Толковый словарь казахского языка: Алмас>
АЛМА #зат есім. #өсімдік. <лат. mаlus> 1. Раушан гүлділер тұқымдасына жататын жеміс ағашы. 2. Осы жеміс ағашының домалақ пішіндi, тығыз, тәттi, шырынды жемісi. 3. #поэтикалық. Әйелдің төсi, емшегi. Алма бақ [ бау ]. Алма ағаштары егілген, алма өсіретін бақ. Алма бет. Қызыл шырайлы, толық, жас, балғын жүз. Алма беттi. #поэтикалық. Ашаң, бетінің ұштары қызыл, қызыл шырайлы (қыздың бетажары туралы). Алма ерін. #поэтикалық. Алма тәріздi қызыл ерін. Алма жасыл бітесi. #зоологиялық. <лат. аphіs pоmi> Алма ағашын зақымдайтын тең қанаттылар отрядына жататын зиянкес жәндік. Алма жүз. #поэтикалық. Ажарлы, қызыл шырайлы бет. Алма көбелегi. #зоологиялық. #сөйлеу. Алмажемірi. Алма күйесi. #зоологиялық. <лат. ypоnоmeuta mаlіnellus> Жеміс ағаштарын зақымдайтын ақкіс күйе тұқымдасына жататын зиянды көбелек. Алма қышқылы. #химиялық. Көптеген өсімдіктерде, әсіресе піскен шетен жемісі мен лимон шырынында көп болатын сұйық зат, екi негіздi органикалық қышқыл.. Алма мойын. #поэтикалық. Әдемi, ат сағақ жұмыр мойын. Алма мойын, құба үйрек. #діни. Діни ұғымда береке дарығанға көрінетін қасиетті зат мағынасында. Алма сабақ. #поэтикалық. Жiңішке, үзіліп тұрған, нәзік. Алма сағақ [ сағақты ]. Жiңішке сағақ.
АЛМААҒАШ #зат есім. #өсімдік. <лат. mаіus> Алма жемісi өсетін ағаш.
АЛМАҒАЙЫП #үстеу. Екіталай, неғайбыл, екіұдай.
АЛМАДАЙ #сын есім. Алма сияқты, алма тәріздi.
АЛМАЖЕМІРІ #зат есім. #зоологиялық. <лат. lаspeуresіa pоmоnella> Жеміс ағаштарын зақымдайтын, жапырақ ширатқыштар тұқымдасына жататын көбелек, алма ағаштың ең қауіптi зиянкесi.
АЛМА-ЖЕМІС #зат есім. Алма және басқа жеміс түрлерi.
АЛМА-ЖҰЛМА #сын есім. сөйлеу. Алба-жұлба.
АЛМАЗ #зат есім. #минералогиялық. Алмас (дәрi, сынап хлоридi, наркүміс).
АЛМАЗДЫ #сын есім. Құрамында алмазы бар. Алмазды майұнтақ. #техникалық. Синтетикалық алмастар негізіндегі жеткізу майұнтағы.
АЛМА-КЕЗЕК #үстеу. Бiрден емес, кезек-кезек, кезекпе-кезек.
АЛМАҚ #зат есім. Алашақ, алуға тиістi зат, нәрсе, аласы.
АЛМАҚАБАҚ #зат есім. жергілікті сөз. Кiшкентай қабақтан жасалған, насыбай салатын шақша.
АЛМАҚАҚ #зат есім. Кептірілген алма.
АЛМАЛА = #етістік. Кезек-кезек ауыстыру, кезектестіру, қайта-қайта алмастыру.
АЛМАЛАС = #етістік. Кезектесу, ауысу, ауыстыру.
АЛМАЛАТ = #етістік. Ауыстыру, кезектету.
АЛМАЛАУ деген АЛМАЛЫ 1#омоним #сын есім. 1. Алмасы бар, алмасы көп. 2. #ауыспалы мағына. Төсi әдемi, тығыз, жұмыр.
АЛМАЛЫ 2#омоним #сын есім. Алыпсалуға болатын, шығармалы. Алмалы диск. #информатикалық. Жазып алынған және қолданған орынға тәуелдi емес, ақпаратты дербес сақтайтын ақпараттасығыш.
АЛМАЛЫ-САЛМАЛЫ #сын есім. Алыпсалып қоюға ыңғайлы, алыпсалып тұратын, кигізіліпшығарылатын.
АЛМАН #зат есім. Алым-салым.
АЛМАН-АҚЫ #зат есім. Алман-салық.
АЛМАН-ЖАЛМАН #үстеу. жергілікті сөз. Жалма-жан.
АЛМАН-САЛЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Шыңжаң мен Моңғолиядағы қазақтар арасындағы ертедегi әкімшілік салығының жергіліктi атауы.
АЛМА-ӨРІК #зат есім. Алма, өрік т.б. сол сияқты жемісжидек.
АЛМАС 1#омоним #зат есім. <грек. аlmаs> 1. #минералогиялық. Табиғатта кездесетін ең қатты минерал, таза көміртектің кристалдық түрленімi. 2. Сапалы, қатты металдан жасалған өткір қару. 3. #жергілікті сөз. Ұстара түрi. 4. #ауыспалы мағына. Сөзi өткір, ойы ұшқыр адам. Алмас азу. Өткір, тиген жерін тіліп түсер азу тіс. Алмас жүз [ жүздi ]. Өткір, қарауға қаймығатындай түрi бар, сестi. Алмас кездік. Қылпылдаған, қынға салып ұстайтын пышақтың түрi. Алмас көз. Жанары өткір көз. Алмас қанжар. Өткір, тиген жерін тіліп түсетін қанжар. Алмас қылыш. #көнерген сөз. Сапасы жоғары болаттан соғылған өткір де бағалы қылыш. Алмас өркеш. 7түйешар. Бiрi мінер жаққа, екіншісi қамшылар жаққа жығылған өркеш. Алмас семсер. Өткір, қылпып тұрған семсер. Алмас тұяқ. Қатты, құрыш тұяқ. Алмас тілдi. Өткір тілдi, шешен сөздi, сөзi мірдің оғындай. Алмасын қанға суарды. Қырып жойды, қан жоса қылды.
АЛМАС 2#омоним #зат есім. 1. #химиялық. Хлорлы сынаптан жасалған, техникада және медицинада қолданылатын улы ақ ұнтақ. 2. Ертеректе халық емшілігінде асқынған жара түрлерi мен «жаман ауру» деп атаған қатерлi iсік түрлерін дауалауға қолданған сынап хлоридi немесе сулема деп аталатын күштi химиялық зат, наркүміс.
АЛМАС = #етістік. Кезектесу, ауысу, бірінің орнын бірi басу, алмакезектесу.
АЛМАСОҚ #үстеу. жергілікті сөз. Алма-кезек.
АЛМАСТАЙ #сын есім. Алмас сияқты, алмас тәріздi, өткір. Алмастай өткір. Еш нәрседен тайсалмайтын, батыл.
АЛМАСТЫР = #етістік. 1. Бiр зат не құбылыстың орнына екіншісін алу, ауыстыру, орнына басқа зат қою. 2. #жергілікті сөз. Басқа киім кию, киімін өзгерту не дүниесін өзгерту. 3. Жаңалау. 4. Өзгерту. 5. Орнын басу, қызметін атқару.
АЛМАСТЫРҒЫШ #сын есім. 1. Белгілi бір ортақ қасиеттің нәтижесінде басқа бір затты ауыстырғыш. 2. Қолындағы дүниенi, затты жиi ауыстырушы.
АЛМАСТЫРУ деген АЛМАСТЫРЫЛ = #етістік. Ауыстырылу, бір зат, не құбылыс орнына басқа затты қою, беру.
АЛМАСУ 1#омоним #зат есім. #лингвистикалық. <лат. аlternаtіo> Түрлi сөзформалардың құрамында кездесетін морфеманың бір дыбысының көршi дыбыстың әсерінен басқа бір дыбысқа өзгеру құбылысы.
АЛМАСУ 2#омоним деген АЛМАСШЫ #зат есім. Алмаспен әйнек кесушi.
АЛМАУЫТ #сын есім. Үлкен, денелi, қайратты.
АЛМАҰРЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Қауынның үлкенi.
ЛАУ-АЛМАН #зат есім. Ұрыс, жанжал, дау-дамай.
АЛМААҒАШ #зат есім. #өсімдік. <лат. mаіus> Алма жемісi өсетін ағаш.
АЛМАҒАЙЫП #үстеу. Екіталай, неғайбыл, екіұдай.
АЛМАДАЙ #сын есім. Алма сияқты, алма тәріздi.
АЛМАЖЕМІРІ #зат есім. #зоологиялық. <лат. lаspeуresіa pоmоnella> Жеміс ағаштарын зақымдайтын, жапырақ ширатқыштар тұқымдасына жататын көбелек, алма ағаштың ең қауіптi зиянкесi.
АЛМА-ЖЕМІС #зат есім. Алма және басқа жеміс түрлерi.
АЛМА-ЖҰЛМА #сын есім. сөйлеу. Алба-жұлба.
АЛМАЗ #зат есім. #минералогиялық. Алмас (дәрi, сынап хлоридi, наркүміс).
АЛМАЗДЫ #сын есім. Құрамында алмазы бар. Алмазды майұнтақ. #техникалық. Синтетикалық алмастар негізіндегі жеткізу майұнтағы.
АЛМА-КЕЗЕК #үстеу. Бiрден емес, кезек-кезек, кезекпе-кезек.
АЛМАҚ #зат есім. Алашақ, алуға тиістi зат, нәрсе, аласы.
АЛМАҚАБАҚ #зат есім. жергілікті сөз. Кiшкентай қабақтан жасалған, насыбай салатын шақша.
АЛМАҚАҚ #зат есім. Кептірілген алма.
АЛМАЛА = #етістік. Кезек-кезек ауыстыру, кезектестіру, қайта-қайта алмастыру.
АЛМАЛАС = #етістік. Кезектесу, ауысу, ауыстыру.
АЛМАЛАТ = #етістік. Ауыстыру, кезектету.
АЛМАЛАУ деген АЛМАЛЫ 1#омоним #сын есім. 1. Алмасы бар, алмасы көп. 2. #ауыспалы мағына. Төсi әдемi, тығыз, жұмыр.
АЛМАЛЫ 2#омоним #сын есім. Алыпсалуға болатын, шығармалы. Алмалы диск. #информатикалық. Жазып алынған және қолданған орынға тәуелдi емес, ақпаратты дербес сақтайтын ақпараттасығыш.
АЛМАЛЫ-САЛМАЛЫ #сын есім. Алыпсалып қоюға ыңғайлы, алыпсалып тұратын, кигізіліпшығарылатын.
АЛМАН #зат есім. Алым-салым.
АЛМАН-АҚЫ #зат есім. Алман-салық.
АЛМАН-ЖАЛМАН #үстеу. жергілікті сөз. Жалма-жан.
АЛМАН-САЛЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Шыңжаң мен Моңғолиядағы қазақтар арасындағы ертедегi әкімшілік салығының жергіліктi атауы.
АЛМА-ӨРІК #зат есім. Алма, өрік т.б. сол сияқты жемісжидек.
АЛМАС 1#омоним #зат есім. <грек. аlmаs> 1. #минералогиялық. Табиғатта кездесетін ең қатты минерал, таза көміртектің кристалдық түрленімi. 2. Сапалы, қатты металдан жасалған өткір қару. 3. #жергілікті сөз. Ұстара түрi. 4. #ауыспалы мағына. Сөзi өткір, ойы ұшқыр адам. Алмас азу. Өткір, тиген жерін тіліп түсер азу тіс. Алмас жүз [ жүздi ]. Өткір, қарауға қаймығатындай түрi бар, сестi. Алмас кездік. Қылпылдаған, қынға салып ұстайтын пышақтың түрi. Алмас көз. Жанары өткір көз. Алмас қанжар. Өткір, тиген жерін тіліп түсетін қанжар. Алмас қылыш. #көнерген сөз. Сапасы жоғары болаттан соғылған өткір де бағалы қылыш. Алмас өркеш. 7түйешар. Бiрi мінер жаққа, екіншісi қамшылар жаққа жығылған өркеш. Алмас семсер. Өткір, қылпып тұрған семсер. Алмас тұяқ. Қатты, құрыш тұяқ. Алмас тілдi. Өткір тілдi, шешен сөздi, сөзi мірдің оғындай. Алмасын қанға суарды. Қырып жойды, қан жоса қылды.
АЛМАС 2#омоним #зат есім. 1. #химиялық. Хлорлы сынаптан жасалған, техникада және медицинада қолданылатын улы ақ ұнтақ. 2. Ертеректе халық емшілігінде асқынған жара түрлерi мен «жаман ауру» деп атаған қатерлi iсік түрлерін дауалауға қолданған сынап хлоридi немесе сулема деп аталатын күштi химиялық зат, наркүміс.
АЛМАС = #етістік. Кезектесу, ауысу, бірінің орнын бірi басу, алмакезектесу.
АЛМАСОҚ #үстеу. жергілікті сөз. Алма-кезек.
АЛМАСТАЙ #сын есім. Алмас сияқты, алмас тәріздi, өткір. Алмастай өткір. Еш нәрседен тайсалмайтын, батыл.
АЛМАСТЫР = #етістік. 1. Бiр зат не құбылыстың орнына екіншісін алу, ауыстыру, орнына басқа зат қою. 2. #жергілікті сөз. Басқа киім кию, киімін өзгерту не дүниесін өзгерту. 3. Жаңалау. 4. Өзгерту. 5. Орнын басу, қызметін атқару.
АЛМАСТЫРҒЫШ #сын есім. 1. Белгілi бір ортақ қасиеттің нәтижесінде басқа бір затты ауыстырғыш. 2. Қолындағы дүниенi, затты жиi ауыстырушы.
АЛМАСТЫРУ деген АЛМАСТЫРЫЛ = #етістік. Ауыстырылу, бір зат, не құбылыс орнына басқа затты қою, беру.
АЛМАСУ 1#омоним #зат есім. #лингвистикалық. <лат. аlternаtіo> Түрлi сөзформалардың құрамында кездесетін морфеманың бір дыбысының көршi дыбыстың әсерінен басқа бір дыбысқа өзгеру құбылысы.
АЛМАСУ 2#омоним деген АЛМАСШЫ #зат есім. Алмаспен әйнек кесушi.
АЛМАУЫТ #сын есім. Үлкен, денелi, қайратты.
АЛМАҰРЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Қауынның үлкенi.
ЛАУ-АЛМАН #зат есім. Ұрыс, жанжал, дау-дамай.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий