Толковый словарь казахского языка: Желде>
ЖЕЛДЕ = #етістік. Желге қарсы жүру, самалдау.
ЖЕЛДЕЙ #сын есім. Жел сияқты, жел тәрізді, жүйрік. Желдей гуледі. Екпіндеді, қарқындады, есті. Желдей екпінді. стиль. Екпіні күшті. Желдей есті. а) Қатты қарқындады. ә) Асыптасып, шарасына сыймай шалқыды. б) Есіп сөйледі, лепірді. в) Дауысы қатты естілді. г) Мақтанды. ғ) Халық арасына кеңінен таралды. Желдей желді. Зымырады, зулады. Желдей жүйрік. Ұшқыр (ат). Желдей жүйткіді. Заулады, зулады, зымырады. Желдей зулады. Желдей есті, зымырады, ағып өте шықты.
ЖЕЛДЕН 1#омоним = #етістік. 1. Жел тұру, жел соғу. 2. #ауыспалы мағына. Желігу, желпіну, қоқилану.
ЖЕЛДЕН 2#омоним = #етістік. Суық тиіп ауыру; желі көтерілу.
ЖЕЛДЕНДІР = #етістік. 1. Салқындату, ауаны тазарту. 2. Ішті кептіру. 3. Терін басқызу, суыту.
ЖЕЛДЕНДІРУ деген ЖЕЛДЕНТ = #етістік. 1. Жел тигізу, самал соқтыру. 2. #ауыспалы мағына. Желпіндірту, көңілін көтеру.
ЖЕЛДЕНТУ деген ЖЕЛДЕНУ деген ЖЕЛДЕСІН #сын есім. Аздап жел соғып тұрған, желді.
ЖЕЛДЕТ = #етістік. 1. Жел тұру, жел соғу. 2. Желге қақтыру, желге ұстау. 3. Самал соқтыру, жел тигізу. 4. #ауыспалы мағына. Қарқындату, екпіндету.
ЖЕЛДЕТКІШ #зат есім. 1. Бөлменің ауасын жаңартып тұру үшін жасалған терезенің ашпалыжаппалы көзі. 2. #техникалық. Ыстық кезде бөлмедегі ауаны салқындататын арнаулы құрылғы. 3. #техникалық. <лат. ventіlаtіo> Өндіріс орындарын желдетуде, аэроқоспаларды құбырмен тасымалдауда т.б. ауаны немесе басқа газдарды қозғалысқа түсіріп, орнын ауыстыру үшін олардың артық қысымын (әдетте 0,15 Мпаға дейін) тудыратын қондырғы.
ЖЕЛДЕТУ 1#омоним #зат есім. #техникалық. Ауа алмасуын қамтамасыз ететін техникалық құрылғылар жүйесі.
ЖЕЛДЕТУ 2#омоним деген ЖЕЛДЕТІЛ = #етістік. Жел соқтырылу, жел қақтырылу, ауа тазартылу.
ЖЕЛДЕТІЛУ деген ЖЕЛДЕТІҢКІРЕ = #етістік. Желдете түсу.
ЖЕЛДЕТІҢКІРЕУ деген ЖЕЛДЕУ деген ЖЕЛДИІРМЕН #зат есім. Жел қуатымен жұмыс істейтін диірмен.
ЖЕЛДІ #сын есім. Желі бар. Желді күнгі жөңкілген қара қаңбақтай. #поэтикалық. Шапшаң, лезде. Желді күнгі қоғадай [ қамыстай ] жапырылды. Түгелдей, бірі қалмастан иілді. Желді күнгі ормандай шуылдады. Азан-қазан болды, шулады. Желді күнгі теңіздей толқыды. Шулау, басына көтеру. Желді күндей жапырылды. Абыр-сабыр болды.
ЖЕЛДІК 1#омоним #зат есім. Ер, ашамай, ершіктің қапталы мен тоқымның арасына салынатын киіз тоқымша.
ЖЕЛДІК 2#омоним #зат есім. Шаңырақ бауы.
ЖЕЛДІК 3#омоним #зат есім. #сөйлеу. Желдеткіш.
ЖЕЛДІК 4#омоним #сын есім. Желдің әсерінен болған. Желдік ағыс. #су шаруашылық. Желдің су бетіне әсер етуінен мұхиттағы, теңіздегі, көлдегі су қозғалысы. Желдік толқындар. #су шаруашылық. Ауа ағынының әсерінен, жел қуаты есебінен пайда болатын толқындар.
ЖЕЛДІКСІЗ #сын есім. Желдік салынбаған, желдігі жоқ.
ЖЕЛДІКТЕ = #етістік. Желдік салу.
ЖЕЛДІКТЕУ деген ЖЕЛДІКШЕ #зат есім. жергілікті сөз. Аттың кішірек жабуы.
ЖЕЛДІЛЕУ #сын есім. Аздаған жел бар.
ЖЕЛДІЛІК #зат есім. 1. Желі болушылық, жел соғушылық. 2. #ауыспалы мағына. Шапшаңдық, жылдамдық, жүйріктік.
ЖЕЛДІР = #етістік. 1. Атты жүргізу, бірқалыпты сар желіспен аяңдату. 2. #ауыспалы мағына. Сөздің майын тамызу.
ЖЕЛДІРМЕ 1#омоним #зат есім. әдеб. Белгілі бір ырғақ, мақаммен айтылатын термеөлең.
ЖЕЛДІРМЕ 2#омоним #зат есім. #тамақ өнеркəсібі. Қазының еті мен қызыл ірімшік қосып дайындалған тағам түрі.
ЖЕЛДІРМЕЛЕ = #етістік. Желдірте айту, желдірмеге салу.
ЖЕЛДІРМЕЛЕТ = #етістік. Желдірмеге салғызу.
ЖЕЛДІРМЕЛЕТУ деген ЖЕЛДІРМЕЛЕУ деген ЖЕЛДІРМЕЛІ #сын есім. Желдірмеге құрылған.
ЖЕЛДІРТ = #етістік. Желдіре басқызу, сар желіске салу.
ЖЕЛДІРТПЕ #зат есім. #сөйлеу. Желдірме.
ЖЕЛДІРТПЕЛЕ = #етістік. Желдірте айту.
ЖЕЛДІРТУ деген ЖЕЛДІРУ деген ТЕРМЕ-ЖЕЛДІРМЕ #зат есім. Желдірмеге құрылған терме.
ЖЕЛДЕЙ #сын есім. Жел сияқты, жел тәрізді, жүйрік. Желдей гуледі. Екпіндеді, қарқындады, есті. Желдей екпінді. стиль. Екпіні күшті. Желдей есті. а) Қатты қарқындады. ә) Асыптасып, шарасына сыймай шалқыды. б) Есіп сөйледі, лепірді. в) Дауысы қатты естілді. г) Мақтанды. ғ) Халық арасына кеңінен таралды. Желдей желді. Зымырады, зулады. Желдей жүйрік. Ұшқыр (ат). Желдей жүйткіді. Заулады, зулады, зымырады. Желдей зулады. Желдей есті, зымырады, ағып өте шықты.
ЖЕЛДЕН 1#омоним = #етістік. 1. Жел тұру, жел соғу. 2. #ауыспалы мағына. Желігу, желпіну, қоқилану.
ЖЕЛДЕН 2#омоним = #етістік. Суық тиіп ауыру; желі көтерілу.
ЖЕЛДЕНДІР = #етістік. 1. Салқындату, ауаны тазарту. 2. Ішті кептіру. 3. Терін басқызу, суыту.
ЖЕЛДЕНДІРУ деген ЖЕЛДЕНТ = #етістік. 1. Жел тигізу, самал соқтыру. 2. #ауыспалы мағына. Желпіндірту, көңілін көтеру.
ЖЕЛДЕНТУ деген ЖЕЛДЕНУ деген ЖЕЛДЕСІН #сын есім. Аздап жел соғып тұрған, желді.
ЖЕЛДЕТ = #етістік. 1. Жел тұру, жел соғу. 2. Желге қақтыру, желге ұстау. 3. Самал соқтыру, жел тигізу. 4. #ауыспалы мағына. Қарқындату, екпіндету.
ЖЕЛДЕТКІШ #зат есім. 1. Бөлменің ауасын жаңартып тұру үшін жасалған терезенің ашпалыжаппалы көзі. 2. #техникалық. Ыстық кезде бөлмедегі ауаны салқындататын арнаулы құрылғы. 3. #техникалық. <лат. ventіlаtіo> Өндіріс орындарын желдетуде, аэроқоспаларды құбырмен тасымалдауда т.б. ауаны немесе басқа газдарды қозғалысқа түсіріп, орнын ауыстыру үшін олардың артық қысымын (әдетте 0,15 Мпаға дейін) тудыратын қондырғы.
ЖЕЛДЕТУ 1#омоним #зат есім. #техникалық. Ауа алмасуын қамтамасыз ететін техникалық құрылғылар жүйесі.
ЖЕЛДЕТУ 2#омоним деген ЖЕЛДЕТІЛ = #етістік. Жел соқтырылу, жел қақтырылу, ауа тазартылу.
ЖЕЛДЕТІЛУ деген ЖЕЛДЕТІҢКІРЕ = #етістік. Желдете түсу.
ЖЕЛДЕТІҢКІРЕУ деген ЖЕЛДЕУ деген ЖЕЛДИІРМЕН #зат есім. Жел қуатымен жұмыс істейтін диірмен.
ЖЕЛДІ #сын есім. Желі бар. Желді күнгі жөңкілген қара қаңбақтай. #поэтикалық. Шапшаң, лезде. Желді күнгі қоғадай [ қамыстай ] жапырылды. Түгелдей, бірі қалмастан иілді. Желді күнгі ормандай шуылдады. Азан-қазан болды, шулады. Желді күнгі теңіздей толқыды. Шулау, басына көтеру. Желді күндей жапырылды. Абыр-сабыр болды.
ЖЕЛДІК 1#омоним #зат есім. Ер, ашамай, ершіктің қапталы мен тоқымның арасына салынатын киіз тоқымша.
ЖЕЛДІК 2#омоним #зат есім. Шаңырақ бауы.
ЖЕЛДІК 3#омоним #зат есім. #сөйлеу. Желдеткіш.
ЖЕЛДІК 4#омоним #сын есім. Желдің әсерінен болған. Желдік ағыс. #су шаруашылық. Желдің су бетіне әсер етуінен мұхиттағы, теңіздегі, көлдегі су қозғалысы. Желдік толқындар. #су шаруашылық. Ауа ағынының әсерінен, жел қуаты есебінен пайда болатын толқындар.
ЖЕЛДІКСІЗ #сын есім. Желдік салынбаған, желдігі жоқ.
ЖЕЛДІКТЕ = #етістік. Желдік салу.
ЖЕЛДІКТЕУ деген ЖЕЛДІКШЕ #зат есім. жергілікті сөз. Аттың кішірек жабуы.
ЖЕЛДІЛЕУ #сын есім. Аздаған жел бар.
ЖЕЛДІЛІК #зат есім. 1. Желі болушылық, жел соғушылық. 2. #ауыспалы мағына. Шапшаңдық, жылдамдық, жүйріктік.
ЖЕЛДІР = #етістік. 1. Атты жүргізу, бірқалыпты сар желіспен аяңдату. 2. #ауыспалы мағына. Сөздің майын тамызу.
ЖЕЛДІРМЕ 1#омоним #зат есім. әдеб. Белгілі бір ырғақ, мақаммен айтылатын термеөлең.
ЖЕЛДІРМЕ 2#омоним #зат есім. #тамақ өнеркəсібі. Қазының еті мен қызыл ірімшік қосып дайындалған тағам түрі.
ЖЕЛДІРМЕЛЕ = #етістік. Желдірте айту, желдірмеге салу.
ЖЕЛДІРМЕЛЕТ = #етістік. Желдірмеге салғызу.
ЖЕЛДІРМЕЛЕТУ деген ЖЕЛДІРМЕЛЕУ деген ЖЕЛДІРМЕЛІ #сын есім. Желдірмеге құрылған.
ЖЕЛДІРТ = #етістік. Желдіре басқызу, сар желіске салу.
ЖЕЛДІРТПЕ #зат есім. #сөйлеу. Желдірме.
ЖЕЛДІРТПЕЛЕ = #етістік. Желдірте айту.
ЖЕЛДІРТУ деген ЖЕЛДІРУ деген ТЕРМЕ-ЖЕЛДІРМЕ #зат есім. Желдірмеге құрылған терме.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий