Толковый словарь казахского языка: Құйыс>
ЖЕЛ-ҚҰЙЫН #зат есім. Ұйтқып соққан жел құйынды.
ҚҰЙЫ #зат есім. #көнерген сөз. Шұңқыр жер, құдық.
ҚҰЙЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Судың иірімі.
ҚҰЙЫҚТЫР = #етістік. #сөйлеу. Атқа қамшы басып, қатты шаптыру.
ҚҰЙЫҚТЫРУ деген ҚҰЙЫЛ = #етістік. 1. Сұйықтықтың төгілуі, ағылу. 2. Балқытылып қалыпқа түсірілу. 3. Үйілу, топталу, үсті-үстіне қосылу. 4. Қаптап келу, ағылу, жиналу. 5. Әбден пісіп, төгілу. 6. #ауыспалы мағына. Құстың сорғалап төмен қарай зымырауы. Құйылған тіл. #тамақ өнеркəсібі. Сорпа құйылып ұйыған, пісірілген тіл.
ҚҰЙЫЛДЫР = #етістік. Әнкүйді құйқылжыту, тамылжыту, төгілдіру.
ҚҰЙЫЛДЫРУ деген ҚҰЙЫЛМА 1#омоним #зат есім. Құйылыс.
ҚҰЙЫЛМА 2#омоним #сын есім. Құйылғыш, құйылатын.
ҚҰЙЫЛМАЛЫ #сын есім. Құйылма, құйылатын.
ҚҰЙЫЛТ = #етістік. 1. Үсті-үстіне үйе түсу, қосқызу. 2. Қатты екпінмен құйындата шабу. 3. #ауыспалы мағына. Әнкүйді төгілте шырқау, орындау, құйқылжыту.
ҚҰЙЫЛТУ деген ҚҰЙЫЛУ деген ҚҰЙЫЛЫС #зат есім. Өзенсудың бір-біріне құятын жері; құйған.
ҚҰЙЫЛЫС = #етістік. Бірге топталу, жиналысу.
ҚҰЙЫЛЫСУ деген ҚҰЙЫМШАҚ #зат есім. 1. анот. <лат. cосcуx> Омыртқаның жамбаспен жалғасқан жердегі бөлігі. 2. #этнографиялық. Сый табаққа салынатын отбасындағы қыз балаға, не қонақ қызға ұсынылатын кәделі мүше. Құйымшағынан майы шыққан. Өте семіз, майдан жүре алмайтын. Құйымшағы тесілді [ ойылды ]. Көп отырды, еңбектенді.
ҚҰЙЫН #зат есім. 1. Ауаның жер бетінен топырақты, қарды, суды үйіре көтеріп, айналмалы қозғалып, ұйтқи соғатын екпіні қатты жел. 2. #техникалық. Техникада ауаны тазарту мақсатымен шаңды ұстау үшін немесе сулы ортада түрлі диаметрлі түйіршіктерді ірілік фракцияларға бөлуде қолданылатын құбылыс. Құйын боп [ болып ]. Көз ілеспей, жылдам, тез. Құйын соққандай. Ұйқы-тұйқы, астан-кестен, алай-түлей.
ҚҰЙЫН = #етістік. 1. Өзіне құю, шашу. 2. Суға түсу, шомылу.
ҚҰЙЫНДА = #етістік. 1. Желдің ұйтқи соғып, құйынға айналуы. 2. #ауыспалы мағына. Заулау, зымырау.
ҚҰЙЫНДАЙ #сын есім. 1. Құйын секілді алай-дүлей, ұйтқыған. 2. Тез, шапшаң, жүйрік. Құйындай ақты [ жүйткіді ]. Желдей есті, жүрісіне көз ілеспеді, заулады. Құйындай заулатты. Жылдамдығына көз ілеспеді. Құйындай қаптады. Кенеттен, тұтқиылдан бас салды. Құйындай ұйтқыды. а) Жүрісіне көз ілеспеді, заулап зымырады. ә) Ой, сезім дүниесі ойран-асыр болды, арпалысып мазаны алды. Құйындай ұшты [ ұшырды ]. Зымырады, заулады.
ҚҰЙЫНДАЙЫН #сын есім. поэтикалық. Құйындай.
ҚҰЙЫНДАТ = #етістік. 1. Желдің құйынға айналып, ұйытқыта соғуы. 2. Екпіндете шабу, заулату.
ҚҰЙЫНДАТҚЫШ #зат есім. #металлургиялық. Сульфидті шикізатты балқытып өңдейтін металлургия пеші. Құйындатқыш оттық. м ета л. Отын мен қож тозаңдары араласқан газауа ағынын спиральді қозғалысқа түсіретін оттық.
ҚҰЙЫНДАТУ деген ҚҰЙЫНДАУ деген ҚҰЙЫН-ДАУЫЛ #зат есім. Топырақты, қарды көтеріп, айналдырып соққан екпінді жел, алай-дүлей дауыл.
ҚҰЙЫНДЫ 1#омоним #зат есім. Екі немесе одан да көп металл түрлерін қосып балқыту арқылы алынған құйма.
ҚҰЙЫНДЫ 2#омоним #сын есім. Құйын түрінде қозғалатын. Құйынды қозғалыс. #физикалық. Ұсақ бөлшектері ілгерілей орын #ауыспалы мағына. тыра отырып, белгілі бір лездік осьтің маңында айналыс жасайтын сұйықтықтың не газдың қозғалысы. Құйынды токтар. #физикалық. Тұтас өткізгіштерді қиып өтетін
ҚҰЙЫНДЫР = #етістік. #сөйлеу. Құйыну.
ҚҰЙЫНДЫРУ деген ҚҰЙЫН-ПЕРЕН #үстеу. Жын соққандай, ала құйын болып, алдыартына қарамай, ешкімді тыңдамай.
ҚҰЙЫНУ деген ҚҰЙЫНША #үстеу. 1. Құйын құсап. 2. Өте тез, жылдам, лезде. Құйынша ақты. Өте тез жүрдi, жүйткідi.
ҚҰЙЫҢҚЫРА = #етістік. Құя түсу.
ҚҰЙЫҢҚЫРАУ деген ҚҰЙЫРШЫҚ #зат есім. 1. Құйымшақтың сүйірленіп келген ұш жағы. 2. #ауыспалы мағына. Біреудің қолшоқпары, сойылын соғушысы; жағымпаз.
ҚҰЙЫРШЫҚТАН = #етістік. Жарамсақтану, жағымпаздану.
ҚҰЙЫРШЫҚТАНУ деген ҚҰЙЫРШЫҚТЫҚ #зат есім. Құйыршық болушылық; жағымпаздық.
ҚҰЙЫС = #етістік. Бірге құю, құюға көмектесу.
ҚҰЙЫСҚАН #зат есім. #этнографиялық. Ер-тоқым аттың мойнына кетпеу үшін тағылатын былғарыдан қайыспен астарлап қайып жасалатын ер-тұрман әбзелі. Құйысқанға қыстырылған боқтай [ боққа ұсап ]. Жөнсіз, ретсіз килікті деген мағынада. Құйысқанға қыстырылды. а) Өзіне қатысы жоқ іске, араласпайтын жерге араласты. ә) Қосақ арасында бос кетті, нақақ күйді. Құйысқан өрімі. Өрім өнерінің басты түрі (мұнымен бүкіл құйысқанды тұтас мәнерлеп өріп шығады). Құйысқан тістесті. Бірінің соңынан бірі қалмай келді, қалыспады. Құйысқаны берік. а) өзіне-өзі сенімді, тұрақты. ә) Құмалақ ашқанда балгерлердің мал-жан аман деген мағынада айтатын сөзі. Құйысқаны көтерілді. Сапарға аттанбақшы болды, жолға шығуға бекінді.
ҚҰЙЫСҚАНДА = #етістік. Құйысқан тақты, құйысқан салды.
ҚҰЙЫСҚАНДАС = #етістік. Құйрық тістесу, қалыспау.
ҚҰЙЫСҚАНДАСУ деген ҚҰЙЫСҚАНДАТ = #етістік. Құйысқан тақтыру, құйысқан салдыру.
ҚҰЙЫСҚАНДАТУ деген ҚҰЙЫСҚАНДАУ деген ҚҰЙЫСҚАНДЫ #сын есім. Құйысқаны бар.
ҚҰЙЫСҚАНДЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Құйысқанды ермен жалғастыратын ердің артқы қапталындағы шығыршық; ілмекті қайыс бау. 2. Аттың құйысқан салатын жері.
ҚҰЙЫСҚАНДЫҚ 2#омоним #сын есім. Құйысқан боларлық, құйысқанға жарарлық.
ҚҰЙЫСҚАНСЫЗ #сын есім. Құйысқаны жоқ, құйысқаны тағылмаған.
ҚҰЙЫСУ деген ШЫБЫН-ҚҰЙЫН : шыбын-құйын болды. ізінен будақтаған шаң қалды.
ҚҰЙЫ #зат есім. #көнерген сөз. Шұңқыр жер, құдық.
ҚҰЙЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Судың иірімі.
ҚҰЙЫҚТЫР = #етістік. #сөйлеу. Атқа қамшы басып, қатты шаптыру.
ҚҰЙЫҚТЫРУ деген ҚҰЙЫЛ = #етістік. 1. Сұйықтықтың төгілуі, ағылу. 2. Балқытылып қалыпқа түсірілу. 3. Үйілу, топталу, үсті-үстіне қосылу. 4. Қаптап келу, ағылу, жиналу. 5. Әбден пісіп, төгілу. 6. #ауыспалы мағына. Құстың сорғалап төмен қарай зымырауы. Құйылған тіл. #тамақ өнеркəсібі. Сорпа құйылып ұйыған, пісірілген тіл.
ҚҰЙЫЛДЫР = #етістік. Әнкүйді құйқылжыту, тамылжыту, төгілдіру.
ҚҰЙЫЛДЫРУ деген ҚҰЙЫЛМА 1#омоним #зат есім. Құйылыс.
ҚҰЙЫЛМА 2#омоним #сын есім. Құйылғыш, құйылатын.
ҚҰЙЫЛМАЛЫ #сын есім. Құйылма, құйылатын.
ҚҰЙЫЛТ = #етістік. 1. Үсті-үстіне үйе түсу, қосқызу. 2. Қатты екпінмен құйындата шабу. 3. #ауыспалы мағына. Әнкүйді төгілте шырқау, орындау, құйқылжыту.
ҚҰЙЫЛТУ деген ҚҰЙЫЛУ деген ҚҰЙЫЛЫС #зат есім. Өзенсудың бір-біріне құятын жері; құйған.
ҚҰЙЫЛЫС = #етістік. Бірге топталу, жиналысу.
ҚҰЙЫЛЫСУ деген ҚҰЙЫМШАҚ #зат есім. 1. анот. <лат. cосcуx> Омыртқаның жамбаспен жалғасқан жердегі бөлігі. 2. #этнографиялық. Сый табаққа салынатын отбасындағы қыз балаға, не қонақ қызға ұсынылатын кәделі мүше. Құйымшағынан майы шыққан. Өте семіз, майдан жүре алмайтын. Құйымшағы тесілді [ ойылды ]. Көп отырды, еңбектенді.
ҚҰЙЫН #зат есім. 1. Ауаның жер бетінен топырақты, қарды, суды үйіре көтеріп, айналмалы қозғалып, ұйтқи соғатын екпіні қатты жел. 2. #техникалық. Техникада ауаны тазарту мақсатымен шаңды ұстау үшін немесе сулы ортада түрлі диаметрлі түйіршіктерді ірілік фракцияларға бөлуде қолданылатын құбылыс. Құйын боп [ болып ]. Көз ілеспей, жылдам, тез. Құйын соққандай. Ұйқы-тұйқы, астан-кестен, алай-түлей.
ҚҰЙЫН = #етістік. 1. Өзіне құю, шашу. 2. Суға түсу, шомылу.
ҚҰЙЫНДА = #етістік. 1. Желдің ұйтқи соғып, құйынға айналуы. 2. #ауыспалы мағына. Заулау, зымырау.
ҚҰЙЫНДАЙ #сын есім. 1. Құйын секілді алай-дүлей, ұйтқыған. 2. Тез, шапшаң, жүйрік. Құйындай ақты [ жүйткіді ]. Желдей есті, жүрісіне көз ілеспеді, заулады. Құйындай заулатты. Жылдамдығына көз ілеспеді. Құйындай қаптады. Кенеттен, тұтқиылдан бас салды. Құйындай ұйтқыды. а) Жүрісіне көз ілеспеді, заулап зымырады. ә) Ой, сезім дүниесі ойран-асыр болды, арпалысып мазаны алды. Құйындай ұшты [ ұшырды ]. Зымырады, заулады.
ҚҰЙЫНДАЙЫН #сын есім. поэтикалық. Құйындай.
ҚҰЙЫНДАТ = #етістік. 1. Желдің құйынға айналып, ұйытқыта соғуы. 2. Екпіндете шабу, заулату.
ҚҰЙЫНДАТҚЫШ #зат есім. #металлургиялық. Сульфидті шикізатты балқытып өңдейтін металлургия пеші. Құйындатқыш оттық. м ета л. Отын мен қож тозаңдары араласқан газауа ағынын спиральді қозғалысқа түсіретін оттық.
ҚҰЙЫНДАТУ деген ҚҰЙЫНДАУ деген ҚҰЙЫН-ДАУЫЛ #зат есім. Топырақты, қарды көтеріп, айналдырып соққан екпінді жел, алай-дүлей дауыл.
ҚҰЙЫНДЫ 1#омоним #зат есім. Екі немесе одан да көп металл түрлерін қосып балқыту арқылы алынған құйма.
ҚҰЙЫНДЫ 2#омоним #сын есім. Құйын түрінде қозғалатын. Құйынды қозғалыс. #физикалық. Ұсақ бөлшектері ілгерілей орын #ауыспалы мағына. тыра отырып, белгілі бір лездік осьтің маңында айналыс жасайтын сұйықтықтың не газдың қозғалысы. Құйынды токтар. #физикалық. Тұтас өткізгіштерді қиып өтетін
ҚҰЙЫНДЫР = #етістік. #сөйлеу. Құйыну.
ҚҰЙЫНДЫРУ деген ҚҰЙЫН-ПЕРЕН #үстеу. Жын соққандай, ала құйын болып, алдыартына қарамай, ешкімді тыңдамай.
ҚҰЙЫНУ деген ҚҰЙЫНША #үстеу. 1. Құйын құсап. 2. Өте тез, жылдам, лезде. Құйынша ақты. Өте тез жүрдi, жүйткідi.
ҚҰЙЫҢҚЫРА = #етістік. Құя түсу.
ҚҰЙЫҢҚЫРАУ деген ҚҰЙЫРШЫҚ #зат есім. 1. Құйымшақтың сүйірленіп келген ұш жағы. 2. #ауыспалы мағына. Біреудің қолшоқпары, сойылын соғушысы; жағымпаз.
ҚҰЙЫРШЫҚТАН = #етістік. Жарамсақтану, жағымпаздану.
ҚҰЙЫРШЫҚТАНУ деген ҚҰЙЫРШЫҚТЫҚ #зат есім. Құйыршық болушылық; жағымпаздық.
ҚҰЙЫС = #етістік. Бірге құю, құюға көмектесу.
ҚҰЙЫСҚАН #зат есім. #этнографиялық. Ер-тоқым аттың мойнына кетпеу үшін тағылатын былғарыдан қайыспен астарлап қайып жасалатын ер-тұрман әбзелі. Құйысқанға қыстырылған боқтай [ боққа ұсап ]. Жөнсіз, ретсіз килікті деген мағынада. Құйысқанға қыстырылды. а) Өзіне қатысы жоқ іске, араласпайтын жерге араласты. ә) Қосақ арасында бос кетті, нақақ күйді. Құйысқан өрімі. Өрім өнерінің басты түрі (мұнымен бүкіл құйысқанды тұтас мәнерлеп өріп шығады). Құйысқан тістесті. Бірінің соңынан бірі қалмай келді, қалыспады. Құйысқаны берік. а) өзіне-өзі сенімді, тұрақты. ә) Құмалақ ашқанда балгерлердің мал-жан аман деген мағынада айтатын сөзі. Құйысқаны көтерілді. Сапарға аттанбақшы болды, жолға шығуға бекінді.
ҚҰЙЫСҚАНДА = #етістік. Құйысқан тақты, құйысқан салды.
ҚҰЙЫСҚАНДАС = #етістік. Құйрық тістесу, қалыспау.
ҚҰЙЫСҚАНДАСУ деген ҚҰЙЫСҚАНДАТ = #етістік. Құйысқан тақтыру, құйысқан салдыру.
ҚҰЙЫСҚАНДАТУ деген ҚҰЙЫСҚАНДАУ деген ҚҰЙЫСҚАНДЫ #сын есім. Құйысқаны бар.
ҚҰЙЫСҚАНДЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Құйысқанды ермен жалғастыратын ердің артқы қапталындағы шығыршық; ілмекті қайыс бау. 2. Аттың құйысқан салатын жері.
ҚҰЙЫСҚАНДЫҚ 2#омоним #сын есім. Құйысқан боларлық, құйысқанға жарарлық.
ҚҰЙЫСҚАНСЫЗ #сын есім. Құйысқаны жоқ, құйысқаны тағылмаған.
ҚҰЙЫСУ деген ШЫБЫН-ҚҰЙЫН : шыбын-құйын болды. ізінен будақтаған шаң қалды.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий