Толковый словарь казахского языка: Жанас>
ЖАҚЫН-ЖАНАП #зат есім. жергілікті сөз. Туыс, алыстау туысқан.
ЖАНА #зат есім. 1. Сегіз жасар бүркіт. 2. #ауыспалы мағына. Ең әулиесі, ардақтысы.
ЖАНА = #етістік. 1. Жақын келу, маңайлай түсу. 2. #ауыспалы мағына. Жақын араласу, өзіне тарту. Жанап кетті [ өтті ]. а) Жақындады, денесінің бір тұсына тигізіп өтті, жуысты. ә) Жанына жақын, көңілге қонымды ісімен өзіне баурады, тартты.
ЖАНАБ #сын есім. көнерген сөз. Шәкірт, iзін жалғастырушы деген мағынада.
ЖАНАБ #араб тілі. #зат есім. ескі #кітабистиль. Құзыры (на), аты (на).
ЖАНАЗА [ #араб тілі. ] #зат есім. 1. #діни. Мұсылмандардың қайтыс болған адамға оқитын намазы. 2. #этнографиялық.#діни. Қайтыс болған мұсылманға оқылатын намазбен байланысты өлген адамды соңғы сапарға аттандыру рәсімі, жерлеу. Жаназаға мал шығарды. #этнографиялық. Қайтыс болған мұсылман адамға оқылатын намазбен байланысты жерлеу ғұрпын атқаруға қажетті шығын, малмүлік бөлді. Жаназаға шақырды. э т н. #діни. Байырғы қазақ салты бойынша мұсылман адамды жерлеу алдында оған арнап оқылатын намаз рәсіміне қатысуға марқұмның алыс-жақын ағайынын, сыйласаралас, досжаранын арнайы шақырды. Жаназадан несібе тиді. #діни. Қайтыс болған мұсылман адамға оқыған намазы үшін кәдепұл алды. Жаназа күйі. Еуропа немесе Батыс елдерінің бойынша марқұмды соңғы сапарға шығарып салғанда орындалатын қаралы марш, музыкалық шығарма. Жаназа намазы. #діни. Мұсылман діні бойынша қайтыс болған адамға арнап оқитын намаздың атауы. Жаназа оқыды. #діни. Қайтыс болған мұсылман адамға арнап марқұмды жерлеу ал дында намаз оқыды. Жаназа шығарды. #діни. Мұсылман діні бойынша өліктің денесін жуып, кебінге орағаннан кейін марқұмға арнап намаз, Құран сүрелерін оқыды. Жаназа шығару. #діни. Мұсылман діні бойынша марқұмға арнап жерлеу алдында намаз оқу.
ЖАНАЗАЛА = #етістік. 1. #діни. Жаназасын шығару. 2. #этнографиялық. Қайтыс болған адамды арулау, соңғы сапарға шығарып салу.
ЖАНАЗАЛАУ деген ЖАНАЗАЛЫ #сын есім. Жаназа шығарылған, жаназа оқылған.
ЖАНАЗАСЫЗ #сын есім. Жаназасы оқылмаған, жаназа намазынсыз.
ЖАНАЗАШЫ #зат есім. 1. #діни. Жаназа намазын оқушы адам. 2. #этнографиялық. Жаназа намазын оқу рәсіміне шақырылған жұрт, өлікті жерлеуге марқұмға көңіл айтып келгендер.
ЖАНАЙҚАЙ #зат есім. Ішкі ойтолғанысының көп уақыт бойғы ізденіскүйзелісінің көрінісі, ағынан жарылғандағы шын сөзі.
ЖАНАЙЛА = #етістік. #сөйлеу. Жуықтау, жақындау.
ЖАНАЙЛАУ деген ЖАНАЙЛАС = #етістік. Маңайласу, жақындап келісу.
ЖАНАЙЛАСУ деген ЖАНАЛАР #зат есім. Жаналғыш, өлтіруші. // Қанішер, жауыз адам.
ЖАНАЛҒЫШ #зат есім. Жан алушы, әзірейіл, өлтіруші.
ЖАНАЛҚЫМ жаналқымға алды. а) Мұршасын келтірмеді, бұрылтқызбады, тықсырды. ә) Қыспаққа алды, қысым көрсетті, зорлады. Жаналқымға келді. Қысылтаяң, қауіпқатерге ұшырады. Жаналқымға тақалды [ таянды, таялды ]. а) Өлім халіне жетті, өлермен болды. ә) Өлердей қиналды, қатты қиналып кетті. Жаналқымға тығылғандай. Ажалы тақалғандай, өлімі жеткендей. Жаналқымға тығылды. а) Ажал тақалды, әлі құрыды. ә) Қысылды, қиналды, қыспаққа түсті. Жаналқымға тірелді. Қыспаққа түсті, қысылтаяңға кездесті.
ЖАНАЛҚЫМДА #үстеу. Қысылтаяңда, асығыста.
ЖАНАЛУШЫ #зат есім.#діни. Әзірейіл, жаналғыш деген мағынада.
ЖАНАМА 1#омоним #зат есім. геометриялық. Қисық сызық қиюшысының шектік жағдайы. Жанама вотум. #саяси. Сайлаудың нәтижелерін пропорционалды жүйеде дауыс беруге сәйкес анықтайтын тәртіп. Жанама жазықтық. #геометриялық. S бетінің M нүктесі арқылы өткенде, сол S бетінің айнымалы M нүктесіне дейінгі арақашықтығы M M арақашықтығымен (M – M) салыстырғанда шексіз аз шама болатын жазықтық. Жанама жүргізу. #математикалық. Математикада есепті шешудің геометриялық әдістерінің көнеден белгілі түрі.
ЖАНАМА 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Қоспа, өтірік.
ЖАНАМА 3#омоним #сын есім. Қосымша, қосалқы, үстеме. Жанама арық. #жергілікті сөз. Егін ішіне су жіберетін кішкене арық. Жанама ат. #этнографиялық. жергілікті сөз. Қыздың туыстарына негізгі қалың малдан бөлек берілетін мал. Жанама дәлелдеме. #заң. Қылмыстық құқықта – белгілі бір тұжырымды басқа бір тұжырымды жоққа шығару арқылы дәлелдеп, оның дұрыстығын дедукциялық әдіспен логикалық негіздеу тәсілі. Жанама жақсы. #этнографиялық. Қазақ дәстүрінде қалыңмал құрамында берілетін жақсы ат не түйе. Жанама импорт. #экономикалық. Қайсыбір жинақталушы заттар немесе елге әкелінген мәшинелер мен жабдықтарда пайдаланылған жартылай дайын заттар импорты. Жанама кернеу. #техникалық. Тұтқыр ортада ішкі үйкеліс күші әсерінен туатын көрсеткіш. Жанама күштер. #физикалық. Тұтқыр сұйықтықтың қозғалуына байланысты оның айналма бөлшектерінің және олардың бір-біріне беттескен өзгеруінен пайда болатын үйкеліс күші. Жанама меню. #информатикалық. <ағыл. cоntext – sensіtіve menu> Белгілі бір объектіге қатысты орындалатын командалар тізімі бір меню. Жанама өнім. #экономикалық. Кәсіпорын қызметі мақсаты болып табылмайтын өнімнің барлық түрлері. Жанама тайлақ. #этнографиялық. жергілікті сөз. Жанама жақсы. Жанама шығын. #экономикалық. Өнімнің барлық номенклатурасын өндіруге байланысты жұмсалған және әдетте, пайыздық арасалмақта бөлу арқылы өзіндік құнға енгізілетін шығыстар.
ЖАНАМАЙЛА = #етістік. Айналсоқтау, төңіректеу.
ЖАНАМАЙЛАУ деген ЖАНАМАЛА = #етістік. 1. Жанаса жүру, қатарласу. 2. Жақаурату, жағалап төңіректеу, шамалау, тұспалдау. 3. Қосақталу, қосарлану, үстелу.
ЖАНАМАЛАУ деген ЖАНАМАЛАС = #етістік. Жақындай келісу, қатарласа түсу.
ЖАНАМАЛАСУ деген ЖАНАМАЛАТ = #етістік. Жанастыра ұстау, жапсарлата қою.
ЖАНАМАЛАТУ деген ЖАНАМАТАМЫР #зат есім. ботаникалық. Кіндік тамырдан өсетін тамырлар.
ЖАНАП #зат есім. 1. Төңірек, аймақ, маңай. 2. Айнала, орта. 3. Әсер, ықпал, ықтияр. 4. #жергілікті сөз. Жақын, жамағайын, туыс.
ЖАНАПАЙЛА = #етістік. 1. #сөйлеу. Жанамайла. 2. Қосақталу, қосарлану.
ЖАНАПАЙЛАУ деген ЖАНАР #зат есім. 1. Көздің нұры, қарашық. 2. п о эт. Көз. Жанардың [ көздің ] жауын алды. Алыстан көзге түсіп, тартып, қызықтыру. Жанары кетті [ қайтты, сөнді, тайды ]. Көзінің нұры тайды, қартайып көруі нашарлады. Жанарымен аймалады. #поэтикалық. Көзімен, көзқарасымен ынтықтығын, ыстық сезімін білдірді. Жанарына мұң толды. #поэтикалық. Мұңайғаны, іштегі қайғысы көздерінен, көзқарасынан білінді. Жанарынан [ жанарында мейірім тұнды ] мейірімі өшпеді. #поэтикалық. Жанжүрегіндегі мейірімі көзінде жүзінде көрініп тұрды. Жанарын тікті. Көз салды, қадалды.
ЖАНАРГҮЛ #зат есім. #өсімдік. <лат. аdоnіs> Гүлдері сары түсті сарғалдақтар тұқымдасына жататын бір және көпжылдық шөптердің бір туысы.
ЖАНАРҒЫ #зат есім. Газ тектес не сұйық отынның ауамен немесе оттекпен қоспасын түзіп, оны жағуға арналған қондырғы.
ЖАНАРДАЙ #сын есім. поэтикалық. Жанар тәрізді, көздің нұрындай, өткір көздей.
ЖАНАР-ЖАҒАРМАЙ #зат есім. #техникалық. к е н. Жанатын минералды сұйық #зат есім. Жанар-жағармай бекеттерi. #техникалық. Жанатын минералды сұйық заттар құюға арналып жабдықталған бекеттер.
ЖАНАРЛА = #етістік. #сөйлеу. Жағалау, жиектеу.
ЖАНАРЛАУ деген ЖАНАРЛАН = #етістік. Көз нұрының жайнауы, өткірленуі.
ЖАНАРЛАНУ деген ЖАНАРЛЫ #сын есім. 1. Жанары, қарасы мол, өткір, нұрлы (көз). 2. #ауыспалы мағына. #поэтикалық. Жылуы мол, сәулелі, нұрлы (күн).
ЖАНАРМАЙ #зат есім. #химиялық. <франц. benzіne> Әртүрлі көмірсутек қоспаларынан тұратын сұйық отын. Жанармай бағаны. #техникалық. Автокөлік, трактор, мотоцикл т.б. мәшинелерге жанармай құюға арналған сорғы, қондырғы. Жанармай қоры. #техникалық. а) Отынға (жанармайға) қажеттілікті және онымен қамтамасыз етуді есептеудің есептікжабдықтау бірлігі. ә) Автомобиль, ұшақ, танк, басқа да әскери техникалар мен кеме цистерналарын отынмен (жанармаймен) толтыру үдерісі. Жанармай құюшы ұшақ. ә с к. Әуедегі әскери ұшақтарды отынмен жабдықтауға арналған ұшақ. Жанармай стансасы. #техникалық. Көліктерге сұйық отын құюға арналып жабдықталған бекеттер.
ЖАНАРСЫЗ #сын есім. Жанары жоқ, отсыз, нұрсыз.
ЖАНАРСЫЗДАУ #сын есім. Жанары жоқтау, отсыздау.
ЖАНАРТАС #зат есім. #химиялық. Қараңғыда сәуле шашып тұратын химиялық элемент, фосфор.
ЖАНАРТАУ #зат есім. 1. #географиялық. <лат. vulсаnus> Жер қабатының тереңдегі жарылымдары мен жарықтарынан жер бетіне шығатын балқыған тау жыныстары мен ыстық газдардың геологиялық құрамалары. 2. #поэтикалық. Жалынды жан, өр тұлға. 3. #ауыспалы мағына. #поэтикалық. Тынымсыз, дамыл тапқызбайтын іштегі күш, мазасыз ізденіске итеретін шабыт. Жанартау агломераты. #геологиялық. Құрамында айтарлықтай бөгде қоспасы жоқ, өлшемі бойынша іріктелмеген қопсық және сумен өңделмеген ірі пирокласт материалдың ретсіз жиынтығы. Жанартау аппараты. #геологиялық. Жер қойнауларында қалыптасқан түпкі немесе қосалқы магма ошағы мен жер бетін жалғастыратын, жанартау әрекеті кезінде магма ағымының тік бағытта лықси көтерілуін қамтамасыз ететін жарықтар жүйесі. Жанартау арнасы. #геологиялық. Жанартау ошағын жер бетімен жалғастыратын тік немесе еңіс арна. Жанартау атқылауы. #географиялық. Өте қатты ыстық кесектердің, сұйық лавалардың жер бетінен көрініс беру үдерісі. Жанартау атпалары. #географиялық. Жанартау атқылауы кезінде сұйық не илемді күйде алып шығып, домалақ, ұршық пішіндес қатайып суынған жанартау бөлшектері. Жанартау әрекетінің фазалары. #геологиялық. Аз-кем толастағаннан кейін қайтадан басталып отыратын жанартау әрекеттерінің өзіндік сипаты тұрғысынан бір-бірінен анық ерекшеленген басты-басты сатылары. Жанартау газдары. #геологиялық. Жанартаулар әрекеті кезінде бөлініп шығатын газдардың жалпылама атауы. Жанартау конусы. #геологиялық. Жанартау көмейі төңірегінде сол жанартау өнімдері есебінен қалыптасатын қиық конус пішіндес құрылым. Жанартау күмбезі. #геологиялық. Жақтаулары біршама тік құлама биіктігі бірнеше метрден 700800 мге шейін жететін, жанартау көмейінен сығыла көтерілген өте тұтқыр лавалар есебінен қалыптасқан мұнара пішіндес экструзиялық дене. Жанартау қайнары. #геологиялық. Жанартау әрекеті болған орын екендігі әртүрлі геологиялық түзілімдер және құрылымдық пішіндер болмысымен қалтқысыз дәлелденетін жер бетінің нақтылы нүктесі. Жанартау қождары. гегор. Жартаудың қопарлысы кезінде аспанға атылып, әуе қабатында қатайып үлгеретін кезекті лава қалдықтары. Жанартау ошағы. г е ол. Жанартауы магмамен ұдайы қоректендіріп отыратын жер беті мен жанартау өңеші, не лықсу құбыры арқылы байланысатын қойнаулар өңіріндегі магма шоғыры. Жанартау туфы. #геологиялық. Жанартау әрекетінің қатты заттардан тұратын өнімдерінен олардың бір-бірімен дәнекерлене жымдасуы нәтижесінде қалыптасатын барша таужыныстардың жалпылама атауы. Жанартау шынысы. #географиялық. Жанартау лавасының жер бетінде тез суып, кристалданбай қатаюынан пайда болатын тау жынысы.
ЖАНАРТАУЛЫ жанартаулы аралдық доға. #географиялық. Бірбіріне тізбектеле жалғасқан, сырт көрнісі иілген доғаға ұқсас жер қыртысының ірі геологиялық құрылымы.
ЖАНАРТАУЛЫҚ #сын есім. Жанартауға қатысты, соған тән. Жанартаулық көл. #су шаруашылық. Сөнген жанартаудың өңешінде, қатқан лаваның ойыстарында орналасқан көл. Жанартаулық тау жыныстары. #географиялық. Жанартау атқылауынан пайда болған тау жыныстары, вулканиттер. Жанартаулық ұйық. #географиялық. Терең сулық теңіз шөгіндісі.
ЖАНАРТАУТАНУ #зат есім. географиялық. Жанартаудың пішінін, тегін, жер бетінде орналасу ерекшеліктерін зерттейтін геологиялық ғылым саласы.
ЖАНАРТАУТЕКТІ жанартаутекті шөгінді жыныстар. #географиялық. Жанартаулық және шөгінді материалдардан тұратын тау жыныстары. Жанартаутекті шөгінді кендер. #географиялық. Геосинклиналдық және платформалық аймақтардағы теңіздердің түбінде жанартаутекті шөгінді жыныстардың шөгуінен түзілген кендер.
ЖАНАС = #етістік. 1. Жақын келу, маңайлай түсу, қатарласу. 2. #ауыспалы мағына. Жақын жүру, жанамалау, төңіректеу. 3. Іш тарту, қамқор болу, аялау. Жанаса сезу мүшесі. Қоршаған орта әсерлерін қабылдайтын тері сезімі. Жанасып қойды. #жергілікті сөз. Төлдерін тартып сауатын малдардың мезгілсіз енесін еміп қоюы.
ЖАНАСАЛА = #етістік. 1. Жанамалау, қатарласу. 2. Қабаттасу.
ЖАНАСАЛАУ деген ЖАНАСАРЛЫҚ #сын есім. Жуысарлық, үйренерлік, ден қоярлық.
ЖАНАСҚЫ #зат есім. #түйе шаруашылық. Байлаулы ботасының алдына барып, сауғызбай емізіп қоятын түйе.
ЖАНАСҚЫШ #сын есім. Жұғымды, үйірсек.
ЖАНАСПАЛЫ жанаспалы клетка.#биологиялық. Көршілес жатқан бүйрек пішінді екі жасушадан пайда болған жасуша.
ЖАНАСТА = #етістік. Жанамаласып шабу, жуықтасып жүру.
ЖАНАСТАУ деген ЖАНАСТЫР = #етістік. 1. Төлді енесіне мезгілсіз еміздіріп алу. 2. Жақындату, қатар қою. 3. Жуыту, қатарластыру. 4. #ауыспалы мағына. Сөзді жанамалап, тигізіп айту. Жақсылыққа жанастырды. Барлық нәрсені тек жақсылыққа, сәттілікке ырымдады, балады, тек жақсы күн туралы ғана ойлады.
ЖАНАСТЫРУ деген ЖАНАСТЫРЫЛ = #етістік. Қатарластырыла салыну, жақындастырылу.
ЖАНАСТЫРЫЛУ деген ЖАНАСУ деген ЖАНАСЫМ жанасымы жоқ. Үйлесімі жоқ, қисынсыз.
ЖАНАСЫМДЫ #сын есім. Лайықты, ыңғайлы.
ЖАНАСЫМДЫЛЫҚ #зат есім. Қонымдылық, шындыққа жақындық, сәйкестік.
ЖАНАСЫМДЫРАҚ #сын есім. Лайығырақ, ыңғайлырақ.
ЖАНАСЫМПАЗ #сын есім. Жақын жүргіш, үйір.
ЖАНАСЫМСЫЗ #сын есім. 1. Лайықсыз, жарамсыз, қажетсіз. 2. Жанасымы жоқ, жұғымсыз. 3. Қисынсыз, шындыққа келмейтін.
ЖАНАСЫҢҚЫРА = #етістік. Жақындаңқырау, тақаңқырау, жуықтаңқырау.
ЖАНАСЫҢҚЫРАУ деген ЖАНАТ 1#омоним #зат есім. #зоологиялық. <лат. prосуоn> Жанат тәрізділер тұқымдасына жататын, жұмсақ жүндес, терісі өте қымбат бағалы аң; жыртқыш отряды. Жанат бөрік. Жанат терісінен тігілген баскиім. Жанат тәрізді ит. #зоологиялық. <лат. Nyсtere-utes prосуоnоіdes> Ит тұқымдасына жататын жыртқыш аң. Жанат тұқымдасы. #зоологиялық. <лат. prосуоnіdаe> Сүтқоректілер тобына жататын жыртқыш аңдар.
ЖАНАТ 2#омоним #сын есім. Жанат терісінен тігілген, қымбат, бағалы.
ЖАНАТТА = #етістік. #сөйлеу. Жанат терісінен тігу, жанат терісін салу.
ЖАНАТТАУ деген ЖАНАТТАЙ #сын есім. Жанат тәрізді жай наған, құлпырған.
ЖАНАТТАЙЫН #сын есім. поэтикалық. Жанаттай.
ЖАНАТТАН = #етістік. Жалт-жұлт ету, жалтылдау, құлпыру.
ЖАНАТТАНУ деген ЖАНАТТЫ #сын есім. Жайнаған, құлпырған.
ЖАНАУ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Жиек.
ЖАНАУ 2#омоним деген ЖАНАУЫЗ #зат есім. Өгіздің мойнын қамыт пен жармаға бекітіп тұратын ағаш.
ЖАНАШЫР #зат есім. 1. Ет жақын, туған-туыс. 2. Жан күйер, қолдаушы, жақтаушы. Жанашыр сөз [ ниет, тілек ]. Қамқорлықпен айтылған ниет, адал көңіл.
ЖАНАШЫРЛЫҚ #зат есім. Ниеттестік, тілектестік.
ЖАНАШЫРСУ деген ЖАНАШЫРСЫ = #етістік. Ниеттес, тілектес болғансу.
ЖАНА #зат есім. 1. Сегіз жасар бүркіт. 2. #ауыспалы мағына. Ең әулиесі, ардақтысы.
ЖАНА = #етістік. 1. Жақын келу, маңайлай түсу. 2. #ауыспалы мағына. Жақын араласу, өзіне тарту. Жанап кетті [ өтті ]. а) Жақындады, денесінің бір тұсына тигізіп өтті, жуысты. ә) Жанына жақын, көңілге қонымды ісімен өзіне баурады, тартты.
ЖАНАБ #сын есім. көнерген сөз. Шәкірт, iзін жалғастырушы деген мағынада.
ЖАНАБ #араб тілі. #зат есім. ескі #кітабистиль. Құзыры (на), аты (на).
ЖАНАЗА [ #араб тілі. ] #зат есім. 1. #діни. Мұсылмандардың қайтыс болған адамға оқитын намазы. 2. #этнографиялық.#діни. Қайтыс болған мұсылманға оқылатын намазбен байланысты өлген адамды соңғы сапарға аттандыру рәсімі, жерлеу. Жаназаға мал шығарды. #этнографиялық. Қайтыс болған мұсылман адамға оқылатын намазбен байланысты жерлеу ғұрпын атқаруға қажетті шығын, малмүлік бөлді. Жаназаға шақырды. э т н. #діни. Байырғы қазақ салты бойынша мұсылман адамды жерлеу алдында оған арнап оқылатын намаз рәсіміне қатысуға марқұмның алыс-жақын ағайынын, сыйласаралас, досжаранын арнайы шақырды. Жаназадан несібе тиді. #діни. Қайтыс болған мұсылман адамға оқыған намазы үшін кәдепұл алды. Жаназа күйі. Еуропа немесе Батыс елдерінің бойынша марқұмды соңғы сапарға шығарып салғанда орындалатын қаралы марш, музыкалық шығарма. Жаназа намазы. #діни. Мұсылман діні бойынша қайтыс болған адамға арнап оқитын намаздың атауы. Жаназа оқыды. #діни. Қайтыс болған мұсылман адамға арнап марқұмды жерлеу ал дында намаз оқыды. Жаназа шығарды. #діни. Мұсылман діні бойынша өліктің денесін жуып, кебінге орағаннан кейін марқұмға арнап намаз, Құран сүрелерін оқыды. Жаназа шығару. #діни. Мұсылман діні бойынша марқұмға арнап жерлеу алдында намаз оқу.
ЖАНАЗАЛА = #етістік. 1. #діни. Жаназасын шығару. 2. #этнографиялық. Қайтыс болған адамды арулау, соңғы сапарға шығарып салу.
ЖАНАЗАЛАУ деген ЖАНАЗАЛЫ #сын есім. Жаназа шығарылған, жаназа оқылған.
ЖАНАЗАСЫЗ #сын есім. Жаназасы оқылмаған, жаназа намазынсыз.
ЖАНАЗАШЫ #зат есім. 1. #діни. Жаназа намазын оқушы адам. 2. #этнографиялық. Жаназа намазын оқу рәсіміне шақырылған жұрт, өлікті жерлеуге марқұмға көңіл айтып келгендер.
ЖАНАЙҚАЙ #зат есім. Ішкі ойтолғанысының көп уақыт бойғы ізденіскүйзелісінің көрінісі, ағынан жарылғандағы шын сөзі.
ЖАНАЙЛА = #етістік. #сөйлеу. Жуықтау, жақындау.
ЖАНАЙЛАУ деген ЖАНАЙЛАС = #етістік. Маңайласу, жақындап келісу.
ЖАНАЙЛАСУ деген ЖАНАЛАР #зат есім. Жаналғыш, өлтіруші. // Қанішер, жауыз адам.
ЖАНАЛҒЫШ #зат есім. Жан алушы, әзірейіл, өлтіруші.
ЖАНАЛҚЫМ жаналқымға алды. а) Мұршасын келтірмеді, бұрылтқызбады, тықсырды. ә) Қыспаққа алды, қысым көрсетті, зорлады. Жаналқымға келді. Қысылтаяң, қауіпқатерге ұшырады. Жаналқымға тақалды [ таянды, таялды ]. а) Өлім халіне жетті, өлермен болды. ә) Өлердей қиналды, қатты қиналып кетті. Жаналқымға тығылғандай. Ажалы тақалғандай, өлімі жеткендей. Жаналқымға тығылды. а) Ажал тақалды, әлі құрыды. ә) Қысылды, қиналды, қыспаққа түсті. Жаналқымға тірелді. Қыспаққа түсті, қысылтаяңға кездесті.
ЖАНАЛҚЫМДА #үстеу. Қысылтаяңда, асығыста.
ЖАНАЛУШЫ #зат есім.#діни. Әзірейіл, жаналғыш деген мағынада.
ЖАНАМА 1#омоним #зат есім. геометриялық. Қисық сызық қиюшысының шектік жағдайы. Жанама вотум. #саяси. Сайлаудың нәтижелерін пропорционалды жүйеде дауыс беруге сәйкес анықтайтын тәртіп. Жанама жазықтық. #геометриялық. S бетінің M нүктесі арқылы өткенде, сол S бетінің айнымалы M нүктесіне дейінгі арақашықтығы M M арақашықтығымен (M – M) салыстырғанда шексіз аз шама болатын жазықтық. Жанама жүргізу. #математикалық. Математикада есепті шешудің геометриялық әдістерінің көнеден белгілі түрі.
ЖАНАМА 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Қоспа, өтірік.
ЖАНАМА 3#омоним #сын есім. Қосымша, қосалқы, үстеме. Жанама арық. #жергілікті сөз. Егін ішіне су жіберетін кішкене арық. Жанама ат. #этнографиялық. жергілікті сөз. Қыздың туыстарына негізгі қалың малдан бөлек берілетін мал. Жанама дәлелдеме. #заң. Қылмыстық құқықта – белгілі бір тұжырымды басқа бір тұжырымды жоққа шығару арқылы дәлелдеп, оның дұрыстығын дедукциялық әдіспен логикалық негіздеу тәсілі. Жанама жақсы. #этнографиялық. Қазақ дәстүрінде қалыңмал құрамында берілетін жақсы ат не түйе. Жанама импорт. #экономикалық. Қайсыбір жинақталушы заттар немесе елге әкелінген мәшинелер мен жабдықтарда пайдаланылған жартылай дайын заттар импорты. Жанама кернеу. #техникалық. Тұтқыр ортада ішкі үйкеліс күші әсерінен туатын көрсеткіш. Жанама күштер. #физикалық. Тұтқыр сұйықтықтың қозғалуына байланысты оның айналма бөлшектерінің және олардың бір-біріне беттескен өзгеруінен пайда болатын үйкеліс күші. Жанама меню. #информатикалық. <ағыл. cоntext – sensіtіve menu> Белгілі бір объектіге қатысты орындалатын командалар тізімі бір меню. Жанама өнім. #экономикалық. Кәсіпорын қызметі мақсаты болып табылмайтын өнімнің барлық түрлері. Жанама тайлақ. #этнографиялық. жергілікті сөз. Жанама жақсы. Жанама шығын. #экономикалық. Өнімнің барлық номенклатурасын өндіруге байланысты жұмсалған және әдетте, пайыздық арасалмақта бөлу арқылы өзіндік құнға енгізілетін шығыстар.
ЖАНАМАЙЛА = #етістік. Айналсоқтау, төңіректеу.
ЖАНАМАЙЛАУ деген ЖАНАМАЛА = #етістік. 1. Жанаса жүру, қатарласу. 2. Жақаурату, жағалап төңіректеу, шамалау, тұспалдау. 3. Қосақталу, қосарлану, үстелу.
ЖАНАМАЛАУ деген ЖАНАМАЛАС = #етістік. Жақындай келісу, қатарласа түсу.
ЖАНАМАЛАСУ деген ЖАНАМАЛАТ = #етістік. Жанастыра ұстау, жапсарлата қою.
ЖАНАМАЛАТУ деген ЖАНАМАТАМЫР #зат есім. ботаникалық. Кіндік тамырдан өсетін тамырлар.
ЖАНАП #зат есім. 1. Төңірек, аймақ, маңай. 2. Айнала, орта. 3. Әсер, ықпал, ықтияр. 4. #жергілікті сөз. Жақын, жамағайын, туыс.
ЖАНАПАЙЛА = #етістік. 1. #сөйлеу. Жанамайла. 2. Қосақталу, қосарлану.
ЖАНАПАЙЛАУ деген ЖАНАР #зат есім. 1. Көздің нұры, қарашық. 2. п о эт. Көз. Жанардың [ көздің ] жауын алды. Алыстан көзге түсіп, тартып, қызықтыру. Жанары кетті [ қайтты, сөнді, тайды ]. Көзінің нұры тайды, қартайып көруі нашарлады. Жанарымен аймалады. #поэтикалық. Көзімен, көзқарасымен ынтықтығын, ыстық сезімін білдірді. Жанарына мұң толды. #поэтикалық. Мұңайғаны, іштегі қайғысы көздерінен, көзқарасынан білінді. Жанарынан [ жанарында мейірім тұнды ] мейірімі өшпеді. #поэтикалық. Жанжүрегіндегі мейірімі көзінде жүзінде көрініп тұрды. Жанарын тікті. Көз салды, қадалды.
ЖАНАРГҮЛ #зат есім. #өсімдік. <лат. аdоnіs> Гүлдері сары түсті сарғалдақтар тұқымдасына жататын бір және көпжылдық шөптердің бір туысы.
ЖАНАРҒЫ #зат есім. Газ тектес не сұйық отынның ауамен немесе оттекпен қоспасын түзіп, оны жағуға арналған қондырғы.
ЖАНАРДАЙ #сын есім. поэтикалық. Жанар тәрізді, көздің нұрындай, өткір көздей.
ЖАНАР-ЖАҒАРМАЙ #зат есім. #техникалық. к е н. Жанатын минералды сұйық #зат есім. Жанар-жағармай бекеттерi. #техникалық. Жанатын минералды сұйық заттар құюға арналып жабдықталған бекеттер.
ЖАНАРЛА = #етістік. #сөйлеу. Жағалау, жиектеу.
ЖАНАРЛАУ деген ЖАНАРЛАН = #етістік. Көз нұрының жайнауы, өткірленуі.
ЖАНАРЛАНУ деген ЖАНАРЛЫ #сын есім. 1. Жанары, қарасы мол, өткір, нұрлы (көз). 2. #ауыспалы мағына. #поэтикалық. Жылуы мол, сәулелі, нұрлы (күн).
ЖАНАРМАЙ #зат есім. #химиялық. <франц. benzіne> Әртүрлі көмірсутек қоспаларынан тұратын сұйық отын. Жанармай бағаны. #техникалық. Автокөлік, трактор, мотоцикл т.б. мәшинелерге жанармай құюға арналған сорғы, қондырғы. Жанармай қоры. #техникалық. а) Отынға (жанармайға) қажеттілікті және онымен қамтамасыз етуді есептеудің есептікжабдықтау бірлігі. ә) Автомобиль, ұшақ, танк, басқа да әскери техникалар мен кеме цистерналарын отынмен (жанармаймен) толтыру үдерісі. Жанармай құюшы ұшақ. ә с к. Әуедегі әскери ұшақтарды отынмен жабдықтауға арналған ұшақ. Жанармай стансасы. #техникалық. Көліктерге сұйық отын құюға арналып жабдықталған бекеттер.
ЖАНАРСЫЗ #сын есім. Жанары жоқ, отсыз, нұрсыз.
ЖАНАРСЫЗДАУ #сын есім. Жанары жоқтау, отсыздау.
ЖАНАРТАС #зат есім. #химиялық. Қараңғыда сәуле шашып тұратын химиялық элемент, фосфор.
ЖАНАРТАУ #зат есім. 1. #географиялық. <лат. vulсаnus> Жер қабатының тереңдегі жарылымдары мен жарықтарынан жер бетіне шығатын балқыған тау жыныстары мен ыстық газдардың геологиялық құрамалары. 2. #поэтикалық. Жалынды жан, өр тұлға. 3. #ауыспалы мағына. #поэтикалық. Тынымсыз, дамыл тапқызбайтын іштегі күш, мазасыз ізденіске итеретін шабыт. Жанартау агломераты. #геологиялық. Құрамында айтарлықтай бөгде қоспасы жоқ, өлшемі бойынша іріктелмеген қопсық және сумен өңделмеген ірі пирокласт материалдың ретсіз жиынтығы. Жанартау аппараты. #геологиялық. Жер қойнауларында қалыптасқан түпкі немесе қосалқы магма ошағы мен жер бетін жалғастыратын, жанартау әрекеті кезінде магма ағымының тік бағытта лықси көтерілуін қамтамасыз ететін жарықтар жүйесі. Жанартау арнасы. #геологиялық. Жанартау ошағын жер бетімен жалғастыратын тік немесе еңіс арна. Жанартау атқылауы. #географиялық. Өте қатты ыстық кесектердің, сұйық лавалардың жер бетінен көрініс беру үдерісі. Жанартау атпалары. #географиялық. Жанартау атқылауы кезінде сұйық не илемді күйде алып шығып, домалақ, ұршық пішіндес қатайып суынған жанартау бөлшектері. Жанартау әрекетінің фазалары. #геологиялық. Аз-кем толастағаннан кейін қайтадан басталып отыратын жанартау әрекеттерінің өзіндік сипаты тұрғысынан бір-бірінен анық ерекшеленген басты-басты сатылары. Жанартау газдары. #геологиялық. Жанартаулар әрекеті кезінде бөлініп шығатын газдардың жалпылама атауы. Жанартау конусы. #геологиялық. Жанартау көмейі төңірегінде сол жанартау өнімдері есебінен қалыптасатын қиық конус пішіндес құрылым. Жанартау күмбезі. #геологиялық. Жақтаулары біршама тік құлама биіктігі бірнеше метрден 700800 мге шейін жететін, жанартау көмейінен сығыла көтерілген өте тұтқыр лавалар есебінен қалыптасқан мұнара пішіндес экструзиялық дене. Жанартау қайнары. #геологиялық. Жанартау әрекеті болған орын екендігі әртүрлі геологиялық түзілімдер және құрылымдық пішіндер болмысымен қалтқысыз дәлелденетін жер бетінің нақтылы нүктесі. Жанартау қождары. гегор. Жартаудың қопарлысы кезінде аспанға атылып, әуе қабатында қатайып үлгеретін кезекті лава қалдықтары. Жанартау ошағы. г е ол. Жанартауы магмамен ұдайы қоректендіріп отыратын жер беті мен жанартау өңеші, не лықсу құбыры арқылы байланысатын қойнаулар өңіріндегі магма шоғыры. Жанартау туфы. #геологиялық. Жанартау әрекетінің қатты заттардан тұратын өнімдерінен олардың бір-бірімен дәнекерлене жымдасуы нәтижесінде қалыптасатын барша таужыныстардың жалпылама атауы. Жанартау шынысы. #географиялық. Жанартау лавасының жер бетінде тез суып, кристалданбай қатаюынан пайда болатын тау жынысы.
ЖАНАРТАУЛЫ жанартаулы аралдық доға. #географиялық. Бірбіріне тізбектеле жалғасқан, сырт көрнісі иілген доғаға ұқсас жер қыртысының ірі геологиялық құрылымы.
ЖАНАРТАУЛЫҚ #сын есім. Жанартауға қатысты, соған тән. Жанартаулық көл. #су шаруашылық. Сөнген жанартаудың өңешінде, қатқан лаваның ойыстарында орналасқан көл. Жанартаулық тау жыныстары. #географиялық. Жанартау атқылауынан пайда болған тау жыныстары, вулканиттер. Жанартаулық ұйық. #географиялық. Терең сулық теңіз шөгіндісі.
ЖАНАРТАУТАНУ #зат есім. географиялық. Жанартаудың пішінін, тегін, жер бетінде орналасу ерекшеліктерін зерттейтін геологиялық ғылым саласы.
ЖАНАРТАУТЕКТІ жанартаутекті шөгінді жыныстар. #географиялық. Жанартаулық және шөгінді материалдардан тұратын тау жыныстары. Жанартаутекті шөгінді кендер. #географиялық. Геосинклиналдық және платформалық аймақтардағы теңіздердің түбінде жанартаутекті шөгінді жыныстардың шөгуінен түзілген кендер.
ЖАНАС = #етістік. 1. Жақын келу, маңайлай түсу, қатарласу. 2. #ауыспалы мағына. Жақын жүру, жанамалау, төңіректеу. 3. Іш тарту, қамқор болу, аялау. Жанаса сезу мүшесі. Қоршаған орта әсерлерін қабылдайтын тері сезімі. Жанасып қойды. #жергілікті сөз. Төлдерін тартып сауатын малдардың мезгілсіз енесін еміп қоюы.
ЖАНАСАЛА = #етістік. 1. Жанамалау, қатарласу. 2. Қабаттасу.
ЖАНАСАЛАУ деген ЖАНАСАРЛЫҚ #сын есім. Жуысарлық, үйренерлік, ден қоярлық.
ЖАНАСҚЫ #зат есім. #түйе шаруашылық. Байлаулы ботасының алдына барып, сауғызбай емізіп қоятын түйе.
ЖАНАСҚЫШ #сын есім. Жұғымды, үйірсек.
ЖАНАСПАЛЫ жанаспалы клетка.#биологиялық. Көршілес жатқан бүйрек пішінді екі жасушадан пайда болған жасуша.
ЖАНАСТА = #етістік. Жанамаласып шабу, жуықтасып жүру.
ЖАНАСТАУ деген ЖАНАСТЫР = #етістік. 1. Төлді енесіне мезгілсіз еміздіріп алу. 2. Жақындату, қатар қою. 3. Жуыту, қатарластыру. 4. #ауыспалы мағына. Сөзді жанамалап, тигізіп айту. Жақсылыққа жанастырды. Барлық нәрсені тек жақсылыққа, сәттілікке ырымдады, балады, тек жақсы күн туралы ғана ойлады.
ЖАНАСТЫРУ деген ЖАНАСТЫРЫЛ = #етістік. Қатарластырыла салыну, жақындастырылу.
ЖАНАСТЫРЫЛУ деген ЖАНАСУ деген ЖАНАСЫМ жанасымы жоқ. Үйлесімі жоқ, қисынсыз.
ЖАНАСЫМДЫ #сын есім. Лайықты, ыңғайлы.
ЖАНАСЫМДЫЛЫҚ #зат есім. Қонымдылық, шындыққа жақындық, сәйкестік.
ЖАНАСЫМДЫРАҚ #сын есім. Лайығырақ, ыңғайлырақ.
ЖАНАСЫМПАЗ #сын есім. Жақын жүргіш, үйір.
ЖАНАСЫМСЫЗ #сын есім. 1. Лайықсыз, жарамсыз, қажетсіз. 2. Жанасымы жоқ, жұғымсыз. 3. Қисынсыз, шындыққа келмейтін.
ЖАНАСЫҢҚЫРА = #етістік. Жақындаңқырау, тақаңқырау, жуықтаңқырау.
ЖАНАСЫҢҚЫРАУ деген ЖАНАТ 1#омоним #зат есім. #зоологиялық. <лат. prосуоn> Жанат тәрізділер тұқымдасына жататын, жұмсақ жүндес, терісі өте қымбат бағалы аң; жыртқыш отряды. Жанат бөрік. Жанат терісінен тігілген баскиім. Жанат тәрізді ит. #зоологиялық. <лат. Nyсtere-utes prосуоnоіdes> Ит тұқымдасына жататын жыртқыш аң. Жанат тұқымдасы. #зоологиялық. <лат. prосуоnіdаe> Сүтқоректілер тобына жататын жыртқыш аңдар.
ЖАНАТ 2#омоним #сын есім. Жанат терісінен тігілген, қымбат, бағалы.
ЖАНАТТА = #етістік. #сөйлеу. Жанат терісінен тігу, жанат терісін салу.
ЖАНАТТАУ деген ЖАНАТТАЙ #сын есім. Жанат тәрізді жай наған, құлпырған.
ЖАНАТТАЙЫН #сын есім. поэтикалық. Жанаттай.
ЖАНАТТАН = #етістік. Жалт-жұлт ету, жалтылдау, құлпыру.
ЖАНАТТАНУ деген ЖАНАТТЫ #сын есім. Жайнаған, құлпырған.
ЖАНАУ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Жиек.
ЖАНАУ 2#омоним деген ЖАНАУЫЗ #зат есім. Өгіздің мойнын қамыт пен жармаға бекітіп тұратын ағаш.
ЖАНАШЫР #зат есім. 1. Ет жақын, туған-туыс. 2. Жан күйер, қолдаушы, жақтаушы. Жанашыр сөз [ ниет, тілек ]. Қамқорлықпен айтылған ниет, адал көңіл.
ЖАНАШЫРЛЫҚ #зат есім. Ниеттестік, тілектестік.
ЖАНАШЫРСУ деген ЖАНАШЫРСЫ = #етістік. Ниеттес, тілектес болғансу.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий