Толковый словарь казахского языка: Қарға>
ҚАРҒИ-ҚАРҒИ #үстеу. Қайта-қайта қарғып, секіресекіре.
ҚАРҒЫП-ҚАРҒЫП #үстеу. Қайта-қайта қарғып, секіріп.
ҚАРҒА 1#омоним #зат есім. 1. Тамақ талғамай, көбіне өлексемен күнелтетін түсі қара, еті арам құс. 2. #ауыспалы мағына. #экспрессивті. Бала, перзент, бауыр еті. Қарға бойлы. Кiшкентай, бойы аласа, тапал. Қарға [ қатын ] бұтты қараазбен [ қара кемпір ]. #мифологиялық. көнерген сөз. Дене тұрқының үстіңгi жағы мен астыңғы жағы екi түрлi кейіпте болатын жамандықтың, қара күштің иесi ретіндегi мифологиялық кейіпкер. Қарға саусақ. Әбден кір болған, күс саусақ. Қарға сүйек. <лат. оs cоrасоіdeum> #биологиялық. а) Құстардың иық белдеуіндегі ең ірі сүйек. ә) Құрлықта тіршілік ететін омыртқалы жануарлардың иық белдеуін құрауға қатысатын элемент. Қарға тамырлы. ілікшатысы мол, өте жақын. Қарға тамырлы ел [ қазақ ]. Бірбірімен ілікшатысы, тамыртанысы көп жұрт. Қарға тұқымдасы. #зоологиялық. <лат. cоrvіdаe> Дене бітімі тығыз, басы үлкен торғайлар отрядының ішіндегі ең ірі құс. Қарға тұмсық. Ұшы үшкір, үсті дөңес, шығыңқы, сүйкімсіз тұмсық. Қарға тұяқ. Қатыпсемген, ұсқынсыз; қытымыр (адам). Қарға тырнақ. #этнографиялық.#қолөнер. Қарғаның тырнағына ұқсаған ою түрі.
ҚАРҒА 2#омоним #зат есім. Ойын картасының қара түсті жүрекше салынған түсі.
ҚАРҒА 3#омоним = #етістік. Біреуге жамандық тілеу, қарғыс жаудыру, нәлет айту.
ҚАРҒААДЫМ қарғаадым жер. #этнографиялық. Өте жақын қашықтықты білдіретін халықтық өлшем. Қарғаадым жер бастырмады. Аттатпады, жүргізбедi, тыпыр еткізбедi. Қарғаадым жер мұң болды. Қарыс жер жүру қиынға соқты, күш-қуат кетті.
ҚАРҒАДАЙ #сын есім. 1. Қарға сияқты, қарға тәрізді. 2. #ауыспалы мағына. Кіпкішкентай, жас. Қарғадай бала. #экспрессивті. Кәмелетке толмаған жасөспірім. Қарғадай шулады. У-шу болды. Қарғадай шуылдады. Бірбіріне дес бермей, у-шу қылды.
ҚАРҒАДАЙЫНАН #үстеу. Кішкентай кезінен бастап, жастайынан.
ҚАРҒАКӨЗ #зат есім. #өсімдік. <лат. pаrіs> Ылғалды жерлерде өсетін, қара домалақ жемістері бар өсімдік.
ҚАРҒА-ҚҰЗҒЫН #зат есім. Қарға және құзғын, екеуі де.
ҚАРҒАЛ = #етістік. Қарғыс айтылу (есімше формасында келіп, қарғыс атқан, қарғалыпсіленіп, лағнет айтылған өмір, заман деген мағынаны білдіреді).
ҚАРҒАЛУ деген ҚАРҒАЛЫҚ #сын есім. 1. Қарғаға тән, қарғаға қатысты. 2. #ауыспалы мағына. Боқтыққа, өлексеге үйір болушылық. 3. #ауыспалы мағына. Жаман нәрсеге, кәкіршүкірге үйірсектік.
ҚАРҒАМ #зат есім. #экспрессивті. «Қарағым, қалқам» деген мағынадағы баланы, өзінен кішіні еркелетіп, жақсы көру нышанымен айтатын қаратпа атауыш.
ҚАРҒАМПАЗ #сын есім. Қарғысты көп айтатын, қарғыс айтуға бейім.
ҚАРҒАН = #етістік. Ашуызадан, шарасыздықтан, күйініштен қарғыс айту, лағнет жаудыру.
ҚАРҒАНУ деген ҚАРҒАП-СІЛЕ = #етістік. Қарғау, сілеу, лағнет айту, қарғыс жаудыру.
ҚАРҒАП-СІЛЕУ деген ҚАРҒАТ = #етістік. Қарғапсілету, лағнет айтқызу.
ҚАРҒАТАБАН #зат есім. #өсімдік. Басындағы бүрі қарғаның табанына ұқсас бұжыр-бұжыр өсімдік.
ҚАРҒАТАЙ #зат есім. #экспрессивті. Бала, сүйікті, перзент, қарашық деген мағынадағы атауыш.
ҚАРҒАТОЙ #зат есім. #этнографиялық. Ұзақ, қарғалар ұшып келгенде, көктемде жасалатын қуаныштой.
ҚАРҒАТУ деген ҚАРҒАТҰМСЫҚ #зат есім. #зоологиялық. Дене тұрқы 1012 мм, құмға көмілмейтін мөлдір денелі дернәсіл.
ҚАРҒАТҰЯҚ #зат есім. #өсімдік. <лат. fаlсаrіa sіоіdes> Биіктігі жарты метрден асатын, шатыргүлділер тобына жататын көпжылдық өсімдік.
ҚАРҒАУ деген ҚАРҒАШ #зат есім. #экспрессивті. «Қарғатай, сәулетай» деген мағынада айтылатын қаратпа атауыш.
ҚАРҒАША 1#омоним #зат есім. 1. Бір нәрсені біріктіріп ұстап тұратын екі басы иілген темір. 2. Шытынап кеткен, сынған ыдысқа салынатын құрсау.
ҚАРҒАША 2#омоним #зат есім. Өртті тоқтату үшін өрт келе жатқан жақтың шөбін жіңішкелеп өртегенде қалдырылатын ашық жер.
ҚАРҒАША 3#омоним #үстеу. 1. Қарға тәрізді, қарғаға ұқсап. 2. #ауыспалы мағына. Қаптап, үймелеп. Қарғаша шуылдады. Улапшулады, у-шу қылды.
ҚАРҒАШАЛА = #етістік. Қарғаша салу.
ҚАРҒАШАЛАУ деген ҚАРҒУ деген ҚАРҒУШЫ #зат есім. Қарғитын адам.
ҚАРҒЫ #зат есім. 1. #этнографиялық. Иттің мойнына тағатын былғарыдан, металдан не киізден жасалған жабдық; қарғыбау. 2. #көнерген сөз. Ертеде лауазымды кісілердің мойнына тағатын медальон тәрізді алқасы; лауазым белгісі.
ҚАРҒЫ = #етістік. 1. Секіру, ырғу. 2. #ауыспалы мағына. Өмірден керегін қарбытып алу, қызметтен жоғарылау. Қарғып тұрды. Тез, шапшаң, ұшып тұрды, ыршып тұрды.
ҚАРҒЫБАУ #зат есім. 1. #этнографиялық. Иттің мойнына тағатын былғарыдан, металдан не киізден жасалған жабдық. 2. #көнерген сөз. Қарғы (би, болыстар тағатын қызмет дәрежесін көрсететін алқа, белгі). 3. #этнографиялық. Құдаласқан адамның қалыңмалдың сыртында беретін ырымы.
ҚАРҒЫЛА 1#омоним = #етістік. 1. Қарғы тағу, қарғы байлау. 2. #ауыспалы мағына. Тыйым салу, рұқсат етпеу.
ҚАРҒЫЛА 2#омоним = #етістік. Қайта-қайта қарғу, секіре беру.
ҚАРҒЫЛАН = #етістік. Қарғы тағылу.
ҚАРҒЫЛАНУ деген ҚАРҒЫЛАТ = #етістік. Қарғыту, секірте беру.
ҚАРҒЫЛАТУ деген ҚАРҒЫЛАУ деген ҚАРҒЫЛЫ #сын есім. 1. Қарғысы бар, қарғы байланған. 2. #ауыспалы мағына. #экспрессивті.#мысқыл. Туралықтан тайған, күші басым жоғарыдағы біреудің айдауымен, дегенімен жүретін (қызмет иесі).
ҚАРҒЫМПАЗ #сын есім. Қарғуға бейім, қарғығыш.
ҚАРҒЫН #зат есім. Сайсайдан, жылғадан аққан құмтасы аралас жауын суы; тасқын.
ҚАРҒЫС #зат есім. 1. Зәбір-жапа шегіп, қорлық көрген, азап көрген адамның жәбірлеушісіне ашынып айтатын; жек көрген адамға айтылатын жаман тілек, балағат сөз, лағнет, нәлет. //Қарғысқа қалушылық, наласы тиюшілік. 2. #ауыспалы мағына. Теріс пиғыл, кері көзқарас. Қарғыс айтты. Нағылет айтты. Қарғыс алды. Біреуден нағылет алды, наласына қалды. Қарғыс арқалады. Қарғысқа шалдықты, қарғалды, қарғыстан басқа ештеңе естімеді. Қарғыс атқан. Антұрған, оңбаған. Қарғыс атсын [ атқыр ]! қарғыс. Айтылған қарғыс дөп келсін, қарғыс ұрсын деген мағынадағы шарасыздықтың ең соңғы шегінде айтылған сөз. Қарғыс дарыды. Жамандыққа ұшырады. Қарғыс естіді. Көптің көңілінен шықпады, көптің наласына қалды. Қарғыс жібермеді. Жолы болмады, оңбады. Қарғысқа ұшырады. Қарғысқа қалды, нәлет естіді, Біреудің наласына қалды. Қарғысы қара басына көрінсін! қарғыс. Тілеген жамандығы өзіне келсін деген мағынада. Қарғысы қара тасқа! қарғыс. Қара тілегі далаға кетсін деген мағынада. Қарғысы тиді [ атты ]. Біреудің нағылеті тиді, жаман тілегіне ұшырады.
ҚАРҒЫСТА = #етістік. Қарғыс айту, жаманшылық тілеу, нағылет айту.
ҚАРҒЫСТАУ деген ҚАРҒЫСШЫЛ #сын есім. Қарғысты көп айтатын, қарғыс айтуға бейім.
ҚАРҒЫТ = #етістік. 1. Секірту, ырғыту. 2. Көзді ашыпжұмғанша тез жету.
ҚАРҒЫТУ деген ОРҒЫП-ҚАРҒЫП #үстеу. Қатты секіріп, бір қарғып, бір секіріп.
ОРҒЫТЫП-ҚАРҒЫТ = #етістік. Бірде орғытып, бірде қарғыту, әрліберлі шаптыру.
ОРҒЫТЫП-ҚАРҒЫТУ деген
ҚАРҒЫП-ҚАРҒЫП #үстеу. Қайта-қайта қарғып, секіріп.
ҚАРҒА 1#омоним #зат есім. 1. Тамақ талғамай, көбіне өлексемен күнелтетін түсі қара, еті арам құс. 2. #ауыспалы мағына. #экспрессивті. Бала, перзент, бауыр еті. Қарға бойлы. Кiшкентай, бойы аласа, тапал. Қарға [ қатын ] бұтты қараазбен [ қара кемпір ]. #мифологиялық. көнерген сөз. Дене тұрқының үстіңгi жағы мен астыңғы жағы екi түрлi кейіпте болатын жамандықтың, қара күштің иесi ретіндегi мифологиялық кейіпкер. Қарға саусақ. Әбден кір болған, күс саусақ. Қарға сүйек. <лат. оs cоrасоіdeum> #биологиялық. а) Құстардың иық белдеуіндегі ең ірі сүйек. ә) Құрлықта тіршілік ететін омыртқалы жануарлардың иық белдеуін құрауға қатысатын элемент. Қарға тамырлы. ілікшатысы мол, өте жақын. Қарға тамырлы ел [ қазақ ]. Бірбірімен ілікшатысы, тамыртанысы көп жұрт. Қарға тұқымдасы. #зоологиялық. <лат. cоrvіdаe> Дене бітімі тығыз, басы үлкен торғайлар отрядының ішіндегі ең ірі құс. Қарға тұмсық. Ұшы үшкір, үсті дөңес, шығыңқы, сүйкімсіз тұмсық. Қарға тұяқ. Қатыпсемген, ұсқынсыз; қытымыр (адам). Қарға тырнақ. #этнографиялық.#қолөнер. Қарғаның тырнағына ұқсаған ою түрі.
ҚАРҒА 2#омоним #зат есім. Ойын картасының қара түсті жүрекше салынған түсі.
ҚАРҒА 3#омоним = #етістік. Біреуге жамандық тілеу, қарғыс жаудыру, нәлет айту.
ҚАРҒААДЫМ қарғаадым жер. #этнографиялық. Өте жақын қашықтықты білдіретін халықтық өлшем. Қарғаадым жер бастырмады. Аттатпады, жүргізбедi, тыпыр еткізбедi. Қарғаадым жер мұң болды. Қарыс жер жүру қиынға соқты, күш-қуат кетті.
ҚАРҒАДАЙ #сын есім. 1. Қарға сияқты, қарға тәрізді. 2. #ауыспалы мағына. Кіпкішкентай, жас. Қарғадай бала. #экспрессивті. Кәмелетке толмаған жасөспірім. Қарғадай шулады. У-шу болды. Қарғадай шуылдады. Бірбіріне дес бермей, у-шу қылды.
ҚАРҒАДАЙЫНАН #үстеу. Кішкентай кезінен бастап, жастайынан.
ҚАРҒАКӨЗ #зат есім. #өсімдік. <лат. pаrіs> Ылғалды жерлерде өсетін, қара домалақ жемістері бар өсімдік.
ҚАРҒА-ҚҰЗҒЫН #зат есім. Қарға және құзғын, екеуі де.
ҚАРҒАЛ = #етістік. Қарғыс айтылу (есімше формасында келіп, қарғыс атқан, қарғалыпсіленіп, лағнет айтылған өмір, заман деген мағынаны білдіреді).
ҚАРҒАЛУ деген ҚАРҒАЛЫҚ #сын есім. 1. Қарғаға тән, қарғаға қатысты. 2. #ауыспалы мағына. Боқтыққа, өлексеге үйір болушылық. 3. #ауыспалы мағына. Жаман нәрсеге, кәкіршүкірге үйірсектік.
ҚАРҒАМ #зат есім. #экспрессивті. «Қарағым, қалқам» деген мағынадағы баланы, өзінен кішіні еркелетіп, жақсы көру нышанымен айтатын қаратпа атауыш.
ҚАРҒАМПАЗ #сын есім. Қарғысты көп айтатын, қарғыс айтуға бейім.
ҚАРҒАН = #етістік. Ашуызадан, шарасыздықтан, күйініштен қарғыс айту, лағнет жаудыру.
ҚАРҒАНУ деген ҚАРҒАП-СІЛЕ = #етістік. Қарғау, сілеу, лағнет айту, қарғыс жаудыру.
ҚАРҒАП-СІЛЕУ деген ҚАРҒАТ = #етістік. Қарғапсілету, лағнет айтқызу.
ҚАРҒАТАБАН #зат есім. #өсімдік. Басындағы бүрі қарғаның табанына ұқсас бұжыр-бұжыр өсімдік.
ҚАРҒАТАЙ #зат есім. #экспрессивті. Бала, сүйікті, перзент, қарашық деген мағынадағы атауыш.
ҚАРҒАТОЙ #зат есім. #этнографиялық. Ұзақ, қарғалар ұшып келгенде, көктемде жасалатын қуаныштой.
ҚАРҒАТУ деген ҚАРҒАТҰМСЫҚ #зат есім. #зоологиялық. Дене тұрқы 1012 мм, құмға көмілмейтін мөлдір денелі дернәсіл.
ҚАРҒАТҰЯҚ #зат есім. #өсімдік. <лат. fаlсаrіa sіоіdes> Биіктігі жарты метрден асатын, шатыргүлділер тобына жататын көпжылдық өсімдік.
ҚАРҒАУ деген ҚАРҒАШ #зат есім. #экспрессивті. «Қарғатай, сәулетай» деген мағынада айтылатын қаратпа атауыш.
ҚАРҒАША 1#омоним #зат есім. 1. Бір нәрсені біріктіріп ұстап тұратын екі басы иілген темір. 2. Шытынап кеткен, сынған ыдысқа салынатын құрсау.
ҚАРҒАША 2#омоним #зат есім. Өртті тоқтату үшін өрт келе жатқан жақтың шөбін жіңішкелеп өртегенде қалдырылатын ашық жер.
ҚАРҒАША 3#омоним #үстеу. 1. Қарға тәрізді, қарғаға ұқсап. 2. #ауыспалы мағына. Қаптап, үймелеп. Қарғаша шуылдады. Улапшулады, у-шу қылды.
ҚАРҒАШАЛА = #етістік. Қарғаша салу.
ҚАРҒАШАЛАУ деген ҚАРҒУ деген ҚАРҒУШЫ #зат есім. Қарғитын адам.
ҚАРҒЫ #зат есім. 1. #этнографиялық. Иттің мойнына тағатын былғарыдан, металдан не киізден жасалған жабдық; қарғыбау. 2. #көнерген сөз. Ертеде лауазымды кісілердің мойнына тағатын медальон тәрізді алқасы; лауазым белгісі.
ҚАРҒЫ = #етістік. 1. Секіру, ырғу. 2. #ауыспалы мағына. Өмірден керегін қарбытып алу, қызметтен жоғарылау. Қарғып тұрды. Тез, шапшаң, ұшып тұрды, ыршып тұрды.
ҚАРҒЫБАУ #зат есім. 1. #этнографиялық. Иттің мойнына тағатын былғарыдан, металдан не киізден жасалған жабдық. 2. #көнерген сөз. Қарғы (би, болыстар тағатын қызмет дәрежесін көрсететін алқа, белгі). 3. #этнографиялық. Құдаласқан адамның қалыңмалдың сыртында беретін ырымы.
ҚАРҒЫЛА 1#омоним = #етістік. 1. Қарғы тағу, қарғы байлау. 2. #ауыспалы мағына. Тыйым салу, рұқсат етпеу.
ҚАРҒЫЛА 2#омоним = #етістік. Қайта-қайта қарғу, секіре беру.
ҚАРҒЫЛАН = #етістік. Қарғы тағылу.
ҚАРҒЫЛАНУ деген ҚАРҒЫЛАТ = #етістік. Қарғыту, секірте беру.
ҚАРҒЫЛАТУ деген ҚАРҒЫЛАУ деген ҚАРҒЫЛЫ #сын есім. 1. Қарғысы бар, қарғы байланған. 2. #ауыспалы мағына. #экспрессивті.#мысқыл. Туралықтан тайған, күші басым жоғарыдағы біреудің айдауымен, дегенімен жүретін (қызмет иесі).
ҚАРҒЫМПАЗ #сын есім. Қарғуға бейім, қарғығыш.
ҚАРҒЫН #зат есім. Сайсайдан, жылғадан аққан құмтасы аралас жауын суы; тасқын.
ҚАРҒЫС #зат есім. 1. Зәбір-жапа шегіп, қорлық көрген, азап көрген адамның жәбірлеушісіне ашынып айтатын; жек көрген адамға айтылатын жаман тілек, балағат сөз, лағнет, нәлет. //Қарғысқа қалушылық, наласы тиюшілік. 2. #ауыспалы мағына. Теріс пиғыл, кері көзқарас. Қарғыс айтты. Нағылет айтты. Қарғыс алды. Біреуден нағылет алды, наласына қалды. Қарғыс арқалады. Қарғысқа шалдықты, қарғалды, қарғыстан басқа ештеңе естімеді. Қарғыс атқан. Антұрған, оңбаған. Қарғыс атсын [ атқыр ]! қарғыс. Айтылған қарғыс дөп келсін, қарғыс ұрсын деген мағынадағы шарасыздықтың ең соңғы шегінде айтылған сөз. Қарғыс дарыды. Жамандыққа ұшырады. Қарғыс естіді. Көптің көңілінен шықпады, көптің наласына қалды. Қарғыс жібермеді. Жолы болмады, оңбады. Қарғысқа ұшырады. Қарғысқа қалды, нәлет естіді, Біреудің наласына қалды. Қарғысы қара басына көрінсін! қарғыс. Тілеген жамандығы өзіне келсін деген мағынада. Қарғысы қара тасқа! қарғыс. Қара тілегі далаға кетсін деген мағынада. Қарғысы тиді [ атты ]. Біреудің нағылеті тиді, жаман тілегіне ұшырады.
ҚАРҒЫСТА = #етістік. Қарғыс айту, жаманшылық тілеу, нағылет айту.
ҚАРҒЫСТАУ деген ҚАРҒЫСШЫЛ #сын есім. Қарғысты көп айтатын, қарғыс айтуға бейім.
ҚАРҒЫТ = #етістік. 1. Секірту, ырғыту. 2. Көзді ашыпжұмғанша тез жету.
ҚАРҒЫТУ деген ОРҒЫП-ҚАРҒЫП #үстеу. Қатты секіріп, бір қарғып, бір секіріп.
ОРҒЫТЫП-ҚАРҒЫТ = #етістік. Бірде орғытып, бірде қарғыту, әрліберлі шаптыру.
ОРҒЫТЫП-ҚАРҒЫТУ деген
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий