Толковый словарь казахского языка: Салыстыр>
САЛЫСТЫР = #етістік. 1. Екі не одан да көп нәрселер мен құбылыстардың бір-бірінен артықкемдігін байқау, салғастыру. 2. Балау, теңеу. Салыстырып тексеру. метрол. Жарамдылық дәрежесін тексеру мақсатында метрологиялық мекеменің өлшеуіш құралдарының және аспаптардың қателігін анықтау үшін жүргізетін жұмысы.
САЛЫСТЫРҒЫШ #сын есім. Зат, құбылыс сырын білуге құмар, салыстырып тексеруге бейім.
САЛЫСТЫРҒЫШТЫҚ #зат есім. Адам бойында болатын бір зат пен құбылысты екіншісімен салыстыруға бейімдік қасиет.
САЛЫСТЫРМА #сын есім. сөйлеу. Салыстырмалы.
САЛЫСТЫРМАЛЫ #сын есім. Біріменбірін салыстыратын. Салыстырмалы ақиқат. #физикалық. Объективті дүниемен сәйкестігі жеткіліксіз, толық емес білім. Салыстырмалы атомдық масса. #физикалық. Элементтің табиғатта кездесетін изотоптарының орташа массасының көміртектің 12С изотопы массасының 1/12 бөлігіне қатынасы. Салыстырмалы баға. #физикалық. Белгілі бір жылғы немесе белгілі бір күнгі баға [ Ол жекелеген кезеңдегі өндіріс, тауар айнылымы көлемін және басқа экономикалық көрсеткіштерді құн түрінде салыстыруда шартты түрде негіз ретінде қабылданады ]. Салыстырмалы биіктік. #географиялық. Тереңдік немесе биіктік бағытта қатар жатқан екі нүктенің арасындағы биіктік айырмашылығы. Салыстырмалы генетикалық әдіс. #педагогикалық. Жазба жұмыстарын, эпистолярлық мемуарларды, адамның басынан өткізген оқиғаларын, естеліктерін зерттеп, оның әртүрлі психологиялық ерекшеліктерін (өзгешеліктерін) білу. Салыстырмалы геологиялық көнелік. #геологиялық. Жер тарихында болып өткен белгілі бір құбылыстың екінші құбылыспен салыстырыла отырып анықталатын көнелігі. Салыстырмалы грамматика. #лингвистикалық. Туыстас тілдердің грамматикалық құрылысын зерттейтін тіл білімінің саласы. Салыстырмалы деформация. #физикалық. Абсолют деформацияның дененің өлшемі мен қалпын сипаттайтын шаманың алғашқы мәніне қатынасы. Салыстырмалы жылдамдық. #физикалық. а) Салыстырмалы сан жүйесіне қатысты нүктенің қозғалыс жылдамдығы. ә) Нүктенің салыстырмалы қозғалысымен шартталған абсолют жылдамдықтың құраушысы. Салыстырмалы координаттар. #физикалық. Санаудың бастапқы нүктесі ретінде экранның бекітілген нүктесінен ерекшелігі, меңзердің ағымдағы жағдайы пайдаланатын координаттар жинағы (әдетте, бекітілген нүкте сол жақтағы төменгі бұрыш). Салыстырмалы көрсеткіштер. #экономикалық. Абсолютті көрсеткіштің базистік мәнге немесе екі әртүрлі көрсеткіштердің арақатынастары түріндегі экономикалық көрсеткіш. Салыстырмалы қате. #информатикалық. Есептеуіш техникада жадтағы сан мен экранға шығарылатын санның арасындағы айырмашылық. Салыстырмалы қателік. Пайызбен көрсетілген абсолюттік қателіктің өлшенетін шаманың нақты мәніне деген қатынасы. Салыстырмалы қозғалыс. #физикалық. а) Қозғалмалы санақ жүйесіне қатысты дене жағдайының уақытпен өзгеруі. ә) Нүктенің (немесе дененің) шартты түрде жылжымайтын деп алынған Оxуz санақ жүйесіне қатысты орын ауыстыратын жылжымалы Оx׳y׳z׳ санақ жүйесімен салыстырғандағы қозғалысы. Салыстырмалы молекулалық масса. #химиялық. Заттың бір молекуласының орташа массасының көміртекті 12С изотопты массасының 1/12 бөлігіне қатынасы. Салыстырмалы мөлдірлік. #экологиялық. Су қойманың беткі қабаты суының мөлдірлігінің жанама сипаттамасы. Салыстырмалы психология. псих о л. Адам психикасының шығу тегі мен дамуының, адам санасының қалыптасуының биопсихологиялық алғышарттары мен заңдылықтарын, адам мен жануарлардың психологиялық қаракетіндегі жалпылық пен айырмашылықты (адамның мінезқұлқындағы әлеуметтік пен биологиялық проблемасы) зерттейтін психология саласы. Салыстырмалы пайда. #экономикалық. Сатушы сатылған бір бұйым үшін шығынды шегеріп тастағанда алатын табыс. Салыстырмалы санақ жүйесі. #физикалық. Абсолют санақ жүйесіне қатысты қозғалатын санақ жүйесі. Салыстырмалы тіл білімі. #лингвистикалық. Туыстас, тектес тілдерді зерттейтін тіл білімінің саласы. Салыстырмалы шама. Салыстырмалы екі статистикалық шамалардың өзара сандық қатынасын көрсететін жалпылама көрсеткіш. Салыстырмалы ылғалдылық. #физикалық. Ылғал дене құрамындағы су массасының осы дененің сумен бірге қосылғандағы массасына процентпен берілген қатынасы. Салыстырмалы саясаттану. ғыл. Әртүрлі елдер мен халықтардың саяси дамуындағы ортақтық пен ерекшелікті зерттейтін саяси ғылымның бір бағыты. Салыстырмалы үнем. #экономикалық. Өндіріс көлемі бойынша жоспардың орындалуын ескере отырып, шығынның жоспарлы деңгейімен салыстырғанда ресурстардың нақты шығынының азаюын сипаттайтын үнем. Салыстырмалы шырай. #лингвистикалық. Заттардың сындық сапаларын салыстырып, олардың бір-бірінен артықкемдігін білдіретін шырай. Салыстырмалы электродтар. #физикалық. Әлеуеттері тұрақты және қайталанбалы, ал оларда өтетін электрхимиялық реакциялар жоғары қайтымды болатын электродтар.
САЛЫСТЫРМАЛЫҚ #сын есім. Салыстырмаға байланысты. Салыстырмалық принцип. #физикалық. Оішауланған тыныштық күйдегі материалдық жүйеде немесе бірқалыпты түзу сызықты қозғалыс жағдайындағы жүйеде кез келген процестің бірдей өтетінін құптайтын физиканың іргелі заңы. Салыстырмалық теориясы. #физикалық. Физикалық процестердің кеңістіктікуақыттық қасиеттерін зерттейтін теория.
САЛЫСТЫРМАЛЫ-ТАРИХИ : салыстырмалы-тарихи әдебиеттану. әдеб. Әдебиеттанудың сөз өнері тарихын, әдеби байланысты, әдеби процесс пен оның заңдылықтарын, көркем әдебиет мәселелерін зерттейтін саласы. Салыстырмалы-тарихи әдіс. #лингвистикалық. Тіл дамуының тарихи заңдылықтарын анықтау үшін салыстырмалы тарихи тіл білімінде туыстас тілдерді зерттеудің әдістәсілдерінің жиынтығы, тіл тарихын танудың маңызды құралы. Салыстырмалы ақиқат. #философиялық. Ішкi қайшылықта үнемi дамып, толықтырылып, тереңдетіліп, түзетіліп отыратын шартты шындық. Салыстырмалы баға. #экономикалық. Жасалынған келісімшартқа сәйкес белгілi бір мерзім iшінде келісілген көлемде жеткізілетін тауарлар бағасы. Салыстырмалы-тарихи тіл білімі. #лингвистикалық. Тіл білімінің шығу тегі бір тілдерді зерттейтін саласы.
САЛЫСТЫРУ 1#омоним. деген САЛЫСТЫРЫЛ = #етістік. 1. Артықкемі өлшену, тексерілу, анықталу. 2. Теңестірілу.
САЛЫСТЫРЫЛУ деген САЛЫСТЫРЫС = #етістік. Сынасу, жарыстырысу.
САЛЫСТЫРЫСУ деген
САЛЫСТЫРҒЫШ #сын есім. Зат, құбылыс сырын білуге құмар, салыстырып тексеруге бейім.
САЛЫСТЫРҒЫШТЫҚ #зат есім. Адам бойында болатын бір зат пен құбылысты екіншісімен салыстыруға бейімдік қасиет.
САЛЫСТЫРМА #сын есім. сөйлеу. Салыстырмалы.
САЛЫСТЫРМАЛЫ #сын есім. Біріменбірін салыстыратын. Салыстырмалы ақиқат. #физикалық. Объективті дүниемен сәйкестігі жеткіліксіз, толық емес білім. Салыстырмалы атомдық масса. #физикалық. Элементтің табиғатта кездесетін изотоптарының орташа массасының көміртектің 12С изотопы массасының 1/12 бөлігіне қатынасы. Салыстырмалы баға. #физикалық. Белгілі бір жылғы немесе белгілі бір күнгі баға [ Ол жекелеген кезеңдегі өндіріс, тауар айнылымы көлемін және басқа экономикалық көрсеткіштерді құн түрінде салыстыруда шартты түрде негіз ретінде қабылданады ]. Салыстырмалы биіктік. #географиялық. Тереңдік немесе биіктік бағытта қатар жатқан екі нүктенің арасындағы биіктік айырмашылығы. Салыстырмалы генетикалық әдіс. #педагогикалық. Жазба жұмыстарын, эпистолярлық мемуарларды, адамның басынан өткізген оқиғаларын, естеліктерін зерттеп, оның әртүрлі психологиялық ерекшеліктерін (өзгешеліктерін) білу. Салыстырмалы геологиялық көнелік. #геологиялық. Жер тарихында болып өткен белгілі бір құбылыстың екінші құбылыспен салыстырыла отырып анықталатын көнелігі. Салыстырмалы грамматика. #лингвистикалық. Туыстас тілдердің грамматикалық құрылысын зерттейтін тіл білімінің саласы. Салыстырмалы деформация. #физикалық. Абсолют деформацияның дененің өлшемі мен қалпын сипаттайтын шаманың алғашқы мәніне қатынасы. Салыстырмалы жылдамдық. #физикалық. а) Салыстырмалы сан жүйесіне қатысты нүктенің қозғалыс жылдамдығы. ә) Нүктенің салыстырмалы қозғалысымен шартталған абсолют жылдамдықтың құраушысы. Салыстырмалы координаттар. #физикалық. Санаудың бастапқы нүктесі ретінде экранның бекітілген нүктесінен ерекшелігі, меңзердің ағымдағы жағдайы пайдаланатын координаттар жинағы (әдетте, бекітілген нүкте сол жақтағы төменгі бұрыш). Салыстырмалы көрсеткіштер. #экономикалық. Абсолютті көрсеткіштің базистік мәнге немесе екі әртүрлі көрсеткіштердің арақатынастары түріндегі экономикалық көрсеткіш. Салыстырмалы қате. #информатикалық. Есептеуіш техникада жадтағы сан мен экранға шығарылатын санның арасындағы айырмашылық. Салыстырмалы қателік. Пайызбен көрсетілген абсолюттік қателіктің өлшенетін шаманың нақты мәніне деген қатынасы. Салыстырмалы қозғалыс. #физикалық. а) Қозғалмалы санақ жүйесіне қатысты дене жағдайының уақытпен өзгеруі. ә) Нүктенің (немесе дененің) шартты түрде жылжымайтын деп алынған Оxуz санақ жүйесіне қатысты орын ауыстыратын жылжымалы Оx׳y׳z׳ санақ жүйесімен салыстырғандағы қозғалысы. Салыстырмалы молекулалық масса. #химиялық. Заттың бір молекуласының орташа массасының көміртекті 12С изотопты массасының 1/12 бөлігіне қатынасы. Салыстырмалы мөлдірлік. #экологиялық. Су қойманың беткі қабаты суының мөлдірлігінің жанама сипаттамасы. Салыстырмалы психология. псих о л. Адам психикасының шығу тегі мен дамуының, адам санасының қалыптасуының биопсихологиялық алғышарттары мен заңдылықтарын, адам мен жануарлардың психологиялық қаракетіндегі жалпылық пен айырмашылықты (адамның мінезқұлқындағы әлеуметтік пен биологиялық проблемасы) зерттейтін психология саласы. Салыстырмалы пайда. #экономикалық. Сатушы сатылған бір бұйым үшін шығынды шегеріп тастағанда алатын табыс. Салыстырмалы санақ жүйесі. #физикалық. Абсолют санақ жүйесіне қатысты қозғалатын санақ жүйесі. Салыстырмалы тіл білімі. #лингвистикалық. Туыстас, тектес тілдерді зерттейтін тіл білімінің саласы. Салыстырмалы шама. Салыстырмалы екі статистикалық шамалардың өзара сандық қатынасын көрсететін жалпылама көрсеткіш. Салыстырмалы ылғалдылық. #физикалық. Ылғал дене құрамындағы су массасының осы дененің сумен бірге қосылғандағы массасына процентпен берілген қатынасы. Салыстырмалы саясаттану. ғыл. Әртүрлі елдер мен халықтардың саяси дамуындағы ортақтық пен ерекшелікті зерттейтін саяси ғылымның бір бағыты. Салыстырмалы үнем. #экономикалық. Өндіріс көлемі бойынша жоспардың орындалуын ескере отырып, шығынның жоспарлы деңгейімен салыстырғанда ресурстардың нақты шығынының азаюын сипаттайтын үнем. Салыстырмалы шырай. #лингвистикалық. Заттардың сындық сапаларын салыстырып, олардың бір-бірінен артықкемдігін білдіретін шырай. Салыстырмалы электродтар. #физикалық. Әлеуеттері тұрақты және қайталанбалы, ал оларда өтетін электрхимиялық реакциялар жоғары қайтымды болатын электродтар.
САЛЫСТЫРМАЛЫҚ #сын есім. Салыстырмаға байланысты. Салыстырмалық принцип. #физикалық. Оішауланған тыныштық күйдегі материалдық жүйеде немесе бірқалыпты түзу сызықты қозғалыс жағдайындағы жүйеде кез келген процестің бірдей өтетінін құптайтын физиканың іргелі заңы. Салыстырмалық теориясы. #физикалық. Физикалық процестердің кеңістіктікуақыттық қасиеттерін зерттейтін теория.
САЛЫСТЫРМАЛЫ-ТАРИХИ : салыстырмалы-тарихи әдебиеттану. әдеб. Әдебиеттанудың сөз өнері тарихын, әдеби байланысты, әдеби процесс пен оның заңдылықтарын, көркем әдебиет мәселелерін зерттейтін саласы. Салыстырмалы-тарихи әдіс. #лингвистикалық. Тіл дамуының тарихи заңдылықтарын анықтау үшін салыстырмалы тарихи тіл білімінде туыстас тілдерді зерттеудің әдістәсілдерінің жиынтығы, тіл тарихын танудың маңызды құралы. Салыстырмалы ақиқат. #философиялық. Ішкi қайшылықта үнемi дамып, толықтырылып, тереңдетіліп, түзетіліп отыратын шартты шындық. Салыстырмалы баға. #экономикалық. Жасалынған келісімшартқа сәйкес белгілi бір мерзім iшінде келісілген көлемде жеткізілетін тауарлар бағасы. Салыстырмалы-тарихи тіл білімі. #лингвистикалық. Тіл білімінің шығу тегі бір тілдерді зерттейтін саласы.
САЛЫСТЫРУ 1#омоним. деген САЛЫСТЫРЫЛ = #етістік. 1. Артықкемі өлшену, тексерілу, анықталу. 2. Теңестірілу.
САЛЫСТЫРЫЛУ деген САЛЫСТЫРЫС = #етістік. Сынасу, жарыстырысу.
САЛЫСТЫРЫСУ деген
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий