Толковый словарь казахского языка: Алдан>
АЛДА 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Алла. Алда жарылқасын. #сөйлеу. Рақметін, ризалығын білдіру мағынасындағы бата-тілек.
АЛДА 2#омоним #одағай. #сөйлеу. Көңіл күйдi білдіретін одағай, Алла сөзінің нұсқасы. Алда ғана көк шешекай [ жүгірмекай ]. #сөйлеу. қарапайым сөз. Жүгермекай деген мағынадағы кейісұрыс сөзi.
АЛДА 3#омоним #үстеу. 1. Алдыңғы қатарда, алдыңғы жақта, iлгеріде. 2. Алдағы уақытта, болашақта, келешекте. 3. Алдыңда, жаныңда; қарсыңда; алыста емес, жақында.
АЛДА = #етістік. 1. Бiреудi айламен, қулықпен отырғызып кету, өтірік айту. 2. #ауыспалы мағына. Алдарқату, көңілін табу, емексіту. Алдап бақты. Шамасы жеткенше алдады, алдаусыратты, айламен уақыт оздырды. Алдап соқты. Отырғызып кетті, сан соқтырды. Алдап ұрды. Алдандырып отырғызып кеттi, қызықтырып, жолдан тайдырды.
АЛДАҒЫ #сын есім. 1. Алдыңғы жақтағы, iлгерідегi. 2. Озат, үздік, таңдаулы, алдыңғы қатарлы. 3. Болашақтағы, келешектегi, келер уақыттағы. Алдағы [ алғы ] күн. Болашақ, келешек.
АЛДАҒЫШ #сын есім. Алдампаз, өтірікшi, суайт.
АЛДАҒЫШТЫҚ #зат есім. Алдампаздық, өтірік айтушылық.
АЛДА-ЖАЛДА #үстеу. Әлдеқалай, аяқасты, кенет, оқыстан.
АЛДА-ЖЫЛДА #үстеу. сөйлеу. Алда-жалда.
АЛДАҚАШАН #үстеу. сөйлеу. Әлдеқашан.
АЛДАҚАШАННАН #үстеу. сөйлеу. Әлдеқашаннан.
АЛДАЛА = #етістік. cөйл. Аллалау, Алла-Алла деу.
АЛДАМАЛА = #етістік. Алдап-сулау, алдарқату.
АЛДАМАЛАУ деген АЛДАМПАЗ #сын есім. Өтірікшi, суайт, алдағыш.
АЛДАМПАЗДЫҚ #зат есім. Алдампазға тән қасиет, алдауға икемділік, суайттық.
АЛДАМШЫ #зат есім. Алдампаз, алдағыш, суайт. Алдамшы дүние. Жалған дүние, көз алдаушы, өтпелi өмір. Алдамшы көріністер. психол. <лат. illusіo> Түрлi себептерге байланысты өмір шындығының теріс, жаңсақ қабылдануы.
АЛДАМШЫЛЫҚ #зат есім. Алдау, жалғаншылық.
АЛДАМЫШ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Қоспасы бар алтын немесе күміс, көз бояп iстелген бұйым, #зат есім.
АЛДАМЫШ 2#омоним #сын есім. Көзбояушы, жалған, өтірік.
АЛДАН = #етістік. 1. Бiреудің әдейi немесе ойнап, әзіл үшін айтқан өтірігіне, жалған сөзіне сеніп қалу, нану. 2. Қызығу, ермек қылу, алданыш ету. 3. Айналып қалу, айналсоқтау, тоқтау, бөгелу, кідіру.
АЛДАНҒЫШ #сын есім. Сенгіш, тез сенетін, илан ғыш, нанғыш, ашықауыз.
АЛДАНДЫР = #етістік. 1. Бөгелдіру, кешіктіру, алданыш ету. 2. Алдарқату, алданыш еткізу.
АЛДАНДЫРҒЫШ #зат есім. Алдаусыратушы, емексітушi, нандырушы.
АЛДАНДЫРУ деген АЛДАНДЫРУШЫ #зат есім. Алдандыратын адам, алдаусыратушы, емексітушi.
АЛДАНТ = #етістік. Алдаусырату, айналдыру, емексіту.
АЛДАНТУ деген АЛДАНУ #зат есім. Иллюзия, елес.
АЛДАНУ деген АЛДАНУШЫ #зат есім. Алданып қалушы, иланушы, нанушы, сеніп қалушы.
АЛДАНЫС #зат есім. Өзінөзi жұбатушылық, үміттенушілік, алдаусыратушылық.
АЛДАНЫШ #зат есім. 1. Дәтке қуат, медет, көңілге жұбаныш. 2. Машық, ермек, үйреншіктi iс.
АЛДАНЫШСЫЗ #сын есім. Уақыт өткізетін ермегi, машықты iсi жоқ; көңіл аулайтыны жоқ.
АЛДАП-АРБА = #етістік. #экспрессивті. Алдапсулап, айламен, қулықпен қолға түсіру, дегеніне көндіру.
АЛДАП-АРБАУ деген АЛДАП-СУЛА = #етістік. #экспрессивті. Дегенін iстету, өйтіпбүйтіп ойындағысын iске асыру, айламен, қулықпен ойын жүзеге асыру.
АЛДАП-СУЛАУ деген АЛДАРҚАТ = #етістік. Алдаусырату, жұбату, әдейi көңілін аулау үшін өтірікке бару, алдап сулау.
АЛДАРҚАТУ деген АЛДАРҚАУ деген АЛДАС = #етістік. Бiрге, өзара келісіп алып алдау.
АЛДАСПАН 1#омоним #зат есім. #көнерген сөз. <поляк. pаlаsz<венг. pаllоs> Имек қылыш, жекпе-жек шайқаста қолданылатын қару. // Өткір, жалынды. Алдаспан ауыр қылыш. #көнерген сөз. Шапқанда жауын бірден мертіктіру үшін басын жалпақ жалманды қылып ауырлатып жасаған қынапсыз байланатын кесу қарудың түрі.
АЛДАСПАН 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. #қолөнер. Өрмек то қуда пайдаланылатын құрал.
АЛДАСПАНДАЙ #сын есім. Алдаспан сияқты, алдаспан сынды, алдаспан тәріздi.
АЛДАСТЫР = #етістік. Алдап соғу, ретін тауып алдау.
АЛДАСТЫРУ деген АЛДАСУ деген АЛДАТ = #етістік. Бiреуге алдатқызу.
АЛДАТҚЫЗ = #етістік. Бiреу арқылы алдату.
АЛДАТҚЫЗУ деген АЛДАТҚЫШ #зат есім. Алданып қалғыш, алдауға тез түскіш, біреуге тез сенгіш адам.
АЛДАТУ деген АЛДАУ деген АЛДАУ-АРБАУ #зат есім. Түрлi қулық-сұмдық, айла-тәсіл.
АЛДАУРАТ = #етістік. #сөйлеу. Алдаусырат.
АЛДАУРАТУ деген АЛДАУСЫЗ #сын есім. Жалған емес, қоспасы жоқ, амал-айласыз, өтіріксіз.
АЛДАУСЫРАТ = #етістік. 1. Алдаңқырай түсу, алдауды тоқтатпау. 2. Алданыш ету, місе тұту. 3. Алдарқату, көңілін басқа жаққа аудару.
АЛДАУСЫРАТУ деген АЛДАУШЫ #зат есім. Өтірікшi, суайт, айлакер, айламен отырғызып кетушi.
АЛДАУШЫЛЫҚ #зат есім. Алдауға тән әрекет.
АЛДАУЫШ #зат есім. #сөйлеу. Алдаушы.
АРБАП-АЛДА = #етістік. Айтқанына көндіру, алдап-сулау.
АРБАП-АЛДАУ деген АРБАУ-АЛДАУ = #етістік. Азғыру, өтірік айту, алдап-сулау, айтқанына көндіру.
АЛДА 2#омоним #одағай. #сөйлеу. Көңіл күйдi білдіретін одағай, Алла сөзінің нұсқасы. Алда ғана көк шешекай [ жүгірмекай ]. #сөйлеу. қарапайым сөз. Жүгермекай деген мағынадағы кейісұрыс сөзi.
АЛДА 3#омоним #үстеу. 1. Алдыңғы қатарда, алдыңғы жақта, iлгеріде. 2. Алдағы уақытта, болашақта, келешекте. 3. Алдыңда, жаныңда; қарсыңда; алыста емес, жақында.
АЛДА = #етістік. 1. Бiреудi айламен, қулықпен отырғызып кету, өтірік айту. 2. #ауыспалы мағына. Алдарқату, көңілін табу, емексіту. Алдап бақты. Шамасы жеткенше алдады, алдаусыратты, айламен уақыт оздырды. Алдап соқты. Отырғызып кетті, сан соқтырды. Алдап ұрды. Алдандырып отырғызып кеттi, қызықтырып, жолдан тайдырды.
АЛДАҒЫ #сын есім. 1. Алдыңғы жақтағы, iлгерідегi. 2. Озат, үздік, таңдаулы, алдыңғы қатарлы. 3. Болашақтағы, келешектегi, келер уақыттағы. Алдағы [ алғы ] күн. Болашақ, келешек.
АЛДАҒЫШ #сын есім. Алдампаз, өтірікшi, суайт.
АЛДАҒЫШТЫҚ #зат есім. Алдампаздық, өтірік айтушылық.
АЛДА-ЖАЛДА #үстеу. Әлдеқалай, аяқасты, кенет, оқыстан.
АЛДА-ЖЫЛДА #үстеу. сөйлеу. Алда-жалда.
АЛДАҚАШАН #үстеу. сөйлеу. Әлдеқашан.
АЛДАҚАШАННАН #үстеу. сөйлеу. Әлдеқашаннан.
АЛДАЛА = #етістік. cөйл. Аллалау, Алла-Алла деу.
АЛДАМАЛА = #етістік. Алдап-сулау, алдарқату.
АЛДАМАЛАУ деген АЛДАМПАЗ #сын есім. Өтірікшi, суайт, алдағыш.
АЛДАМПАЗДЫҚ #зат есім. Алдампазға тән қасиет, алдауға икемділік, суайттық.
АЛДАМШЫ #зат есім. Алдампаз, алдағыш, суайт. Алдамшы дүние. Жалған дүние, көз алдаушы, өтпелi өмір. Алдамшы көріністер. психол. <лат. illusіo> Түрлi себептерге байланысты өмір шындығының теріс, жаңсақ қабылдануы.
АЛДАМШЫЛЫҚ #зат есім. Алдау, жалғаншылық.
АЛДАМЫШ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Қоспасы бар алтын немесе күміс, көз бояп iстелген бұйым, #зат есім.
АЛДАМЫШ 2#омоним #сын есім. Көзбояушы, жалған, өтірік.
АЛДАН = #етістік. 1. Бiреудің әдейi немесе ойнап, әзіл үшін айтқан өтірігіне, жалған сөзіне сеніп қалу, нану. 2. Қызығу, ермек қылу, алданыш ету. 3. Айналып қалу, айналсоқтау, тоқтау, бөгелу, кідіру.
АЛДАНҒЫШ #сын есім. Сенгіш, тез сенетін, илан ғыш, нанғыш, ашықауыз.
АЛДАНДЫР = #етістік. 1. Бөгелдіру, кешіктіру, алданыш ету. 2. Алдарқату, алданыш еткізу.
АЛДАНДЫРҒЫШ #зат есім. Алдаусыратушы, емексітушi, нандырушы.
АЛДАНДЫРУ деген АЛДАНДЫРУШЫ #зат есім. Алдандыратын адам, алдаусыратушы, емексітушi.
АЛДАНТ = #етістік. Алдаусырату, айналдыру, емексіту.
АЛДАНТУ деген АЛДАНУ #зат есім. Иллюзия, елес.
АЛДАНУ деген АЛДАНУШЫ #зат есім. Алданып қалушы, иланушы, нанушы, сеніп қалушы.
АЛДАНЫС #зат есім. Өзінөзi жұбатушылық, үміттенушілік, алдаусыратушылық.
АЛДАНЫШ #зат есім. 1. Дәтке қуат, медет, көңілге жұбаныш. 2. Машық, ермек, үйреншіктi iс.
АЛДАНЫШСЫЗ #сын есім. Уақыт өткізетін ермегi, машықты iсi жоқ; көңіл аулайтыны жоқ.
АЛДАП-АРБА = #етістік. #экспрессивті. Алдапсулап, айламен, қулықпен қолға түсіру, дегеніне көндіру.
АЛДАП-АРБАУ деген АЛДАП-СУЛА = #етістік. #экспрессивті. Дегенін iстету, өйтіпбүйтіп ойындағысын iске асыру, айламен, қулықпен ойын жүзеге асыру.
АЛДАП-СУЛАУ деген АЛДАРҚАТ = #етістік. Алдаусырату, жұбату, әдейi көңілін аулау үшін өтірікке бару, алдап сулау.
АЛДАРҚАТУ деген АЛДАРҚАУ деген АЛДАС = #етістік. Бiрге, өзара келісіп алып алдау.
АЛДАСПАН 1#омоним #зат есім. #көнерген сөз. <поляк. pаlаsz<венг. pаllоs> Имек қылыш, жекпе-жек шайқаста қолданылатын қару. // Өткір, жалынды. Алдаспан ауыр қылыш. #көнерген сөз. Шапқанда жауын бірден мертіктіру үшін басын жалпақ жалманды қылып ауырлатып жасаған қынапсыз байланатын кесу қарудың түрі.
АЛДАСПАН 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. #қолөнер. Өрмек то қуда пайдаланылатын құрал.
АЛДАСПАНДАЙ #сын есім. Алдаспан сияқты, алдаспан сынды, алдаспан тәріздi.
АЛДАСТЫР = #етістік. Алдап соғу, ретін тауып алдау.
АЛДАСТЫРУ деген АЛДАСУ деген АЛДАТ = #етістік. Бiреуге алдатқызу.
АЛДАТҚЫЗ = #етістік. Бiреу арқылы алдату.
АЛДАТҚЫЗУ деген АЛДАТҚЫШ #зат есім. Алданып қалғыш, алдауға тез түскіш, біреуге тез сенгіш адам.
АЛДАТУ деген АЛДАУ деген АЛДАУ-АРБАУ #зат есім. Түрлi қулық-сұмдық, айла-тәсіл.
АЛДАУРАТ = #етістік. #сөйлеу. Алдаусырат.
АЛДАУРАТУ деген АЛДАУСЫЗ #сын есім. Жалған емес, қоспасы жоқ, амал-айласыз, өтіріксіз.
АЛДАУСЫРАТ = #етістік. 1. Алдаңқырай түсу, алдауды тоқтатпау. 2. Алданыш ету, місе тұту. 3. Алдарқату, көңілін басқа жаққа аудару.
АЛДАУСЫРАТУ деген АЛДАУШЫ #зат есім. Өтірікшi, суайт, айлакер, айламен отырғызып кетушi.
АЛДАУШЫЛЫҚ #зат есім. Алдауға тән әрекет.
АЛДАУЫШ #зат есім. #сөйлеу. Алдаушы.
АРБАП-АЛДА = #етістік. Айтқанына көндіру, алдап-сулау.
АРБАП-АЛДАУ деген АРБАУ-АЛДАУ = #етістік. Азғыру, өтірік айту, алдап-сулау, айтқанына көндіру.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий