Толковый словарь казахского языка: Кеңі>
КЕҢК-КЕҢК #еліктеуіш сөз. Қайта-қайта кеңкілдегенді білдіретін сөз. Кеңк-кеңк күлді [ жылады ]. Кеңкілдеді; кеңк-кеңк етіп дауыстап күлді немесе жылады.
АҚЫЛ-КЕҢЕС #зат есім. Пайдалы ой-пікір.
КЕҢ 1#омоним #сын есім. 1. Мөлшерден тыс, мол; тар емес. 2. Көлемді, аумақты, үлкен. 3. Ұшы-қиыры жоқ; ұшан-теңіз, шетсіз, шексіз. 4. #ауыспалы мағына. Кешірімді, мейірбан, қолы ашық, жомарт. Кең байтақ. Ұшан-теңіз, шексіз. Кең байтақ жер. Кең жазық, үлкен өлке. Кең балақ, жалпы етек. Қолынан іс келмейтін, олақ, салдыр-салақ (әйел). Кең білімділік. Қандай да бір iс немесе
КЕҢ 2#омоним #үстеу. 1. Кеңінен, молынан, көптеп. 2. Емін-еркін, жайбарақат. 3. Жан-жақты, егжейтегжейіне жете.
КЕҢАЛЫМДЫ #сын есім. #техникалық. Әсер ету ауқым үлкен, аумағы кең. Кеңалымды жаңбырлатқыш мәшине. #ауылшаруашылық. Егістік жерді себелеп суаратын мәшиненің түрі.
КЕҢАРНА #зат есім. #информатикалық. <ағыл. unіdus> Компьютердің процессоры мен оперативтік жадын, сонымен бірге басқа ішкі құрылғыларын байланыстыратын, құрамында аналық плата орналасқан бөлшегі.
КЕҢАУҚЫМДЫ #сын есім. информатикалық. <лат. glоbаl> Үлкен арақашықтықтағы аумақтарды байланыстыратын, қамтитын. Кеңауқымды [ аймақтық ] желі. #информатикалық. <лат. glоbаl netwоrk> Бірбірінен өте қашық географиялық аймақтарда (әртүрлі аумақтарда, мемлекеттерде, құрлықтарда) орналасқан компьютерлерді байланыстыратын желі.
КЕҢДЕУ #сын есім. Үлкендеу, молдау, көлемділеу, кеңірек.
КЕҢДІК 1#омоним #зат есім. 1. Бір нәрсенің көлемінің, аумағының үлкендігі, тар еместік. 2. #ауыспалы мағына. Уақтүйекті елемеушілік, кешірімділік, мейірбандық.
КЕҢДІК 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Үйдің ішінен жасалған астық сақтайтын қойма.
КЕҢЕЙ = #етістік. 1. Көлемі үлкею, молаю. 2. Даму, өсу, баю.
КЕҢЕЙТ = #етістік. Дамыту, өсіру.
КЕҢЕЙТУ деген КЕҢЕЙТІЛ = #етістік. Үлкейтілу, ұлғайтылу. Кеңейтілген жад. #информатикалық. <ағыл. extended memоry> Бір мегабайттық шегарадан жоғары орналасқан және тек қорғанылған режімде ғана адрестелетін жедел жад аймағы. Кеңейтілген мәлімдемелік модель. #информатикалық. <ағыл. extendedrelаtіоn mоdel> Жүйеге қолайлы пән саласының барлық объектілерінің сурогаттары бар Едоменіне үстемеленетін мәліметтердің мәлімдемелік моделі. Кеңейтілген мәтіндік пішім. #информатикалық. <ағыл. Riсh Text Fоrmаt> Әртүрлі стилі бар мәтіндер мен графикалық мәліметтер жазылған құжаттарды пайдалануды жеңілдету мақсатында Miсrоsоft фирмасы жасаған стандарттар жиыны. Кеңейтілген отырыс. #ресми. Белгілі бір мәселелерді шешу, жан-жақты талқылау үшін басқа да ұжым мүшелерін қатыстыру арқылы болған жиналыс. Кеңейтілген пернетақта. #информатикалық. <ағыл. enhаanсed> – АТ және РS/2 модельдердің көпшілігінде қолданылатын, қазіргі заманғы стандарт болып табылатын 101/102 пернелер. Кеңейтілген тақша. #информатикалық. <ағыл. extender bоаrd> Комьпютердің қызметтік мүмкіндігін арттыруға арналған, оның кеңейту слоттарының біріне қондырылған схемалық тақша.
КЕҢЕЙТІЛУ деген КЕҢЕЙТІМ #зат есім. #информатикалық. Файлдың түрі мен типін, форматын бірегейлендіру, анықтау үшін оның атынан кейін қосымша берілетін символдардың тізбегі.
КЕҢЕС 1#омоним #зат есім. Әңгіме, ақыл, пікір. Кеңес бердi. Ақыл қосты, ой салды. Кеңес құрды. Ақылдасты, пікір алысты. Кеңес қылды. Ақылдасты, әңгімелесті, әңгіме қылып баяндады. Кеңес сұрады. Ақыл сұрады, орынды пікір айтуын өтінді. Кеңес шертті. Әңгіме қозғады, сөз етті. Кеңес шерту. Әңгімелеу, сөз ету.
КЕҢЕС 2#омоним #зат есім. Мәжіліс, жиналыс, көпшілік болып ақылдасып, бас қосу. Кеңес біріксін. Орта толсын деген мағынада.
КЕҢЕС 3#омоним #зат есім. #тарихи. Бұрынғы КСРО-ның мемлекеттік үкімет орны; Совет. Кеңес елі. #тарихи. Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы (КСРО), совет үкіметі. Кеңес заманы. #тарихи. сов. Кеңес өкіметінің дәуірлеп тұрған кезі; 1917-1987 жылдар аралығы. Кеңес Одағы. #тарихи. Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы, КСРО – бұрынғы Ресей империясы аумағының шегінде 192291 ж. болған мемлекет атауы. Кеңес Одағының Батыры #тарихи. советизм. Кеңес Одағында 1934–1991 ж. Отан үшін ерекше ерлік көрсеткен адамдарға берілген ең жоғары атақ. Кеңес Одағы Коммунистік партиясы #тарихи. советизм. Бұрынғы КСРО-дағы теориялық негізі – марксшіллениншіл ілім болып саналатын, түпкі мақсаты – коммунизм құру болып белгіленген билеуші саяси партия. Кеңес өкіметі #тарихи. советизм. Бұрынғы Ресей империясында Уақытша үкімет қарулы күшпен құлатылған Қазан төңкерісінен кейін орнатылған билік жүйесінің атауы. Кеңес үкіметі. #тарихи. а) #советизм. Кеңес Одағындағы атқарушы орган. ә) #сөйлеу. Кеңес өкіметі, елі, мемлекеті. Кеңес хүкіметі #тарихи. Кеңес үкіметі.
КЕҢЕС = #етістік. 1. Әңгімелесу, сөйлесу, сұхбаттасу. 2. Бір нәрсе туралы ақылдасу, ойласу.
КЕҢЕСҚОР #сын есім. Кеңесшіл, кеңесқұмар, әңгімешіл.
КЕҢЕССІЗ #сын есім. Келісімсіз, ақылдаспай.
КЕҢЕСТЕС #сын есім. Сырлас, пікірлес.
КЕҢЕСУ деген КЕҢЕСШІ #зат есім. Кеңес беруші, ақылдасушы, ақылшы. Кеңесші дауыс. #саяси. Сайланбалы органдардың немесе халықаралық ұйымдардың жұмысына кеңес беру міндеттерімен қатысу құқығы, яғни кез келген мәселелер бойынша дауыс беруге қатыспай, тек кеңес беруші ретінде ғана қатысу құқығы. Кеңесшілер партиясы. #спорт. Екі жақтың да кеңесшілері бар шахмат немесе дойбы ойынының партиясы.
КЕҢЕСШІЛ #сын есім. Кеңесқор, кеңесқұмар, ақылгөй. Кеңесшіл кердеңдік. #экспрессивті. Кеңесқұмар шалқақтық.
КЕҢЕСШІЛДІК #зат есім. Кеңесқұмарлық.
КЕҢЕСШІЛІК #зат есім. Кеңес берушілік, ақыл қосушылық.
КЕҢЕСІЛ = #етістік. Ақылдасу, кеңесіппішілу, ойластырылу.
КЕҢЕСІЛУ деген КЕҢЕСІМПАЗ #сын есім. Кеңесшіл, кеңес сүйгіш, әңгімешіл, әңгімеқұмар.
КЕҢЕЮ деген КЕҢЖОЛАҚТЫ кеңжолақты желі. #информатикалық. Бір мезгілде дауыс, бейне және мәліметтер жеткізуге мүмкіндік беретін жолағы кең технология.
КЕҢК #еліктеуіш сөз. Мырс еткен қысқа дыбысты күлу не жылау кезінде дауыстың үзіліп шыққанын білдіретін сөз. Кеңк етті. Мырс етті, қысқа дыбыс шығарып күліп жіберді.
КЕҢКАЛИБРЛІ #зат есім. #әскери сөз. Оғының диаметрі үлкен (атқыш қару).
КЕҢКЕЙ = #етістік. Кекірею, менменсу, бәлдену.
КЕҢКЕК #сын есім. сөйлеу. Шалқақ.
КЕҢКЕЛЕС #зат есім. Жарымес, нақұрыс, ақылы кем, есуас.
КЕҢКЕЛЕСТІК #зат есім. Жарыместік, ақылы кемдік, есуастық.
КЕҢКЕЮ деген КЕҢКИ = #етістік. 1. Ерекше көзге түсу, шалқаю, кегжию. 2. Дөңкию, оқшыраю.
КЕҢКИЮ деген КЕҢКІЛ #зат есім. Күлгенде не жылағанда үзіліпүзіліп шығатын үн.
КЕҢКІЛДЕ = #етістік. Кеңк-кеңк ету.
КЕҢКІЛДЕС = #етістік. Сөйлеу, әңгіме қылысу, күбірлесу.
КЕҢКІЛДЕСУ деген КЕҢКІЛДЕТ = #етістік. Кеңк-кеңк еттіру; зар еңірету, жылату.
КЕҢКІЛДЕТУ деген КЕҢКІЛДЕУ деген КЕҢҚОЛТЫҚТЫҚ #зат есім. 1. жағымды. Қолы ашықтық, риясыздық, ақкөңілділік. 2. #жағымсыз. Шектен тыс бейқамдық, өз мүддесіне деген немқұрайлық.
КЕҢҚҰЛАҚТЫ кеңқұлақты жарқанат. #зоологиялық. Сүтқоректілер класы, қолқанаттылар отрядының иттұмсықты жарқанаттар тұқымдасына жататын жарқанат түрі.
КЕҢҚҰЛАШТЫ #сын есім. 1. Ойлы, алысқа самғайтын, терең толғайтын, парасатты. 2. Ауқымды, ауматы.
КЕҢЛІК #зат есім. жергілікті сөз. Кеңдік.
КЕҢПЕЙІЛ #сын есім. Ашық-жарқын, қарапайым; қолы ашық, жомарт.
КЕҢПЕЙІЛДІ #сын есім. Пейілі кең, ашық, жомарт.
КЕҢ-САЙЫЗ #сын есім. сөйлеу. Кеңтар.
КЕҢСАЛҚАР #сын есім. жергілікті сөз. Кеңпейіл, ізгі ниетті, кешірімді.
КЕҢСЕ #зат есім. 1. Белгілі бір іс басқаратын орын, мекеме үйі. 2. <лат. cаnсellаrіa> қсқағаздарын жүргізумен айналысатын, хат, жеделхаттарды қабылдап, тіркеп отыратын үлкен мекеменің бөлімі. Кеңсе жиһаздары. Кеңсеге қоюға арналып жасалған жиһаз. Кеңсе қағазы. А4 форматы бойынша кесілген кеңсе ісқағаздарын жүргізуге арналған ақ қағаз. Кеңсе қызметі. Мекеме қызметі. Кеңсе тілі. #лингвистикалық. қсқағаздарын жүргізетін, өзіндік сөз үлгілері, штамптары мен клишелері бар ресми стиль түрі.
КЕҢСЕЛЕС #сын есім. Кеңсесі бір, бір кеңседе істейтін.
КЕҢСЕЛІК #сын есім. Кеңседе істейтін, кеңсеге тән.
КЕҢСЕШІЛ #сын есім. Кеңсеқұмар, әкімшілікті сүйетін.
КЕҢСЕШІЛДЕУ #сын есім. Кеңсеқұмарлау, әкімшілдеу.
КЕҢСЕШІЛДІК #зат есім. Кеңсеқұмарлық, әкімшілдік, қағазқұмарлық, формалдық.
КЕҢСЕШІЛЕП #үстеу. Кеңсеге барғыштап.
КЕҢСІЛ #зат есім. жергілікті сөз. Трюмдегі мәшті орнататын ағаш.
КЕҢСІРІК #зат есім. 1. Мұрынның жоғарғы жағындағы шеміршек сүйек. 2. Мұрын сүйегі астындағы қуыс. 3. Ноқта мен жүгеннің танау үстін басып тұрған бөлігі. Кеңсірік жарды. Исі аңқып кетті. Кеңсірік қату. #түйе шаруашылық. Қатты суық кезінде түйе кеңсірігінің мұздап, ауруға шалдығуы.
КЕҢТАНАУЛЫ кеңтанаулы маймылдар. #зоологиялық. <лат. plаtуrrhіni> Адам тәрізді маймылдардың жеке бір тобы.
КЕҢТАШ #үстеу. жергілікті сөз. Қысылыпқымтырылмай, емін-еркін, жайбарақат.
КЕҢУ деген КЕҢШІЛІК #зат есім. 1. Кең дүние, шексіз дала. 2. Жақсы тұрмыс, жақсылық. 3. Еркіндік, бостандық, ерік. 4. Кең, қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман. Кеңшілік жасады. а) Рақымы түсті, мейірленді. ә) Кешірім етті, кешірді. Кеңшілік заман. Ел іші тыныш болып, шаруашылық ілгерілеген, жайлы кезең, уақыт.
КЕҢІ = #етістік. 1. Көлемі өсу, молаю, ұлғаю. 2. #ауыспалы мағына. Көңілі жайлану.
КЕҢІРДЕК 1#омоним #зат есім. 1. #анатомиялық. <лат. trасhus> Көмейден басталып, өкпемен ұштасатын тыныс түтігі. 2. Алқым, #тамақ өнеркəсібі. 3. #ауыспалы мағына. Құлқын, #тамақ өнеркəсібі. Кеңірдегінен алды. а) Тамағына шап берді, буындырды, қылғындырды. ә) Қыспаққа алды, састырды. Кеңірдек жыртысты. Қатты айғайласып ұрысып қалды. Кеңірдегін күнге, кіндігін айға iлдi. Күпіндi, iсіпкебіндi, мардымсыды. Кеңірдегін майлады. Пара берді. Кеңірдек барқыт. #этнографиялық. Жол-жол барқыт. Кеңірдектен келді. Өте көп болды. Кеңірдектен кесілді. Өлтірілді, құртылды, морт кетті, сынды.
КЕҢІРДЕК 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Бұрама сым, серіппе.
КЕҢІРДЕКТЕ = #зат есім. жергілікті сөз. 1. Кеңірдегіне дейін суға бату. 2. #ауыспалы мағына. Еркінше жеу, әбден тою. 3. #ауыспалы мағына. Екілену, өзеуреу, өңештеу. 4. Алқымнан алу, қысу.
КЕҢІРДЕКТЕЛ = #етістік. Орап қойылу.
КЕҢІРДЕКТЕЛУ деген КЕҢІРДЕКТЕС = #етістік. Керісу, қызыл кеңірдек болысу.
КЕҢІРДЕКТЕСУ деген КЕҢІРДЕКТЕТ = #етістік. Аузымұрнынан шығарту, лық толтыру.
КЕҢІРДЕКТЕТУ деген КЕҢІРДЕКТЕТІП #үстеу. Лықита, аузымұрнынан шығарып.
КЕҢІРДЕКТЕУ деген КЕҢІРДЕКТЫНЫСТЫЛАР #зат есім. #зоологиялық. Кеңірдек арқылы тыныс алатын буынаяқтылар.
КЕҢІРЕЙ = #етістік. Меңірею, мең-зең күйде қалу.
КЕҢІРЕК #сын есім. 1. Көлемдірек, үлкенірек, молырақ. 2. Жанжақтылау, толығырақ.
КЕҢІРЕЮ деген КЕҢІС #зат есім. 1. Ашық жер, бос орын; кеңістік. 2. Молшылық, байлық. 3. #ауыспалы мағына. Кеңшілік, еркіндік.
КЕҢІСТІК #зат есім. 1. Дала, ашық жер, кең жазық. 2. Шексіз әлем, кең дүние. 3. #ауыспалы мағына. Ауа, ойша әлем. 4. Жер, орын. 5. #ауыспалы мағына. Дүние, әлем. Кеңістігі жазылғандай. стиль. Рақаттанып, бір жазылып. Кеңістік пен уақыт. #философиялық. Кез келген жүйенің қозғалысы мен дамуынан көрініс табатын, бір-бірімен тығыз байланысты философиялық категориялар. Кеңістік тор. #химиялық. Қатты заттың кристалдары құрылатын бөлшектердің кеңістікте белгілі тәртіпте орналасуы.
КЕҢІСТІКТЕЙ #сын есім. Кеңістік сияқты, кеңістік тәрізді.
КЕҢІСТІКТІК #зат есім. Кеңістікке тән. Кеңістіктік ағын. #су шаруашылық. Өте кең кеңістік ішіндегі сұйықтық қозғалысы. Кеңістіктік изомерия. #химиялық. Кеңістіктегі орналасуы әртүрлі, бірақ байланыс реті бірдей химиялық қосылыстардың изомериясы. Кеңістіктік тор қатары. #геологиялық. Кристаллографияда, тура сызық бойында бір-бірінен бірдей қашықтықта орналасқан кеңістік тор түйіндерінің жиынтығы.
КЕҢІТ = #етістік. 1. Үлкейту, қосу. 2. #ауыспалы мағына. Байыту.
КЕҢІТУ деген КЕҢІТІЛ = #етістік. Үлкейтілу, терең ету.
КЕҢІТІЛУ деген ҚҰЛҚЫН-КЕҢІРДЕК #зат есім. Дауыс., дауыс. желбезегі.
САУДА-КЕҢСЕЛІК #сын есім. Саудаға және кеңсеге арналған.
АҚЫЛ-КЕҢЕС #зат есім. Пайдалы ой-пікір.
КЕҢ 1#омоним #сын есім. 1. Мөлшерден тыс, мол; тар емес. 2. Көлемді, аумақты, үлкен. 3. Ұшы-қиыры жоқ; ұшан-теңіз, шетсіз, шексіз. 4. #ауыспалы мағына. Кешірімді, мейірбан, қолы ашық, жомарт. Кең байтақ. Ұшан-теңіз, шексіз. Кең байтақ жер. Кең жазық, үлкен өлке. Кең балақ, жалпы етек. Қолынан іс келмейтін, олақ, салдыр-салақ (әйел). Кең білімділік. Қандай да бір iс немесе
КЕҢ 2#омоним #үстеу. 1. Кеңінен, молынан, көптеп. 2. Емін-еркін, жайбарақат. 3. Жан-жақты, егжейтегжейіне жете.
КЕҢАЛЫМДЫ #сын есім. #техникалық. Әсер ету ауқым үлкен, аумағы кең. Кеңалымды жаңбырлатқыш мәшине. #ауылшаруашылық. Егістік жерді себелеп суаратын мәшиненің түрі.
КЕҢАРНА #зат есім. #информатикалық. <ағыл. unіdus> Компьютердің процессоры мен оперативтік жадын, сонымен бірге басқа ішкі құрылғыларын байланыстыратын, құрамында аналық плата орналасқан бөлшегі.
КЕҢАУҚЫМДЫ #сын есім. информатикалық. <лат. glоbаl> Үлкен арақашықтықтағы аумақтарды байланыстыратын, қамтитын. Кеңауқымды [ аймақтық ] желі. #информатикалық. <лат. glоbаl netwоrk> Бірбірінен өте қашық географиялық аймақтарда (әртүрлі аумақтарда, мемлекеттерде, құрлықтарда) орналасқан компьютерлерді байланыстыратын желі.
КЕҢДЕУ #сын есім. Үлкендеу, молдау, көлемділеу, кеңірек.
КЕҢДІК 1#омоним #зат есім. 1. Бір нәрсенің көлемінің, аумағының үлкендігі, тар еместік. 2. #ауыспалы мағына. Уақтүйекті елемеушілік, кешірімділік, мейірбандық.
КЕҢДІК 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Үйдің ішінен жасалған астық сақтайтын қойма.
КЕҢЕЙ = #етістік. 1. Көлемі үлкею, молаю. 2. Даму, өсу, баю.
КЕҢЕЙТ = #етістік. Дамыту, өсіру.
КЕҢЕЙТУ деген КЕҢЕЙТІЛ = #етістік. Үлкейтілу, ұлғайтылу. Кеңейтілген жад. #информатикалық. <ағыл. extended memоry> Бір мегабайттық шегарадан жоғары орналасқан және тек қорғанылған режімде ғана адрестелетін жедел жад аймағы. Кеңейтілген мәлімдемелік модель. #информатикалық. <ағыл. extendedrelаtіоn mоdel> Жүйеге қолайлы пән саласының барлық объектілерінің сурогаттары бар Едоменіне үстемеленетін мәліметтердің мәлімдемелік моделі. Кеңейтілген мәтіндік пішім. #информатикалық. <ағыл. Riсh Text Fоrmаt> Әртүрлі стилі бар мәтіндер мен графикалық мәліметтер жазылған құжаттарды пайдалануды жеңілдету мақсатында Miсrоsоft фирмасы жасаған стандарттар жиыны. Кеңейтілген отырыс. #ресми. Белгілі бір мәселелерді шешу, жан-жақты талқылау үшін басқа да ұжым мүшелерін қатыстыру арқылы болған жиналыс. Кеңейтілген пернетақта. #информатикалық. <ағыл. enhаanсed> – АТ және РS/2 модельдердің көпшілігінде қолданылатын, қазіргі заманғы стандарт болып табылатын 101/102 пернелер. Кеңейтілген тақша. #информатикалық. <ағыл. extender bоаrd> Комьпютердің қызметтік мүмкіндігін арттыруға арналған, оның кеңейту слоттарының біріне қондырылған схемалық тақша.
КЕҢЕЙТІЛУ деген КЕҢЕЙТІМ #зат есім. #информатикалық. Файлдың түрі мен типін, форматын бірегейлендіру, анықтау үшін оның атынан кейін қосымша берілетін символдардың тізбегі.
КЕҢЕС 1#омоним #зат есім. Әңгіме, ақыл, пікір. Кеңес бердi. Ақыл қосты, ой салды. Кеңес құрды. Ақылдасты, пікір алысты. Кеңес қылды. Ақылдасты, әңгімелесті, әңгіме қылып баяндады. Кеңес сұрады. Ақыл сұрады, орынды пікір айтуын өтінді. Кеңес шертті. Әңгіме қозғады, сөз етті. Кеңес шерту. Әңгімелеу, сөз ету.
КЕҢЕС 2#омоним #зат есім. Мәжіліс, жиналыс, көпшілік болып ақылдасып, бас қосу. Кеңес біріксін. Орта толсын деген мағынада.
КЕҢЕС 3#омоним #зат есім. #тарихи. Бұрынғы КСРО-ның мемлекеттік үкімет орны; Совет. Кеңес елі. #тарихи. Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы (КСРО), совет үкіметі. Кеңес заманы. #тарихи. сов. Кеңес өкіметінің дәуірлеп тұрған кезі; 1917-1987 жылдар аралығы. Кеңес Одағы. #тарихи. Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы, КСРО – бұрынғы Ресей империясы аумағының шегінде 192291 ж. болған мемлекет атауы. Кеңес Одағының Батыры #тарихи. советизм. Кеңес Одағында 1934–1991 ж. Отан үшін ерекше ерлік көрсеткен адамдарға берілген ең жоғары атақ. Кеңес Одағы Коммунистік партиясы #тарихи. советизм. Бұрынғы КСРО-дағы теориялық негізі – марксшіллениншіл ілім болып саналатын, түпкі мақсаты – коммунизм құру болып белгіленген билеуші саяси партия. Кеңес өкіметі #тарихи. советизм. Бұрынғы Ресей империясында Уақытша үкімет қарулы күшпен құлатылған Қазан төңкерісінен кейін орнатылған билік жүйесінің атауы. Кеңес үкіметі. #тарихи. а) #советизм. Кеңес Одағындағы атқарушы орган. ә) #сөйлеу. Кеңес өкіметі, елі, мемлекеті. Кеңес хүкіметі #тарихи. Кеңес үкіметі.
КЕҢЕС = #етістік. 1. Әңгімелесу, сөйлесу, сұхбаттасу. 2. Бір нәрсе туралы ақылдасу, ойласу.
КЕҢЕСҚОР #сын есім. Кеңесшіл, кеңесқұмар, әңгімешіл.
КЕҢЕССІЗ #сын есім. Келісімсіз, ақылдаспай.
КЕҢЕСТЕС #сын есім. Сырлас, пікірлес.
КЕҢЕСУ деген КЕҢЕСШІ #зат есім. Кеңес беруші, ақылдасушы, ақылшы. Кеңесші дауыс. #саяси. Сайланбалы органдардың немесе халықаралық ұйымдардың жұмысына кеңес беру міндеттерімен қатысу құқығы, яғни кез келген мәселелер бойынша дауыс беруге қатыспай, тек кеңес беруші ретінде ғана қатысу құқығы. Кеңесшілер партиясы. #спорт. Екі жақтың да кеңесшілері бар шахмат немесе дойбы ойынының партиясы.
КЕҢЕСШІЛ #сын есім. Кеңесқор, кеңесқұмар, ақылгөй. Кеңесшіл кердеңдік. #экспрессивті. Кеңесқұмар шалқақтық.
КЕҢЕСШІЛДІК #зат есім. Кеңесқұмарлық.
КЕҢЕСШІЛІК #зат есім. Кеңес берушілік, ақыл қосушылық.
КЕҢЕСІЛ = #етістік. Ақылдасу, кеңесіппішілу, ойластырылу.
КЕҢЕСІЛУ деген КЕҢЕСІМПАЗ #сын есім. Кеңесшіл, кеңес сүйгіш, әңгімешіл, әңгімеқұмар.
КЕҢЕЮ деген КЕҢЖОЛАҚТЫ кеңжолақты желі. #информатикалық. Бір мезгілде дауыс, бейне және мәліметтер жеткізуге мүмкіндік беретін жолағы кең технология.
КЕҢК #еліктеуіш сөз. Мырс еткен қысқа дыбысты күлу не жылау кезінде дауыстың үзіліп шыққанын білдіретін сөз. Кеңк етті. Мырс етті, қысқа дыбыс шығарып күліп жіберді.
КЕҢКАЛИБРЛІ #зат есім. #әскери сөз. Оғының диаметрі үлкен (атқыш қару).
КЕҢКЕЙ = #етістік. Кекірею, менменсу, бәлдену.
КЕҢКЕК #сын есім. сөйлеу. Шалқақ.
КЕҢКЕЛЕС #зат есім. Жарымес, нақұрыс, ақылы кем, есуас.
КЕҢКЕЛЕСТІК #зат есім. Жарыместік, ақылы кемдік, есуастық.
КЕҢКЕЮ деген КЕҢКИ = #етістік. 1. Ерекше көзге түсу, шалқаю, кегжию. 2. Дөңкию, оқшыраю.
КЕҢКИЮ деген КЕҢКІЛ #зат есім. Күлгенде не жылағанда үзіліпүзіліп шығатын үн.
КЕҢКІЛДЕ = #етістік. Кеңк-кеңк ету.
КЕҢКІЛДЕС = #етістік. Сөйлеу, әңгіме қылысу, күбірлесу.
КЕҢКІЛДЕСУ деген КЕҢКІЛДЕТ = #етістік. Кеңк-кеңк еттіру; зар еңірету, жылату.
КЕҢКІЛДЕТУ деген КЕҢКІЛДЕУ деген КЕҢҚОЛТЫҚТЫҚ #зат есім. 1. жағымды. Қолы ашықтық, риясыздық, ақкөңілділік. 2. #жағымсыз. Шектен тыс бейқамдық, өз мүддесіне деген немқұрайлық.
КЕҢҚҰЛАҚТЫ кеңқұлақты жарқанат. #зоологиялық. Сүтқоректілер класы, қолқанаттылар отрядының иттұмсықты жарқанаттар тұқымдасына жататын жарқанат түрі.
КЕҢҚҰЛАШТЫ #сын есім. 1. Ойлы, алысқа самғайтын, терең толғайтын, парасатты. 2. Ауқымды, ауматы.
КЕҢЛІК #зат есім. жергілікті сөз. Кеңдік.
КЕҢПЕЙІЛ #сын есім. Ашық-жарқын, қарапайым; қолы ашық, жомарт.
КЕҢПЕЙІЛДІ #сын есім. Пейілі кең, ашық, жомарт.
КЕҢ-САЙЫЗ #сын есім. сөйлеу. Кеңтар.
КЕҢСАЛҚАР #сын есім. жергілікті сөз. Кеңпейіл, ізгі ниетті, кешірімді.
КЕҢСЕ #зат есім. 1. Белгілі бір іс басқаратын орын, мекеме үйі. 2. <лат. cаnсellаrіa> қсқағаздарын жүргізумен айналысатын, хат, жеделхаттарды қабылдап, тіркеп отыратын үлкен мекеменің бөлімі. Кеңсе жиһаздары. Кеңсеге қоюға арналып жасалған жиһаз. Кеңсе қағазы. А4 форматы бойынша кесілген кеңсе ісқағаздарын жүргізуге арналған ақ қағаз. Кеңсе қызметі. Мекеме қызметі. Кеңсе тілі. #лингвистикалық. қсқағаздарын жүргізетін, өзіндік сөз үлгілері, штамптары мен клишелері бар ресми стиль түрі.
КЕҢСЕЛЕС #сын есім. Кеңсесі бір, бір кеңседе істейтін.
КЕҢСЕЛІК #сын есім. Кеңседе істейтін, кеңсеге тән.
КЕҢСЕШІЛ #сын есім. Кеңсеқұмар, әкімшілікті сүйетін.
КЕҢСЕШІЛДЕУ #сын есім. Кеңсеқұмарлау, әкімшілдеу.
КЕҢСЕШІЛДІК #зат есім. Кеңсеқұмарлық, әкімшілдік, қағазқұмарлық, формалдық.
КЕҢСЕШІЛЕП #үстеу. Кеңсеге барғыштап.
КЕҢСІЛ #зат есім. жергілікті сөз. Трюмдегі мәшті орнататын ағаш.
КЕҢСІРІК #зат есім. 1. Мұрынның жоғарғы жағындағы шеміршек сүйек. 2. Мұрын сүйегі астындағы қуыс. 3. Ноқта мен жүгеннің танау үстін басып тұрған бөлігі. Кеңсірік жарды. Исі аңқып кетті. Кеңсірік қату. #түйе шаруашылық. Қатты суық кезінде түйе кеңсірігінің мұздап, ауруға шалдығуы.
КЕҢТАНАУЛЫ кеңтанаулы маймылдар. #зоологиялық. <лат. plаtуrrhіni> Адам тәрізді маймылдардың жеке бір тобы.
КЕҢТАШ #үстеу. жергілікті сөз. Қысылыпқымтырылмай, емін-еркін, жайбарақат.
КЕҢУ деген КЕҢШІЛІК #зат есім. 1. Кең дүние, шексіз дала. 2. Жақсы тұрмыс, жақсылық. 3. Еркіндік, бостандық, ерік. 4. Кең, қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман. Кеңшілік жасады. а) Рақымы түсті, мейірленді. ә) Кешірім етті, кешірді. Кеңшілік заман. Ел іші тыныш болып, шаруашылық ілгерілеген, жайлы кезең, уақыт.
КЕҢІ = #етістік. 1. Көлемі өсу, молаю, ұлғаю. 2. #ауыспалы мағына. Көңілі жайлану.
КЕҢІРДЕК 1#омоним #зат есім. 1. #анатомиялық. <лат. trасhus> Көмейден басталып, өкпемен ұштасатын тыныс түтігі. 2. Алқым, #тамақ өнеркəсібі. 3. #ауыспалы мағына. Құлқын, #тамақ өнеркəсібі. Кеңірдегінен алды. а) Тамағына шап берді, буындырды, қылғындырды. ә) Қыспаққа алды, састырды. Кеңірдек жыртысты. Қатты айғайласып ұрысып қалды. Кеңірдегін күнге, кіндігін айға iлдi. Күпіндi, iсіпкебіндi, мардымсыды. Кеңірдегін майлады. Пара берді. Кеңірдек барқыт. #этнографиялық. Жол-жол барқыт. Кеңірдектен келді. Өте көп болды. Кеңірдектен кесілді. Өлтірілді, құртылды, морт кетті, сынды.
КЕҢІРДЕК 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Бұрама сым, серіппе.
КЕҢІРДЕКТЕ = #зат есім. жергілікті сөз. 1. Кеңірдегіне дейін суға бату. 2. #ауыспалы мағына. Еркінше жеу, әбден тою. 3. #ауыспалы мағына. Екілену, өзеуреу, өңештеу. 4. Алқымнан алу, қысу.
КЕҢІРДЕКТЕЛ = #етістік. Орап қойылу.
КЕҢІРДЕКТЕЛУ деген КЕҢІРДЕКТЕС = #етістік. Керісу, қызыл кеңірдек болысу.
КЕҢІРДЕКТЕСУ деген КЕҢІРДЕКТЕТ = #етістік. Аузымұрнынан шығарту, лық толтыру.
КЕҢІРДЕКТЕТУ деген КЕҢІРДЕКТЕТІП #үстеу. Лықита, аузымұрнынан шығарып.
КЕҢІРДЕКТЕУ деген КЕҢІРДЕКТЫНЫСТЫЛАР #зат есім. #зоологиялық. Кеңірдек арқылы тыныс алатын буынаяқтылар.
КЕҢІРЕЙ = #етістік. Меңірею, мең-зең күйде қалу.
КЕҢІРЕК #сын есім. 1. Көлемдірек, үлкенірек, молырақ. 2. Жанжақтылау, толығырақ.
КЕҢІРЕЮ деген КЕҢІС #зат есім. 1. Ашық жер, бос орын; кеңістік. 2. Молшылық, байлық. 3. #ауыспалы мағына. Кеңшілік, еркіндік.
КЕҢІСТІК #зат есім. 1. Дала, ашық жер, кең жазық. 2. Шексіз әлем, кең дүние. 3. #ауыспалы мағына. Ауа, ойша әлем. 4. Жер, орын. 5. #ауыспалы мағына. Дүние, әлем. Кеңістігі жазылғандай. стиль. Рақаттанып, бір жазылып. Кеңістік пен уақыт. #философиялық. Кез келген жүйенің қозғалысы мен дамуынан көрініс табатын, бір-бірімен тығыз байланысты философиялық категориялар. Кеңістік тор. #химиялық. Қатты заттың кристалдары құрылатын бөлшектердің кеңістікте белгілі тәртіпте орналасуы.
КЕҢІСТІКТЕЙ #сын есім. Кеңістік сияқты, кеңістік тәрізді.
КЕҢІСТІКТІК #зат есім. Кеңістікке тән. Кеңістіктік ағын. #су шаруашылық. Өте кең кеңістік ішіндегі сұйықтық қозғалысы. Кеңістіктік изомерия. #химиялық. Кеңістіктегі орналасуы әртүрлі, бірақ байланыс реті бірдей химиялық қосылыстардың изомериясы. Кеңістіктік тор қатары. #геологиялық. Кристаллографияда, тура сызық бойында бір-бірінен бірдей қашықтықта орналасқан кеңістік тор түйіндерінің жиынтығы.
КЕҢІТ = #етістік. 1. Үлкейту, қосу. 2. #ауыспалы мағына. Байыту.
КЕҢІТУ деген КЕҢІТІЛ = #етістік. Үлкейтілу, терең ету.
КЕҢІТІЛУ деген ҚҰЛҚЫН-КЕҢІРДЕК #зат есім. Дауыс., дауыс. желбезегі.
САУДА-КЕҢСЕЛІК #сын есім. Саудаға және кеңсеге арналған.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий