Толковый словарь казахского языка: Көбей>
КӨБЕ 1#омоним #зат есім. 1. а н ат. <лат. cutісula> Тырнақтың айналасындағы жиек еті. 2. Бір нәрсенің жиегі, шеті.
КӨБЕ 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. 1. Бүкіл кеудені қорғау үшін тырнақ көбесіне ұқсас қола не мыс, кейде алтын мен күміс табақшаларды қатпарлап тізіп немесе металл шынжырларды біріктіріп, көйлек тәріздес етіп жасаған қорғаныш киім. 2. #этнографиялық. Батырлардың атының арқасын, қабырғасы мен мойынын түгелдей жауып тұратын жамылғы. Көбелер шарқшұрқ болды. Көбелерден оқ өтіп, көбелер сөгілді. Көбе сауыт. #этнографиялық. Өте ерте заманнан қолданылған тері, сүйек, темір пластиналарды көбелендіре бекітіп жасалған батырлардың қорғану киімі. Көбесін сөкті. Құрытты, жоқ қылды. Көбесі [ көбесінен ] сөгілді. а) Басы бірікпеді, құраспады. ә) Құрыды, жоқ болды. б) Ыдырады, бытшыты шықты. â) Тігісі сетінеді.
КӨБЕ 3#омоним #зат есім. #саятшылық. Бүркіттің құйрығындағы әлді қауырсын. Көбе құйрық. #саятшылық. Бүркіттің құйрығының дәл ортасында болатын екі тал қауырсын құйрық.
КӨБЕ 4#омоним #зат есім. #сөйлеу. Кепе.
КӨБЕБҰЗАР #зат есім. #этнографиялық. Берік сауыттарды, көбесауытты бұзу үшін жасалған мықты жебе. Көбебұзар [ қозыжауырын ] жебе. #этнографиялық. Арнайы көбе бұзу үшін қолданылатын жебе.
КӨБЕГЕН #сын есім. Ерте туып, марқа болған қозы, лақ.
КӨБЕЖАБЫН #зат есім. Көпежабын.
КӨБЕЖЕКТЕ #етістік. #сөйлеу. Күбіжікте.
КӨБЕЙ = #етістік. Молаю, өсу, ұлғаю.
КӨБЕЙГІШ #сын есім. Көбейе, ұлғая беретін, көбейімпаз, ұлғайғыш. // #математикалық. Көбейтілетін #санесім.
КӨБЕЙТ = #етістік. 1. Молайту, арттыру. 2. #математикалық. Бір санды еселей арттыру үшін қолданылатын амал.
КӨБЕЙТКІШ #зат есім. #математикалық. Белгілі бір санды еселей көбейтетін #санесім.
КӨБЕЙТТІР = #етістік. Арттыру, молайттыру.
КӨБЕЙТТІРУ Көбейттір етістігінң қимыл атауы.
КӨБЕЙТТІРІЛ = #етістік. Арттырылу, молайттырылу.
КӨБЕЙТТІРІЛУ Көбейттіріл етістігінң қимыл атауы.
КӨБЕЙТУ #зат есім. #математикалық. Бір санды берілген көбейткіш қанша болса, сонша рет қайталап
КӨБЕЙТУ деген КӨБЕЙТУШІ #зат есім. Молайтушы, арттырушы.
КӨБЕЙТІЛ = #етістік. Арттырылу, молайтылу.
КӨБЕЙТІЛУ деген КӨБЕЙТІНДІ #зат есім. #математикалық. Екі не одан да көп санды көбейткенде шығатын нәтиже.
КӨБЕЙТІҢКІРЕ = #етістік. Көбейте түсу, молайыңқырату.
КӨБЕЙТІҢКІРЕУ деген КӨБЕЙІҢКІРЕ = #етістік. Көбейе түсу, молайыңқырау.
КӨБЕЙІҢКІРЕУ деген КӨБЕК #зат есім. #көнерген сөз. Қуыс, құбыр.
КӨБЕЛЕ = #етістік. Жағалап жүру, жиектеу.
КӨБЕЛЕК #зат есім. #зоологиялық. <лат. lepіdоptera> 1. Түрлі түсті, жұқа қанатты, көгерісте ұшып жүретін кішкене жәндік. 2. #ауыспалы мағына. Жеңілтек, ұшқалақ, тұрақсыз. Көбелек торғай. Ергежейлі торғай. Көбелек түсті. Көбелек өңдес, ала-құла.
КӨБЕЛЕКТЕЙ #сын есім. Көбелек сияқты, көбелек тәрізді.
КӨБЕЛЕКШЕ #үстеу. Көбелекке ұқсап, көбелек сияқты.
КӨБЕЛІ #сын есім. көнерген сөз. 1. Көбесі бар. 2. #ауыспалы мағына. Мықты, берік. Көбелі дулыға. #этнографиялық. Киіз мата, теріден тігілген баскиімге сүйек, металл көбелерді бастыра тігіп жасалған дулыға.
КӨБЕЛІК #зат есім. Жиек, жағалық.
КӨБЕН #сын есім. Аздап семірген, біраз оңалған. // Аздап семірген, оңалған адам.
КӨБЕНДЕ = #етістік. 1. Аздап семіру, оңала түсу. 2. #ауыспалы мағына. Өз-өзінен ісініпкебіну, мақтану.
КӨБЕНДЕЙ #сын есім. Семірген адам сияқты.
КӨБЕНҚҰЙРЫҚ #зат есім. #өсімдік. <лат. cоusіnіa> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын бір, екі және көпжылдық өсімдік.
КӨБЕҢ 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. түйе шаруашылық. 1. Жүріс көтермейтін, аз жүрсе де ақ көбік болып терлейтін, денесі бос, борсиған түйе. 2. Түйенің көктемге қарай бос жіберіліп, тойына бастаған, өркешінің жел қарағы көтеріле бастаған кезі. Көбең ат. Алғаш шыққан көкке тойынған етi бос ат. Көбең бие. Қыстан арық шығып немесе көбірек мініліп, титығына жеткесін жайылысқа жіберіліп, титығына жеткесін жайылысқа жіберілген биенің бойына ет бітіп, қоңданып, тойына бастаған кезi. Көбең жал. #этнографиялық. Көбірек жал бітіп, енді су тартқан жылқының жалы. Көбең кез. #этнографиялық. Малдың қыс ауыртпалығынан сергіп, іштегі желқұзы мен қалдық жынын тастап, оңалған шағы.
КӨБЕҢ 2#омоним: көбең қараңғы. Күн батқаннан кейінгі кез.
КӨБЕҢДЕН = #етістік. Сергу, жеңілдену.
КӨБЕҢДЕНУ деген КӨБЕҢДЕУ #сын есім. Семіздеу, оңалған.
КӨБЕҢДІК #зат есім. 1. Семіздік, ет алғандық. 2. #ауыспалы мағына. Босаңдық, әлсіздік, осалдық.
КӨБЕҢСУ деген КӨБЕҢСІ = #етістік. Оңала бастау, ет алу, семіру.
КӨБЕҢСІН = #етістік. Өзін көбең санау.
КӨБЕРСУ деген КӨБЕРСІ = #етістік. ісініп көтеріле бастау, ісу.
КӨБЕШІК #зат есім. Үйілген кішкене шөп, кішкене шөмеле.
КӨБЕЮ деген КӨБЕЮШІ #сын есім. Молаюшы, ұлғаюшы.
КӨБЕ 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. 1. Бүкіл кеудені қорғау үшін тырнақ көбесіне ұқсас қола не мыс, кейде алтын мен күміс табақшаларды қатпарлап тізіп немесе металл шынжырларды біріктіріп, көйлек тәріздес етіп жасаған қорғаныш киім. 2. #этнографиялық. Батырлардың атының арқасын, қабырғасы мен мойынын түгелдей жауып тұратын жамылғы. Көбелер шарқшұрқ болды. Көбелерден оқ өтіп, көбелер сөгілді. Көбе сауыт. #этнографиялық. Өте ерте заманнан қолданылған тері, сүйек, темір пластиналарды көбелендіре бекітіп жасалған батырлардың қорғану киімі. Көбесін сөкті. Құрытты, жоқ қылды. Көбесі [ көбесінен ] сөгілді. а) Басы бірікпеді, құраспады. ә) Құрыды, жоқ болды. б) Ыдырады, бытшыты шықты. â) Тігісі сетінеді.
КӨБЕ 3#омоним #зат есім. #саятшылық. Бүркіттің құйрығындағы әлді қауырсын. Көбе құйрық. #саятшылық. Бүркіттің құйрығының дәл ортасында болатын екі тал қауырсын құйрық.
КӨБЕ 4#омоним #зат есім. #сөйлеу. Кепе.
КӨБЕБҰЗАР #зат есім. #этнографиялық. Берік сауыттарды, көбесауытты бұзу үшін жасалған мықты жебе. Көбебұзар [ қозыжауырын ] жебе. #этнографиялық. Арнайы көбе бұзу үшін қолданылатын жебе.
КӨБЕГЕН #сын есім. Ерте туып, марқа болған қозы, лақ.
КӨБЕЖАБЫН #зат есім. Көпежабын.
КӨБЕЖЕКТЕ #етістік. #сөйлеу. Күбіжікте.
КӨБЕЙ = #етістік. Молаю, өсу, ұлғаю.
КӨБЕЙГІШ #сын есім. Көбейе, ұлғая беретін, көбейімпаз, ұлғайғыш. // #математикалық. Көбейтілетін #санесім.
КӨБЕЙТ = #етістік. 1. Молайту, арттыру. 2. #математикалық. Бір санды еселей арттыру үшін қолданылатын амал.
КӨБЕЙТКІШ #зат есім. #математикалық. Белгілі бір санды еселей көбейтетін #санесім.
КӨБЕЙТТІР = #етістік. Арттыру, молайттыру.
КӨБЕЙТТІРУ Көбейттір етістігінң қимыл атауы.
КӨБЕЙТТІРІЛ = #етістік. Арттырылу, молайттырылу.
КӨБЕЙТТІРІЛУ Көбейттіріл етістігінң қимыл атауы.
КӨБЕЙТУ #зат есім. #математикалық. Бір санды берілген көбейткіш қанша болса, сонша рет қайталап
КӨБЕЙТУ деген КӨБЕЙТУШІ #зат есім. Молайтушы, арттырушы.
КӨБЕЙТІЛ = #етістік. Арттырылу, молайтылу.
КӨБЕЙТІЛУ деген КӨБЕЙТІНДІ #зат есім. #математикалық. Екі не одан да көп санды көбейткенде шығатын нәтиже.
КӨБЕЙТІҢКІРЕ = #етістік. Көбейте түсу, молайыңқырату.
КӨБЕЙТІҢКІРЕУ деген КӨБЕЙІҢКІРЕ = #етістік. Көбейе түсу, молайыңқырау.
КӨБЕЙІҢКІРЕУ деген КӨБЕК #зат есім. #көнерген сөз. Қуыс, құбыр.
КӨБЕЛЕ = #етістік. Жағалап жүру, жиектеу.
КӨБЕЛЕК #зат есім. #зоологиялық. <лат. lepіdоptera> 1. Түрлі түсті, жұқа қанатты, көгерісте ұшып жүретін кішкене жәндік. 2. #ауыспалы мағына. Жеңілтек, ұшқалақ, тұрақсыз. Көбелек торғай. Ергежейлі торғай. Көбелек түсті. Көбелек өңдес, ала-құла.
КӨБЕЛЕКТЕЙ #сын есім. Көбелек сияқты, көбелек тәрізді.
КӨБЕЛЕКШЕ #үстеу. Көбелекке ұқсап, көбелек сияқты.
КӨБЕЛІ #сын есім. көнерген сөз. 1. Көбесі бар. 2. #ауыспалы мағына. Мықты, берік. Көбелі дулыға. #этнографиялық. Киіз мата, теріден тігілген баскиімге сүйек, металл көбелерді бастыра тігіп жасалған дулыға.
КӨБЕЛІК #зат есім. Жиек, жағалық.
КӨБЕН #сын есім. Аздап семірген, біраз оңалған. // Аздап семірген, оңалған адам.
КӨБЕНДЕ = #етістік. 1. Аздап семіру, оңала түсу. 2. #ауыспалы мағына. Өз-өзінен ісініпкебіну, мақтану.
КӨБЕНДЕЙ #сын есім. Семірген адам сияқты.
КӨБЕНҚҰЙРЫҚ #зат есім. #өсімдік. <лат. cоusіnіa> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын бір, екі және көпжылдық өсімдік.
КӨБЕҢ 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. түйе шаруашылық. 1. Жүріс көтермейтін, аз жүрсе де ақ көбік болып терлейтін, денесі бос, борсиған түйе. 2. Түйенің көктемге қарай бос жіберіліп, тойына бастаған, өркешінің жел қарағы көтеріле бастаған кезі. Көбең ат. Алғаш шыққан көкке тойынған етi бос ат. Көбең бие. Қыстан арық шығып немесе көбірек мініліп, титығына жеткесін жайылысқа жіберіліп, титығына жеткесін жайылысқа жіберілген биенің бойына ет бітіп, қоңданып, тойына бастаған кезi. Көбең жал. #этнографиялық. Көбірек жал бітіп, енді су тартқан жылқының жалы. Көбең кез. #этнографиялық. Малдың қыс ауыртпалығынан сергіп, іштегі желқұзы мен қалдық жынын тастап, оңалған шағы.
КӨБЕҢ 2#омоним: көбең қараңғы. Күн батқаннан кейінгі кез.
КӨБЕҢДЕН = #етістік. Сергу, жеңілдену.
КӨБЕҢДЕНУ деген КӨБЕҢДЕУ #сын есім. Семіздеу, оңалған.
КӨБЕҢДІК #зат есім. 1. Семіздік, ет алғандық. 2. #ауыспалы мағына. Босаңдық, әлсіздік, осалдық.
КӨБЕҢСУ деген КӨБЕҢСІ = #етістік. Оңала бастау, ет алу, семіру.
КӨБЕҢСІН = #етістік. Өзін көбең санау.
КӨБЕРСУ деген КӨБЕРСІ = #етістік. ісініп көтеріле бастау, ісу.
КӨБЕШІК #зат есім. Үйілген кішкене шөп, кішкене шөмеле.
КӨБЕЮ деген КӨБЕЮШІ #сын есім. Молаюшы, ұлғаюшы.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий