Толковый словарь казахского языка: Арала>
АРАЛ #зат есім. географиялық. Жанжағы сумен қоршалған шағын құрлық. Арал қаракөз. #зоологиялық. <лат. аbrаmіs sаfa аrаlensіs> Тұқы тұқымдасына жататын қаракөз балықтың түртармағы.
АРАЛА #зат есім. #өсімдік. Таулы жерде өсетін, жемісi соп-сопақ, иісi ерекше, тамыры мен дәнін көптеген ауруларға дәрi ретінде пайдаланатын, биіктігi 2060 смдей дәрілік шөп (қурай)
АРАЛА 1#омоним = #етістік. Қыдыру, жер көру, сейіл құру, шарлау.
АРАЛА 2#омоним = #етістік. Ағашты, бұтақты т.б. заттарды арамен кесу.
АРАЛАҒЫШ #сын есім. Аралауға құмар.
АРАЛАҒЫШТА = #етістік. Бiрнеше рет аралап көру, қайта-қайта аралау.
АРАЛАҒЫШТАУ деген АРАЛАП #үстеу. Әр жерден бір; арагідік.
АРАЛАС #сын есім. Бiрдей емес, әртүрлi, ауыс-түйіс. // Өзара қатысы, арақатынасы. Аралас буынды. а) әдеб. Әртүрлi ырғақты болып келген. ә) #лингвистикалық. Сөз құрамында жуан және жіңішке буындар аралас келген. Аралас егіс. #ауылшаруашылық. Бiр танапта бір уақытта өсірілген бірнеше дақыл. Аралас индикаторлар. #химиялық. Мәнінің азғана аралығында өзінің түсін айқын өзгертетін, екі құрауыштың қоспасынан тұратын қышқылдықнегіздік индикаторлар. Аралас календарь. #астрономиялық. Аралас күнтізбе (аспан денелерінің бірінің ғана емес, бірнешесінің қозғалысы бойынша жылдар, айлар, күндердің саны мен тетелестігін реттеуде қолданылатын ережелер жүйесі). Аралас кәсi-порын. #экономикалық. Меншік нысандары алуан түрлі кәсіпорын. Аралас құрмалас сөйлем. #лингвистикалық. Құрамына енген компоненттерi бір-бірімен салаласып та, сабақтасып та байланысатын құрмалас сөйлем түрi. Аралас серіктестік. #экономикалық. Бiрнеше азаматтардың не заңды тұлғалардың бірлестігi. Аралас тұрпаттағы конституция. #құқықтық. Парламенттік заңдар мен соттың үлгі істәжірибелерімен қатар конституциялық рәсімдер мен қағидалық түсіндірулерді де қамтитын конституция. Аралас тіл. #лингвистикалық. Лексикалық құрамы, морфологиялық және синтаксистік т.б. құрылымы бір негізден емес, әр тектен қалыптасқан тіл [ Бұл құбылыс көбінесе өркениеттілігі неғұрлым төмен елдер мен жоғары елдердің өзара қарымқатынасының күшеюі негізінде туады. Соның нәтижесінде алғашқысы соңғысының есебінен бірқатар тілдік (көбінесе лексикалық) элементтерді қабылдайды. Мысалы: индонезия тілінің құрамында санскрит, араб, еуропалық тілдерден, вьетнам тілінде қытай тілінен, тхай және кхмер лексикасының көне қабаттарынан қабылданған сөздер мол кездеседі ]. Аралас экономика. #экономикалық. Экономиканың мемлекеттік, кооперативтік, меншік нысандарына негізделген шаруашылықты жүргізу жүйесi.
АРАЛАС = #етістік. 1. Қосылу, бірігу. 2. Араласыпқұраласу, қарымқатынаста болу. 3. #ауыспалы мағына. Килігу, кірісу, қатысу.
АРАЛАСҚАНДЫҚ #зат есім. Араласушылық, алысберістік.
АРАЛАС-ҚҰРАЛАС cын. Ауыс-түйіс, алыс-беріс.
АРАЛАС-ҚҰРАЛАСТЫҚ #зат есім. Көршi-лестік, ауыстүйістік, алысберістік.
АРАЛАС-ҚҰРМАЛАС #сын есім. сөйлеу. Аралас-құралас.
АРАЛАСҚЫШ #сын есім. Үнемi араласып жүретін, елгезек.
АРАЛАСПА #зат есім. Әртүрлi заттың қосындысы, қоспасы.
АРАЛАСТЫҚ #зат есім. Алысберістік, араласушылық.
АРАЛАСТЫР = #етістік. Бiрнеше затты қосу, біріктіру.
АРАЛАСТЫРҒЫЗ = #етістік. Бiрнеше затты қостыру, біріктірту.
АРАЛАСТЫРҒЫЗУ деген АРАЛАСТЬІРҒЫШ #зат есім. 1. Екi я үш затты қосып біріктіру үшін қолданылатын #зат есім. 2. Салқын сусындарды, жұмыртқаны араластыру, коктейль, крем, соус, қамыр, езбе дайындау үшін пайдаланылатын құрал, миксер.
АРАЛАСТЫРУ деген АРАЛАСТЫРЫЛ = #етістік. Бiрнеше заттың қосылуы, біріктірілуi.
АРАЛАСТЫРЫЛУ деген АРАЛАСУ деген АРАЛАСУШЫ #зат есім. Қосылушы, қатынасушы адам.
АРАЛАТ 1#омоним = #етістік. 1. Қыдырту, шарлату. 2. Көрсету, көзін жеткізу.
АРАЛАТ 2#омоним = #етістік. Ағашты, бұтақты т.б. заттарды арамен кестіру.
АРАЛАТПА #үстеу. Түртүрімен, аралас.
АРАЛАТТЫР = #етістік. Қыдырттыру, шарлаттыру, жер көрсеттіру.
АРАЛАТТЫРУ деген АРАЛАТУ деген АРАЛАУ 1#омоним деген АРАЛАУ 2#омоним деген АРАЛДА = #етістік. Қамалу, бөгелу.
АРАЛДАЙ #сын есім. Арал тәріздi, арал сияқты.
АРАЛИЯ #зат есім. #өсімдік. Оңтүстік Жапония аралдарында өсетін, саусақ тәріздi жылтыр, iрірек келген жасыл жапырақтары болатын, тікендi бұта.
АРАЛСЫМАҚ #зат есім. Аралға ұқсас, арал тәріздi, су ортасында қалған болмашы құрғақ жер.
АРАЛША #зат есім. Кiшкене арал.
АРАЛШЫҚ #зат есім. Кiшкене арал.
АРАЛЫ #зат есім. э в ф. Қасқыр.
АРАЛЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Екi ортасы, арасы, қашықтық. 2. Кез, мерзім, мезгіл, уақыт. Аралық дақыл. #биологиялық. Бiріншi дақылды жинап алып, екіншi дақылды еккенге дейін осы егіндік жерге егілетін дақыл. Аралық кезең. #экономикалық. Ұзақтығы толық қаржы жылынан қысқа қаржылық есеп беру кезеңi. Аралық ми. #анатомиялық. <грек. dіenсephаlоn, dіa – аралық, enkephаlоn – ми> Барлық омыртқалы жануарлар мен адам миының бір бөлігi. Аралық тіл. #лингвистикалық. Дәнекер тіл; ана тілі мен объект тілдің (үйреніп жүрген екінші тіл) игерілген элементтерінен туатын тіларалық жүйе.
АРАЛЫҚ 2#омоним #зат есім. кәс. Қалып пен төс аралығына қағылатын сына.
АРАЛЫҚТАЙ #сын есім. Аралық сияқты, аралық тәріздi.
АРАЛА #зат есім. #өсімдік. Таулы жерде өсетін, жемісi соп-сопақ, иісi ерекше, тамыры мен дәнін көптеген ауруларға дәрi ретінде пайдаланатын, биіктігi 2060 смдей дәрілік шөп (қурай)
АРАЛА 1#омоним = #етістік. Қыдыру, жер көру, сейіл құру, шарлау.
АРАЛА 2#омоним = #етістік. Ағашты, бұтақты т.б. заттарды арамен кесу.
АРАЛАҒЫШ #сын есім. Аралауға құмар.
АРАЛАҒЫШТА = #етістік. Бiрнеше рет аралап көру, қайта-қайта аралау.
АРАЛАҒЫШТАУ деген АРАЛАП #үстеу. Әр жерден бір; арагідік.
АРАЛАС #сын есім. Бiрдей емес, әртүрлi, ауыс-түйіс. // Өзара қатысы, арақатынасы. Аралас буынды. а) әдеб. Әртүрлi ырғақты болып келген. ә) #лингвистикалық. Сөз құрамында жуан және жіңішке буындар аралас келген. Аралас егіс. #ауылшаруашылық. Бiр танапта бір уақытта өсірілген бірнеше дақыл. Аралас индикаторлар. #химиялық. Мәнінің азғана аралығында өзінің түсін айқын өзгертетін, екі құрауыштың қоспасынан тұратын қышқылдықнегіздік индикаторлар. Аралас календарь. #астрономиялық. Аралас күнтізбе (аспан денелерінің бірінің ғана емес, бірнешесінің қозғалысы бойынша жылдар, айлар, күндердің саны мен тетелестігін реттеуде қолданылатын ережелер жүйесі). Аралас кәсi-порын. #экономикалық. Меншік нысандары алуан түрлі кәсіпорын. Аралас құрмалас сөйлем. #лингвистикалық. Құрамына енген компоненттерi бір-бірімен салаласып та, сабақтасып та байланысатын құрмалас сөйлем түрi. Аралас серіктестік. #экономикалық. Бiрнеше азаматтардың не заңды тұлғалардың бірлестігi. Аралас тұрпаттағы конституция. #құқықтық. Парламенттік заңдар мен соттың үлгі істәжірибелерімен қатар конституциялық рәсімдер мен қағидалық түсіндірулерді де қамтитын конституция. Аралас тіл. #лингвистикалық. Лексикалық құрамы, морфологиялық және синтаксистік т.б. құрылымы бір негізден емес, әр тектен қалыптасқан тіл [ Бұл құбылыс көбінесе өркениеттілігі неғұрлым төмен елдер мен жоғары елдердің өзара қарымқатынасының күшеюі негізінде туады. Соның нәтижесінде алғашқысы соңғысының есебінен бірқатар тілдік (көбінесе лексикалық) элементтерді қабылдайды. Мысалы: индонезия тілінің құрамында санскрит, араб, еуропалық тілдерден, вьетнам тілінде қытай тілінен, тхай және кхмер лексикасының көне қабаттарынан қабылданған сөздер мол кездеседі ]. Аралас экономика. #экономикалық. Экономиканың мемлекеттік, кооперативтік, меншік нысандарына негізделген шаруашылықты жүргізу жүйесi.
АРАЛАС = #етістік. 1. Қосылу, бірігу. 2. Араласыпқұраласу, қарымқатынаста болу. 3. #ауыспалы мағына. Килігу, кірісу, қатысу.
АРАЛАСҚАНДЫҚ #зат есім. Араласушылық, алысберістік.
АРАЛАС-ҚҰРАЛАС cын. Ауыс-түйіс, алыс-беріс.
АРАЛАС-ҚҰРАЛАСТЫҚ #зат есім. Көршi-лестік, ауыстүйістік, алысберістік.
АРАЛАС-ҚҰРМАЛАС #сын есім. сөйлеу. Аралас-құралас.
АРАЛАСҚЫШ #сын есім. Үнемi араласып жүретін, елгезек.
АРАЛАСПА #зат есім. Әртүрлi заттың қосындысы, қоспасы.
АРАЛАСТЫҚ #зат есім. Алысберістік, араласушылық.
АРАЛАСТЫР = #етістік. Бiрнеше затты қосу, біріктіру.
АРАЛАСТЫРҒЫЗ = #етістік. Бiрнеше затты қостыру, біріктірту.
АРАЛАСТЫРҒЫЗУ деген АРАЛАСТЬІРҒЫШ #зат есім. 1. Екi я үш затты қосып біріктіру үшін қолданылатын #зат есім. 2. Салқын сусындарды, жұмыртқаны араластыру, коктейль, крем, соус, қамыр, езбе дайындау үшін пайдаланылатын құрал, миксер.
АРАЛАСТЫРУ деген АРАЛАСТЫРЫЛ = #етістік. Бiрнеше заттың қосылуы, біріктірілуi.
АРАЛАСТЫРЫЛУ деген АРАЛАСУ деген АРАЛАСУШЫ #зат есім. Қосылушы, қатынасушы адам.
АРАЛАТ 1#омоним = #етістік. 1. Қыдырту, шарлату. 2. Көрсету, көзін жеткізу.
АРАЛАТ 2#омоним = #етістік. Ағашты, бұтақты т.б. заттарды арамен кестіру.
АРАЛАТПА #үстеу. Түртүрімен, аралас.
АРАЛАТТЫР = #етістік. Қыдырттыру, шарлаттыру, жер көрсеттіру.
АРАЛАТТЫРУ деген АРАЛАТУ деген АРАЛАУ 1#омоним деген АРАЛАУ 2#омоним деген АРАЛДА = #етістік. Қамалу, бөгелу.
АРАЛДАЙ #сын есім. Арал тәріздi, арал сияқты.
АРАЛИЯ #зат есім. #өсімдік. Оңтүстік Жапония аралдарында өсетін, саусақ тәріздi жылтыр, iрірек келген жасыл жапырақтары болатын, тікендi бұта.
АРАЛСЫМАҚ #зат есім. Аралға ұқсас, арал тәріздi, су ортасында қалған болмашы құрғақ жер.
АРАЛША #зат есім. Кiшкене арал.
АРАЛШЫҚ #зат есім. Кiшкене арал.
АРАЛЫ #зат есім. э в ф. Қасқыр.
АРАЛЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Екi ортасы, арасы, қашықтық. 2. Кез, мерзім, мезгіл, уақыт. Аралық дақыл. #биологиялық. Бiріншi дақылды жинап алып, екіншi дақылды еккенге дейін осы егіндік жерге егілетін дақыл. Аралық кезең. #экономикалық. Ұзақтығы толық қаржы жылынан қысқа қаржылық есеп беру кезеңi. Аралық ми. #анатомиялық. <грек. dіenсephаlоn, dіa – аралық, enkephаlоn – ми> Барлық омыртқалы жануарлар мен адам миының бір бөлігi. Аралық тіл. #лингвистикалық. Дәнекер тіл; ана тілі мен объект тілдің (үйреніп жүрген екінші тіл) игерілген элементтерінен туатын тіларалық жүйе.
АРАЛЫҚ 2#омоним #зат есім. кәс. Қалып пен төс аралығына қағылатын сына.
АРАЛЫҚТАЙ #сын есім. Аралық сияқты, аралық тәріздi.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий