Толковый словарь

Толковый словарь казахского языка: Қатала>

ҚАТАЛ #сын есім. 1. Талап қойғыш, талабының орындалуын қатты қадағалағыш, ешбір ағаттық, шалыс басушылыққа жол бермейтін талапшыл. 2. Өр мінез, бірбеткей, алған бетінен қайтпайтын. 3. Қатыгез, рақымсыз. 4. Өзгертуге ешкімнің құдіреті жетпейтін, мызғымас, бұлжымас (заң, салт). 5. Қатты, жайсыз, қолайсыз (табиғат). // Мүлтіксіз, бұлжытпай. 6. Аса жауапты, тым қиын да күрделі. Қатал болды. Аяушылық жасамады; қаһары қатты болды. Қатал заман [ күндер, уақыт, жылдар ]. Аумалытөкпелі, сұрапыл, тұрақсыз, қиындығы, азабы көп кез, заман. Қатал қол. Кәрі қатты, тәртібі қатаң (адам) басшы, билеуші. Қатал қолмен. Қатаңдықпен, өктемдікпен. Қатал тағдыр. Мехнаты мен бейнеті, қиындығы көп қатыгез өмір.
ҚАТАЛА 1#омоним = #етістік. 1. Таңдайы кеуіп, қатты шөлдеу, аузы кебірсіп сусау. 2. Жауыншашынның болмауынан, өзенкөлден алыс жатқан жердің қуаңдануы. Қаталап қалды. Қатты шөлдеді, сусады.
ҚАТАЛА 2#омоним = #етістік. 1. в #етістік. Мал ішегінде жын қатып, азықпен араласқан құмтопырақтың шөгіп, жүрмей қалуы. 2.#медициналық. Ішек қызметінің бұзылуы салдарынан үлкен дәреттің жүрмей қалуы.
ҚАТАЛАН = #етістік. #сөйлеу. жергілікті сөз. Қателес (шатасу, ағаттық жіберу).
ҚАТАЛАНУ деген ҚАТАЛАС = #етістік. #сөйлеу. Қателесу.
ҚАТАЛАСУ деген ҚАТАЛАТ = #етістік. Шөлдету, сусату, таңдайын кептіру.
ҚАТАЛАТУ деген ҚАТАЛАУ 1#омоним #зат есім. в #етістік. Ішектегі жынның қатуынан болатын мал ауруы.
ҚАТАЛАУ 1#омоним деген ҚАТАЛАУ 2#омоним деген ҚАТАЛДАН = #етістік. Қатая түсу, ширау.
ҚАТАЛДАНУ деген ҚАТАЛДАУ #сын есім. 1. Қаталырақ, ызғарлырақ. 2. #ауыспалы мағына. Жайсыздау, қолайсыздау (табиғат).
ҚАТАЛДЫҚ #зат есім. 1. Талапшылдық, талап қойғыштық. 2. Қатыгездік, рақымсыздық.
ҚАТАЛ-ҚАЙСАР #сын есім. Өр, бірбеткей, қайтпас.
ҚАТАЛ-ҚИҚАР #сын есім. Бірбеткей, қыңыр, икемге көнбейтін, адамның шамасы жетпейтін.
ҚАТАЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Қателік.
ҚАТАЛЫРАҚ #сын есім. 1. Қаталдау, рақымсыздау. 2. #ауыспалы мағына. Жайсыздау, қолайсыздау (табиғат).