Толковый словарь казахского языка: Бөле>

БӨЛЕК-БӨЛЕК #сын есім. 1. Жеке-жеке, дара-дара. 2. Әртүрлi, басқа-басқа.
БӨЛМЕ-БӨЛМЕ #сын есім. Жеке-жеке бөлмелер, көп бөлме.
БӨЛТЕК-БӨЛТЕК #сын есім. Бөлек-бөлек, топ-топ, шоқ-шоқ.
БӨЛШЕК-БӨЛШЕК #сын есім. Бөлек-бөлек, жеке-жеке, дара-дара.
БӨЛІМ-БӨЛІМ #сын есім. Бiрнеше бөлім, бөлшек-бөлшек.
БӨЛІНЕ-БӨЛІНЕ #үстеу. Бiрнеше рет бөлініп.
БӨЛІНІП-БӨЛІНІП #үстеу. Бiрнешеге жіктеліп, топ-топ болып.
БӨЛІП-БӨЛІП #үстеу. 1. Бiрнешеге бөліп, жіктеп. 2. Бiрнеше дүркін, үзіпүзіп.
АЛА-БӨЛЕ #үстеу. 1. Ерекше, елден ерек, айрықша. 2. Бөлек, жүйесіз, байланыссыз.
АЛЬФА-БӨЛШЕК #зат есім. #физикалық. Электрондарынан айырылған радиоактивтi химиялық элемент атомы.
БЕТА-БӨЛШЕК #зат есім. #физикалық. Бета ыдырау кезін де атом ядросынан бөлініп шығатын электрондар мен позитрондар.
БӨЛ 1#омоним = #етістік. 1. Бiр нәрсенi екіге я одан да көпке жару, бөлшектеу. 2. Үлестіру, тарату, бөліп беру. 3. Ажырату, айыру. 4. Жiкке бөлу, саралау. 5. Топтастыру, топтау. 6. #ауыспалы мағына. Белгілi бір жұмысқа арнап шығару, соған барады деп белгілеу. 7. Аражігін ажырату, айқындау, бөлшектеу. 8. #ауыспалы мағына. Жек шығару, ерекшелеу. 9. #химиялық. Жасау, бөліп шығару. 10. #ауыспалы мағына. Жақын адамдарды біріненбірін алыстату, айыру, арасын суыту. Бөліп жедi [ iштi ]. Барға ортақтасып, тату тұрды, сыйласты.
БӨЛ 2#омоним = #етістік. #математикалық. Санды санға теңдей етіп бөлу.
БӨЛГІЗ = #етістік. Бөлдіру, бөлшектеткізу.
БӨЛГІЗУ деген БӨЛГІШ 1#омоним #зат есім. 1. #математикалық. <лат. sepаrаtоr> Бөлінгіштi бөлетін, бөлушi #санесім. 2. #информатикалық. Қандай да бір бағдарламалық құрылманың басын немесе соңын белгілейтін символ.
БӨЛГІШ 2#омоним #сын есім. 1. Бөлу қызметін атқаратын, бөліп тұратын, бөлетін (зат). 2. Бiр нәрсенi бөліп тұратын механизм. 3. Бiр нәрсенi бөліп шығаратын. Бөлгіш қабырға. #су шаруашылық. Жекелеген су торабының элементi, бөгет суын басқа имараттан бөліп тұратын және ағынды судың діңгек түбін шаймалауынан сақтайтын қабырға. Бөлгіш мәшине. #техникалық. Сызықтық және дөңгелек шкалаларды тең бөлік терге бөлгіш мәшине.
БӨЛГІШТЕ = #етістік. Жiктеп, бөлу, топтау.
БӨЛГІШТЕУ деген БӨЛДЕК 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Кiшкене төбешік.
БӨЛДЕК 2#омоним #зат есім. кәс. Астық себуге арнап бөлген жер.
БӨЛДІР = #етістік. Бөлгізу, айырту.
БӨЛДІРКЕ #зат есім. кәс. Екi-үш кісi отыратын кішкене жеңіл қайық.
БӨЛДІРТ = #етістік. Бөлгіздіру.
БӨЛДІРТУ деген БӨЛДІРУ деген БӨЛЕ #зат есім. Әпкелi-сіңлілi адамдардың балалары. Бөлелер некесi. #көнерген сөз. #тарихи. Рулық қоғамдағы неке.
БӨЛЕ = #етістік. 1. Жас баланы бесікке жатқызып, орап таңу, құндақтау. 2. #саятшылық. Ителгi, лашын сияқты қыран құстарды суыққа тоңдырмау үшін бір нәрсеге орап, таңып қою. 3. Қоңыр аңның төлін суыққа тоңдырмау үшін бір нәрсеге орап, таңып қою. 4. #ауыспалы мағына. Бiр нәрсеге кенелту, қарық қылу, көміп тастау.
БӨЛЕГІРЕК #сын есім. 1. Басқашалау, өзгешелеу. 2. Оңа шарақ, алысырақ, қашықтау.
БӨЛЕЖАН #зат есім. эксп. Бөлеге құрмет тұту, жақын санау нышанымен айтылатын атауыш.
БӨЛІП-ЖАР = #етістік. Бiрнешеге бөлу, бөлшектеу.
БӨЛЕ-ЖАРА #үстеу. Ортақтасып, бөлісіп. Бөле-жара қарады. Алалады, бөлдi. Бөле-жара қарау. Алалау, бөлу.
БӨЛЕ-ЖАРҒЫСЫЗ #сын есім. Бөлуге келмейтін.
БӨЛЕ-ЖАРЫЛ = #етістік. Бөліну, топтан бөлектену.
БӨЛЕ-ЖАРЫЛУ деген БӨЛЕ-ЖАРЫС = #етістік. Бөлісу.
БӨЛЕК 1#омоним #зат есім. Бүркіттің құндағы; бөлеу.
БӨЛЕК 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Бөлік.
БӨЛЕК 3#омоним #үстеу. 1. Өз алдына, жеке; дара. 2. Оқшау, шеткерi; оңаша. 3. Басқа, бөтен, өзге. 4. Ерекше, айрықша, өзгеше. Бөлек жаратылған. Ерекше, ешкімге ұқсамайтын. Бөлек шығарды. #этнографиялық. Үйленген ұл баласын еншісін беріп, өз алдына жеке үй еттi. Бөлек шықты. #этнографиялық. Еншісін алып, өз алдына жеке үй болды.
БӨЛЕКЕ #зат есім. #сөйлеу. Бөле адамдардың бірбіріне сыйлап атайтын атауыш сөз.
БӨЛЕК-САЛАҚ #сын есім. Бөлек жүрген, басы артық. // уақ-түйек, майда-шүйде #зат есім.
БӨЛЕКСУ Бөлексi етістігінің қимыл атауы.
БӨЛЕКСІ = #етістік. Бөлектену, бөлекпін деп сезіну.
БӨЛЕКТЕ = #етістік. 1. Бөлу, айыру, жіктеу. 2. #ауыспалы мағына. Жатқа санау, алалау, бөтенсіну. 3. #ауыспалы мағына. Жасыру, бүгіп қалу, айтпау. Бөлектеп жинау [ ору ]. егіншар. Егіндi бірнеше күн бұрын орып тастап, содан кейін барып комбайнмен бастыру әдісi.
БӨЛЕКТЕУ деген БӨЛЕКТЕЛ = #етістік. Оңашалану, бөліну.
БӨЛЕКТЕЛУ деген БӨЛЕКТЕЛІН = #етістік. Басқалардан оқшау ұста лыну, бөлек алыну.
БӨЛЕКТЕН = #етістік. 1. Ерекшелену, өзгешелену. 2. Бөлек шығу, оқшаулану, шеттеу.
БӨЛЕКТЕНУ деген БӨЛЕКТЕНУ #зат есім. геологиялық. 1. Өз массасының әсерімен табиғи қозғалу кезінде тау жыныстарында пайда болатын терең жарық; 2. Қопарғаннан кейін, кертпештің бетінде пайда болатын жарық, тау жыныстарының қалған массасы бетіндегi саңылау лы шытынақтар.
БӨЛЕКТЕС = #етістік. Бөлек етісу, бөліп әкетісу.
БӨЛЕКТЕСУ деген БӨЛЕКТЕТ = #етістік. Бөлек шығару, алшақтату.
БӨЛЕКТЕТУ деген БӨЛЕКТЕУ #сын есім. 1. Бiр жерден не біреулерден алшақтау, оңашалау. 2. Айрықшалау, басқашалау, ерекшелеу.
БӨЛЕКТЕУ деген БӨЛЕКТЕУШІЛІК #зат есім. Жеке бөлікке бөлушілік, бөлек етушілік.
БӨЛЕКТІК #зат есім. Бөлек болушылық, басқалық, бөтендік, жаттық, даралық.
БӨЛЕКШЕ #үстеу. Ерекше, басқаша, айрықша, өзгеше.
БӨЛЕКШЕЛЕН = #етістік. Ерекшелену, оқшалану.
БӨЛЕКШЕЛЕУ #сын есім. Басқашалау, өзгешелеу, ерекшелеу.
БӨЛЕКШЕЛІК #зат есім. Ерекшелік, айырмашылық.
БӨЛЕЛІК #зат есім. Бөле болғандық, туыстық.
БӨЛЕН = #етістік. Малыну, бату.
БӨЛЕНДІР #етістік. Ие болғызу.
БӨЛЕНДІРУ деген БӨЛЕНТ = #етістік. Малынту.
БӨЛЕНТУ деген БӨЛЕНУ деген БӨЛЕТ = #етістік. Нәрестенi бесікке салдыру, орату, таңдыру.
БӨЛЕУ 1#омоним #зат есім. #саятшылық. Бүркіттердi не басқа да саят құстарын суықта не жолда алып жүргенде салып жүретін, мал, аң терілерінен иленіп немесе ағаштан қиып жасалатын құрал.
БӨЛЕУ 2#омоним деген БӨЛЕУЛІ #сын есім. Бөленген, бөленіп қойылған.
БӨЛКЕ [ #орыс тілі. булка ] #зат есім. #сөйлеу. Белгілi бір қалыпқа салынып пісірілген нан. Бөлке нан. Төртбұрыш табаға салынып пісірілген 650700 грдай күнделікті тамақ рационындағы нан.
БӨЛМЕ #зат есім. 1. Үйдің, пәтердің төрт қабырғадан тұратын, арнайы қызметіне қарай бөлінген жеке бір бөлігi. 2. Мекемелердегi (мектеп) арнайы жабдықталған кабинет. 3. қоғ. #саяси. Үлкен ғимараттың iшіндегi төрт жағы матамен қоршалған дауыс беруге арналған жер. Бөлме өсімдіктерi. #ботаникалық. Тұрғын үйлерде, қоғамдық орындарда әсемдік үшін өсірілетін ыдысқа отырғызып өсірілетін өсімдіктер.
БӨЛМЕЛЕ = #етістік. Бiрнешеге бөлу, бөлшектеу.
БӨЛМЕЛЕП #үстеу. Бөліп-бөліп.
БӨЛМЕЛЕС #сын есім. Бөлмесi бір, бір бөлмеде жататын (адам).
БӨЛМЕЛІ #сын есім. Бөлмесi бар.
БӨЛМЕЛІК #сын есім. Бөлмеден тұратын.
БӨЛМЕСЫМАҚ #зат есім. эксп. Бөлмелік сипаты шамалы, бөлме деп айтуға толық келмейтін.
БӨЛМЕШЕ #зат есім. Кiшігірім бөлме.
БӨЛТЕК #зат есім. #көнерген сөз. Бiр бөлек егіндік жер, азғана жер.
БӨЛТЕК-САЛТАҚ #сын есім. сөйлеу. Бөлек-салақ.
БӨЛТЕК-СӨЛТЕК #сын есім. сөйлеу. Бөлек-салақ.
БӨЛТИ = #етістік. #жергілікті сөз. Бұлти.
БӨЛТИЮ деген БӨЛТІРІК 1#омоним #зат есім. 1. Қасқырдың үлкейіп қарақұлақтанған күшігi. 2. #ауыспалы мағына. Жауыздықпен ауызданған жас.
БӨЛТІРІК 2#омоним #зат есім. ботаникалық. Далалы, жазық жерлерде өсетін, бойы 15–20 смдей улы шөп.
БӨЛТІРІК 3#омоним #зат есім. #өсімдік. Итжүзімнің бір түрi, ақ итжүзім.
БӨЛТІРІСКЕ #зат есім. кәс. Елтірi.
БӨЛУ 1#омоним #зат есім. #математикалық. <лат. shаrіng> Санды санға теңдей етіп бөлудің теориясын үйрететін ариф метикалық амал. Бөлу амалы. #математикалық. Көбейту амалына керi амал.
БӨЛУ 2#омоним деген БӨЛУШІ #зат есім. Бiр нәрсенi бөлетін, бөлу қызметін атқаратын адам (нәрсе).
БӨЛШЕК 1#омоним #зат есім. 1. Тұтас нәрсенің жеке бір бөлегi. 2. #техникалық. Кез келген механизмнің жеке-жеке тетігi, белгілi бір деталi. 3. Қоршаған ортадағы заттардың негізi болып табылатын ең кішкене (ұсақ) бөлігi: атом, молекула, нейтрон, протон т.б. Бөлшек баға. Аз мөлшерде немесе бір талдап сатып алынатын тауар бағасы. Бөлшек сауда. Өнімдi бөлшектеп сату әдісi; ұсақ сауда. Бөлшек сауда бағасы. #экономикалық. Халыққа сауда және қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындары арқылы өткізілетін тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің бағасы. Бөлшектер дифракциясы. #физикалық. Электронның, нетронның атомның, молекуланың кристалдан, сұйық пен газ молекулаларынан шашырауы.
БӨЛШЕК 2#омоним #зат есім. 1. #математикалық. Өлшем ретінде алынған бүтін санның (бірліктің немесе шаманың) белгілi бір не бірнеше бөлегін көрсететін сан атауы. 2. м а т. Арифметикада бірліктің (бір бүтіннің) бір не бірнеше тең үлестерінен құралған #санесім. Бөлшек #санесім. Бiрнеше бөлшектен (алымнан және бөлімнен) тұратын сан: бүтін #санесім. Бөлшектер концентрациясы. #химиялық. Қандай да бір көлемдегі бөлшектер санының осы көлем шамасына қатынасы.
БӨЛШЕКТЕ = #етістік. 1. Бөліп-бөліп тастау, бірнешеге бөлу, ажырату. 2. Мүшелеу. 3. Құрастырылған затты қайтадан бөлек-бөлек етіп ажырату. 4. #ауыспалы мағына. Сөздi үзіпүзіп айту. 5. #ауыспалы мағына. Жiкжікке бөлу, даралау, саралау.
БӨЛШЕКТЕГІШ #сын есім. Бөлшектеу әрекетін iстеушi, бөлшекке бөлушi.
БӨЛШЕКТЕЛ = #етістік. Бөлшек-бөлшек етілу.

© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий