Толковый словарь казахского языка: Ақыла>
АҚЫЛИЯ #сын есім. ескi кіт. Саналы, ақыл ойлы.
АҚЫЛ [ #араб тілі. ] #зат есім. 1. Адамның ойлау қабілетi, санасезім. 2. Пiкір, пайдалы кеңес, өсиет. 3. #ауыспалы мағына. Дұрыс шешім, қиындықтан шығудың жолы, амал, айла. Ақыл айтты. Дұрыс кеңес бердi, жөн сілтедi, үйреттi. Ақыл алды. а) Кеңесін тыңдады, айтқа нын iстедi. ә) Есеңгіреттi, есін жаулап алды. Ақыл бердi. Кеңес бердi, жөн көрсеттi, ой салды. Ақыл болды. Үлгi болды, жөн көрсеттi. Ақылға алды. Ескердi, еске алды. Ақылға диқан. Ақылға бай, ақылды, кемеңгер. Ақылға жеңгізді. Ақылға салып, мойындады. Ақылға жеңдірді. Ақылға келді, ақымақтық жасамады. Ақылға келдi. Жөнге кел дi, сабасына түстi, өзінеөзi келдi. Ақыл ға келмеген. Ақылы толмаған, әлі оңсолын та нымаған. Ақылға кісен салды. Ойландырмады, ойлануға мүмкіндік бермедi, айтқанын iстетпедi. Ақылға қонбады. Миға кірмеді, ұғынылмады. Ақылға қонды. Дұрыс көріндi, көңілінен шықты. Ақылға салды. Пайымдап көрдi, ойланды, алдыартын байқады. Ақылға сыймады. а) Ойлап, түсіну мүмкін болмады. е) Көңілге қонбады, сенімді болмады. Ақылға сыйымды. Көңілге қонымды, нанымды. Ақылға сыйымсыз. Көңілге қонбайтын, теріс. Ақылдан айырылды [ жарым болды ]. Есінен адасты, жынданды. Ақылдан адасты [ ауысты, танды ]. а) Есінен танды, есеңгіредi. ә) Не iстерін білмей, дал болды, састы, дағдарды. Ақылдан шығарды. Шатастырды, жаңылыстырды. Ақылдың кенересi. Ақылойдың, көңілдің шарықтап жеткен шегі. Ақылдың көзін байлады. Еш нәрсенi ойлатпады, аңдатпады, пайым датпады. Ақылдың толған кемесi. стиль. Өмірде көргенi көп, тәжірибесi мол, өте ақылды. Ақыл енді. а) Есейіп есі кірді, оңсолын таныды. е) Түсінді, ақылға келді, білді. Ақыл иесi. Естi адам, iстің ретжөнін жақсы білетін адам; адамзат. Ақыл кемтарлығы. #психологиялық. Адамның танымдық мүмкіндіктерінің, ойлау қабілеттерінің кемістігi, ақыл жарымжандығы, жетімсіздігi. Ақыл көрдi. Жөн көрдi, дұрыс сана ды. Ақыл көрінісi. #педагогикалық. Дұрыс тәрбие, жөн тірлік. Ақыл кірдi [ ендi ]. Ақыл толысты, есi кірдi. Ақыл қашты. Есінен айырылды, жөнін білмедi. Ақыл қонбады. Айтқанды ұқпады, түсінбеді, ақыл кірмеді. Ақыл қонды. Ақылы кірді, оңсолын та ныды. Ақыл қосты. Дұрыс кеңес берді, ой салды. Ақыл қылды. Ақыл айтты, кеңес берді. Ақыл құрды. Ақылдасты, кеңестi. Ақылменен жапсарын жабыстырды. Ақылменен сөздің иінін қандырды, бітістірдi. Ақыл пісті. Ақылы, есi толысты. Ақыл пішті. Тоқтамға келді, қорытты. Ақыл салды. Ақылдасты, кеңестi. Ақыл сұрады. Кеңес сұрады, ақылдасты, кеңестi. Ақыл тапты. Ретін, жөнін келтірдi, амалын тапты. Ақыл таразысынасалды. Ой елегіне салып, екшедi, артықкемін салмақтады, ойланды. Ақыл тоқтатты. а) Ер жеттi, балалықтан арылды, кемеліне келдi. ә) Көңілге қонды, дұрыс көріндi. Ақыл тіс. Әдетте кәмелеттен асқан шақта шығатын ең түпкi азу тіс. Ақыл тісі шықты. Ақылы жетілді, ес кіріп, есейді. Ақылы алпыс жаққа [ алты саққа ] жүгірдi. Әр ойдың соңына бір түстi, ойы онға бөлінедi. Ақылы алтыға, ойы онға [ санға ] бөліндi. Не iстерін білмей, дағдарды, бір тоқтамға келе алмады. Ақылы артық. Көргенбілгенi мол, ақылды, тәжірибелi. Ақылы атасынан асқан. Ақылы оза туған, ақылы көп. Ақылы ауды. Ақылынан адасты, жынданды. Ақылы ауу. Есінен адасу, жындану. Ақылы #ауыспалы мағына. Есi ауысқан адам. Ақылы ауысты. #сөйлеу. Есінен айырылды, жынданды. Ақылы бар. Естi, ақылды, тәжірибесi мол. Ақылы барға [ ақылға ] – ишарат [ ишарат сөз ]. Ынталы адам айт пақ ойды бірден түсінеді, ымды білмеген, дымды да білмейді. Ақылы басқарды. Жетегіне ерттi, ақыл айтты, дегенін iстеттi. Ақылы бүтін. Жынды емес, ақылесi дұрыс. Ақылы жарым [ кем, аз ]. Ақылесi түгел емес. Ақылы жетпеді. Түсіне алмады, байыбына бара алмады. Ақылы жоқ. Ақымақ, ессіз, жарымес, ақылпарасаты төмен. Ақылы келте. Ақымақ, есуас. Ақылы кем. Ақымақ, есуас. Ақылы көзінде. Терең ойламайтын, байыбына бармайтын. Ақылы қашты. а) #жергілікті сөз. Алжыды, ақылы кемідi, азайды. ә) Састы, абыржыды. Ақылы қысқа [ шолақ ]. Терең ойламайтын, байыбына бармайтын, ақымақ. Ақылы қысқа сабаз. Ойланбайтын, ақымақтау адам. Ақылымен аты шықты. Жақсы, орынды iстерімен көріндi, елге танылды. Ақылына құлақ асты [ салды ]. Тыңдады, айтқанын мақұл көрдi, айтқанын iстедi. Ақылын алпыс жаққа [ саққа ] жүгіртті. Әр нәрсені бір ойлап, әр нәрсеге бір байлам жасады, ақылын дал етті. Ақылынан адасты. Есінен танды, алжасты, шатасты. Ақы лынан айырылды. Есінен танды, адасты, ал жасты. Ақылынан [ есінен ] алжасты. Есінен танды, ақылынан адасты. Ақылынан жаңылды. Есі шығып, адасты, сенделді. Ақылына тексертті. Ақылға салды, байыбына барды, жетті. Ақылын аттамады. Айтқанын iстедi, дегеніне көндi. Ақы лын аямады. Бiлгенін түгел айтты, жайып сал ды. Ақылыңа болайын. а) Жарытымды ақыл бермедің, ақылың өзіңе деген мағынада. ә) Тауып айтқан ақылкеңесіне риза болғанда айты латын сөз. Ақылы пістi. Ойөрісi жетілдi, кемелдендi. Ақылы тапшы. Ақымақ, ақылы кем. Ақылы толды [ толысты ]. Есейдi, кемелдендi, оңсолын таныды. Ақылы түзу. Ақылды, денi сау. Ақылы түстi. Есін жиды, ақылы кірдi.
АҚЫЛА = #етістік. Төлеу, сатып алу, құнын беру.
АҚЫЛАҚШЫ #зат есім. #сөйлеу. Ақалақшы.
АҚЫЛ-АЙЛА #зат есім. Қиындықтан, жағдайдан шығудың жолы; әдіс, амал.
АҚЫЛАСТЫР = #етістік. Есеп айырыстыру.
АҚЫЛАСТЫРУ деген АҚЫЛАУ деген АҚЫЛ-ӘДІС #зат есім. Амал, тәсіл.
АҚЫЛГӨЙ #зат есім. Ақылшы, білімдар.
АҚЫЛГӨЙЛІК #зат есім. Ақыл үйретушілік.
АҚЫЛГӨЙСУ Ақылгөйсi етістігінің қимыл атауы.
АҚЫЛГӨЙСІ = #етістік. Бiлгішсу, біреуге ақыл үй реткен болу.
АҚЫЛГӨЙСІН = #етістік. Бiлгішсіну, біреуге ақыл үйрет кенсу.
АҚЫЛГӨЙСІНУ деген АҚЫЛДАЙ #сын есім. Ақыл сияқты, ақыл тәріздi.
АҚЫЛДАС #зат есім. Пiкірлес, сырлас, жанашыр.
АҚЫЛДАС = #етістік. Пiкірлесу, кеңесу, ақыл қосу.
АҚЫЛДАСТЫР = #етістік. Кеңестіру, пікірлестіру, ақыл қостыру.
АҚЫЛДАСТЫРУ деген АҚЫЛДАСУ деген АҚЫЛ-ДҮКЕН #зат есім. Ақылойдың қазынасы.
АҚЫЛДЫ #сын есім. Естi, парасатты, сана сезімi жоғары. Ақылды көз. Ойлы, тұнық көз. Ақылды сөз. Үлгілi, орынды сөз.
АҚЫЛДЫЛЫҚ #зат есім. Естілік, саналылық.
АҚЫЛДЫМСУ деген АҚЫЛДЫМСЫ = #етістік. #жағымсыз. Ақылды болып көріну, білгішсіну.
АҚЫЛДЫМСЫН = #етістік. #жағымсыз. Ақылдысыну, білгішсіну.
АҚЫЛДЫМСЫНУ деген АҚЫЛ-ЕС #зат есім. Санасезім, ой. Ақылестен адасты. Есi ауды, есінен танды, есеңгіредi. Ақылесi кірдi. Есін жиды, өзi-неөзi келдi. Ақылесін алды. Есін шығарды, састырды, еліттi. Ақылесi толды. Есейдi, оңсолын таныды.
АҚЫЛ-ЕСТІ #сын есім. Саналы, жөнретін бi-летін.
АҚЫЛ-ЗЕРДЕ #зат есім. Түйсіктүсінік, санасезім, парасат.
АҚЫЛ-КЕҢЕС #зат есім. Пайдалы ой-пікір.
АҚЫЛКӨЗ #зат есім. 1. Сезім мүшелерінің деректерін ақыл саралауынан өткізетін түйсік, үнемi ақылға жүгінудi әдетке айналдырған адамда болатын ерекше сана. 2. Парасаттылық, ғұла малық. Ақылкөзбен бақты. Тереңнен ойлады, байыбына жеттi. Ақылкөзбен қарады. Саналы түрде түсіндi, байыптады. Ақылкөзінің ауда ны. Ойөрісінің, білімінің кеңдігi.
АҚЫЛ-КӨМЕК #зат есім. Пайдалы кеңес, жәрдем.
АҚЫЛ-КҮШ #зат есім. Ақыл-ес пен қуатқайрат.
АҚЫЛ-ҚАЙРАТ #зат есім. Ақыл-ес пен қуат-күш.
АҚЫЛМАН #зат есім. Ақылгөй, ақылшы, кеңесшi.
АҚЫЛ-ОЙ #зат есім. Санасезім, ой-өріс. Ақыл-ой еңбегi. Ғылыми, шығармашылық еңбек (қара жұмыс емес). Ақыл-ой тәрбиесi. #педагогикалық. Балалардың ойлау қабілетін дамыту, зият керлік санасын, дүниеге ғылыми көзқарасын жетілдіруге бағытталған iсәрекет.
АҚЫЛ-ОЙЛЫ #сын есім. Санасезімi мол, ойөрісi кең.
АҚЫЛ-ПАРАСАТ #зат есім. Санасезім, ой-өріс, білімділік.
АҚЫЛ-САНА #зат есім. Ес, ақыл, ой.
АҚЫЛ-СЕЗІМ #зат есім. Ой-өріс, санасезім, түйсінім.
АҚЫЛСЕРІК #зат есім. Ақыл берушi, кеңесшi.
АҚЫЛСӨЗ #зат есім. Пайдалы кеңес, тәлімтәрбие, дұрыс кеңес.
АҚЫЛСУ деген АҚЫЛСЫ = #етістік. Ақылды көрінуге тырысу, ақылдымсу.
АҚЫЛСЫЗ #сын есім. 1. Ессіз, санасыз, ойсыз. 2. Ойөрісi тар, ақымақ.
АҚЫЛСЫЗДЫҚ #зат есім. Санасыздық, ессіздік, білместік.
АҚЫЛ-ТАРАЗЫ #зат есім. Алдыартын болжаушылық, пайым.
АҚЫЛШЫ #зат есім. Ақыл берушi, үйретушi, ке ңесшi. Ақылшы тұтты. Ақылкеңесін тыңдады, кеңес шi ретінде қабылдады.
АҚЫЛШЫЛЫҚ #зат есім. Ақылдылық, естілік, саналылық.
АҚЫЛЬІ 1#омоним #сын есім. Ақы төленетін, төлемдi (тегін емес), сатулы. Ақылы бөлім. #педагогикалық. Оқу орындарының жанындағы ақылы түрде білім беретін құрылымдар. Ақылы қызмет. Ақшасына қызмет көрсету. Ақылы оқыту. Қазақстан Республикасы оқу орындарында азаматтарға төлемдi білім беру жүйесi.
АҚЫЛЫ 2#омоним #модаль сөз. Абзалы, дұрысы, асылы деген мағынадағы қыстырма сөз.
ЕС-АҚЫЛ #зат есім. Ой-сана, ақыл. Есақылынан адасты. Меңгірді, жарыместенді, ақылы ауды.
ОЙ-АҚЫЛ #зат есім. Ақыл, ес, зейін.
АҚЫЛ [ #араб тілі. ] #зат есім. 1. Адамның ойлау қабілетi, санасезім. 2. Пiкір, пайдалы кеңес, өсиет. 3. #ауыспалы мағына. Дұрыс шешім, қиындықтан шығудың жолы, амал, айла. Ақыл айтты. Дұрыс кеңес бердi, жөн сілтедi, үйреттi. Ақыл алды. а) Кеңесін тыңдады, айтқа нын iстедi. ә) Есеңгіреттi, есін жаулап алды. Ақыл бердi. Кеңес бердi, жөн көрсеттi, ой салды. Ақыл болды. Үлгi болды, жөн көрсеттi. Ақылға алды. Ескердi, еске алды. Ақылға диқан. Ақылға бай, ақылды, кемеңгер. Ақылға жеңгізді. Ақылға салып, мойындады. Ақылға жеңдірді. Ақылға келді, ақымақтық жасамады. Ақылға келдi. Жөнге кел дi, сабасына түстi, өзінеөзi келдi. Ақыл ға келмеген. Ақылы толмаған, әлі оңсолын та нымаған. Ақылға кісен салды. Ойландырмады, ойлануға мүмкіндік бермедi, айтқанын iстетпедi. Ақылға қонбады. Миға кірмеді, ұғынылмады. Ақылға қонды. Дұрыс көріндi, көңілінен шықты. Ақылға салды. Пайымдап көрдi, ойланды, алдыартын байқады. Ақылға сыймады. а) Ойлап, түсіну мүмкін болмады. е) Көңілге қонбады, сенімді болмады. Ақылға сыйымды. Көңілге қонымды, нанымды. Ақылға сыйымсыз. Көңілге қонбайтын, теріс. Ақылдан айырылды [ жарым болды ]. Есінен адасты, жынданды. Ақылдан адасты [ ауысты, танды ]. а) Есінен танды, есеңгіредi. ә) Не iстерін білмей, дал болды, састы, дағдарды. Ақылдан шығарды. Шатастырды, жаңылыстырды. Ақылдың кенересi. Ақылойдың, көңілдің шарықтап жеткен шегі. Ақылдың көзін байлады. Еш нәрсенi ойлатпады, аңдатпады, пайым датпады. Ақылдың толған кемесi. стиль. Өмірде көргенi көп, тәжірибесi мол, өте ақылды. Ақыл енді. а) Есейіп есі кірді, оңсолын таныды. е) Түсінді, ақылға келді, білді. Ақыл иесi. Естi адам, iстің ретжөнін жақсы білетін адам; адамзат. Ақыл кемтарлығы. #психологиялық. Адамның танымдық мүмкіндіктерінің, ойлау қабілеттерінің кемістігi, ақыл жарымжандығы, жетімсіздігi. Ақыл көрдi. Жөн көрдi, дұрыс сана ды. Ақыл көрінісi. #педагогикалық. Дұрыс тәрбие, жөн тірлік. Ақыл кірдi [ ендi ]. Ақыл толысты, есi кірдi. Ақыл қашты. Есінен айырылды, жөнін білмедi. Ақыл қонбады. Айтқанды ұқпады, түсінбеді, ақыл кірмеді. Ақыл қонды. Ақылы кірді, оңсолын та ныды. Ақыл қосты. Дұрыс кеңес берді, ой салды. Ақыл қылды. Ақыл айтты, кеңес берді. Ақыл құрды. Ақылдасты, кеңестi. Ақылменен жапсарын жабыстырды. Ақылменен сөздің иінін қандырды, бітістірдi. Ақыл пісті. Ақылы, есi толысты. Ақыл пішті. Тоқтамға келді, қорытты. Ақыл салды. Ақылдасты, кеңестi. Ақыл сұрады. Кеңес сұрады, ақылдасты, кеңестi. Ақыл тапты. Ретін, жөнін келтірдi, амалын тапты. Ақыл таразысынасалды. Ой елегіне салып, екшедi, артықкемін салмақтады, ойланды. Ақыл тоқтатты. а) Ер жеттi, балалықтан арылды, кемеліне келдi. ә) Көңілге қонды, дұрыс көріндi. Ақыл тіс. Әдетте кәмелеттен асқан шақта шығатын ең түпкi азу тіс. Ақыл тісі шықты. Ақылы жетілді, ес кіріп, есейді. Ақылы алпыс жаққа [ алты саққа ] жүгірдi. Әр ойдың соңына бір түстi, ойы онға бөлінедi. Ақылы алтыға, ойы онға [ санға ] бөліндi. Не iстерін білмей, дағдарды, бір тоқтамға келе алмады. Ақылы артық. Көргенбілгенi мол, ақылды, тәжірибелi. Ақылы атасынан асқан. Ақылы оза туған, ақылы көп. Ақылы ауды. Ақылынан адасты, жынданды. Ақылы ауу. Есінен адасу, жындану. Ақылы #ауыспалы мағына. Есi ауысқан адам. Ақылы ауысты. #сөйлеу. Есінен айырылды, жынданды. Ақылы бар. Естi, ақылды, тәжірибесi мол. Ақылы барға [ ақылға ] – ишарат [ ишарат сөз ]. Ынталы адам айт пақ ойды бірден түсінеді, ымды білмеген, дымды да білмейді. Ақылы басқарды. Жетегіне ерттi, ақыл айтты, дегенін iстеттi. Ақылы бүтін. Жынды емес, ақылесi дұрыс. Ақылы жарым [ кем, аз ]. Ақылесi түгел емес. Ақылы жетпеді. Түсіне алмады, байыбына бара алмады. Ақылы жоқ. Ақымақ, ессіз, жарымес, ақылпарасаты төмен. Ақылы келте. Ақымақ, есуас. Ақылы кем. Ақымақ, есуас. Ақылы көзінде. Терең ойламайтын, байыбына бармайтын. Ақылы қашты. а) #жергілікті сөз. Алжыды, ақылы кемідi, азайды. ә) Састы, абыржыды. Ақылы қысқа [ шолақ ]. Терең ойламайтын, байыбына бармайтын, ақымақ. Ақылы қысқа сабаз. Ойланбайтын, ақымақтау адам. Ақылымен аты шықты. Жақсы, орынды iстерімен көріндi, елге танылды. Ақылына құлақ асты [ салды ]. Тыңдады, айтқанын мақұл көрдi, айтқанын iстедi. Ақылын алпыс жаққа [ саққа ] жүгіртті. Әр нәрсені бір ойлап, әр нәрсеге бір байлам жасады, ақылын дал етті. Ақылынан адасты. Есінен танды, алжасты, шатасты. Ақы лынан айырылды. Есінен танды, адасты, ал жасты. Ақылынан [ есінен ] алжасты. Есінен танды, ақылынан адасты. Ақылынан жаңылды. Есі шығып, адасты, сенделді. Ақылына тексертті. Ақылға салды, байыбына барды, жетті. Ақылын аттамады. Айтқанын iстедi, дегеніне көндi. Ақы лын аямады. Бiлгенін түгел айтты, жайып сал ды. Ақылыңа болайын. а) Жарытымды ақыл бермедің, ақылың өзіңе деген мағынада. ә) Тауып айтқан ақылкеңесіне риза болғанда айты латын сөз. Ақылы пістi. Ойөрісi жетілдi, кемелдендi. Ақылы тапшы. Ақымақ, ақылы кем. Ақылы толды [ толысты ]. Есейдi, кемелдендi, оңсолын таныды. Ақылы түзу. Ақылды, денi сау. Ақылы түстi. Есін жиды, ақылы кірдi.
АҚЫЛА = #етістік. Төлеу, сатып алу, құнын беру.
АҚЫЛАҚШЫ #зат есім. #сөйлеу. Ақалақшы.
АҚЫЛ-АЙЛА #зат есім. Қиындықтан, жағдайдан шығудың жолы; әдіс, амал.
АҚЫЛАСТЫР = #етістік. Есеп айырыстыру.
АҚЫЛАСТЫРУ деген АҚЫЛАУ деген АҚЫЛ-ӘДІС #зат есім. Амал, тәсіл.
АҚЫЛГӨЙ #зат есім. Ақылшы, білімдар.
АҚЫЛГӨЙЛІК #зат есім. Ақыл үйретушілік.
АҚЫЛГӨЙСУ Ақылгөйсi етістігінің қимыл атауы.
АҚЫЛГӨЙСІ = #етістік. Бiлгішсу, біреуге ақыл үй реткен болу.
АҚЫЛГӨЙСІН = #етістік. Бiлгішсіну, біреуге ақыл үйрет кенсу.
АҚЫЛГӨЙСІНУ деген АҚЫЛДАЙ #сын есім. Ақыл сияқты, ақыл тәріздi.
АҚЫЛДАС #зат есім. Пiкірлес, сырлас, жанашыр.
АҚЫЛДАС = #етістік. Пiкірлесу, кеңесу, ақыл қосу.
АҚЫЛДАСТЫР = #етістік. Кеңестіру, пікірлестіру, ақыл қостыру.
АҚЫЛДАСТЫРУ деген АҚЫЛДАСУ деген АҚЫЛ-ДҮКЕН #зат есім. Ақылойдың қазынасы.
АҚЫЛДЫ #сын есім. Естi, парасатты, сана сезімi жоғары. Ақылды көз. Ойлы, тұнық көз. Ақылды сөз. Үлгілi, орынды сөз.
АҚЫЛДЫЛЫҚ #зат есім. Естілік, саналылық.
АҚЫЛДЫМСУ деген АҚЫЛДЫМСЫ = #етістік. #жағымсыз. Ақылды болып көріну, білгішсіну.
АҚЫЛДЫМСЫН = #етістік. #жағымсыз. Ақылдысыну, білгішсіну.
АҚЫЛДЫМСЫНУ деген АҚЫЛ-ЕС #зат есім. Санасезім, ой. Ақылестен адасты. Есi ауды, есінен танды, есеңгіредi. Ақылесi кірдi. Есін жиды, өзi-неөзi келдi. Ақылесін алды. Есін шығарды, састырды, еліттi. Ақылесi толды. Есейдi, оңсолын таныды.
АҚЫЛ-ЕСТІ #сын есім. Саналы, жөнретін бi-летін.
АҚЫЛ-ЗЕРДЕ #зат есім. Түйсіктүсінік, санасезім, парасат.
АҚЫЛ-КЕҢЕС #зат есім. Пайдалы ой-пікір.
АҚЫЛКӨЗ #зат есім. 1. Сезім мүшелерінің деректерін ақыл саралауынан өткізетін түйсік, үнемi ақылға жүгінудi әдетке айналдырған адамда болатын ерекше сана. 2. Парасаттылық, ғұла малық. Ақылкөзбен бақты. Тереңнен ойлады, байыбына жеттi. Ақылкөзбен қарады. Саналы түрде түсіндi, байыптады. Ақылкөзінің ауда ны. Ойөрісінің, білімінің кеңдігi.
АҚЫЛ-КӨМЕК #зат есім. Пайдалы кеңес, жәрдем.
АҚЫЛ-КҮШ #зат есім. Ақыл-ес пен қуатқайрат.
АҚЫЛ-ҚАЙРАТ #зат есім. Ақыл-ес пен қуат-күш.
АҚЫЛМАН #зат есім. Ақылгөй, ақылшы, кеңесшi.
АҚЫЛ-ОЙ #зат есім. Санасезім, ой-өріс. Ақыл-ой еңбегi. Ғылыми, шығармашылық еңбек (қара жұмыс емес). Ақыл-ой тәрбиесi. #педагогикалық. Балалардың ойлау қабілетін дамыту, зият керлік санасын, дүниеге ғылыми көзқарасын жетілдіруге бағытталған iсәрекет.
АҚЫЛ-ОЙЛЫ #сын есім. Санасезімi мол, ойөрісi кең.
АҚЫЛ-ПАРАСАТ #зат есім. Санасезім, ой-өріс, білімділік.
АҚЫЛ-САНА #зат есім. Ес, ақыл, ой.
АҚЫЛ-СЕЗІМ #зат есім. Ой-өріс, санасезім, түйсінім.
АҚЫЛСЕРІК #зат есім. Ақыл берушi, кеңесшi.
АҚЫЛСӨЗ #зат есім. Пайдалы кеңес, тәлімтәрбие, дұрыс кеңес.
АҚЫЛСУ деген АҚЫЛСЫ = #етістік. Ақылды көрінуге тырысу, ақылдымсу.
АҚЫЛСЫЗ #сын есім. 1. Ессіз, санасыз, ойсыз. 2. Ойөрісi тар, ақымақ.
АҚЫЛСЫЗДЫҚ #зат есім. Санасыздық, ессіздік, білместік.
АҚЫЛ-ТАРАЗЫ #зат есім. Алдыартын болжаушылық, пайым.
АҚЫЛШЫ #зат есім. Ақыл берушi, үйретушi, ке ңесшi. Ақылшы тұтты. Ақылкеңесін тыңдады, кеңес шi ретінде қабылдады.
АҚЫЛШЫЛЫҚ #зат есім. Ақылдылық, естілік, саналылық.
АҚЫЛЬІ 1#омоним #сын есім. Ақы төленетін, төлемдi (тегін емес), сатулы. Ақылы бөлім. #педагогикалық. Оқу орындарының жанындағы ақылы түрде білім беретін құрылымдар. Ақылы қызмет. Ақшасына қызмет көрсету. Ақылы оқыту. Қазақстан Республикасы оқу орындарында азаматтарға төлемдi білім беру жүйесi.
АҚЫЛЫ 2#омоним #модаль сөз. Абзалы, дұрысы, асылы деген мағынадағы қыстырма сөз.
ЕС-АҚЫЛ #зат есім. Ой-сана, ақыл. Есақылынан адасты. Меңгірді, жарыместенді, ақылы ауды.
ОЙ-АҚЫЛ #зат есім. Ақыл, ес, зейін.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий