Толковый словарь казахского языка: Туыс>
АҒАЙЫН-ТУЫС #зат есім. Ағайын-туған, ең жа қын бауырлас адамдар.
ЖАҚЫН-ТУЫС #зат есім. Туыстуғандар, ағайындар.
ТУҒАН-ТУЫС #зат есім. Ағайын-туған, туыс-жақын.
ТУҒАН-ТУЫСҚАН #зат есім. Бір атадан тараған, аталас ағайын.
ТУМА-ТУЫС #зат есім. Ағайын-туыс.
ТУМА-ТУЫСҚАН #зат есім. Тума-туыс.
ТУЫЛ = #етістік. Дүниеге келу, жаралу.
ТУЫЛДЫРЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Туырлық.
ТУЫЛУ деген ТУЫМ 1#омоним #зат есім. Жаратылыс, бітім; туыс.
ТУЫМ 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Төлдеу, қоздау кезі.
ТУЫМДЫ #сын есім. жергілікті сөз. Туысы жақсы.
ТУЫНДА = #етістік. Өрбіп-өсу, көбею.
ТУЫНДАС #сын есім. Төркіндес, түбірлес.
ТУЫНДАТ = #етістік. Өрбіту, көбейту.
ТУЫНДАТҚЫЗ = #етістік. Өрбіткізу, көбейткізу.
ТУЫНДАТҚЫЗУ деген ТУЫНДАТУ деген ТУЫНДАУ деген ТУЫНДЫ 1#омоним #зат есім. 1. Ақын не жазушының шығармашылық еңбегі; шығарма. 2. #химиялық. Зат молекуласы құрам бөліктерінің басқа затқа алмасуынан түзілген өнім, бастапқы заттың туындысы. Туынды етістік. Басқа сөз табына немесе түбір етістікке жұрнақ жалғану арқылы жасалған етістік. Туынды сөз. #лингвистикалық. Қазақ тілінің сөздік құрамында қолданылып жүрген қазіргі атау сөздер. Туынды табыс. #экономикалық. Бастапқы табыстардың негізінде оларды бір иеленушіден екінші иеленушіге беру жолымен құралатын табыс түрі.
ТУЫНДЫ 2#омоним #зат есім. #математикалық. Дифференциалдық есептеудің х аргументі өзгерген кездегі f`(x) функциясының өзгеру жылдамдығымен сипатталатын негізгі түсінігі.
ТУЫНДЫГЕР #зат есім. #сөйлеу. Автор.
ТУЫНДЫГЕРЛІК #сын есім. сөйлеу. Авторлық.
ТУЫНДЫДАЙ #сын есім. Туынды сияқты.
ТУЫНДЫЛЫҚ #зат есім. Бір нәрседен туындағандық.
ТУЫП-ӨС = #етістік. Дүниеге келіп, ер жету.
ТУЫП деген ТУЫРЛЫҚ #зат есім. #этнографиялық. Киіз үйдің түндігі мен үзігінің арасын қосатын, уықтың орта тұсынан керегенің басына дейін жабатын киіз. Туырлығын тілді [ тіліп, тоқым етті ]. ескі. Тас-талқан етіп, шаңырағын ортасына түсірді. Туырлығы туралды. Тасталқаны шықты. Туырлық бау. #қолөнер. Туырлықты ұстап тұратын әрі әсемдік үшін ою-өрнек салынған жалпақ терме бау. Туырлық қас. #қолөнер. Туырлықтың басына ішкі жағынан (үй ішінен) ұсталатын, оюлы, түрлітүсті басқұр, оюлы киіз. Туырлық үй. #этнографиялық. Төрт қанатты, уықтары кішігірім шаңыраққа қадалатын, тек туырлықтармен жабылатын жолма, жол үйдің нұсқасы.
ТУЫРЛЫҚСЫЗ #сын есім. Туырлығы жоқ, туырлық жабылмаған.
ТУЫРЛЫҚТАЙ #сын есім. 1. Туырлық сияқты. 2. Кең, көлемді, далиған. 3. Шап-шағын, тулақтай.
ТУЫРЛЫҚТЫ #сын есім. Туырлық жапқан, туырлығы бар.
ТУЫРЫЛ = #етістік. 1. ішін май басу, семіру; қатпар-қатпар май түсу. 2. #ауыспалы мағына. Тың, құнары мол болу. 3. #ауыспалы мағына. Майлану, шелдену.
ТУЫРЫЛТ = #етістік. Май бастыру, майландыру, шайландыру, шелдендіру.
ТУЫРЫЛУ деген ТУЫС #зат есім. 1. Бір атадан тараған, жақын, қандас туысқан. 2. #ауыспалы мағына. Бірбіріне мейіршапағаты бар, бауырлас. 3. Бауырлас, тегі бір, түбі бір. // Жақындығы бар, қатысты. 4. #биологиялық. <лат. genus> Филогенетикалық тұрғыдан бір-біріне туыстығы жақын түрлерді біріктіретін, түрден жоғары тұратын негізгі таксономиялық категория. Туыс тіл [ тілдер ]. #лингвистикалық. Шығу төркіні бір, грамматикалық құрылысы, фонетикалық жүйесі ұқсас, негізгі сөздік қоры ортақ не өте жақын тілдер, тілдер тобы.
ТУЫС = #етістік. Бір анадан туу. Туыспай кеткір! Бірге тумай қалғыр деген мағынада.
ТУЫСАРАЛЫҚ туысаралық будан. Әртүрлі туыстарға жататын дарақтарды будандастыру арқылы алынатын гетерозиготалы ұрпақ.
ТУЫС-ЖАҚЫН #зат есім. Ағайын-туыс, жақын-жуық.
ТУЫСҚАН #зат есім. 1. Бір атадан өрбіген ұрпақтар, туыстас, бауырлас адамдар. 2. #ауыспалы мағына. Бірі мен бірін ортақ мақсаттар қосқан әртүрлі халықтар, одақтас елдер. 3. #ауыспалы мағына. #эмоциялық. Таныс не таныс емес адамдарға меңзей айтылатын қаратпа сөз.
ТУЫСҚАНДАЙ #сын есім. Туысқан сияқты, етене жақын.
ТУЫСҚАНДАС #сын есім. Туыстас, бауырлас.
ТУЫСҚАНДЫҚ #зат есім. Туыстық, бауырлық. Туысқандық қылды. Туыстығын танытты, жақындығын көрсетті.
ТУЫСҚАН-ТУҒАН #зат есім. Туыс атаулы, ағайын-туған, жақын-жақыбай.
ТУЫСҚАНШЫЛ #сын есім. Туысын жақын көретін, туысшыл.
ТУЫСҚАНШЫЛДЫҚ #зат есім. Туысқа жаны ашушылық, ағайыншылдық, жақындық.
ТУЫССЫЗ #сын есім. Ағайынтумасыз, туысқансыз.
ТУЫССЫЗДЫҚ #зат есім. Туысы жоқтық, ағайынсыздық.
ТУЫССЫРА = #етістік. Туысын аңсау, іздеу, сағыну.
ТУЫССЫРАУ деген ТУЫСТАЙ #сын есім. Туыс сияқты, туысқандай.
ТУЫСТАС #сын есім. Шыққан тегі бір, төркіні жақын.
ТУЫСТАС = #етістік. Бірге туғандай, аралас-құралас болу.
ТУЫСТАСТЫР = #етістік. Туыс еттіру.
ТУЫСТАСТЫРУ деген ТУЫСТАСУ деген ТУЫСТАУ #сын есім. Аздаған туыстығы бар, жақындау.
ТУЫС-ТУҒАН #зат есім. Туған-туыс.
ТУЫС-ТУМА #зат есім. Ағайын, жекжат.
ТУЫСТЫҚ #зат есім. Бір туғандық, туысқандық, қанның жақындығы. Туыстығы қақырады. Өкпе, кейістен аралары суыды, ренжісті.
ТУЫСТЫР = #етістік. Аражігін қосу, жақындастыру.
ТУЫСТЫРУ деген ТУЫСУ деген ТУЫСША #үстеу. Туыс тәрізді, ағайынша.
ТУЫСШЫЛ #сын есім. Туысын жақсы көретін, туысқаншыл.
ТУЫСШЫЛДЫҚ #зат есім. Туысқандық, ағайыншылдық.
ТУЫСЫНАН #үстеу. Туғанынан бастап, жаратылысынан, тумысынан.
ТУЫСЫНДА #үстеу. сөйлеу. Тумысында.
ЖАҚЫН-ТУЫС #зат есім. Туыстуғандар, ағайындар.
ТУҒАН-ТУЫС #зат есім. Ағайын-туған, туыс-жақын.
ТУҒАН-ТУЫСҚАН #зат есім. Бір атадан тараған, аталас ағайын.
ТУМА-ТУЫС #зат есім. Ағайын-туыс.
ТУМА-ТУЫСҚАН #зат есім. Тума-туыс.
ТУЫЛ = #етістік. Дүниеге келу, жаралу.
ТУЫЛДЫРЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Туырлық.
ТУЫЛУ деген ТУЫМ 1#омоним #зат есім. Жаратылыс, бітім; туыс.
ТУЫМ 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Төлдеу, қоздау кезі.
ТУЫМДЫ #сын есім. жергілікті сөз. Туысы жақсы.
ТУЫНДА = #етістік. Өрбіп-өсу, көбею.
ТУЫНДАС #сын есім. Төркіндес, түбірлес.
ТУЫНДАТ = #етістік. Өрбіту, көбейту.
ТУЫНДАТҚЫЗ = #етістік. Өрбіткізу, көбейткізу.
ТУЫНДАТҚЫЗУ деген ТУЫНДАТУ деген ТУЫНДАУ деген ТУЫНДЫ 1#омоним #зат есім. 1. Ақын не жазушының шығармашылық еңбегі; шығарма. 2. #химиялық. Зат молекуласы құрам бөліктерінің басқа затқа алмасуынан түзілген өнім, бастапқы заттың туындысы. Туынды етістік. Басқа сөз табына немесе түбір етістікке жұрнақ жалғану арқылы жасалған етістік. Туынды сөз. #лингвистикалық. Қазақ тілінің сөздік құрамында қолданылып жүрген қазіргі атау сөздер. Туынды табыс. #экономикалық. Бастапқы табыстардың негізінде оларды бір иеленушіден екінші иеленушіге беру жолымен құралатын табыс түрі.
ТУЫНДЫ 2#омоним #зат есім. #математикалық. Дифференциалдық есептеудің х аргументі өзгерген кездегі f`(x) функциясының өзгеру жылдамдығымен сипатталатын негізгі түсінігі.
ТУЫНДЫГЕР #зат есім. #сөйлеу. Автор.
ТУЫНДЫГЕРЛІК #сын есім. сөйлеу. Авторлық.
ТУЫНДЫДАЙ #сын есім. Туынды сияқты.
ТУЫНДЫЛЫҚ #зат есім. Бір нәрседен туындағандық.
ТУЫП-ӨС = #етістік. Дүниеге келіп, ер жету.
ТУЫП деген ТУЫРЛЫҚ #зат есім. #этнографиялық. Киіз үйдің түндігі мен үзігінің арасын қосатын, уықтың орта тұсынан керегенің басына дейін жабатын киіз. Туырлығын тілді [ тіліп, тоқым етті ]. ескі. Тас-талқан етіп, шаңырағын ортасына түсірді. Туырлығы туралды. Тасталқаны шықты. Туырлық бау. #қолөнер. Туырлықты ұстап тұратын әрі әсемдік үшін ою-өрнек салынған жалпақ терме бау. Туырлық қас. #қолөнер. Туырлықтың басына ішкі жағынан (үй ішінен) ұсталатын, оюлы, түрлітүсті басқұр, оюлы киіз. Туырлық үй. #этнографиялық. Төрт қанатты, уықтары кішігірім шаңыраққа қадалатын, тек туырлықтармен жабылатын жолма, жол үйдің нұсқасы.
ТУЫРЛЫҚСЫЗ #сын есім. Туырлығы жоқ, туырлық жабылмаған.
ТУЫРЛЫҚТАЙ #сын есім. 1. Туырлық сияқты. 2. Кең, көлемді, далиған. 3. Шап-шағын, тулақтай.
ТУЫРЛЫҚТЫ #сын есім. Туырлық жапқан, туырлығы бар.
ТУЫРЫЛ = #етістік. 1. ішін май басу, семіру; қатпар-қатпар май түсу. 2. #ауыспалы мағына. Тың, құнары мол болу. 3. #ауыспалы мағына. Майлану, шелдену.
ТУЫРЫЛТ = #етістік. Май бастыру, майландыру, шайландыру, шелдендіру.
ТУЫРЫЛУ деген ТУЫС #зат есім. 1. Бір атадан тараған, жақын, қандас туысқан. 2. #ауыспалы мағына. Бірбіріне мейіршапағаты бар, бауырлас. 3. Бауырлас, тегі бір, түбі бір. // Жақындығы бар, қатысты. 4. #биологиялық. <лат. genus> Филогенетикалық тұрғыдан бір-біріне туыстығы жақын түрлерді біріктіретін, түрден жоғары тұратын негізгі таксономиялық категория. Туыс тіл [ тілдер ]. #лингвистикалық. Шығу төркіні бір, грамматикалық құрылысы, фонетикалық жүйесі ұқсас, негізгі сөздік қоры ортақ не өте жақын тілдер, тілдер тобы.
ТУЫС = #етістік. Бір анадан туу. Туыспай кеткір! Бірге тумай қалғыр деген мағынада.
ТУЫСАРАЛЫҚ туысаралық будан. Әртүрлі туыстарға жататын дарақтарды будандастыру арқылы алынатын гетерозиготалы ұрпақ.
ТУЫС-ЖАҚЫН #зат есім. Ағайын-туыс, жақын-жуық.
ТУЫСҚАН #зат есім. 1. Бір атадан өрбіген ұрпақтар, туыстас, бауырлас адамдар. 2. #ауыспалы мағына. Бірі мен бірін ортақ мақсаттар қосқан әртүрлі халықтар, одақтас елдер. 3. #ауыспалы мағына. #эмоциялық. Таныс не таныс емес адамдарға меңзей айтылатын қаратпа сөз.
ТУЫСҚАНДАЙ #сын есім. Туысқан сияқты, етене жақын.
ТУЫСҚАНДАС #сын есім. Туыстас, бауырлас.
ТУЫСҚАНДЫҚ #зат есім. Туыстық, бауырлық. Туысқандық қылды. Туыстығын танытты, жақындығын көрсетті.
ТУЫСҚАН-ТУҒАН #зат есім. Туыс атаулы, ағайын-туған, жақын-жақыбай.
ТУЫСҚАНШЫЛ #сын есім. Туысын жақын көретін, туысшыл.
ТУЫСҚАНШЫЛДЫҚ #зат есім. Туысқа жаны ашушылық, ағайыншылдық, жақындық.
ТУЫССЫЗ #сын есім. Ағайынтумасыз, туысқансыз.
ТУЫССЫЗДЫҚ #зат есім. Туысы жоқтық, ағайынсыздық.
ТУЫССЫРА = #етістік. Туысын аңсау, іздеу, сағыну.
ТУЫССЫРАУ деген ТУЫСТАЙ #сын есім. Туыс сияқты, туысқандай.
ТУЫСТАС #сын есім. Шыққан тегі бір, төркіні жақын.
ТУЫСТАС = #етістік. Бірге туғандай, аралас-құралас болу.
ТУЫСТАСТЫР = #етістік. Туыс еттіру.
ТУЫСТАСТЫРУ деген ТУЫСТАСУ деген ТУЫСТАУ #сын есім. Аздаған туыстығы бар, жақындау.
ТУЫС-ТУҒАН #зат есім. Туған-туыс.
ТУЫС-ТУМА #зат есім. Ағайын, жекжат.
ТУЫСТЫҚ #зат есім. Бір туғандық, туысқандық, қанның жақындығы. Туыстығы қақырады. Өкпе, кейістен аралары суыды, ренжісті.
ТУЫСТЫР = #етістік. Аражігін қосу, жақындастыру.
ТУЫСТЫРУ деген ТУЫСУ деген ТУЫСША #үстеу. Туыс тәрізді, ағайынша.
ТУЫСШЫЛ #сын есім. Туысын жақсы көретін, туысқаншыл.
ТУЫСШЫЛДЫҚ #зат есім. Туысқандық, ағайыншылдық.
ТУЫСЫНАН #үстеу. Туғанынан бастап, жаратылысынан, тумысынан.
ТУЫСЫНДА #үстеу. сөйлеу. Тумысында.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий