Толковый словарь казахского языка: Қатар>
ҚАТАР-ҚАТАР үст 1. Рет-ретімен, тәртіппен. 2. Белгілі бір тәртіппен тізілген, бірнеше реттік). Қатар-қатар тұрысты. Бірінің артына бірі тұрып, бірнеше тізбекті сап құрысты. Қатар-қатар тізілді [ тігілді ]. Тізбектеле орналасты, бірінің жанына бірі тұрып, реттелді.
ҚАЗ-ҚАТАР 1 #үстеу. Бірінен кейін бірі, қатар-қатар.
ҚАЗ-ҚАТАРЛАН = #етістік. Қатар-қатар тұру, тізілу.
ҚАЗ-ҚАТАРЛАНУ деген ҚАТА 1#омоним #зат есім. в #етістік. < #латын тілі. аbturасіоіntestіnоrum> Жемге, шөпке топырақ араласқаннан болатын малдың ішек ауруы.
ҚАТА 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Қате. Қата қылу. #сөйлеу. Қате қылу (қате істеу, қалыптасқан жөнінен басқаша істеу). Қатасын мойнына алды. #сөйлеу. Қатесін мойындады (қатесін түсінді). Қата тиді. #сөйлеу. Таяқтың, соққының жанды жерге тиіп, өмірге қауіп төндіруі.
ҚАТАЙ = #етістік. 1. Жұмсақ күйден қатты қалыпқа көшу. 2. #ауыспалы мағына. Өсіп жетілу, ширау. 3. #ауыспалы мағына. Үдей түсу, күшею. 4. #ауыспалы мағына. Ызғарланып беки түсу, түсін суытып қайраттану. 5. #ауыспалы мағына. Қаһарлана түсу, қатаңдалу. 6. #ауыспалы мағына. Көбею, асқына түсу.
ҚАТАЙЛАН = #етістік. #сөйлеу. Қатқылдану, зораю.
ҚАТАЙЛАНУ = #етістік. #сөйлеу. жергілікті сөз. Қатулану.
ҚАТАЙТ = #етістік. 1. Босаған тетіктерді бұрап, арқанжіпті қаттырақ қысып бекіту. 2. #ауыспалы мағына. Қатты қыла түсу, қаталдандыру.
ҚАТАЙТҚЫШ #зат есім. х и м. Қатайтатын, қатты қалыпқа түсіретін агенттер.
ҚАТАЙТУ деген ҚАТАЙТЫЛ = #етістік. 1. Босаған нәрселері бекітіліп, ширықтырылу. 2. #ауыспалы мағына. Қатал тәртіпке келтірілу, қатаңдатылу.
ҚАТАЙТЫЛУ деген ҚАТАЙТЫҢҚЫРА = #етістік. Қатайта түсу, күшейтіңкіреу.
ҚАТАЙТЫҢҚЫРАУ деген ҚАТАЙЫҢҚЫРА = #етістік. 1. Босаған тетіктердің бекітіле түсуi, қатая түсуi. 2. #ауыспалы мағына. Адамның ширай түсуi, қаталдана түсуi.
ҚАТАЙЫҢҚЫРАУ деген ҚАТАЛ #сын есім. 1. Талап қойғыш, талабының орындалуын қатты қадағалағыш, ешбір ағаттық, шалыс басушылыққа жол бермейтін талапшыл. 2. Өр мінез, бірбеткей, алған бетінен қайтпайтын. 3. Қатыгез, рақымсыз. 4. Өзгертуге ешкімнің құдіреті жетпейтін, мызғымас, бұлжымас (заң, салт). 5. Қатты, жайсыз, қолайсыз (табиғат). // Мүлтіксіз, бұлжытпай. 6. Аса жауапты, тым қиын да күрделі. Қатал болды. Аяушылық жасамады; қаһары қатты болды. Қатал заман [ күндер, уақыт, жылдар ]. Аумалытөкпелі, сұрапыл, тұрақсыз, қиындығы, азабы көп кез, заман. Қатал қол. Кәрі қатты, тәртібі қатаң (адам) басшы, билеуші. Қатал қолмен. Қатаңдықпен, өктемдікпен. Қатал тағдыр. Мехнаты мен бейнеті, қиындығы көп қатыгез өмір.
ҚАТАЛА 1#омоним = #етістік. 1. Таңдайы кеуіп, қатты шөлдеу, аузы кебірсіп сусау. 2. Жауыншашынның болмауынан, өзенкөлден алыс жатқан жердің қуаңдануы. Қаталап қалды. Қатты шөлдеді, сусады.
ҚАТАЛА 2#омоним = #етістік. 1. в #етістік. Мал ішегінде жын қатып, азықпен араласқан құмтопырақтың шөгіп, жүрмей қалуы. 2.#медициналық. Ішек қызметінің бұзылуы салдарынан үлкен дәреттің жүрмей қалуы.
ҚАТАЛАН = #етістік. #сөйлеу. жергілікті сөз. Қателес (шатасу, ағаттық жіберу).
ҚАТАЛАНУ деген ҚАТАЛАС = #етістік. #сөйлеу. Қателесу.
ҚАТАЛАСУ деген ҚАТАЛАТ = #етістік. Шөлдету, сусату, таңдайын кептіру.
ҚАТАЛАТУ деген ҚАТАЛАУ 1#омоним #зат есім. в #етістік. Ішектегі жынның қатуынан болатын мал ауруы.
ҚАТАЛАУ 1#омоним деген ҚАТАЛАУ 2#омоним деген ҚАТАЛДАН = #етістік. Қатая түсу, ширау.
ҚАТАЛДАНУ деген ҚАТАЛДАУ #сын есім. 1. Қаталырақ, ызғарлырақ. 2. #ауыспалы мағына. Жайсыздау, қолайсыздау (табиғат).
ҚАТАЛДЫҚ #зат есім. 1. Талапшылдық, талап қойғыштық. 2. Қатыгездік, рақымсыздық.
ҚАТАЛ-ҚАЙСАР #сын есім. Өр, бірбеткей, қайтпас.
ҚАТАЛ-ҚИҚАР #сын есім. Бірбеткей, қыңыр, икемге көнбейтін, адамның шамасы жетпейтін.
ҚАТАЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Қателік.
ҚАТАЛЫРАҚ #сын есім. 1. Қаталдау, рақымсыздау. 2. #ауыспалы мағына. Жайсыздау, қолайсыздау (табиғат).
ҚАТАН #зат есім. #сөйлеу. Мал түнейтін орын, қотан, қора.
ҚАТАҢ #сын есім. 1. Қатал, қатты, қатыгез (адам). // Берік, мызғымай, бұлжымай. 2. #ауыспалы мағына. Қатқыл, нық, зор талаппен. 3. Қыста қатты суық, жазда қатты ыстық, жайсыз, қолайсыз (ауа райы). Қатаң дыбыс. #лингвистикалық. Ешбір дауыс қатысынсыз, дірілсіз, дауыс жаңғырықсыз жасалатын салдырдан ғана тұратын дауыссыз дыбыс. Қатаң сөгіс. қ о ғ. Әкімшілік құқық бұзу ісі үшін қолданылатын шара, айып, жаза. Қатаң тағдыр [ тіршілік ]. Мейірімсіз, ауыр, қиындыққа толы өмір, жазмыш. Қатаң тиді. Қатты батты, ауыр болды. Қатаң төзім етті. Барынша шыдап бақты.
ҚАТАҢДАУ #сын есім. Қаталдау, қаттырақ.
ҚАТАҢДЫҚ 1#омоним #зат есім. ф и з. Дененің әсер ететін күшке икемделу қабілеті.
ҚАТАҢДЫҚ 2#омоним #зат есім. Қатаң мінез көрсетушілік, қаталдық.
ҚАТАҢСЫН = #етістік. Қатты деп көру, қатты санау.
ҚАТАҢСЫНУ деген ҚАТАҢЫРАҚ #сын есім. Қаталырақ, қаттырақ.
ҚАТАР 1#омоним #зат есім. 1. Заттың тәртіппен тізілген реті, тиісті орны. 2. Белгілі бір топтың құрамы, саны. 3. #этнографиялық. Керуендегі немесе көштегі т.б. түйелердің белгілі бір тәртіппен, қатынаспен тізілген реті. 4. Маңы, қасы, жаны. 5. матем. Ақырсыз қосынды – бір сызықтық топологиялық кеңістік элементтерінің (қатар мүшелерінің) тізбегі және олардың шек ұғымы анықталған шекті қосындыларының (қатардың дербес қосындыларының) шекті жиыны. 6. ә с к. Белгіленген бір сызық бойына орналасқан әскери қызметшілердің сапы. 7. #биологиялық. <лат. serіes> Ботаникалық номенклатурадағы таксономиялық категория; секция мен түрдің ортасындағы аралық таксон. Қатарға алды. Тең көрдi, кем тұтпады. Қатарға келді. Өзі сияқтыларға, белгілі бір топқа қосылды. Қатарға қосылды. а) Басқа жұртпен теңелді, адам болды, қолы аузына жетті. ә) Ауруынан айықты, аяғынан тік тұрды, жолдастарына қосылды. Қатарға тұрды. Ел қатарына қосылды, мықтыларға ілесті. Қатардан қалды. Кейін қалды, кешеуілдеді, дамымады, өспеді. Қатардың енi. Қапталдағы қанаттардың өзара қашықтығы. Қатар түзеді [ тұрды ]. Сап құрып, қатарласты.
ҚАТАР 2#омоним #зат есім. Құрбы-құрдас, жасы шамалас адамдар. Қатары артты [ көбейді ]. Серіктестері, тілектестері көбейді. Қатарынан артық [ асып, оза, озық ] туған. Білімі, өнері, алғырлығы т.б. қабілеттері жағынан өз құрбыларынан едәуір жоғары тұрған, жан-жақты дамыған, шебер (адам, тұлға). Қатарынан қалмады. Ешкімнен кем болмады, жұрттың істегенін істеді, ел қатарлы өсті. Қатарынан қалмау. Көштен қалмау, ел қатарлы болу. Қатарының алды. Құрбықұрдастарынан едәуір озық, артық жетістіктерге жеткен. Қатары сиреді [ азайды, бітті ]. Құрдастары біртіндеп о дүниеге кете бастады.
ҚАТАР 2#омоним Үст теңбе-тең, қосақабат, бірге. Қатар аққан. Жұптасып өмір кешкен, жарасымды тату отбасын құрған. Қатар ақты. Өзен сулары бір жерде жақын орналасты. Қатар қонды [ тігілді ]. а) #этнографиялық. Ауыл-үй бір жерге көршілесе қоныстанды. ә) Құстар тобы бір мезгілде жапырлай келіп бір жерге қонды. Қатар мінгесті [ мінді ]. Екі қасиетке бірдей ие болды, екі жұмысты, өнерді т.б. тең дәрежеде меңгеріп, алып жүрді. Қатар өсті [ жүрді ]. а) Бірге жүрді, жұбынжазбады. ә) Жақсылық пен жамандық іргелес болды, бірге келді. Қатар тұра алады. Теңесуге қауқары жетеді, шамалас, теңдес бола алады. Қатар ұстады. Екі қызметті бірдей атқарды, қас өнерді бірдей игерді, меңгерді.
ҚАТАР = #етістік. Матаны жиырып тігу, бүру.
ҚАТАРА #зат есім.#ескі кітаби. Тамшы.
ҚАТАРДАҒЫ #сын есім. 1. Көптің бірі, қарапайым. 2. Шамалас, қарайлас, деңгейлес. Қатардағы жаттығулар. #спорт. Бiр не басқа қатардағы спортшылардың бірігіп қимыл жасауы. Қатардағы жауынгер. ә с к. Шені жоқ (солдат) әскери қызметші.
ҚАТАР-ҚҰРБЫ #зат есім. Жас жағынан теңдес адам, құрбы-құрдас.
ҚАТАР-ҚҰРБЫДАЙ #сын есім. Жас жағынан теңдес адамдай, құрдастай, бірге өскендей.
ҚАТАРЛА = #етістік. Бірінен соң бірін рет-ретімен қою, тізбектеу.
ҚАТАРЛАҒАН #сын есім.#көнерген сөз. Қаптаған, қалың, сансыз, көп.
ҚАТАРЛАН = #етістік. 1. Тізілу, тізбектелу, бірінен кейін бірі көріну. 2. #этнографиялық. Керуендегі, көштегі т.б. түйелердің бірінен соң бірінің ретпен тізілуі.
ҚАТАРЛАНУ деген ҚАТАРЛАП үст 1. Керуен-керуен болатындай, бірнеше түйенің тізбегіне артатындай, сансыз, көптеп. 2. Қатар-қатар етіп, тізбектеп. Қатарлап ату. #спорт. Нысана көздеу спортында бір мезетте жіберілген екi оқпен екi нысананы қатарынан ату.
ҚАТАРЛАС 1#омоним #зат есім. Теңдес құрбы, құрдас.
ҚАТАРЛАС 2#омоним = #етістік. 1. Бірбірінің жанына, артына тұрысу, бір түзудің бойына тізбектелісу, бірлесу. 2. Қатарда бірге жүру, қатарға қосылу.
ҚАТАРЛАСТЫР = #етістік. Қатарына қостыру, жуықтату, жақындату.
ҚАТАРЛАСТЫРУ деген ҚАТАРЛАСТЫРЫЛ = #етістік. Тізбектеле орналастырылу, топтастырылып тізілу.
ҚАТАРЛАСТЫРЫЛУ деген ҚАТАРЛАСУ деген ҚАТАРЛАТ = #етістік. Тізбектету, бірінің жанына бірін орналастыру.
ҚАТАРЛАТҚЫЗ = #етістік. Тiзбектеткізу, ретретімен қойғызу.
ҚАТАРЛАТҚЫЗУ Қатарлатқыз етістiгінің қимыл атауы.
ҚАТАРЛАТТЫР = #етістік. Ретретімен, қатар-қатар еткізіп қойдыру, тізбектеттіру.
ҚАТАРЛАТТЫРУ деген ҚАТАРЛАТУ деген ҚАТАРЛАУ деген ҚАТАРЛЫ 1#омоним #сын есім. Қатары бар, қабатты.
ҚАТАРЛЫ 2#омоним #сын есім. Жас жағынан шамалас, жасты.
ҚАТАРМА 1#омоним #зат есім. #этнографиялық.#қолөнер. Қатарып тігілген, бүрмеленген тігіс.
ҚАТАРМА 2#омоним #зат есім. Жад, түйсік, назар.
ҚАТАРУ деген ҚАТАРЫ #зат есім. жергілікті сөз. Жаны, маңы, маңайы.
ҚАТАРЫНАН үст 1. Бірінен кейін бірін. 2. Бір мезгілде, бірден.
ҚАТАС үст #жергілікті сөз. Жаңылысып, қателесіп.
ҚАТАСЫЗ #сын есім. сөйлеу. Қатесіз. Қатасыз тиді [ атты ]. Мүлт кетпеді, дәл (дөп) тиді.
ҚАТАЮ = #етістік. 1. ф и з. Заттың қатты, серіппелі күйге өтуі. 2. #ауыспалы мағына. Күшею, күшіне міну. 3. #ауыспалы мағына. Мінездің, көңілкүйдің ұстамдылыққа, салмақтылыққа бейімделуі.
ОҚ-ҚАТАҒАТ #зат есім. #этнографиялық. ескі #кітабистиль. Қарудың бір түрі.
ҚАЗ-ҚАТАР 1 #үстеу. Бірінен кейін бірі, қатар-қатар.
ҚАЗ-ҚАТАРЛАН = #етістік. Қатар-қатар тұру, тізілу.
ҚАЗ-ҚАТАРЛАНУ деген ҚАТА 1#омоним #зат есім. в #етістік. < #латын тілі. аbturасіоіntestіnоrum> Жемге, шөпке топырақ араласқаннан болатын малдың ішек ауруы.
ҚАТА 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Қате. Қата қылу. #сөйлеу. Қате қылу (қате істеу, қалыптасқан жөнінен басқаша істеу). Қатасын мойнына алды. #сөйлеу. Қатесін мойындады (қатесін түсінді). Қата тиді. #сөйлеу. Таяқтың, соққының жанды жерге тиіп, өмірге қауіп төндіруі.
ҚАТАЙ = #етістік. 1. Жұмсақ күйден қатты қалыпқа көшу. 2. #ауыспалы мағына. Өсіп жетілу, ширау. 3. #ауыспалы мағына. Үдей түсу, күшею. 4. #ауыспалы мағына. Ызғарланып беки түсу, түсін суытып қайраттану. 5. #ауыспалы мағына. Қаһарлана түсу, қатаңдалу. 6. #ауыспалы мағына. Көбею, асқына түсу.
ҚАТАЙЛАН = #етістік. #сөйлеу. Қатқылдану, зораю.
ҚАТАЙЛАНУ = #етістік. #сөйлеу. жергілікті сөз. Қатулану.
ҚАТАЙТ = #етістік. 1. Босаған тетіктерді бұрап, арқанжіпті қаттырақ қысып бекіту. 2. #ауыспалы мағына. Қатты қыла түсу, қаталдандыру.
ҚАТАЙТҚЫШ #зат есім. х и м. Қатайтатын, қатты қалыпқа түсіретін агенттер.
ҚАТАЙТУ деген ҚАТАЙТЫЛ = #етістік. 1. Босаған нәрселері бекітіліп, ширықтырылу. 2. #ауыспалы мағына. Қатал тәртіпке келтірілу, қатаңдатылу.
ҚАТАЙТЫЛУ деген ҚАТАЙТЫҢҚЫРА = #етістік. Қатайта түсу, күшейтіңкіреу.
ҚАТАЙТЫҢҚЫРАУ деген ҚАТАЙЫҢҚЫРА = #етістік. 1. Босаған тетіктердің бекітіле түсуi, қатая түсуi. 2. #ауыспалы мағына. Адамның ширай түсуi, қаталдана түсуi.
ҚАТАЙЫҢҚЫРАУ деген ҚАТАЛ #сын есім. 1. Талап қойғыш, талабының орындалуын қатты қадағалағыш, ешбір ағаттық, шалыс басушылыққа жол бермейтін талапшыл. 2. Өр мінез, бірбеткей, алған бетінен қайтпайтын. 3. Қатыгез, рақымсыз. 4. Өзгертуге ешкімнің құдіреті жетпейтін, мызғымас, бұлжымас (заң, салт). 5. Қатты, жайсыз, қолайсыз (табиғат). // Мүлтіксіз, бұлжытпай. 6. Аса жауапты, тым қиын да күрделі. Қатал болды. Аяушылық жасамады; қаһары қатты болды. Қатал заман [ күндер, уақыт, жылдар ]. Аумалытөкпелі, сұрапыл, тұрақсыз, қиындығы, азабы көп кез, заман. Қатал қол. Кәрі қатты, тәртібі қатаң (адам) басшы, билеуші. Қатал қолмен. Қатаңдықпен, өктемдікпен. Қатал тағдыр. Мехнаты мен бейнеті, қиындығы көп қатыгез өмір.
ҚАТАЛА 1#омоним = #етістік. 1. Таңдайы кеуіп, қатты шөлдеу, аузы кебірсіп сусау. 2. Жауыншашынның болмауынан, өзенкөлден алыс жатқан жердің қуаңдануы. Қаталап қалды. Қатты шөлдеді, сусады.
ҚАТАЛА 2#омоним = #етістік. 1. в #етістік. Мал ішегінде жын қатып, азықпен араласқан құмтопырақтың шөгіп, жүрмей қалуы. 2.#медициналық. Ішек қызметінің бұзылуы салдарынан үлкен дәреттің жүрмей қалуы.
ҚАТАЛАН = #етістік. #сөйлеу. жергілікті сөз. Қателес (шатасу, ағаттық жіберу).
ҚАТАЛАНУ деген ҚАТАЛАС = #етістік. #сөйлеу. Қателесу.
ҚАТАЛАСУ деген ҚАТАЛАТ = #етістік. Шөлдету, сусату, таңдайын кептіру.
ҚАТАЛАТУ деген ҚАТАЛАУ 1#омоним #зат есім. в #етістік. Ішектегі жынның қатуынан болатын мал ауруы.
ҚАТАЛАУ 1#омоним деген ҚАТАЛАУ 2#омоним деген ҚАТАЛДАН = #етістік. Қатая түсу, ширау.
ҚАТАЛДАНУ деген ҚАТАЛДАУ #сын есім. 1. Қаталырақ, ызғарлырақ. 2. #ауыспалы мағына. Жайсыздау, қолайсыздау (табиғат).
ҚАТАЛДЫҚ #зат есім. 1. Талапшылдық, талап қойғыштық. 2. Қатыгездік, рақымсыздық.
ҚАТАЛ-ҚАЙСАР #сын есім. Өр, бірбеткей, қайтпас.
ҚАТАЛ-ҚИҚАР #сын есім. Бірбеткей, қыңыр, икемге көнбейтін, адамның шамасы жетпейтін.
ҚАТАЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Қателік.
ҚАТАЛЫРАҚ #сын есім. 1. Қаталдау, рақымсыздау. 2. #ауыспалы мағына. Жайсыздау, қолайсыздау (табиғат).
ҚАТАН #зат есім. #сөйлеу. Мал түнейтін орын, қотан, қора.
ҚАТАҢ #сын есім. 1. Қатал, қатты, қатыгез (адам). // Берік, мызғымай, бұлжымай. 2. #ауыспалы мағына. Қатқыл, нық, зор талаппен. 3. Қыста қатты суық, жазда қатты ыстық, жайсыз, қолайсыз (ауа райы). Қатаң дыбыс. #лингвистикалық. Ешбір дауыс қатысынсыз, дірілсіз, дауыс жаңғырықсыз жасалатын салдырдан ғана тұратын дауыссыз дыбыс. Қатаң сөгіс. қ о ғ. Әкімшілік құқық бұзу ісі үшін қолданылатын шара, айып, жаза. Қатаң тағдыр [ тіршілік ]. Мейірімсіз, ауыр, қиындыққа толы өмір, жазмыш. Қатаң тиді. Қатты батты, ауыр болды. Қатаң төзім етті. Барынша шыдап бақты.
ҚАТАҢДАУ #сын есім. Қаталдау, қаттырақ.
ҚАТАҢДЫҚ 1#омоним #зат есім. ф и з. Дененің әсер ететін күшке икемделу қабілеті.
ҚАТАҢДЫҚ 2#омоним #зат есім. Қатаң мінез көрсетушілік, қаталдық.
ҚАТАҢСЫН = #етістік. Қатты деп көру, қатты санау.
ҚАТАҢСЫНУ деген ҚАТАҢЫРАҚ #сын есім. Қаталырақ, қаттырақ.
ҚАТАР 1#омоним #зат есім. 1. Заттың тәртіппен тізілген реті, тиісті орны. 2. Белгілі бір топтың құрамы, саны. 3. #этнографиялық. Керуендегі немесе көштегі т.б. түйелердің белгілі бір тәртіппен, қатынаспен тізілген реті. 4. Маңы, қасы, жаны. 5. матем. Ақырсыз қосынды – бір сызықтық топологиялық кеңістік элементтерінің (қатар мүшелерінің) тізбегі және олардың шек ұғымы анықталған шекті қосындыларының (қатардың дербес қосындыларының) шекті жиыны. 6. ә с к. Белгіленген бір сызық бойына орналасқан әскери қызметшілердің сапы. 7. #биологиялық. <лат. serіes> Ботаникалық номенклатурадағы таксономиялық категория; секция мен түрдің ортасындағы аралық таксон. Қатарға алды. Тең көрдi, кем тұтпады. Қатарға келді. Өзі сияқтыларға, белгілі бір топқа қосылды. Қатарға қосылды. а) Басқа жұртпен теңелді, адам болды, қолы аузына жетті. ә) Ауруынан айықты, аяғынан тік тұрды, жолдастарына қосылды. Қатарға тұрды. Ел қатарына қосылды, мықтыларға ілесті. Қатардан қалды. Кейін қалды, кешеуілдеді, дамымады, өспеді. Қатардың енi. Қапталдағы қанаттардың өзара қашықтығы. Қатар түзеді [ тұрды ]. Сап құрып, қатарласты.
ҚАТАР 2#омоним #зат есім. Құрбы-құрдас, жасы шамалас адамдар. Қатары артты [ көбейді ]. Серіктестері, тілектестері көбейді. Қатарынан артық [ асып, оза, озық ] туған. Білімі, өнері, алғырлығы т.б. қабілеттері жағынан өз құрбыларынан едәуір жоғары тұрған, жан-жақты дамыған, шебер (адам, тұлға). Қатарынан қалмады. Ешкімнен кем болмады, жұрттың істегенін істеді, ел қатарлы өсті. Қатарынан қалмау. Көштен қалмау, ел қатарлы болу. Қатарының алды. Құрбықұрдастарынан едәуір озық, артық жетістіктерге жеткен. Қатары сиреді [ азайды, бітті ]. Құрдастары біртіндеп о дүниеге кете бастады.
ҚАТАР 2#омоним Үст теңбе-тең, қосақабат, бірге. Қатар аққан. Жұптасып өмір кешкен, жарасымды тату отбасын құрған. Қатар ақты. Өзен сулары бір жерде жақын орналасты. Қатар қонды [ тігілді ]. а) #этнографиялық. Ауыл-үй бір жерге көршілесе қоныстанды. ә) Құстар тобы бір мезгілде жапырлай келіп бір жерге қонды. Қатар мінгесті [ мінді ]. Екі қасиетке бірдей ие болды, екі жұмысты, өнерді т.б. тең дәрежеде меңгеріп, алып жүрді. Қатар өсті [ жүрді ]. а) Бірге жүрді, жұбынжазбады. ә) Жақсылық пен жамандық іргелес болды, бірге келді. Қатар тұра алады. Теңесуге қауқары жетеді, шамалас, теңдес бола алады. Қатар ұстады. Екі қызметті бірдей атқарды, қас өнерді бірдей игерді, меңгерді.
ҚАТАР = #етістік. Матаны жиырып тігу, бүру.
ҚАТАРА #зат есім.#ескі кітаби. Тамшы.
ҚАТАРДАҒЫ #сын есім. 1. Көптің бірі, қарапайым. 2. Шамалас, қарайлас, деңгейлес. Қатардағы жаттығулар. #спорт. Бiр не басқа қатардағы спортшылардың бірігіп қимыл жасауы. Қатардағы жауынгер. ә с к. Шені жоқ (солдат) әскери қызметші.
ҚАТАР-ҚҰРБЫ #зат есім. Жас жағынан теңдес адам, құрбы-құрдас.
ҚАТАР-ҚҰРБЫДАЙ #сын есім. Жас жағынан теңдес адамдай, құрдастай, бірге өскендей.
ҚАТАРЛА = #етістік. Бірінен соң бірін рет-ретімен қою, тізбектеу.
ҚАТАРЛАҒАН #сын есім.#көнерген сөз. Қаптаған, қалың, сансыз, көп.
ҚАТАРЛАН = #етістік. 1. Тізілу, тізбектелу, бірінен кейін бірі көріну. 2. #этнографиялық. Керуендегі, көштегі т.б. түйелердің бірінен соң бірінің ретпен тізілуі.
ҚАТАРЛАНУ деген ҚАТАРЛАП үст 1. Керуен-керуен болатындай, бірнеше түйенің тізбегіне артатындай, сансыз, көптеп. 2. Қатар-қатар етіп, тізбектеп. Қатарлап ату. #спорт. Нысана көздеу спортында бір мезетте жіберілген екi оқпен екi нысананы қатарынан ату.
ҚАТАРЛАС 1#омоним #зат есім. Теңдес құрбы, құрдас.
ҚАТАРЛАС 2#омоним = #етістік. 1. Бірбірінің жанына, артына тұрысу, бір түзудің бойына тізбектелісу, бірлесу. 2. Қатарда бірге жүру, қатарға қосылу.
ҚАТАРЛАСТЫР = #етістік. Қатарына қостыру, жуықтату, жақындату.
ҚАТАРЛАСТЫРУ деген ҚАТАРЛАСТЫРЫЛ = #етістік. Тізбектеле орналастырылу, топтастырылып тізілу.
ҚАТАРЛАСТЫРЫЛУ деген ҚАТАРЛАСУ деген ҚАТАРЛАТ = #етістік. Тізбектету, бірінің жанына бірін орналастыру.
ҚАТАРЛАТҚЫЗ = #етістік. Тiзбектеткізу, ретретімен қойғызу.
ҚАТАРЛАТҚЫЗУ Қатарлатқыз етістiгінің қимыл атауы.
ҚАТАРЛАТТЫР = #етістік. Ретретімен, қатар-қатар еткізіп қойдыру, тізбектеттіру.
ҚАТАРЛАТТЫРУ деген ҚАТАРЛАТУ деген ҚАТАРЛАУ деген ҚАТАРЛЫ 1#омоним #сын есім. Қатары бар, қабатты.
ҚАТАРЛЫ 2#омоним #сын есім. Жас жағынан шамалас, жасты.
ҚАТАРМА 1#омоним #зат есім. #этнографиялық.#қолөнер. Қатарып тігілген, бүрмеленген тігіс.
ҚАТАРМА 2#омоним #зат есім. Жад, түйсік, назар.
ҚАТАРУ деген ҚАТАРЫ #зат есім. жергілікті сөз. Жаны, маңы, маңайы.
ҚАТАРЫНАН үст 1. Бірінен кейін бірін. 2. Бір мезгілде, бірден.
ҚАТАС үст #жергілікті сөз. Жаңылысып, қателесіп.
ҚАТАСЫЗ #сын есім. сөйлеу. Қатесіз. Қатасыз тиді [ атты ]. Мүлт кетпеді, дәл (дөп) тиді.
ҚАТАЮ = #етістік. 1. ф и з. Заттың қатты, серіппелі күйге өтуі. 2. #ауыспалы мағына. Күшею, күшіне міну. 3. #ауыспалы мағына. Мінездің, көңілкүйдің ұстамдылыққа, салмақтылыққа бейімделуі.
ОҚ-ҚАТАҒАТ #зат есім. #этнографиялық. ескі #кітабистиль. Қарудың бір түрі.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий