Толковый словарь казахского языка: Құлас>
ҚҰЛАШ-ҚҰЛАШ #сын есім. 1. Ұзындығы бірнеше құлаш. 2. Көп, ұзыннан-ұзақ.
АЛА-ҚҰЛА #сын есім. 1. Әр алуан түстің араласып келуi, әртүрлi, біркелкi емес. 2. Бiртегіс емес, әртүрлi шамада, біркелкілік жоқ. 3. Бiрдей емес әркелкi, бірi жақсы, бірi жаман, бірi артық, бірi кем. Ала-құла болды. Әрқалай, бірi бұлай, бірi олай болды. Ала-құла көрдi. Бiрдей көрмедi, алалады.
АЛА-ҚҰЛАЛЫҚ #зат есім. 1. Әртүрлілік. 2. Кiрбің, реніш, өкпе. 3. Шалағайлық.
АЛАЛЫ-ҚҰЛАЛЫ #сын есім. сөйлеу. Ала-құла.
АЛАҢ-ҚҰЛАҢ 1 #үстеу. Ендi-ендi, жаңа-жаңа, бірте-бірте.
АЛАҢ-ҚҰЛАҢ 2 елік. Алақ-жұлақ етіп, алақтап қараған қимылды бейнелейтін сөз. Алаң-құлаң еттi. Алақ-жұлақ еттi, алақтады.
АЛАУЫЗДЫҚ-ҚҰЛАУЫЗДЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Алауыз-кілауыз, өсек-аяң.
АТАСТЫРЫП-ҚҰЛАСТЫР = #етістік. Айттыру, құда түсу.
БАЙ-ҚҰЛАҚ #зат есім. #тарихи. советизм. Қазан төңке рісінен кейінгi кезеңде үстем тап ретінде қаралған ауқатты, дәулеттi әлеуметтік топ.
БАЙ-ҚҰЛАҚТАЙ #сын есім. #тарихи. Бай-құлақ сияқты, бай-құлақ тәріздi.
ЕЛЕҢ-ҚҰЛАҢ : елең-құлаң қылмады [ қылған жоқ ]. Елемеді, ескермеді; қаперіне де алмады.
КӨЗ-ҚҰЛАҚ #зат есім. Хабарды жеткізуші, құлақтандырушы, хабар таратушы. Көз-құлақ болды. а) Хабар таратты, жеткізді, құлақтандырды. ә) бас-көз болды, қарайласты, назар салды, көңіл бөлді.
КӨШ-ҚҰЛАШ : көш-құлаш қашты. Аттонын аулақ салды.
ҚОЙЫН-ҚҰЛАШ #зат есім. #сөйлеу. Қойын-қолтық.
ҚҰЛА #сын есім. Сары мен жиреннің арасындағы жылқының түсі. Құла ауыз. Өткір тілдi, шешен, ділмар. Құла бие. Сары мен жиреннің арасындағы түсi бар бие. Құла дала [ түз, жапан, медиен, мекен ]. Елсіз, иен дала. Құла [ құба, қу медиен ] дүз. Ендала, елсіз-сусыз сары дала. Құла жирен. Құла мен жирен аралас жылқының түсі. Құла жылқы. Басы мен денесі жылтыр сары немесе құрым сары реңді, аяқтары мен жал құйрықтары қара, арқасынан құйрығына дейін созылған жіңішке қара жолағы бар жылқы. Құла кер. Құла мен кер аралас түс. Құла қасқа. Қасқасы бар құла түс. Құла төбел. Төбелі бар құла түс. Құла түз. Жан аяғы баспаған, елсіз дала.
ҚҰЛА = #етістік. 1. Жығылу, таю, сүрініп етпетінен түсу. 2. Опырылу, қирау, бұзылып қалу. 3. Жата кету, сұлау. 4. Биіктен төмен қарай құлдырау. 5. #ауыспалы мағына. Тақтан айырылу, орнынан түсу, күйреу. 6. #ауыспалы мағына. Емтиханнан, не басқа бір сыннан сүріну, өте алмай қалу. 7. #ауыспалы мағына. Көңілі кету, ынтасы ауу. Құлай бермеді. Қайраттанды, берік болды. Құлай сүйді. Өлердей ғашық болды, жан-тәнімен жақсы көрді.
ҚҰЛАБА #сын есім. Көнерген, егде тартқан, қақсал.
ҚҰЛАҒДАР #сын есім. Істің, оқиғаның мәнжайынан мағлұматы бар, хабардар, құлақтас.
ҚҰЛАҒЫШ #сын есім. Жығылғыш, жығыла бергіш.
ҚҰЛАДЫН #зат есім. #зоологиялық. <лат. cіrсus> 1. Қаршыға тұқымдасына жататын кішкене құс. 2. Дене тұрқы 43,5–52,5 см, салмағы 310–550 гдай болатын, арқасы көкшіл сұр, құйрық қауырсыны ақ сұр, көлденең жолақты, бауыры ақ, жемсауы көкшіл сұр, тұмсығы қара жыртқыш құс.
ҚҰЛАДЫНДАЙ құладындай ұшты. Ынталанды, берілді.
ҚҰЛАЗУ деген ҚҰЛАЗЫ = #етістік. 1. Иесіз қаңырап бос тұру (үй, мекен, жай). 2. Игерілмей, пайдаға аспай жату (жер). 3. #ауыспалы мағына. Көңілсіздік басу, жабырқау. Құлазыған [ қу ] дала [ құлан дала ]. Елсіз айдала, құба дала.
ҚҰЛАЗЫТ = #етістік. Көңілсіздік орнату, жабырқату.
ҚҰЛАЗЫТУ деген ҚҰЛАЙБЕРІС #зат есім. Құлама, ылди.
ҚҰЛАҚ 1#омоним #зат есім. 1. #анатомиялық. <лат. аurіs> Адам мен омыртқалы жануарлардың есту мүшесі. 2. #ауыспалы мағына. Баскиімнің құлақты жауып тұратын бөлігі. 3. #ауыспалы мағына. Тұрмыстық заттардың ұстауға арналған жері, тұтқасы. 4. #ауыспалы мағына. Музыкалық аспаптың ішегін қатайтатын немесе босататын тетігі. 5. кәс. Бірнеше ауды жалғастырып ұстап тұратын дөңгелек шығыршық. 6. #тарихи. Түбіртек мағынасында. Құлағы ауырлау. Естуi нашар, жөндi ести алмайды. Құлағы бітеу. Керең, естімейтін, естігісi келмейтін. Құлағы дүңгірледі. Әлдеқандай физикалық есерлерден немесе құлақ мүкістене бастағанда, естілген дауыс. тың күңгірлеп, дұрыс ұғынылмауы. Құлағы елең етті [ елеңдеді ]. Көңілі бөлініп, ынта қойып тыңдай қалды, құлақ тіге қойды. Құлағы жаттықты. Естиести еті үйренді, айтқанға көндігіп кетті. Құлағы жұлынды. Құлағы жарақаттанды. Құлағы кереңдей. Құлағы естімейтін адамша. Құлағы қалқайды. Арықтады, азып, қатты жүдеп кетті. Құлағы қанды. а) Әбден естіп мейірленді, айызы қанды, тыңдап құмардан шықты. ә) Құлағына сіңді, көп естіп құлағы үйренді. Құлағы қылтиды. Нобайы, жобасы көрініп қалды. Құлағы мақтамен тығулы. Керең, ештеңе естімейді. Құлағым бітелдi. Естілмедi, тарс біттi. Құлағымды кесіп берейін. Бір нәрсеге, бір істің шешіміне сенімді болғанда, бәстескенде немесе кепілдік беру мәнінде айтылатын сөз. Құлағым [ естісем ] керең [ тас керең ] болсын. с ө йл. #экспрессивті. Бұрын-соңды естіген емеспін деп ант-су ішуді білдіреді. Құлағым сенде, айта бер. Тыңдап тұрмын, естіп отырмын деген мағынадағы сөз. Құлағы мүкіс [ мүкістеу, мүкіс тартты ]. Құлағының естуі нашарлады, шала еститін болды. Құлағына алды. #жергілікті сөз. Тыңдады, ескерді, ден қойды. Құлағына алтын сырға. а) Естімейақ қой, мән берме деген мағынада. ә) Ескерсін, зейініне түйіп алсын деген мағынада. Құлағына енді. а) Естілді, құлаққа жетті. ә) Көңіл қойып тыңдады, ұқты, байыбына барды. б) Мән берді. Құлағына жақты [ қонды ]. Айтқаны ұнады, көңілінен шықты. Құлағына жылы тиді. Жағымды естілді. Құлағына кірмедi [ биттей кірмедi, кірген жоқ ]. а) Тыңдамады, елең қылмады. ә) Мән бермедi, керек қылмады. Құлағына қонбады. Айтқанды ұқпады, миына кірмеді, түсінбеді. Құлағына құйды. Есінде қалсын, ұқсын деп қайта-қайта айтты, ұмытпайтындай етіп түсіндірді. Құлағына құйып алды. Әбден ұғып алды, жадына сақтады. Құлағына қыстырмады. Тыңдамады, мән бермеді, елемеді. Құлағына мақта тықты. Естімеді, тыңдамады. Құлағынан ағып кеттi. Айтқан сөздi ұмытып кеттi. Құлағынан кетпеді [ құлағында қалды ]. Дауыс ы, айтқан сөзі есте қалды, ұмытылмады. Құлағынан кетірді. Ұмытты, құлағы тынды. Құлағынан күн көрінеді. Өте жүдеу, арық; қармаққа шаншыр еті жоқ. Құлағынан қиқу кетпеді. Үнемі сөз, ұрыс естумен болды. Құлағына салды. Ескертті, айтты, аңғартты. Құлағына сіңдірдi. Үнемі айтып жүрді. Құлағына тиді [ жетті ]. Естіді, хабарланды, хабардар болды. Құлағына шалынды. Естілді, құлаққа жетті. Құлағына [ құлағының ұшына ] шейін қызарды. Қатты ұялды, қысылды. Құлағын ашу. Балаға ат қойып, үш-төрт рет айқайлап, азан шақырып естірту. Құлағына ілмеді. а) Тыңдамады, естігісі келмеді. ә) Көңіл қоймады, ескермеді, өз дегенін істеді. Құлағын басты. Естігісі келмеді. Құлағын бұрады. а) Үгіттеп, айтқанына көндірді, мақұл дегізді. ә) Ұмытпасын дегендей қайта-қайта еске салды. Құлағын едірең-едірең еткізді. Құлағын тікірейтті. Құлағын елеңдетті. Құлағын қайшылады, құлағын түрді, тыңдады. Құлағын жымырды. Мал (ат, есек т.б.) құлағын артқа қарай жымқырып сес көрсетті. Құлағын қайшылады. Құлағын кезек-кезек қозғады, алма-кезек қимылдатты. Құлағын қатырды. Мазасын алып, қыңқылдай сөйлей берді, құлаққа маза бермеді. Құлағын сарсытты [ сасытты ]. Айтаайта мезі қылды, ығыр қылды. Құлағын сатты. Тыңдағаны үшін ақы сұрады. Құлағын тарс бітедi. Назарына iлмедi, естігісi келмедi. Құлағын түрді [ салды, тосты, төседі, тікті, бұрды ]. Елегізіп хабар күтті; сөзге көңіл аударды, ден қоя тыңдады, зейін салды. Құлағын шулатты. Біреуді әңгіме қылды, өсектеді. Құлағының елеңдеуі. Сабырсыздану, тағатсыздану. Құлағының етін [ құрышын, құртын, құрт етін ] жеді. Мазасын алды, мезі қылды, сөзбен ығыр қылды. Құлағының мүкісі бар. Құлағы нашар естиді. Құлағының шері тарқады. Әбден естіп, айызы қанды. Құлағы сарсыды. Бір нәрсені көп естіп, әбден жалықты, мазасы кетті, мезі болды. Құлағы тарс [ тас ] бітті. Түк естімей қалды. Құлағы терең. стиль. Бұл жерде естігіш, саққұлақ деген мағынада қолданылған. Құлағы теріс біткен. Тыңдамайтын, елең қылмайтын кісі туралы айтылады. Құлағы тосаңсыды. Құлағына жат естілді. Құлағы тұнды. Қатты дауыс. не ушудан құлағы естімей қалды. Құлағы түрік [ түріңкі, тесік ]. а) Әр нәрседен хабары бар, көңілі ояу, білімқұмар. ә) Саққұлақ, естігіш, тыңшы. Құлағы тыныш. Ешкім мазасын алмайды. Құлағы шалды [ құлағына шалынды ]. Естіді, хабардар болды. Құлағы шулады. а) Біреу сен туралы, бірдеңе дедіге жоритын ырым. ә) Басы ауырып, құлағы шыңылдады, есінен танды, есеңгіреді. б) Құлаққа үні, дыбысы, дауыс. ы келді. Құлағы шыңылдады. Есі ауып, көзі қарауытты. Құлағы үйрендi. Естиести еті үйренді, айтқанға көндігіп кетті. Құлақ [ сөзге құлақ ] аспады [ асқан жоқ, қоймады ]. Бiреудің сөзіне назар аудармады, айтқанды тыңдамады. Құлақ асты [ қойды ]. Ден қойып тыңдады, айтқанымен санасты, есептесті. Құлақ аурулары. #медициналық. Құлақтың сыртқы, ортаңғы және ішкі бөліктерінде кездесетіндерттер. Құлақ [ тарс ] бекідi. Тас керең боп, түк естімедi. Құлақ елеңдетер. Елең еткізер, бейжай қалдырмайтын (хабар, сөз т.б.). Құлақ естімес, көз көрмес [ құлақ естіп, көз көрмеген ]. Бұрындысоңды болып көрмеген, болмаған, кездестірмеген. Құлақ жарды [ тұндырды ]. Даусы қатты шықты, құлақтан өтті. Құлақ кесерi бар. Түрпідей тиетін, жақпайтыны болады деген мағынада. Құлақ кесті [ кескендей ]. Құлаққа ұрған танадай, жым-жырт, тым-тырыс. Құлақ күйін келтірді [ баптады ]. Музыкалық аспаптың құлағын бұрап, әуеніне, нәшіне келтірді. Құлаққа дамыл жоқ. Сөз тыңдаудан жалықпады, біреу сөйлеп мазасын алды. Құлаққа жағымды. Естуге үйлесімді, ұнамды. Құлаққа жат. Жағымсыз, тосын, жайсыз (дыбыс, үн туралы). Құлаққа жетті. Естілді, белгілі болды. Құлаққа жылы тиді. Жағымды естілді, көңіліне қонды. Құлақ қақпады. Аузын ашпады, ешбір сөз сөйлемеді, тып-тыныш отырды Құлақ қақпай. Қыңқ етпей, қарсылық білдірмей. Құлаққа құлақ, тұяққа тұяқ. Жоқ малдың орны толу мағынасында [ Ескі заманда барымта, т.б. түрде қолды болған мал орнына мал алу, санын түгелдей алу салтынан келіп шыққан ]. Құлаққа сіңген сөз. Үйреншікті, баяғыдан айтылып келе жатқан дағдылы, машықты сөз. Құлаққа сіңді. Құлағына құйылды, жеткізе айтылды. Құлаққа тақты [ ілді ]. Тыңдады, зейін қойды, ескерді. Құлаққа талып жетті. Алыстағы дауыс., үн әрең жетті, үзіліп барып естілді. Құлаққа түрпідей тиді. Сөзі өрескел, жағымсыз естілді. Құлаққа ұрған танадай. Тып-тыныш, жым-жырт, еш нәрседен хабарсыз. Құлаққа шалыну. Естілу, құлаққа жету. Құлақ қашты қылды. Мазаны алды, тыныштық бермеді. Құлақ қойды. Ықылас қойып, тыңдады. Құлақ құрышы қанды [ қандырды ]. Жақсы сөз, ән әбден тыңдап, айызы қанды; құмардан шықты, рақаттанды, жетесіне жеткізді. Құлақ нан. #жергілікті сөз. Еттің наны. Құлақ салды. а) Тыңдады, естіді. ә) Тың тыңдады. б) Тіл алып, айтқанды істеді. Құлақ сарсылтты. #сөйлеу. Құлақ сарсытты. Құлақ сүйінші [ шүйінші ]. #этнографиялық. Қуанышты хабарға берілетін сый. Құлақтан азды. Құлағы ауырлады, мүкістенді. Құлақтан өтті. Қатты, оқыс шыққан дыбыс туралы айтылады. Құлақ түрісті. Тың тыңдады, тыңдай қалысты. Құлақты бітірдi. Бiтедi, бекіттi. Құлақтың тынышын алды. Мазаны алды. Құлақ шеке. Адамның бір жақ құлағы мен шекесінің тұсы.
ҚҰЛАҚ 2#омоним #зат есім. кәс. Арықтағы суды жырып бөліп жіберу үшін әр жерден қойылған кішкене тоспа, бұрма. Құлақ ашты. Суды бөгеп тұрған жерін ашып, арықарыққа су жіберді. Құлақ байлау [ қайыру ]. Суды бөгеу, арықарыққа жіберетін жерді бекіту.
ҚҰЛАҚ 3#омоним #зат есім. кәс. Қырмандағы астықты қызылдағанда сұраушыларға берілетін үлес.
ҚҰЛАҚ 4#омоним [ #орыс тілі. кулак ] #зат есім. #сөйлеу. Батырақтардың еңбегін пайдаланатын ауқатты, бай жекеменшік шаруа.
ҚҰЛАҚАҒАШ #зат есім. кәс. Қайықтың екі жақ қапталындағы кемеріне орнатылған ағаш.
ҚҰЛАҚАРҚАН #зат есім. кәс. Сүзекіні мұз астынан тартып жылжытып отыруға қажетті кендір жіп.
ҚҰЛАҚАРЫҚ #зат есім. 1. Жаңбырлатқыш машинаға суару желілері мен су жеткізетін гидротехникалық құрылыс. 2. Суармалы егістіктегі тұрақсыз арық.
ҚҰЛАҚБАУ #зат есім. 1. Бас киімнің құлақты жауып тұратын жеріне тағылатын бау. 2. Доға мен тәртені бекітіп, байластыратын қайыс.
ҚҰЛАҚКЕСТІ #сын есім. Еріксіз, тәуелді. Құлақкесті құл [ күң ]. #көнерген сөз. Басыбайлы құл, меншіктегі #малай тілі.
ҚҰЛАҚКЕСТІЛІК #зат есім. Еріксіздік, тәуелділік, бағыныштылық.
ҚҰЛАҚКИГІШ #зат есім. #сөйлеу. Құлаққап.
ҚҰЛАҚҚАҒЫС #зат есім. Шет пұшпақтап айтып, есіне салу, ескертпе. Құлаққағыс қылды [ етті ]. а) Есіне түсірді, ойына салды. ә) Айтар ойдың ұшын шығарды, ойын шет пұшпақтатып ескертті.
ҚҰЛАҚҚАЛҚАН #зат есім. #сөйлеу. Құлаққап.
ҚҰЛАҚҚАП #зат есім. Теле және радиобайланыс жүйелеріне қажетті дыбыстар тыңдау үшін қолданылатын құрал, аспап.
ҚҰЛАҚҚАТОСАР #зат есім. #сөйлеу. Телефон тұтқасы.
ҚҰЛАҚМОНШАҚ #зат есім. Құлаққа тағатын моншақтың
ҚҰЛАҚ-МҰРЫН #зат есім. Құлақ және мұрын. Құлақмұрнын кесті. Құл қылды, адам ғұрлы санамады.
ҚҰЛАҚСЫЗ #сын есім. 1. Құлағы жоқ. 2. Тетіксіз, бұрандасыз. 3. Шошайған ұшсыз, тұтқасыз.
ҚҰЛАҚТА = #етістік. Құлағынан ұстау, жармасу.
ҚҰЛАҚТАН 1#омоним = #етістік. Хабардар болу, есту.
ҚҰЛАҚТАН 2#омоним = #етістік. Қылқиып көріну.
ҚҰЛАҚТАНДЫР = #етістік. Естірту, хабардар ету.
ҚҰЛАҚТАНДЫРУ деген ҚҰЛАҚТАНДЫРЫЛ = #етістік. Хабардар етілу.
ҚҰЛАҚТАНДЫРЫЛУ деген ҚҰЛАҚТАНУ 1#омоним деген ҚҰЛАҚТАНУ 2#омоним деген ҚҰЛАҚТАС #сын есім. Жайжапсарынан құлағдар, хабардар.
ҚҰЛАҚТАУ деген ҚҰЛАҚТЫ #сын есім. 1. Құлағы үлкен. 2. Шығып тұрған ұшы, ұстайтын құлағы бар. 3. #ауыспалы мағына. Ұғымтал, зерек, естігіш. Құлақты жарқанат. #зоологиялық. <лат. pleсоtus аurіtus> Дене тұрқы 4–5 см, құлағының ұзындығы дене тұрқымен бірдейге жуық қолқанаттылар отрядына жататын үлкен сүтқоректі жануар.
ҚҰЛАҚТЫҚ #зат есім. Бас киімнің құлақша тұсы, құлақты жауып тұратын жері.
ҚҰЛАҚША 1#омоним #зат есім. 1. Бір заттың ұстайтын кішкене тұтқасы. 2. Құлақша қағаз. Құлақша қағаз. <франц. etіquette> Тауарлардың бағасы және тағы басқа. мәліметтер көрсетілетін анықтама.
ҚҰЛАҚША 2#омоним #зат есім. анатомиялық. < #латын тілі. аtrіum> Жүректің қан айдайтын жоғарғы бөлігі.
ҚҰЛАҚШЫН #зат есім. Құлақты жауып тұратын жылы бас киім, малақай.
ҚҰЛАҚШЫНДЫ #сын есім. Құлақшын киген.
ҚҰЛАЛА = #етістік. Алалау, бөлектеу.
ҚҰЛАЛАН = #етістік. #сөйлеу. Құла түсті болу, құла түске ену; лайлану.
ҚҰЛАЛАНУ деген ҚҰЛАЛЫ #сын есім. Құла түсті (жылқы).
ҚҰЛАМА #зат есім. 1. Таудың, жардың тік қабағы. 2. Жолдың төмен түсетін жері, құлай берісі. 3. Биік жартастан қуатты екпінмен төмен құлаған су; сарқырама. Құлама бесін. Күн еңкейген, бесіннің аяққы кезі. Құлама жаға. Сырт киімге салатын жағаның түрі. Құлама өркеш. #түйе шаруашылық. Түйе өркештерінің бітісіне қарай аталатын, бір жағын ала құлай қисайып жатқан өркеш атауы.
ҚҰЛАМАЛЫ #сын есім. 1. Тіп-тік, жарлы, құлама болып келген. 2. Еңіс, ылди.
ҚҰЛАН #зат есім. 1. Үйір-үйір болып жүретін жабайы жылқы. 2. #зоологиялық. <лат. eguus hemіоnus> Тақ тұяқтылар отряды, жылқы тұқымдасына жататын түсі сарғыштау, жотасында қара қошқыл жолағы бар, құйрығының ұшы қара жабайы жылқы. Құлан аяқ. Өте жүйрік, жылдам жүгіретін. Құлан бүлкек [ бүлкіл ]. Құланның желісіндей майда жүріс. Құлан дала [ елсіз ]. Иен дала; елсіз, сусыз жер. Құлан жал [ құйрық ]. Әдемі, төгіліп тұрған жал (құйрық). Құлан жүрмес [ жортпас, құладын ұшпас ] құла түз [ қу мекен, дала, шөл ]. Ешкім аяқ баспайтын елсіз, сусыз, шөл дала, айдала. Құлан құрықтап мінеді. Өте тың, ширақ. Құлан өтпес қырлар. #бейнелі сөзқолданыс. Биікбиік асулар, таулар. Құлан таза айықты. Әбден сауығып, жазылып кеттi. Құланның айғырындай. Құланның қасуына, мылтықтың [ мергеннің ] басуы. Істің орайы келгенде; сәті түскенде деген мағынада. Құлан түз. Елсіз, сусуз жер, айдала. Құланның құлынындай. Сымбатты, сұлу.
ҚҰЛАНДАЙ #сын есім. 1. Құлан сияқты кезбе. 2. Жүйрік, ұшқыр. Құландай ащы дауысты. #фольклор. Айбарлы, айбыны күшті.
ҚҰЛАНДАЙЫН #сын есім. поэтикалық. Құландай.
ҚҰЛАНДЫ 1#омоним #зат есім. Елді мекеннің бұрынғыдан қалған орны, жері.
ҚҰЛАНДЫ 2#омоним #сын есім. Құлан мекен ететін жер.
ҚҰЛАНИЕК #үстеу. Таң жаңа сыз беріп ата бастаған кез. Құланиек, құлқын сәрі. Таң еркін атпаған, өте ерте кез.
ҚҰЛАНИЕКТЕ = #етістік. Таң жаңа біліне бастау.
ҚҰЛАНИЕКТЕН = #етістік. Рауандап таң ату.
ҚҰЛАНИЕКТЕНУ деген ҚҰЛАНИЕКТЕУ деген ҚҰЛАН-КИІК #зат есім. Құлан мен киік атаулы.
ҚҰЛАН-КИІКТЕЙ #сын есім. Құлан-киік сияқты.
ҚҰЛАН-КИІКШЕ #үстеу. Құланкиіктер құсап бөлініп, жанжаққа шашырап.
ҚҰЛАНҚҰЙРЫҚ #зат есім. #өсімдік. 1. Сабағы түп жағынан бұтақтанып өсетін, мал жемейтін улы өсімдік. 2. <лат. eremоspаrtоn sоngаrісum> Биіктігі 40–80 см, жапырағы жарғақ қабыршақ тәрізді, гүл сағағы қысқа, тостағаншасы түкті бұршақ тұқымдасына жататын бұта.
ҚҰЛАНТАЗА #сын есім. Кіршіксіз, адал. Құлантаза арылды [ жазылды, айықты ]. Әбден айықты, аурусырқаудан мүлде жазылып кетті.
ҚҰЛАНША #үстеу. Құлан тәрізді, құлан құсап.
ҚҰЛАПАРАДАЙ #сын есім. сөйлеу. Күләпарадай.
ҚҰЛАС = #етістік. Бірге құлау, омақасу.
ҚҰЛАСУ деген ҚҰЛАТ = #етістік. 1. Жығылту, омақастыру. 2. Қирату, күлталқан ету. 3. #ауыспалы мағына. Орнынан тайдырту, кетірту. 4. #ауыспалы мағына. Емтиханнан не басқа бір сыннан сүріндіру, өткізбеу.
ҚҰЛАТҚЫЗ = #етістік. Қиратқызу, шайқалту.
ҚҰЛАТҚЫЗУ деген ҚҰЛАТТЫР = #етістік. Жығылдыру, тұрған күйінен жерге түсірту, тастату.
ҚҰЛАТТЫРУ деген ҚҰЛАТТЫРТ = #етістік. Жығылттырту, тұрған күйінен жерге тастаттырту.
ҚҰЛАТТЫРТУ деген ҚҰЛАТУ деген ҚҰЛАТЫ #сын есім. Соны, тың, бұрын ешкімнің қолы жетпеген.
ҚҰЛАТЫЛ = #етістік. Биіктен төмен түсірілу, құлдилатылу.
ҚҰЛАТЫЛУ деген ҚҰЛАТЫС = #етістік. Бірбірін құлату.
ҚҰЛАТЫСУ деген ҚҰЛАУ 1#омоним #зат есім. #спорт. Суға секірумен жаттыққан кезде суға дұрыс енуді үйрену үшін орындалатын жаттығу.
АЛА-ҚҰЛА #сын есім. 1. Әр алуан түстің араласып келуi, әртүрлi, біркелкi емес. 2. Бiртегіс емес, әртүрлi шамада, біркелкілік жоқ. 3. Бiрдей емес әркелкi, бірi жақсы, бірi жаман, бірi артық, бірi кем. Ала-құла болды. Әрқалай, бірi бұлай, бірi олай болды. Ала-құла көрдi. Бiрдей көрмедi, алалады.
АЛА-ҚҰЛАЛЫҚ #зат есім. 1. Әртүрлілік. 2. Кiрбің, реніш, өкпе. 3. Шалағайлық.
АЛАЛЫ-ҚҰЛАЛЫ #сын есім. сөйлеу. Ала-құла.
АЛАҢ-ҚҰЛАҢ 1 #үстеу. Ендi-ендi, жаңа-жаңа, бірте-бірте.
АЛАҢ-ҚҰЛАҢ 2 елік. Алақ-жұлақ етіп, алақтап қараған қимылды бейнелейтін сөз. Алаң-құлаң еттi. Алақ-жұлақ еттi, алақтады.
АЛАУЫЗДЫҚ-ҚҰЛАУЫЗДЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Алауыз-кілауыз, өсек-аяң.
АТАСТЫРЫП-ҚҰЛАСТЫР = #етістік. Айттыру, құда түсу.
БАЙ-ҚҰЛАҚ #зат есім. #тарихи. советизм. Қазан төңке рісінен кейінгi кезеңде үстем тап ретінде қаралған ауқатты, дәулеттi әлеуметтік топ.
БАЙ-ҚҰЛАҚТАЙ #сын есім. #тарихи. Бай-құлақ сияқты, бай-құлақ тәріздi.
ЕЛЕҢ-ҚҰЛАҢ : елең-құлаң қылмады [ қылған жоқ ]. Елемеді, ескермеді; қаперіне де алмады.
КӨЗ-ҚҰЛАҚ #зат есім. Хабарды жеткізуші, құлақтандырушы, хабар таратушы. Көз-құлақ болды. а) Хабар таратты, жеткізді, құлақтандырды. ә) бас-көз болды, қарайласты, назар салды, көңіл бөлді.
КӨШ-ҚҰЛАШ : көш-құлаш қашты. Аттонын аулақ салды.
ҚОЙЫН-ҚҰЛАШ #зат есім. #сөйлеу. Қойын-қолтық.
ҚҰЛА #сын есім. Сары мен жиреннің арасындағы жылқының түсі. Құла ауыз. Өткір тілдi, шешен, ділмар. Құла бие. Сары мен жиреннің арасындағы түсi бар бие. Құла дала [ түз, жапан, медиен, мекен ]. Елсіз, иен дала. Құла [ құба, қу медиен ] дүз. Ендала, елсіз-сусыз сары дала. Құла жирен. Құла мен жирен аралас жылқының түсі. Құла жылқы. Басы мен денесі жылтыр сары немесе құрым сары реңді, аяқтары мен жал құйрықтары қара, арқасынан құйрығына дейін созылған жіңішке қара жолағы бар жылқы. Құла кер. Құла мен кер аралас түс. Құла қасқа. Қасқасы бар құла түс. Құла төбел. Төбелі бар құла түс. Құла түз. Жан аяғы баспаған, елсіз дала.
ҚҰЛА = #етістік. 1. Жығылу, таю, сүрініп етпетінен түсу. 2. Опырылу, қирау, бұзылып қалу. 3. Жата кету, сұлау. 4. Биіктен төмен қарай құлдырау. 5. #ауыспалы мағына. Тақтан айырылу, орнынан түсу, күйреу. 6. #ауыспалы мағына. Емтиханнан, не басқа бір сыннан сүріну, өте алмай қалу. 7. #ауыспалы мағына. Көңілі кету, ынтасы ауу. Құлай бермеді. Қайраттанды, берік болды. Құлай сүйді. Өлердей ғашық болды, жан-тәнімен жақсы көрді.
ҚҰЛАБА #сын есім. Көнерген, егде тартқан, қақсал.
ҚҰЛАҒДАР #сын есім. Істің, оқиғаның мәнжайынан мағлұматы бар, хабардар, құлақтас.
ҚҰЛАҒЫШ #сын есім. Жығылғыш, жығыла бергіш.
ҚҰЛАДЫН #зат есім. #зоологиялық. <лат. cіrсus> 1. Қаршыға тұқымдасына жататын кішкене құс. 2. Дене тұрқы 43,5–52,5 см, салмағы 310–550 гдай болатын, арқасы көкшіл сұр, құйрық қауырсыны ақ сұр, көлденең жолақты, бауыры ақ, жемсауы көкшіл сұр, тұмсығы қара жыртқыш құс.
ҚҰЛАДЫНДАЙ құладындай ұшты. Ынталанды, берілді.
ҚҰЛАЗУ деген ҚҰЛАЗЫ = #етістік. 1. Иесіз қаңырап бос тұру (үй, мекен, жай). 2. Игерілмей, пайдаға аспай жату (жер). 3. #ауыспалы мағына. Көңілсіздік басу, жабырқау. Құлазыған [ қу ] дала [ құлан дала ]. Елсіз айдала, құба дала.
ҚҰЛАЗЫТ = #етістік. Көңілсіздік орнату, жабырқату.
ҚҰЛАЗЫТУ деген ҚҰЛАЙБЕРІС #зат есім. Құлама, ылди.
ҚҰЛАҚ 1#омоним #зат есім. 1. #анатомиялық. <лат. аurіs> Адам мен омыртқалы жануарлардың есту мүшесі. 2. #ауыспалы мағына. Баскиімнің құлақты жауып тұратын бөлігі. 3. #ауыспалы мағына. Тұрмыстық заттардың ұстауға арналған жері, тұтқасы. 4. #ауыспалы мағына. Музыкалық аспаптың ішегін қатайтатын немесе босататын тетігі. 5. кәс. Бірнеше ауды жалғастырып ұстап тұратын дөңгелек шығыршық. 6. #тарихи. Түбіртек мағынасында. Құлағы ауырлау. Естуi нашар, жөндi ести алмайды. Құлағы бітеу. Керең, естімейтін, естігісi келмейтін. Құлағы дүңгірледі. Әлдеқандай физикалық есерлерден немесе құлақ мүкістене бастағанда, естілген дауыс. тың күңгірлеп, дұрыс ұғынылмауы. Құлағы елең етті [ елеңдеді ]. Көңілі бөлініп, ынта қойып тыңдай қалды, құлақ тіге қойды. Құлағы жаттықты. Естиести еті үйренді, айтқанға көндігіп кетті. Құлағы жұлынды. Құлағы жарақаттанды. Құлағы кереңдей. Құлағы естімейтін адамша. Құлағы қалқайды. Арықтады, азып, қатты жүдеп кетті. Құлағы қанды. а) Әбден естіп мейірленді, айызы қанды, тыңдап құмардан шықты. ә) Құлағына сіңді, көп естіп құлағы үйренді. Құлағы қылтиды. Нобайы, жобасы көрініп қалды. Құлағы мақтамен тығулы. Керең, ештеңе естімейді. Құлағым бітелдi. Естілмедi, тарс біттi. Құлағымды кесіп берейін. Бір нәрсеге, бір істің шешіміне сенімді болғанда, бәстескенде немесе кепілдік беру мәнінде айтылатын сөз. Құлағым [ естісем ] керең [ тас керең ] болсын. с ө йл. #экспрессивті. Бұрын-соңды естіген емеспін деп ант-су ішуді білдіреді. Құлағым сенде, айта бер. Тыңдап тұрмын, естіп отырмын деген мағынадағы сөз. Құлағы мүкіс [ мүкістеу, мүкіс тартты ]. Құлағының естуі нашарлады, шала еститін болды. Құлағына алды. #жергілікті сөз. Тыңдады, ескерді, ден қойды. Құлағына алтын сырға. а) Естімейақ қой, мән берме деген мағынада. ә) Ескерсін, зейініне түйіп алсын деген мағынада. Құлағына енді. а) Естілді, құлаққа жетті. ә) Көңіл қойып тыңдады, ұқты, байыбына барды. б) Мән берді. Құлағына жақты [ қонды ]. Айтқаны ұнады, көңілінен шықты. Құлағына жылы тиді. Жағымды естілді. Құлағына кірмедi [ биттей кірмедi, кірген жоқ ]. а) Тыңдамады, елең қылмады. ә) Мән бермедi, керек қылмады. Құлағына қонбады. Айтқанды ұқпады, миына кірмеді, түсінбеді. Құлағына құйды. Есінде қалсын, ұқсын деп қайта-қайта айтты, ұмытпайтындай етіп түсіндірді. Құлағына құйып алды. Әбден ұғып алды, жадына сақтады. Құлағына қыстырмады. Тыңдамады, мән бермеді, елемеді. Құлағына мақта тықты. Естімеді, тыңдамады. Құлағынан ағып кеттi. Айтқан сөздi ұмытып кеттi. Құлағынан кетпеді [ құлағында қалды ]. Дауыс ы, айтқан сөзі есте қалды, ұмытылмады. Құлағынан кетірді. Ұмытты, құлағы тынды. Құлағынан күн көрінеді. Өте жүдеу, арық; қармаққа шаншыр еті жоқ. Құлағынан қиқу кетпеді. Үнемі сөз, ұрыс естумен болды. Құлағына салды. Ескертті, айтты, аңғартты. Құлағына сіңдірдi. Үнемі айтып жүрді. Құлағына тиді [ жетті ]. Естіді, хабарланды, хабардар болды. Құлағына шалынды. Естілді, құлаққа жетті. Құлағына [ құлағының ұшына ] шейін қызарды. Қатты ұялды, қысылды. Құлағын ашу. Балаға ат қойып, үш-төрт рет айқайлап, азан шақырып естірту. Құлағына ілмеді. а) Тыңдамады, естігісі келмеді. ә) Көңіл қоймады, ескермеді, өз дегенін істеді. Құлағын басты. Естігісі келмеді. Құлағын бұрады. а) Үгіттеп, айтқанына көндірді, мақұл дегізді. ә) Ұмытпасын дегендей қайта-қайта еске салды. Құлағын едірең-едірең еткізді. Құлағын тікірейтті. Құлағын елеңдетті. Құлағын қайшылады, құлағын түрді, тыңдады. Құлағын жымырды. Мал (ат, есек т.б.) құлағын артқа қарай жымқырып сес көрсетті. Құлағын қайшылады. Құлағын кезек-кезек қозғады, алма-кезек қимылдатты. Құлағын қатырды. Мазасын алып, қыңқылдай сөйлей берді, құлаққа маза бермеді. Құлағын сарсытты [ сасытты ]. Айтаайта мезі қылды, ығыр қылды. Құлағын сатты. Тыңдағаны үшін ақы сұрады. Құлағын тарс бітедi. Назарына iлмедi, естігісi келмедi. Құлағын түрді [ салды, тосты, төседі, тікті, бұрды ]. Елегізіп хабар күтті; сөзге көңіл аударды, ден қоя тыңдады, зейін салды. Құлағын шулатты. Біреуді әңгіме қылды, өсектеді. Құлағының елеңдеуі. Сабырсыздану, тағатсыздану. Құлағының етін [ құрышын, құртын, құрт етін ] жеді. Мазасын алды, мезі қылды, сөзбен ығыр қылды. Құлағының мүкісі бар. Құлағы нашар естиді. Құлағының шері тарқады. Әбден естіп, айызы қанды. Құлағы сарсыды. Бір нәрсені көп естіп, әбден жалықты, мазасы кетті, мезі болды. Құлағы тарс [ тас ] бітті. Түк естімей қалды. Құлағы терең. стиль. Бұл жерде естігіш, саққұлақ деген мағынада қолданылған. Құлағы теріс біткен. Тыңдамайтын, елең қылмайтын кісі туралы айтылады. Құлағы тосаңсыды. Құлағына жат естілді. Құлағы тұнды. Қатты дауыс. не ушудан құлағы естімей қалды. Құлағы түрік [ түріңкі, тесік ]. а) Әр нәрседен хабары бар, көңілі ояу, білімқұмар. ә) Саққұлақ, естігіш, тыңшы. Құлағы тыныш. Ешкім мазасын алмайды. Құлағы шалды [ құлағына шалынды ]. Естіді, хабардар болды. Құлағы шулады. а) Біреу сен туралы, бірдеңе дедіге жоритын ырым. ә) Басы ауырып, құлағы шыңылдады, есінен танды, есеңгіреді. б) Құлаққа үні, дыбысы, дауыс. ы келді. Құлағы шыңылдады. Есі ауып, көзі қарауытты. Құлағы үйрендi. Естиести еті үйренді, айтқанға көндігіп кетті. Құлақ [ сөзге құлақ ] аспады [ асқан жоқ, қоймады ]. Бiреудің сөзіне назар аудармады, айтқанды тыңдамады. Құлақ асты [ қойды ]. Ден қойып тыңдады, айтқанымен санасты, есептесті. Құлақ аурулары. #медициналық. Құлақтың сыртқы, ортаңғы және ішкі бөліктерінде кездесетіндерттер. Құлақ [ тарс ] бекідi. Тас керең боп, түк естімедi. Құлақ елеңдетер. Елең еткізер, бейжай қалдырмайтын (хабар, сөз т.б.). Құлақ естімес, көз көрмес [ құлақ естіп, көз көрмеген ]. Бұрындысоңды болып көрмеген, болмаған, кездестірмеген. Құлақ жарды [ тұндырды ]. Даусы қатты шықты, құлақтан өтті. Құлақ кесерi бар. Түрпідей тиетін, жақпайтыны болады деген мағынада. Құлақ кесті [ кескендей ]. Құлаққа ұрған танадай, жым-жырт, тым-тырыс. Құлақ күйін келтірді [ баптады ]. Музыкалық аспаптың құлағын бұрап, әуеніне, нәшіне келтірді. Құлаққа дамыл жоқ. Сөз тыңдаудан жалықпады, біреу сөйлеп мазасын алды. Құлаққа жағымды. Естуге үйлесімді, ұнамды. Құлаққа жат. Жағымсыз, тосын, жайсыз (дыбыс, үн туралы). Құлаққа жетті. Естілді, белгілі болды. Құлаққа жылы тиді. Жағымды естілді, көңіліне қонды. Құлақ қақпады. Аузын ашпады, ешбір сөз сөйлемеді, тып-тыныш отырды Құлақ қақпай. Қыңқ етпей, қарсылық білдірмей. Құлаққа құлақ, тұяққа тұяқ. Жоқ малдың орны толу мағынасында [ Ескі заманда барымта, т.б. түрде қолды болған мал орнына мал алу, санын түгелдей алу салтынан келіп шыққан ]. Құлаққа сіңген сөз. Үйреншікті, баяғыдан айтылып келе жатқан дағдылы, машықты сөз. Құлаққа сіңді. Құлағына құйылды, жеткізе айтылды. Құлаққа тақты [ ілді ]. Тыңдады, зейін қойды, ескерді. Құлаққа талып жетті. Алыстағы дауыс., үн әрең жетті, үзіліп барып естілді. Құлаққа түрпідей тиді. Сөзі өрескел, жағымсыз естілді. Құлаққа ұрған танадай. Тып-тыныш, жым-жырт, еш нәрседен хабарсыз. Құлаққа шалыну. Естілу, құлаққа жету. Құлақ қашты қылды. Мазаны алды, тыныштық бермеді. Құлақ қойды. Ықылас қойып, тыңдады. Құлақ құрышы қанды [ қандырды ]. Жақсы сөз, ән әбден тыңдап, айызы қанды; құмардан шықты, рақаттанды, жетесіне жеткізді. Құлақ нан. #жергілікті сөз. Еттің наны. Құлақ салды. а) Тыңдады, естіді. ә) Тың тыңдады. б) Тіл алып, айтқанды істеді. Құлақ сарсылтты. #сөйлеу. Құлақ сарсытты. Құлақ сүйінші [ шүйінші ]. #этнографиялық. Қуанышты хабарға берілетін сый. Құлақтан азды. Құлағы ауырлады, мүкістенді. Құлақтан өтті. Қатты, оқыс шыққан дыбыс туралы айтылады. Құлақ түрісті. Тың тыңдады, тыңдай қалысты. Құлақты бітірдi. Бiтедi, бекіттi. Құлақтың тынышын алды. Мазаны алды. Құлақ шеке. Адамның бір жақ құлағы мен шекесінің тұсы.
ҚҰЛАҚ 2#омоним #зат есім. кәс. Арықтағы суды жырып бөліп жіберу үшін әр жерден қойылған кішкене тоспа, бұрма. Құлақ ашты. Суды бөгеп тұрған жерін ашып, арықарыққа су жіберді. Құлақ байлау [ қайыру ]. Суды бөгеу, арықарыққа жіберетін жерді бекіту.
ҚҰЛАҚ 3#омоним #зат есім. кәс. Қырмандағы астықты қызылдағанда сұраушыларға берілетін үлес.
ҚҰЛАҚ 4#омоним [ #орыс тілі. кулак ] #зат есім. #сөйлеу. Батырақтардың еңбегін пайдаланатын ауқатты, бай жекеменшік шаруа.
ҚҰЛАҚАҒАШ #зат есім. кәс. Қайықтың екі жақ қапталындағы кемеріне орнатылған ағаш.
ҚҰЛАҚАРҚАН #зат есім. кәс. Сүзекіні мұз астынан тартып жылжытып отыруға қажетті кендір жіп.
ҚҰЛАҚАРЫҚ #зат есім. 1. Жаңбырлатқыш машинаға суару желілері мен су жеткізетін гидротехникалық құрылыс. 2. Суармалы егістіктегі тұрақсыз арық.
ҚҰЛАҚБАУ #зат есім. 1. Бас киімнің құлақты жауып тұратын жеріне тағылатын бау. 2. Доға мен тәртені бекітіп, байластыратын қайыс.
ҚҰЛАҚКЕСТІ #сын есім. Еріксіз, тәуелді. Құлақкесті құл [ күң ]. #көнерген сөз. Басыбайлы құл, меншіктегі #малай тілі.
ҚҰЛАҚКЕСТІЛІК #зат есім. Еріксіздік, тәуелділік, бағыныштылық.
ҚҰЛАҚКИГІШ #зат есім. #сөйлеу. Құлаққап.
ҚҰЛАҚҚАҒЫС #зат есім. Шет пұшпақтап айтып, есіне салу, ескертпе. Құлаққағыс қылды [ етті ]. а) Есіне түсірді, ойына салды. ә) Айтар ойдың ұшын шығарды, ойын шет пұшпақтатып ескертті.
ҚҰЛАҚҚАЛҚАН #зат есім. #сөйлеу. Құлаққап.
ҚҰЛАҚҚАП #зат есім. Теле және радиобайланыс жүйелеріне қажетті дыбыстар тыңдау үшін қолданылатын құрал, аспап.
ҚҰЛАҚҚАТОСАР #зат есім. #сөйлеу. Телефон тұтқасы.
ҚҰЛАҚМОНШАҚ #зат есім. Құлаққа тағатын моншақтың
ҚҰЛАҚ-МҰРЫН #зат есім. Құлақ және мұрын. Құлақмұрнын кесті. Құл қылды, адам ғұрлы санамады.
ҚҰЛАҚСЫЗ #сын есім. 1. Құлағы жоқ. 2. Тетіксіз, бұрандасыз. 3. Шошайған ұшсыз, тұтқасыз.
ҚҰЛАҚТА = #етістік. Құлағынан ұстау, жармасу.
ҚҰЛАҚТАН 1#омоним = #етістік. Хабардар болу, есту.
ҚҰЛАҚТАН 2#омоним = #етістік. Қылқиып көріну.
ҚҰЛАҚТАНДЫР = #етістік. Естірту, хабардар ету.
ҚҰЛАҚТАНДЫРУ деген ҚҰЛАҚТАНДЫРЫЛ = #етістік. Хабардар етілу.
ҚҰЛАҚТАНДЫРЫЛУ деген ҚҰЛАҚТАНУ 1#омоним деген ҚҰЛАҚТАНУ 2#омоним деген ҚҰЛАҚТАС #сын есім. Жайжапсарынан құлағдар, хабардар.
ҚҰЛАҚТАУ деген ҚҰЛАҚТЫ #сын есім. 1. Құлағы үлкен. 2. Шығып тұрған ұшы, ұстайтын құлағы бар. 3. #ауыспалы мағына. Ұғымтал, зерек, естігіш. Құлақты жарқанат. #зоологиялық. <лат. pleсоtus аurіtus> Дене тұрқы 4–5 см, құлағының ұзындығы дене тұрқымен бірдейге жуық қолқанаттылар отрядына жататын үлкен сүтқоректі жануар.
ҚҰЛАҚТЫҚ #зат есім. Бас киімнің құлақша тұсы, құлақты жауып тұратын жері.
ҚҰЛАҚША 1#омоним #зат есім. 1. Бір заттың ұстайтын кішкене тұтқасы. 2. Құлақша қағаз. Құлақша қағаз. <франц. etіquette> Тауарлардың бағасы және тағы басқа. мәліметтер көрсетілетін анықтама.
ҚҰЛАҚША 2#омоним #зат есім. анатомиялық. < #латын тілі. аtrіum> Жүректің қан айдайтын жоғарғы бөлігі.
ҚҰЛАҚШЫН #зат есім. Құлақты жауып тұратын жылы бас киім, малақай.
ҚҰЛАҚШЫНДЫ #сын есім. Құлақшын киген.
ҚҰЛАЛА = #етістік. Алалау, бөлектеу.
ҚҰЛАЛАН = #етістік. #сөйлеу. Құла түсті болу, құла түске ену; лайлану.
ҚҰЛАЛАНУ деген ҚҰЛАЛЫ #сын есім. Құла түсті (жылқы).
ҚҰЛАМА #зат есім. 1. Таудың, жардың тік қабағы. 2. Жолдың төмен түсетін жері, құлай берісі. 3. Биік жартастан қуатты екпінмен төмен құлаған су; сарқырама. Құлама бесін. Күн еңкейген, бесіннің аяққы кезі. Құлама жаға. Сырт киімге салатын жағаның түрі. Құлама өркеш. #түйе шаруашылық. Түйе өркештерінің бітісіне қарай аталатын, бір жағын ала құлай қисайып жатқан өркеш атауы.
ҚҰЛАМАЛЫ #сын есім. 1. Тіп-тік, жарлы, құлама болып келген. 2. Еңіс, ылди.
ҚҰЛАН #зат есім. 1. Үйір-үйір болып жүретін жабайы жылқы. 2. #зоологиялық. <лат. eguus hemіоnus> Тақ тұяқтылар отряды, жылқы тұқымдасына жататын түсі сарғыштау, жотасында қара қошқыл жолағы бар, құйрығының ұшы қара жабайы жылқы. Құлан аяқ. Өте жүйрік, жылдам жүгіретін. Құлан бүлкек [ бүлкіл ]. Құланның желісіндей майда жүріс. Құлан дала [ елсіз ]. Иен дала; елсіз, сусыз жер. Құлан жал [ құйрық ]. Әдемі, төгіліп тұрған жал (құйрық). Құлан жүрмес [ жортпас, құладын ұшпас ] құла түз [ қу мекен, дала, шөл ]. Ешкім аяқ баспайтын елсіз, сусыз, шөл дала, айдала. Құлан құрықтап мінеді. Өте тың, ширақ. Құлан өтпес қырлар. #бейнелі сөзқолданыс. Биікбиік асулар, таулар. Құлан таза айықты. Әбден сауығып, жазылып кеттi. Құланның айғырындай. Құланның қасуына, мылтықтың [ мергеннің ] басуы. Істің орайы келгенде; сәті түскенде деген мағынада. Құлан түз. Елсіз, сусуз жер, айдала. Құланның құлынындай. Сымбатты, сұлу.
ҚҰЛАНДАЙ #сын есім. 1. Құлан сияқты кезбе. 2. Жүйрік, ұшқыр. Құландай ащы дауысты. #фольклор. Айбарлы, айбыны күшті.
ҚҰЛАНДАЙЫН #сын есім. поэтикалық. Құландай.
ҚҰЛАНДЫ 1#омоним #зат есім. Елді мекеннің бұрынғыдан қалған орны, жері.
ҚҰЛАНДЫ 2#омоним #сын есім. Құлан мекен ететін жер.
ҚҰЛАНИЕК #үстеу. Таң жаңа сыз беріп ата бастаған кез. Құланиек, құлқын сәрі. Таң еркін атпаған, өте ерте кез.
ҚҰЛАНИЕКТЕ = #етістік. Таң жаңа біліне бастау.
ҚҰЛАНИЕКТЕН = #етістік. Рауандап таң ату.
ҚҰЛАНИЕКТЕНУ деген ҚҰЛАНИЕКТЕУ деген ҚҰЛАН-КИІК #зат есім. Құлан мен киік атаулы.
ҚҰЛАН-КИІКТЕЙ #сын есім. Құлан-киік сияқты.
ҚҰЛАН-КИІКШЕ #үстеу. Құланкиіктер құсап бөлініп, жанжаққа шашырап.
ҚҰЛАНҚҰЙРЫҚ #зат есім. #өсімдік. 1. Сабағы түп жағынан бұтақтанып өсетін, мал жемейтін улы өсімдік. 2. <лат. eremоspаrtоn sоngаrісum> Биіктігі 40–80 см, жапырағы жарғақ қабыршақ тәрізді, гүл сағағы қысқа, тостағаншасы түкті бұршақ тұқымдасына жататын бұта.
ҚҰЛАНТАЗА #сын есім. Кіршіксіз, адал. Құлантаза арылды [ жазылды, айықты ]. Әбден айықты, аурусырқаудан мүлде жазылып кетті.
ҚҰЛАНША #үстеу. Құлан тәрізді, құлан құсап.
ҚҰЛАПАРАДАЙ #сын есім. сөйлеу. Күләпарадай.
ҚҰЛАС = #етістік. Бірге құлау, омақасу.
ҚҰЛАСУ деген ҚҰЛАТ = #етістік. 1. Жығылту, омақастыру. 2. Қирату, күлталқан ету. 3. #ауыспалы мағына. Орнынан тайдырту, кетірту. 4. #ауыспалы мағына. Емтиханнан не басқа бір сыннан сүріндіру, өткізбеу.
ҚҰЛАТҚЫЗ = #етістік. Қиратқызу, шайқалту.
ҚҰЛАТҚЫЗУ деген ҚҰЛАТТЫР = #етістік. Жығылдыру, тұрған күйінен жерге түсірту, тастату.
ҚҰЛАТТЫРУ деген ҚҰЛАТТЫРТ = #етістік. Жығылттырту, тұрған күйінен жерге тастаттырту.
ҚҰЛАТТЫРТУ деген ҚҰЛАТУ деген ҚҰЛАТЫ #сын есім. Соны, тың, бұрын ешкімнің қолы жетпеген.
ҚҰЛАТЫЛ = #етістік. Биіктен төмен түсірілу, құлдилатылу.
ҚҰЛАТЫЛУ деген ҚҰЛАТЫС = #етістік. Бірбірін құлату.
ҚҰЛАТЫСУ деген ҚҰЛАУ 1#омоним #зат есім. #спорт. Суға секірумен жаттыққан кезде суға дұрыс енуді үйрену үшін орындалатын жаттығу.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий