Толковый словарь казахского языка: Ота>

ОТАР-ОТАР #сын есім. Қора-қора, бірнеше отар.
АУЫЛ-ОТАН #зат есім. Туыпөскен ауыл, жер.
ЖИЫРМА-ОТЫЗ #санесім. Жиырма-отыз шамалы.
ЖИЫРМА-ОТЫЗДАЙ #сын есім. Жиырма-отыз шамасындай.
ҚЫРЫҚ-ОТЫЗ #санесім. Отыз бен қырық аралығы.
ОТА 1#омоним= #етістік. 1. Дәндідақылды, жемісжидекті арам шөптерден тазарту, арылту. 2. #ауыспалы мағына. Қырып жою, жоқ қылу, құрту. Отаған бұтадай. Жаппай, бірi қалмай түгел (қырылды).
ОТА 2#омоним =ет. #сөйлеу. Сыртқы жара, ісік ауру- ларын пышақ жұмсап емдеу.
ОТАҒАСЫ #зат есім. 1. Шаңырақтың иесі, әке; беделді, жасы үлкен ер кісі. 2. #этнографиялық. экспрессивті. Үй иесі, жасы үлкен ер адамды құрмет тұту мағынасында зайыбы тарапынан айтылатын қаратпа атауыш.
ОТАЙ = #етістік. Жердің шөбі қаулап шығу, мо- лаю, құнарлану.
ОТАЙТ = #етістік. Шөпті қаулату, молайту.
ОТАЙТУ деген ОТАҚ #зат есім. 1. Егін арасына шыққан арам шөпті құрту шарасы. 2. #сөйлеу. Егін арасына шыққан арам шөп.
ОТАҚТА = #етістік. Арам шөпті құрту, жұлу.
ОТАҚТАЛ = #етістік. #сөйлеу. Жұлыну, құртылу.
ОТАҚТАЛУ деген ОТАҚТАУ деген ОТАҚШЫ #зат есім. Егінді арам шөптен тазартушы, отаққа қатысушы.
ОТАЛ 1#омоним= #етістік. 1. Тазартылу, жұлыну, арылту. 2. #ауыспалы мағына. Қырылыпжойылу, құртылу.
ОТАЛ 2#омоним= #етістік. Мотордың жанармайды тұ- тату негізінде іске қосылуы.
ОТАЛДЫР = #етістік. Жанармайды тұтату негізінде техника моторын іске қостыру.
ОТАЛДЫРҒЫШ оталдырғыш құрам. #химиялық. Оқ-дәріні, қатты ракета отынын, пиротехникалық құралдарды оталдыратын қоспа.
ОТАЛДЫРУ деген ОТАЛУ #зат есім. #техникалық. Ауа қоспаларының сұйық (немесе қатты заттардың) буымен оталғыштық қасиеті.
ОТАЛУ 1#омоним деген ОТАЛУ 2#омоним деген ОТАМАЛЫ 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. Көктемнің бас кезіндегі ауа райының ең жайсыз мерзімі.
ОТАМАЛЫ 2#омоним #сын есім. Арам шөбін отауды қа- жет ететін, оталуға тиісті, оталатын. Отамалы дақыл. егіншар. Тамырын қалдырып, сабағынан бастап жиналып, оталып алатын дақылдар.
ОТАМАН #зат есім. #көнерген сөз. Орта ғасырларда белгілі бір топтың басшысы; атаман.
ОТАН [ #араб тілі. ] #зат есім. 1. Адамның туыпөскен жері, атамекені, өзі азаматы болып табылатын елі. 2. #ауыспалы мағына. Үй іші, отбасы, үйелмен. 3. #ауыспалы мағына. Жаңалықтар ашылған, өнертабыстар дүниеге келген жер. Отанға опасыздық. #заң. Мемлекеттің тә- уелсіздігіне, территориясының тұтастығына залал келтіру сияқты қасақана жасалған қыл- мыстардың бір түрі. Отан қылды. Мекендеді, жаз жайлап, қыс қыстады. Отан соғысы. Отан үшін болатын әділетті соғыс. Отан соғысы ордені. #тарихи. советизм. Отан соғысында ерлік көрсеткен жауынгерлер мен офицерлерге берілетін екі дәрежелі орден.
ОТАНА #зат есім. 1. Отбасының отын түтетіп, ұстап отырған жасы үлкен әйел адам. 2. #этнографиялық. м и ф. Әйелді, отбасын зиянды, сыртқы күштерден қорғайтын Әйел Құдай.
ОТАНДАС #сын есім. Отаны бір, бір отанда өмір сүретін. // Отаны бір адам.
ОТАНДАС = #етістік. Бірге өмір сүру, тұрмыс құру.
ОТАНДАСУ деген ОТАНДЫҚ #сын есім. Отанға тән, отанға қатысты.
ОТАНЖАНДЫ #сын есім. Отанын сүйгіш, елжанды.
ОТАНЖАНДЫЛЫҚ #зат есім. Отансүйгіштік, елжандылық.
ОТАНСҮЙГІШ #сын есім. Отанын сүйгіш, ел- жанды, отаншыл.
ОТАНСҮЙГІШТІК #зат есім. Туған елді, ту- ған жерді сүю, қадірлеу, қастерлеу қасиеті, отаншылдық.
ОТАНСЫЗ #сын есім. 1. Отаны жоқ, мекенсіз. 2. #ауыспалы мағына. Опасыз, сатқын.
ОТАНСЫЗДЫҚ #зат есім. Отаны болмау- шылық, Отаны жоқтық.
ОТАНШЫЛ #сын есім. Отанын, халқын, жері мен суын шынайы сүйетін, халық мүддесі үшін бар күшжігерін, қабілетін аямайтын, шын берілген (адам).
ОТАНШЫЛДЫҚ #зат есім. Отанды сүюшілік, отаншыл болушылық. Отаншылдық рух. Отанына деген патриоттық, жоғары сезім.
ОТАР 1#омоним #зат есім. 1. Бөлек бағылатын бір қора қой. 2. Мал бағылатын жайылым.
ОТАР 2#омоним #зат есім. #саяси. <лат. cоlоnіa> Саяси және экономикалық тәуелсіздігінен айырылған, басқа мемлекеттердің қанауындағы арнайы тәртіп негізінде басқарылатын ел немесе аумақ.
ОТАРБА #зат есім. ескі. 1. Паравоз (рельсті теміржолда бу күшімен жүретін дөңгелекті локомотивтің бір түрі). 2. #тарихи. Пойыздың ең алғашқы қазақша аты.
ОТАРБАЛЫ #сын есім. Отарбасы бар, отарба жүретін.
ОТАРЛА 1#омоним= #етістік. Малды жайылымға топтап жаю, отар-отар етіп бағу.
ОТАРЛА 2#омоним= #етістік. қоғ. -саяси. Бір мемлекеттің екінші мемлекетті өзіне тәуелді етуі, бодан ету; езу, қанау.
ОТАРЛАН = #етістік. Тәуелсіздігінен айырылып, басқа мемлекетке бодан болу, отарына айналу.
ОТАРЛАНДЫР = #етістік. Тәуелсіздендіру, бо- дан ету.
ОТАРЛАНДЫРУ деген ОТАРЛАНУ деген ОТАРЛАНУШЫ #зат есім. Отарға айналған ел.
ОТАРЛАС #сын есім. Бір отарға жататын, отары бір.
ОТАРЛАТ = #етістік. Малды жайылымға топтап жайғызу, отар-отар етіп баққызу.
ОТАРЛАТУ деген ОТАРЛАУ #зат есім. 1. <лат. соlоnіa> Өз елінің шет және елсіз аймақтарын игеріп, қоныстану. 2. Өз елінен өзге жерлерде тұрақтар салуы, өзге аумақтарды басып алу әрекеті. Отарлау саясаты. #саяси. Өктем елдің басқа елді өзіне тәуелді ету, қол астына кіргізуге бағытталған қанаушылық мақсаттарды көздейтін іс-қимыл, айлатәсілдер кешені.
ОТАРЛАУ деген ОТАРЛАУШЫ #зат есім. Бір елді өзіне бағы- нышты ұстаушы, отар етуші.
ОТАРЛАУШЫЛЫҚ #сын есім. Отар етушілік.
ОТАРЛЫ 1#омоним #сын есім. Қоралы қойы бар.
ОТАРЛЫ 2#омоним #сын есім. Өзіне тәуелді, бодан елі бар.
ОТАРЛЫҚ 1#омоним #сын есім. Отар қойға тән (сипат).
ОТАРЛЫҚ 2#омоним #сын есім.#саяси. Отарлау саясатына қатысты, отарлаумен байланысты (іс). Отарлық езгі. #саяси. јктем, күшті, қарулы мемлекеттің әлсіз, жаңа елді бодауына алушылығы, экономикалық т.б. қанаушылығы.
ОТАРЛЫҚСЫЗДАН = #етістік. #сөйлеу. Отарсыздан.
ОТАРЛЫҚСЫЗДАНУ #зат есім. #сөйлеу. Отарсыздану.
ОТАРЛЫҚСЫЗДАНУ деген ОТАРСЫЗ #сын есім. Отары жоқ.
ОТАРСЫЗДАН = #етістік. Отарлық бұғаудан босап, тәуелсіздікке ойысу.
ОТАРСЫЗДАНДЫР = #етістік. Отар болудан құтқару, отарлықтан босаттыру.
ОТАРСЫЗДАНДЫРУ деген ОТАРСЫЗДАНУ 1#омоним #зат есім. #саяси. Отарлық бұғаудан, отарлау саясатынан босап, тәуел- сіздікке ойысу әрекеті.
ОТАРСЫЗДАНУ 2#омоним деген ОТАРШЫ #зат есім. Бір елді өзіне тәуелді ету- ші, отарлаушы.
ОТАРШЫЛ #сын есім. Өзіне тәуелді етіп, ба- ғындыруға бейім, отарлауға құмар.
ОТАРШЫЛДЫҚ #зат есім. Тәуелді етушілік іс-әрекет, отар етіп билеушілік. // Отаршыл, тәуелді етуші. Отаршылдық саясат. Отарлау саясаты.
ОТАРШЫЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Отаршылдық. Отаршылық соғыс. #саяси. Басқа халық- тарды саяси, экономикалық дербестігінен айырып, өз үстемдігін орнату мақсатында шетел мемлекеттері жүргізген әскери қимылдар.
ОТАС 1#омоним= #етістік. 1. Арам шөптерден тазартысу, бірге отау. 2. #ауыспалы мағына. Қырыпжойысу, құртысу.
ОТАС 2#омоним= #етістік. Ерлі-зайыпты болып, бірге өмір сүру, үй болу.
ОТАСТЫР = #етістік. қосу, үйлендіру.
ОТАСТЫРУ деген ОТАСУ 1#омоним деген ОТАСУ 2#омоним деген ОТАТ = #етістік. Арам шөптен тазарту, шөпте- ту.
ОТАТҚЫЗ = #етістік. Арам шөптен тазартқызу, шөптеткізу.
ОТАТҚЫЗУ деген ОТАТТЫР = #етістік. Арам шөптен тазарттыру, шөптеттіру.
ОТАТТЫРУ деген ОТАТУ деген ОТАУ 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. Ұлға енші беріп, бөлек шығарғандағы үй; кіші үй. Отауға салды. #көнерген сөз. Екі жасты кездестірді. Отау иесі. Үйленген, зайыбы бар, жеке шаңырақ иесі. Отау көтерді. а) Жеке бөлініп шықты. ә) Үй тікті, қоныс қонды. б) Үйленді, келіншек алды. Отау құрды. Үйленді, үй болды. Отау құтты болсын! #этнографиялық. тіле к. Баласына енші беріп, бөлек үй тұрғызғанда айтылатын #тілексөз. Отау түсті. а) Өз алдына үй болды, шаңырақ көтерді. ә) Жеке бөлінді, ірге қалады. Отау тікті. а) Өз алдына жеке үй болды, шаңырақ көтерді. ә) Өз алдына ел, жұрт болды. Отау үй. #этнографиялық. Қыз әкесінің ұзатылған қызына тіккен үй (КӨРПЕ-ТӨСЕК, үй жабдығымен қоса). Отау шаруа. Кішігірім, болар-болмас, азын-аулақ шаруа.
ОТАУ 2#омоним #зат есім. #этнографиялық.#спорт. Қазақтың ұлттық ойыны – тоғызқұмалақтың әрбір ұясы.
ОТАУ 3#омоним деген ОТАУДАЙ #сын есім. Отау сияқты, отау тә- різді.
ОТАУЖАБАР #зат есім. #этнографиялық. Күйеудің шеше- сінен келіннің отауын тігіскен әйелдердің ала- тын кәдесі.
ОТАУЛА = #етістік. #этнографиялық. Ұзатылатын қыздың жүгін, отауын жасау, әзірлеу.
ОТАУЛАН 1#омоним= #етістік. Отау етіп шығарылу.
ОТАУЛАН 2#омоним= #етістік. Кермек тату, тамақты қырнау.
ОТАУЛАНУ 1#омоним деген ОТАУЛАНУ 2#омоним деген ОТАУЛАТ = #етістік. Отау етіп шығарту.

© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий