық. Тізгін берді [ босатты ]. Ерік берді, ырық берді. Тізгін бермеді [ бермей кетті ]. Бой бермеді, ырыққа көнбеді. Тізгін берілді. Бетімен жіберілді. Тізгін бойы. Тым қысқа, бір метр шамасында. Тізгінге жабысты. Билікті өз қолына алуға тырысты. Тiзгіндi босатты. Ерік бердi, ырық бердi, еркіне жібердi. Тізгін жимады. Сескенбеді, айылын жимады. Тізгін жіберді. Еркіне қоя берді, ағыза шапты. Тізгін көшті [ тиді, ұстады ]. Билік тиді, ерік өз қолында болды. Тізгін салмады. Ерік бермеді. Тізгінін тартпады. Алған бетінен қайтпады, тыйылмады. Тізгін тартты. а) Аттың басын тежеді. ә) Аптықпай байқап сөйледі. Тізгін ұстатпаған. а) Асау (ат). ә) Шолжаң, ерке. Тізгін ұшымен келді. #жергілікті сөз. Асығыс келді, тез жетті. Тізгін ұшын берді. #жергілікті сөз. а) Жәрдем берді, көмектесті. ә) Тізгін ұшында, тез, қолма-қол. Тізгіні жоқ. Көп сөйлейтін, бөспе. Тiзгінін бердi. Еркін, тағдырын қолына ұстатты, көндi, бағынды. Тізгінін босатты. Аттың басын қоя берді. Тізгінінен айырылды. Билігінен, еркінен жұрдай болды. Тізгінін жиды. Аяғын тартты, арынын тоқтатты. Тізгінін жия алмады. Өзін тоқтата алмады; ой ұшығына жете алмады. Тізгініне [ шылбырына ] оралды. а) Шын ықыласпен қызмет етті, жабыса кетті. ә) Жолына бөгеу болып, жүрем деген адамды тоқтатты. Тізгінін өз қолына алды. а) Ерік өзіне тиді, өз билігі өзінде болды. ә) Өзі басқарды; уысында ұстады. Тізгінін өз қолына берді [ ұстатты ]. Билігіне берді. Тізгінін сүзді. Тыпыршыды; бой бермеді, жұлқынды.
ТІЗГІНДЕ = #етістік. 1. Басына жүген кигізу, тізгін тағу. 2. #ауыспалы мағына. Еркіне жібермей тежеу, билік бермеу. 3. #ауыспалы мағына. Өзін ұстау. 4. #ауыспалы мағына. Белгілі бір істі меңгеру, игеру. Тізгіндеп ұстады. Өз еркіне жібермей тежеді.
ТІЗГІНДЕЛ = #етістік. 1. Тізгін тағылу. 2. #ауыспалы мағына. Тоқтатылу, жойылу.
ТІЗГІНДЕЛУ деген ТІЗГІНДЕС = #етістік. 1. Қатарласа түсу, теңесу. 2. #ауыспалы мағына. Біреумен таласу, тартысу.
ТІЗГІНДЕС #сын есім. Қатарлас, тең, бірге.
ТІЗГІНДЕСУ деген ТІЗГІНДЕУ деген ТІЗГІНДЕУЛІ #сын есім. Тіркеулі, байлаулы.
ТІЗГІНСІЗ #сын есім. Тежеусіз, өз бетімен кеткен.
ТІЗГІНСІЗДІК #зат есім. Ешкімге бойсұнбаушылық, бетімен кеткендік, тежеусіздік.
ТІЗГІНШІ #зат есім. #сөйлеу. Жүргізуші, басқарушы.
ТІЗГІШ #сын есім. Қатар-қатар етіп тізетін.
ТІЗГІШТЕ = #етістік. Тізбелеп байлау, тізіп өткізу.
ТІЗГІШТЕУ деген
ТІЗГІЗУ деген ТІЗГІН #зат есім. 1. Аттың басын тежеу, басқару үшін пайдаланылатын, ұштары жүгеннің ауыздық шығыршығына байланған шыжым қайыс. 2. #ауыспалы мағына. Ерік, бостандық. 3. #ауыспалы мағына. Билік, басшылық. Тізгін берді [ босатты ]. Ерік берді, ырық берді. Тізгін бермеді [ бермей кетті ]. Бой бермеді, ырыққа көнбеді. Тізгін берілді. Бетімен жіберілді. Тізгін бойы. Тым қысқа, бір метр шамасында. Тізгінге жабысты. Билікті өз қолына алуға тырысты. Тiзгіндi босатты. Ерік бердi, ырық бердi, еркіне жібердi. Тізгін жимады. Сескенбеді, айылын жимады. Тізгін жіберді. Еркіне қоя берді, ағыза шапты. Тізгін көшті [ тиді, ұстады ]. Билік тиді, ерік өз қолында болды. Тізгін салмады. Ерік бермеді. Тізгінін тартпады. Алған бетінен қайтпады, тыйылмады. Тізгін тартты. а) Аттың басын тежеді. ә) Аптықпай байқап сөйледі. Тізгін ұстатпаған. а) Асау (ат). ә) Шолжаң, ерке. Тізгін ұшымен келді. #жергілікті сөз. Асығыс келді, тез жетті. Тізгін ұшын берді. #жергілікті сөз. а) Жәрдем берді, көмектесті. ә) Тізгін ұшында, тез, қолма-қол. Тізгіні жоқ. Көп сөйлейтін, бөспе. Тiзгінін бердi. Еркін, тағдырын қолына ұстатты, көндi, бағынды. Тізгінін босатты. Аттың басын қоя берді. Тізгінінен айырылды. Билігінен, еркінен жұрдай болды. Тізгінін жиды. Аяғын тартты, арынын тоқтатты. Тізгінін жия алмады. Өзін тоқтата алмады; ой ұшығына жете алмады. Тізгініне [ шылбырына ] оралды. а) Шын ықыласпен қызмет етті, жабыса кетті. ә) Жолына бөгеу болып, жүрем деген адамды тоқтатты. Тізгінін өз қолына алды. а) Ерік өзіне тиді, өз билігі өзінде болды. ә) Өзі басқарды; уысында ұстады. Тізгінін өз қолына берді [ ұстатты ]. Билігіне берді. Тізгінін сүзді. Тыпыршыды; бой бермеді, жұлқынды.
ТІЗГІНДЕ = #етістік. 1. Басына жүген кигізу, тізгін тағу. 2. #ауыспалы мағына. Еркіне жібермей тежеу, билік бермеу. 3. #ауыспалы мағына. Өзін ұстау. 4. #ауыспалы мағына. Белгілі бір істі меңгеру, игеру. Тізгіндеп ұстады. Өз еркіне жібермей тежеді.
ТІЗГІНДЕЛ = #етістік. 1. Тізгін тағылу. 2. #ауыспалы мағына. Тоқтатылу, жойылу.
ТІЗГІНДЕЛУ деген ТІЗГІНДЕС = #етістік. 1. Қатарласа түсу, теңесу. 2. #ауыспалы мағына. Біреумен таласу, тартысу.
ТІЗГІНДЕС #сын есім. Қатарлас, тең, бірге.
ТІЗГІНДЕСУ деген ТІЗГІНДЕУ деген ТІЗГІНДЕУЛІ #сын есім. Тіркеулі, байлаулы.
ТІЗГІНСІЗ #сын есім. Тежеусіз, өз бетімен кеткен.
ТІЗГІНСІЗДІК #зат есім. Ешкімге бойсұнбаушылық, бетімен кеткендік, тежеусіздік.
ТІЗГІНШІ #зат есім. #сөйлеу. Жүргізуші, басқарушы.
ТІЗГІШ #сын есім. Қатар-қатар етіп тізетін.
ТІЗГІШТЕ = #етістік. Тізбелеп байлау, тізіп өткізу.
ТІЗГІШТЕУ деген
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий