Толковый словарь казахского языка: Қарық>
ҚАРЫМ-ҚАРЫМ #сын есім. жергілікті сөз. Үйілімүйілім, белбел.
ҚАРЫН-ҚАРЫН #зат есім. Бірнеше қарын; көп, мол.
АҒАЙЫНДЫ-ҚАРЫНДАС #зат есім. Бiрге туған, туыс бауырлар, ағақарындастар.
АҒАЛЫ-ҚАРЫНДАСТЫ #сын есім. Ағасы мен қарындасы бар, ағайынды.
АПА-ҚАРЫНДАС #зат есім. Туған я туыстас келетін әйел адамдар.
БАРЫМТА-ҚАРЫМТА #зат есім. Барымта және барымталап әкететін мал артық болғанда қарсы жақтың құнды қайтару үшін жасаған әрекеттерінің жалпы атауы.
БАУЫР-ҚАРЫНДАС #зат есім. Ағайын-туыс, жақын-жұрағат, көпшілік.
БОРЫШ-ҚАРЫЗ #зат есім. Қарыз, бересi.
БОРЫШ-ҚАРЫШ #зат есім. #сөйлеу. 1. Берешек, қарыз, бересінің жинақтық атауы. 2. Биік міндеттер мен рухани парыздар.
БӨРІ-ҚАРЫ #зат есім. Қасқыр т.б. жалпы атауы.
ҚАҒАЗ-ҚАРЫНДАШ #зат есім. Қағаз бен қарындаш сияқты жазу-сызу құралдары.
ҚАРЫ 1#омоним #зат есім. 1. а н ат. <лат. brасhіum> Қолдың шынтақ қосындысынан иыққа дейінгі бөлігі. 2. #этнографиялық. халықтықөлшем. Иық пен білек аралығы. Қары жыртылды. Қолы талды, бұлшықеті сөгілді. Қары қарысты [ қарысып қалды ]. а) Қары, қолы шаршады, әлсіреді. ә) Бір нәрсені қатты қысып ұстағандықтан, қолдың ашылмай тырысып қалуы, әлсіреуі. Қарына сойыл [ сүңгі ] ілді [ алды ]. Қолына қару алды. Қары сынсын. қарғыс. Жолы болмасын, қиындыққа душар болсын деген мағынада. Қары талды. Қолынан күш кетті, шаршады.
ҚАРЫ 2#омоним #зат есім. Қарақшы, кісі тонаушы, жол торушы.
ҚАРЫ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. 1. #этнографиялық. Уықтың астыңғы беті, иілген жері. 2. Үйдің төбесіне салатын жуан ағаш; белағаш.
ҚАРЫ 4#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Туысқан, ру, тек.
ҚАРЫ 5#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Егде, кәрі. Қары әңгіме. #сөйлеу. Ескі сөз, әңгіме; бұрынғыдан қалған сөз. Қары жілік. #сөйлеу. Кәрі жілік. Қары қабырға. #жергілікті сөз. Қаршығадан жоғарғы қабырғалар. Қары үй. #этнографиялық. Қара шаңырақ, баланың ең кішісінің, кенжесінің үйі; ең кіші баланың атаанасы отырған үй.
ҚАРЫ 1#омоним = #етістік. 1. Қыздырылған темірмен күйдіру. 2. #ауыспалы мағына. Қатты аяздың кенет ұруы; тоңдыру.
ҚАРЫ 2#омоним = #етістік. #көнерген сөз. Қартаю, мосқал тарту.
ҚАРЫҒУ деген ҚАРЫЗ 1#омоним #зат есім. 1. Біреуге берілген немесе біреуден алған несие, борыш. 2. #экономикалық. Екі тараптың – қарыз беруші мен қарыз алушының арасында жасалатын келісімшарт түрлерінің бірі. 3. #ауыспалы мағына. Азаматтық борыш, адамгершілік парыз. Қарыз алысу. #экономикалық. Қарыз қаражатын тарту қажеттігі туралы шешім қабылдау, қарызды тарту, пайдалану, өтеу және оған қызмет көрсету тәртібі мен шарттарын белгілеу рәсімдерін қамтитын процесс. Қарызға батты. Көп қарыз алды, борышты болды, несиенi көп алды. Қарызға қызмет көрсету. #экономикалық. Уәкілетті органның немесе банктің қарызгер шоттарындағы қарыз қаражатының пайдалануын есепке алу және қарызгердің негізгі борышты, сыйақыны (мүддені), комиссиялық ақыны және басқа төлемақыларды қарыз шарттарына сәйкес өтеу үшін төлеу жөніндегі қызметі. Қарызды қайтару мерзімі. #экономикалық. Қарызгердің немесе алынған соманы өсімімен қоса өтеу қажеттігі белгіленген уақыт. Қарызды ұластыру. #экономикалық. Қысқа мерзімді мемлекеттік заемдарды ұзақ мерзімді немесе мерзімсіз заемдарға айналдыру жөніндегі операция. Қарыз капиталы. #экономикалық. Облигациялар т.б. бағалы қағаздар шығарудан түскен қаражат есебінен, сондай-ақ, қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді банк несиесі есебінен құралатын капитал. Қарыз конверсия. #экономикалық. Бұрынырақ шығарылған қарызды оның мерзімі мен қарыз пайызының мөлшерінің өзгеру мақсатымен байланысты жаңа қарызбен алмастыру. Қарыз қабырғасына батты. Уайымдады, мазасызданды. Қарыз қаражаты. #экономикалық. Кәсіпорынның банктің қысқа мерзімді несиесі тәртібімен алған айналым қаражатының бөлігі. Қарыз қылды. Міндет қылды, міндетсінді. Қарыз міндеттемесі. #экономикалық. Қарыз беруші мен қарызгер арасындағы қарыз шарттары белгіленген құжат. Қарыз сұрады [ алды ]. Біреуден уақытша пайдалану үшін ақша немесе басқа зат алды. Қарызы бар. Өтелмеген парызы бар, борышы орындалмаған. Қарызы кетті. Ақысы кетті, қарызы қайтпай қалды. Қарызы қайтты. а) Біреуге берген ақшасы қайта қолына тиді, берген несиелері қайтарылды. ә) Жасаған жақсылығының өтемін көрді, жақсылығы алдынан шықты. Қарызы қалды. Мойнында өтелмеген борышы қалды. Қарызын ақтады. Борышын өтеді, сенімін ақтады. Қарызын атқарды. Борышын орындады, парызын өтедi. Қарызынан құтылды. а) #этнографиялық. Өлген адамға бағыштап ас беріп, Құран оқытты. ә) Адамдық, азаматтық қарызын, борышын өтеді. Қарызын қайтарды. а) Біреуден алған несиесін иесіне берді, борышын өтеді. ә) Біреудің жасаған жақсылығын өтеді, жақсылық жасады. Қарызын өтеді. Міндетін атқарды, борышын қайтарды. Қарызыңды кеш. #діни. Өлер адаммен ақтық арыздасуда айтылатын #тілексөз.
ҚАРЫЗГЕР #зат есім. #экономикалық. Мемлекеттік немесе жеке коммерциялық банктерден несие алған адам немесе заңды тұлға; несие алушы.
ҚАРЫЗДАН = #етістік. Қарыз алу, борышты болу.
ҚАРЫЗДАНДЫР = #етістік. Біреуді несиеге ақша алуға мәжбүр ету, қарызға батыру.
ҚАРЫЗДАНДЫРУ деген ҚАРЫЗДАНУ деген ҚАРЫЗДАНЫП-ҚАУҒАЛАНЫП #үстеу. Қарыз алып, өйтіп-бүйтіп, жиыстырып.
ҚАРЫЗДАР #сын есім. Қарыз, борышты. Қарыздар болып қалды. Біреудің жақсылығына жауап қайыра алмады, міндетін өтемеді.
ҚАРЫЗДЫКЕР #сын есім. сөйлеу. Қарыздар.
ҚАРЫЗ-ҚҰРЫЗ #зат есім. #сөйлеу. Ұсақ-түйек қарыз.
ҚАРЫЗСЫЗ #сын есім. Қарызы жоқ, қарыз алмай.
ҚАРЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. кәс. Бау-бақша, егін арасындағы арықтан тартылған қысқа арық, жүйек. 2. кәс. Жиналған шөпке мал түспеу үшін және өртенбеу үшін айналасынан қазылған #орыс тілі. 3. ирриг. Трапеция пішінде қазылған, жерасты суы деңгейін төмендету және жер беті суларын тосып алу үшін, сондай-ақ басқа жаққа бұрып әкетуге арналған құрылыс. 4. к е н. Қимасы шағын трапеция тәріздес (пішіні тікбұрышты болып келетіндері сирек кездеседі) ашық кен қазбасы.
ҚАРЫҚ 2#омоним #зат есім. Екпін, алқын, желік. Қарығы басылды. Желігі басылды; алқынуы тыйылып, жайланды.
ҚАРЫҚ 3#омоним: қарық болды. Бір нәрсеге жарыды, молшылыққа кенелді, жетісті. Қарық етті. Молшылыққа белшесінен батырды, кенелтті, жарылқады. Қарық қылды. Молшылыққа белшесінен батырды, жарылқады, кенелтті. Қарық қылмады. Еш нәтиже шығара алмады, жетістірмеді.
ҚАРЫҚ = #етістік. Күшті сәуленің, аппақ қарлы даланың, шаңның, желдің әсерінен көзді аша алмай қалу, көзі жасаурау.
ҚАРЫҚСЫЗ #сын есім. Қарығы жоқ, қарық қолданбай. Қарықсыз кәріз. #техникалық. Жерді тіліп, жер астына пластмасса құбыр төсейтін арнайы мәшине.
ҚАРЫҚТА = #етістік. Егін арасына кішкене арық қазу.
ҚАРЫҚТАУ деген ҚАРЫҚТЫҚ 1#омоним #зат есім.#медициналық. Қаны көтеріліп, басы жиі ауыратын адамдардың басынан қан алу үшін қолданылатын құрал. Қарықтық алу.#медициналық. Арам қанды сорғызып алу.
ҚАРЫҚТЫҚ 2#омоним: қарықтық ұн. #жергілікті сөз. Қамыр астына себетін майда, ұлпа ұн.
ҚАРЫҚТЫР = #етістік. Күн сәулесінің, оттың немесе ақ түсті заттың күнге шағылысып көз қаратпауы.
ҚАРЫҚТЫРУ деген ҚАРЫҚЫЗ #зат есім. кәс. Түсі қара көк, қабығы қалың, сырты қатпарлы, қысқа сақтайтын тәтті қауын.
ҚАРЫЛ = #етістік. 1. Көзі қарығу, қарай алмау. 2. Күю, өртену, шыжғырылу. 3. Суықтан үсіптоңу.
ҚАРЫЛУ деген ҚАРЫЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Қарттық, мосқал тартушылық.
ҚАРЫМ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Қарымта.
ҚАРЫМ 2#омоним #зат есім. 1. Күш, қуат, әл. 2. #ауыспалы мағына. Ауқым, ая, өріс; құлаш. Қарымға келмеді. Шамасы жетпеді. Қарымын қайтарды. Үлесін, есесін берді.
ҚАРЫМ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. 1. Ру, тек, тұқым. 2. Басқа рудан келген адам, қонақ.
ҚАРЫМА 1#омоним #зат есім. кәс. #тамақ өнеркəсібі. Нан қосып пісірілген балық; қарма.
ҚАРЫМА 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Табаға, қазанға, тасқа жауып пісірілген нан.
ҚАРЫМДА = #етістік. Кеңінен алу, құлаштау.
ҚАРЫМДАЙ #сын есім. Кең құлашты; күшқуаты мол.
ҚАРЫМДАУ деген ҚАРЫМДЫ #сын есім. 1. Қарулы, күшті. 2. #ауыспалы мағына. Құлашы кең, ауқымды.
ҚАРЫМДЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Қарулық.
ҚАРЫМДЫЛАУ #сын есім. Қарулылау, әлділеу, күштілеу.
ҚАРЫМДЫЛЫҚ #зат есім. 1. Күштілік, қарулылық, әлділік. 2. #ауыспалы мағына. Құлашы кеңдік, ауқымдылық.
ҚАРЫМЖЫ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Қарымта.
ҚАРЫМЖЫ 2#омоним #зат есім. #экономикалық. Тауар құнының келісімшарт жасасқанға дейін сатып алушының сатушыға алдын ала төлейтін бөлігі.
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС #зат есім. 1. Байланыс, барыскеліс. 2. қ о ғ. Адамдар арасында бірлескен іс-әрекет қажеттілігін туғызып, байланыс орнататын күрделі процесс. Қарым-қатынас ережелері. этика. Қарым-қатынас жасау нормалары. Қарым-қатынас мәдениеті. этика. Адамдар арасында жақсы қарым-қатынас орнатуға қажетті ережелер жиынтығы және оны меңгеру; этикет.
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАССЫЗ #сын есім. Қарымқатынасы, байланысы жоқ.
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТЫҚ #сын есім. Қарымқатынасқа қажетті. Қарым-қатынастық желі. и н ф. <ағыл. cоmmunісаtіоn netwоrk> Өзара байланысқан қарым-қатынастық модульдер – байланыс тораптары мен абонент бөлімдерінің жиынтығынан құралатын мәліметтерді тарату желісі; байланыс жасау үшін пайдаланатын желі. Қарым-қатынастық кедергі. и н ф. <ағыл. cоmmunісаtіоn bаrrіer> Аâтоматтандырылған жүйені әзірлеу мен өндіріске ендіру кезінде жүйе сараптаушылары мен кәсіпорынды басқару қызметкерінің арасында өзара әрекеттесу процесінде туындайтын кедергі.
ҚАРЫМ-ҚАТЫС #зат есім. #сөйлеу. Қарым-қатынас.
ҚАРЫМСА #зат есім. #сөйлеу. Қарымта, есе, жауап әрекет.
ҚАРЫМТА #зат есім. 1. Еткен еңбек, жасаған жақсылық, қылған қиянаты үшін қайтарылатын есе; қарым, қармыжы. 2. #тарихи. Қазақтың дәстүрлі құқықтық қағидаларында ерте заманда қалыптасқан ұғым. Қарымта қайтарысты. Бірігіп есесін жібермеді, кегін бірге қайтарды. Қарымта матч. #спорт. Екі спортшының немесе командалардың арасында екінші рет өтетін сайыс, жауап қайыру ойыны. Қарымтасын қайырды [ қайтарды ]. Есесін қайырды, көмегін өтеді.
ҚАРЫМТАШЫЛ #сын есім. Бір нәрсенің қарымтасын қайтарғыш.
ҚАРЫН #зат есім. <лат. gаster> 1. а н ат. Адамның, жанжануарлардағы ас қорыту жолының өңеш пен аш ішек арасында орналасқан кеңейген бөлігі. 2. #ауыспалы мағына. Құлқын, жеке бастың қамы. Қарны ашты. а) Тамақ ішкісі келді, жүрегі сазды. ә) Көңілі толмады, разы болмады. Қарны жерге тиді. Іші тым үлкейіп кетті (мал туралы). Қарны жер сызды. а) Буаз малдың төлдейтін кезі жақындады деген мағынада. ә)Тойынды. Қарны қабақтай. Қарны үлкен, шермиген. Қарны қабысты. Ашықты, өзегі талды. Қарны қампайды. а) Бүйірі шықты, тойынды. ә) Іші кепті. Қарны қампиған, бұты тыртиған. Тым арық, жүдеу. Қарны қампиды. а) Іші кепті. ә) Бүйірі шықты, тойынды. б) ісіпкепті, мақтанды. Қарнына жұқ болмады. Жұмырына жұқ болмады, тоймады. Қарнынан қақталды. стилü. Отқа ұсталды. Қарнының жыртығын жамады. Аз да болса, жүрегін жалғады, шала-пұла қоректенді. Қарныңа қара пышақ кіргір [ қадалғыр ]. қарғыс. Көбіне артық тамақ ішіп қойғанда я бала “қарным ашты” деп қыңқылдап мазалай бергенде айтылады. Қарны сыздады [ шеңбірек атты ]. Тамақты шамадан тыс көп ішті. Қарны тойды. Молшылыққа кенелді. Қарны тоқ [ болды ]. Тұрмысы жақсы, дастарқаны берекелі. Қарны тоқ, көйлегі көк. Аман-есен, баршылықта тыныш өмір сүріп жатыр. Қарны шықты. а) Тамаққа жарыды, тойынды. ә) Семірді, майланды. Қарын безі. #биологиялық. <лат. glаndula ventrісulіs> Безді қарынның кілегей қабығы өзіндік тақташасында орналасқан қарапайым түтікше без. Қарын бөле. #этнографиялық. Бір анадан туған қыздардың балаларының бір-біріне туыстық қатысы. Қарын бөртпе. #этнографиялық. тамақ өнеркəсібі. Қарынға салып пісіретін ұлттық тағам түрі. Қарын дүре. #тарихи. Ертеде айыпты адамды асқа тойғызып алып, ішінен таяқпен, қамшымен ұрып жазалау тәсілі. Қарын көмбе. #этнографиялық. Жіліктеп бұзылған етке дәмдеуіштер қосып, түгі сыртына қараған қарынға тығып, көміп пісіретін тағам. Қарын қабығы. а н ат. Қарынның сыртқы шырышты қабаты. Қарын қампитты. Бүйірі шықты, тойынды. Қарын құда. #этнографиялық. Бел құда. Қарын құрышы. а) #этнографиялық. Мал қарнының дәмді бөлігі. ә) Маңыздысы, шұрайлы жері. Қарын қышқылы. #биологиялық. Қарында бөлініп шығатын қышқыл. Қарыннан басқа қамы жоқ. #жағымсыз. Жеке басының мүддесін ғана ойлайтын тоғышар (адам). Қарын сөлі. #биологиялық. Қарынның кілегей қабатынан бөлінетін түссіз, мөлдір, шырышты сұйық [ ол қышқылдық реакция көрсетеді (pH 0,8 – 1,2) ]. Қарын сөлі қышқылы.#медициналық. Адамның ішкен асын қорытуға себі тиетін дәрі. Қарын сүзек.#медициналық. Жұқпалы іш ауруы. Қарын терезе. #көнерген сөз. Әйнектің орнына қарын керілген терезе. Қарын тойса қарта боқ сасиды. #сөйлеу. Қарны тоққа қарта да бәмсіз көрінедi. Қарын ұйқысын ұйықтады. Жас сәбидің алғашқы дүниеге келген кездегі ұйқысы. Қарын шаш. #этнографиялық. а) Баланың іштен туғандағы шашы. ә) Жас баланың қырқынан шыққанға дейінгі шашы. Қарын шашы алынбаған. а) Ешкім тимеген; тыныш, алаңсыз. ә) Тезге түспеген, тегеурін көрмеген.
ҚАРЫНАЯҚ #зат есім. #этнографиялық. Аяқтың, тостағанның ең үлкені, шұңғылы.
ҚАРЫНБАЙ #зат есім. #экспрессивті. Шектен тыс сараң, қытымыр, дүниеқор.
ҚАРЫНБАЙДАЙ Қарынбайдай сараң. Асқан сараң.
ҚАРЫНБАЙЛЫҚ #зат есім. Дүниеқорлық, сараңдық, қытымырлық.
ҚАРЫНБАЙША #үстеу. Қарынбай тәрізді, қарынбайға ұқсап.
ҚАРЫНБҮРМЕ #зат есім. #этнографиялық. тамақ өнеркəсібі. Қарынның ішіне ұсақталған ет, май, пияз т.б. қосып пісіретін тағам.
ҚАРЫНДА = #етістік. #этнографиялық. Етті жас қалпында сақтау үшін қарынға салу.
ҚАРЫНДАҒАН #сын есім. #этнографиялық. Қарынқарынға салынған.
ҚАРЫНДАЙ #сын есім. Қарын сияқты, қарын тәрізді.
ҚАРЫНДАС 1#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Туысқан, ағайын, бауыр. Қарындасқа қамқор болу. Ағайынтуғанға жанаршылық көрсетіп, жақсылық жасау. Қарындастан залал көрді. Ағайыннан зәбір көрді, жапа шекті. Қарындасы қас болды. Өз туысқандарының ішінен дұшпан шықты, ағайындар жауласты.
ҚАРЫНДАС 2#омоним #зат есім. #этнографиялық. 1. Бірге туған жасы кіші қыздың ағасына туыстық қатынасы жағынан аталуы. 2. Жасы үлкен ер адамның әйел балаға айтатын қаратпа сөзі.
ҚАРЫНДАСТАЙ #сын есім. Қарындасы сияқты, қарындасы тәрізді.
ҚАРЫНДАСТАУ #сын есім. Туыстығы бар, жақын.
ҚАРЫНДАСТЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Қарындас болушылық. 2. Бауырлық, ағайындық, туыстық.
ҚАРЫНДАСТЫҚ 2#омоним Сын// Қарындасқа тән, қарындасқа қатысты.
ҚАРЫНДАШ 1#омоним #зат есім. Сырты ағаштан, өзегі графиттен жасалған жазу, сызу құралы.
ҚАРЫНДАШ 2#омоним: қарындаш арба. #жергілікті сөз. Төрт дөңгелекті жеңіл арба.
ҚАРЫНДЫ #сын есім. Қарны жуан, семіз.
ҚАРЫНДЫЛАУ #сын есім. Қарны жуандау келген, үлкен.
ҚАРЫН-ҚАЖАҚ #зат есім. жергілікті сөз. Ішекқарын; оны-мұны, ұсақ-түйек #етістік.
ҚАРЫНСА #зат есім. #этнографиялық. Аттың бауырын маса, сона шақпау үшін ау торынан жасалатын қап.
ҚАРЫНСАЛДЫ #сын есім. Тойынған, тоқ. Қарынсалды болды. Тамаққа тойынды, қарны шықты.
ҚАРЫНСАУ #сын есім. Қарны қабақтай, жуан.
ҚАРЫНША 1#омоним #зат есім. а н ат. <лат. ventrісulus> Жүректің қолқа арқылы екіге бөлінген, қанды қан тамырларына айдайтын төменгі бөлігі.
ҚАРЫНША 2#омоним #үстеу. Қарын сияқты, қарын тәрізді.
ҚАРЫП 1#омоним #зат есім. кітаб. Әріп.
ҚАРЫП 2#омоним #сын есім. кітаб. Кәріп.
ҚАРЫП-ҚАСАР #зат есім. #сөйлеу. Кәріп-қасер.
ҚАРЫС 1#омоним #зат есім. 1. #этнографиялық. Бас бармақ пен ортан қолдың аралығымен өлшенетін ұзындық өлшемі. 2. #ауыспалы мағына. Ұзын, жалбыраған деген мағынада. 3. #ауыспалы мағына. Қысқа, келте. Қарыс баспады [ шықпады ]. Ешқайда бармады. Қарыс жауған қардай. Қалың, биік. Қарыс жер [ бір қарыс жер ]. #этнографиялық. Болар-болмас қашықтық, өте жақын жер. Қарыс жер мұң болды. Жақын жер жеткізбес алысқа айналды. Қарыс қазы. #этнографиялық. Жуандығы бір қарысқа жуық, үлкен, жуан қазы. Қарыс сүйем. а) Бармақ пен ортан қол аралығымен өлшейтін халықтық өлшем. ә) Алақандай, кішкентай (жер). Қарыстан сүйем жақын. Жақынырақ, жуығырақ, таяуырақ.
ҚАРЫС 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Ертеде пайдаланылған түйе, қой жүнінен жасалған киім.
ҚАРЫС 3#омоним: қарыс айырды. Қақ бөлді. Қарыс ұрды. Аһ ұрды, күрсінді.
ҚАРЫС = #етістік. 1. Айқасып ашылмай, қозғалмай қалу. 2. Тіресу, ерегісу, тайталасу; тырысу. 3. Шаршау, талу; әлсіреу. 4. #ауыспалы мағына. Шыдау, төзу, сыр бермеу.
ҚАРЫСҚАҚ #сын есім. Тайталасқыш, ерегіскіш.
ҚАРЫН-ҚАРЫН #зат есім. Бірнеше қарын; көп, мол.
АҒАЙЫНДЫ-ҚАРЫНДАС #зат есім. Бiрге туған, туыс бауырлар, ағақарындастар.
АҒАЛЫ-ҚАРЫНДАСТЫ #сын есім. Ағасы мен қарындасы бар, ағайынды.
АПА-ҚАРЫНДАС #зат есім. Туған я туыстас келетін әйел адамдар.
БАРЫМТА-ҚАРЫМТА #зат есім. Барымта және барымталап әкететін мал артық болғанда қарсы жақтың құнды қайтару үшін жасаған әрекеттерінің жалпы атауы.
БАУЫР-ҚАРЫНДАС #зат есім. Ағайын-туыс, жақын-жұрағат, көпшілік.
БОРЫШ-ҚАРЫЗ #зат есім. Қарыз, бересi.
БОРЫШ-ҚАРЫШ #зат есім. #сөйлеу. 1. Берешек, қарыз, бересінің жинақтық атауы. 2. Биік міндеттер мен рухани парыздар.
БӨРІ-ҚАРЫ #зат есім. Қасқыр т.б. жалпы атауы.
ҚАҒАЗ-ҚАРЫНДАШ #зат есім. Қағаз бен қарындаш сияқты жазу-сызу құралдары.
ҚАРЫ 1#омоним #зат есім. 1. а н ат. <лат. brасhіum> Қолдың шынтақ қосындысынан иыққа дейінгі бөлігі. 2. #этнографиялық. халықтықөлшем. Иық пен білек аралығы. Қары жыртылды. Қолы талды, бұлшықеті сөгілді. Қары қарысты [ қарысып қалды ]. а) Қары, қолы шаршады, әлсіреді. ә) Бір нәрсені қатты қысып ұстағандықтан, қолдың ашылмай тырысып қалуы, әлсіреуі. Қарына сойыл [ сүңгі ] ілді [ алды ]. Қолына қару алды. Қары сынсын. қарғыс. Жолы болмасын, қиындыққа душар болсын деген мағынада. Қары талды. Қолынан күш кетті, шаршады.
ҚАРЫ 2#омоним #зат есім. Қарақшы, кісі тонаушы, жол торушы.
ҚАРЫ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. 1. #этнографиялық. Уықтың астыңғы беті, иілген жері. 2. Үйдің төбесіне салатын жуан ағаш; белағаш.
ҚАРЫ 4#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Туысқан, ру, тек.
ҚАРЫ 5#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Егде, кәрі. Қары әңгіме. #сөйлеу. Ескі сөз, әңгіме; бұрынғыдан қалған сөз. Қары жілік. #сөйлеу. Кәрі жілік. Қары қабырға. #жергілікті сөз. Қаршығадан жоғарғы қабырғалар. Қары үй. #этнографиялық. Қара шаңырақ, баланың ең кішісінің, кенжесінің үйі; ең кіші баланың атаанасы отырған үй.
ҚАРЫ 1#омоним = #етістік. 1. Қыздырылған темірмен күйдіру. 2. #ауыспалы мағына. Қатты аяздың кенет ұруы; тоңдыру.
ҚАРЫ 2#омоним = #етістік. #көнерген сөз. Қартаю, мосқал тарту.
ҚАРЫҒУ деген ҚАРЫЗ 1#омоним #зат есім. 1. Біреуге берілген немесе біреуден алған несие, борыш. 2. #экономикалық. Екі тараптың – қарыз беруші мен қарыз алушының арасында жасалатын келісімшарт түрлерінің бірі. 3. #ауыспалы мағына. Азаматтық борыш, адамгершілік парыз. Қарыз алысу. #экономикалық. Қарыз қаражатын тарту қажеттігі туралы шешім қабылдау, қарызды тарту, пайдалану, өтеу және оған қызмет көрсету тәртібі мен шарттарын белгілеу рәсімдерін қамтитын процесс. Қарызға батты. Көп қарыз алды, борышты болды, несиенi көп алды. Қарызға қызмет көрсету. #экономикалық. Уәкілетті органның немесе банктің қарызгер шоттарындағы қарыз қаражатының пайдалануын есепке алу және қарызгердің негізгі борышты, сыйақыны (мүддені), комиссиялық ақыны және басқа төлемақыларды қарыз шарттарына сәйкес өтеу үшін төлеу жөніндегі қызметі. Қарызды қайтару мерзімі. #экономикалық. Қарызгердің немесе алынған соманы өсімімен қоса өтеу қажеттігі белгіленген уақыт. Қарызды ұластыру. #экономикалық. Қысқа мерзімді мемлекеттік заемдарды ұзақ мерзімді немесе мерзімсіз заемдарға айналдыру жөніндегі операция. Қарыз капиталы. #экономикалық. Облигациялар т.б. бағалы қағаздар шығарудан түскен қаражат есебінен, сондай-ақ, қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді банк несиесі есебінен құралатын капитал. Қарыз конверсия. #экономикалық. Бұрынырақ шығарылған қарызды оның мерзімі мен қарыз пайызының мөлшерінің өзгеру мақсатымен байланысты жаңа қарызбен алмастыру. Қарыз қабырғасына батты. Уайымдады, мазасызданды. Қарыз қаражаты. #экономикалық. Кәсіпорынның банктің қысқа мерзімді несиесі тәртібімен алған айналым қаражатының бөлігі. Қарыз қылды. Міндет қылды, міндетсінді. Қарыз міндеттемесі. #экономикалық. Қарыз беруші мен қарызгер арасындағы қарыз шарттары белгіленген құжат. Қарыз сұрады [ алды ]. Біреуден уақытша пайдалану үшін ақша немесе басқа зат алды. Қарызы бар. Өтелмеген парызы бар, борышы орындалмаған. Қарызы кетті. Ақысы кетті, қарызы қайтпай қалды. Қарызы қайтты. а) Біреуге берген ақшасы қайта қолына тиді, берген несиелері қайтарылды. ә) Жасаған жақсылығының өтемін көрді, жақсылығы алдынан шықты. Қарызы қалды. Мойнында өтелмеген борышы қалды. Қарызын ақтады. Борышын өтеді, сенімін ақтады. Қарызын атқарды. Борышын орындады, парызын өтедi. Қарызынан құтылды. а) #этнографиялық. Өлген адамға бағыштап ас беріп, Құран оқытты. ә) Адамдық, азаматтық қарызын, борышын өтеді. Қарызын қайтарды. а) Біреуден алған несиесін иесіне берді, борышын өтеді. ә) Біреудің жасаған жақсылығын өтеді, жақсылық жасады. Қарызын өтеді. Міндетін атқарды, борышын қайтарды. Қарызыңды кеш. #діни. Өлер адаммен ақтық арыздасуда айтылатын #тілексөз.
ҚАРЫЗГЕР #зат есім. #экономикалық. Мемлекеттік немесе жеке коммерциялық банктерден несие алған адам немесе заңды тұлға; несие алушы.
ҚАРЫЗДАН = #етістік. Қарыз алу, борышты болу.
ҚАРЫЗДАНДЫР = #етістік. Біреуді несиеге ақша алуға мәжбүр ету, қарызға батыру.
ҚАРЫЗДАНДЫРУ деген ҚАРЫЗДАНУ деген ҚАРЫЗДАНЫП-ҚАУҒАЛАНЫП #үстеу. Қарыз алып, өйтіп-бүйтіп, жиыстырып.
ҚАРЫЗДАР #сын есім. Қарыз, борышты. Қарыздар болып қалды. Біреудің жақсылығына жауап қайыра алмады, міндетін өтемеді.
ҚАРЫЗДЫКЕР #сын есім. сөйлеу. Қарыздар.
ҚАРЫЗ-ҚҰРЫЗ #зат есім. #сөйлеу. Ұсақ-түйек қарыз.
ҚАРЫЗСЫЗ #сын есім. Қарызы жоқ, қарыз алмай.
ҚАРЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. кәс. Бау-бақша, егін арасындағы арықтан тартылған қысқа арық, жүйек. 2. кәс. Жиналған шөпке мал түспеу үшін және өртенбеу үшін айналасынан қазылған #орыс тілі. 3. ирриг. Трапеция пішінде қазылған, жерасты суы деңгейін төмендету және жер беті суларын тосып алу үшін, сондай-ақ басқа жаққа бұрып әкетуге арналған құрылыс. 4. к е н. Қимасы шағын трапеция тәріздес (пішіні тікбұрышты болып келетіндері сирек кездеседі) ашық кен қазбасы.
ҚАРЫҚ 2#омоним #зат есім. Екпін, алқын, желік. Қарығы басылды. Желігі басылды; алқынуы тыйылып, жайланды.
ҚАРЫҚ 3#омоним: қарық болды. Бір нәрсеге жарыды, молшылыққа кенелді, жетісті. Қарық етті. Молшылыққа белшесінен батырды, кенелтті, жарылқады. Қарық қылды. Молшылыққа белшесінен батырды, жарылқады, кенелтті. Қарық қылмады. Еш нәтиже шығара алмады, жетістірмеді.
ҚАРЫҚ = #етістік. Күшті сәуленің, аппақ қарлы даланың, шаңның, желдің әсерінен көзді аша алмай қалу, көзі жасаурау.
ҚАРЫҚСЫЗ #сын есім. Қарығы жоқ, қарық қолданбай. Қарықсыз кәріз. #техникалық. Жерді тіліп, жер астына пластмасса құбыр төсейтін арнайы мәшине.
ҚАРЫҚТА = #етістік. Егін арасына кішкене арық қазу.
ҚАРЫҚТАУ деген ҚАРЫҚТЫҚ 1#омоним #зат есім.#медициналық. Қаны көтеріліп, басы жиі ауыратын адамдардың басынан қан алу үшін қолданылатын құрал. Қарықтық алу.#медициналық. Арам қанды сорғызып алу.
ҚАРЫҚТЫҚ 2#омоним: қарықтық ұн. #жергілікті сөз. Қамыр астына себетін майда, ұлпа ұн.
ҚАРЫҚТЫР = #етістік. Күн сәулесінің, оттың немесе ақ түсті заттың күнге шағылысып көз қаратпауы.
ҚАРЫҚТЫРУ деген ҚАРЫҚЫЗ #зат есім. кәс. Түсі қара көк, қабығы қалың, сырты қатпарлы, қысқа сақтайтын тәтті қауын.
ҚАРЫЛ = #етістік. 1. Көзі қарығу, қарай алмау. 2. Күю, өртену, шыжғырылу. 3. Суықтан үсіптоңу.
ҚАРЫЛУ деген ҚАРЫЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Қарттық, мосқал тартушылық.
ҚАРЫМ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Қарымта.
ҚАРЫМ 2#омоним #зат есім. 1. Күш, қуат, әл. 2. #ауыспалы мағына. Ауқым, ая, өріс; құлаш. Қарымға келмеді. Шамасы жетпеді. Қарымын қайтарды. Үлесін, есесін берді.
ҚАРЫМ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. 1. Ру, тек, тұқым. 2. Басқа рудан келген адам, қонақ.
ҚАРЫМА 1#омоним #зат есім. кәс. #тамақ өнеркəсібі. Нан қосып пісірілген балық; қарма.
ҚАРЫМА 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Табаға, қазанға, тасқа жауып пісірілген нан.
ҚАРЫМДА = #етістік. Кеңінен алу, құлаштау.
ҚАРЫМДАЙ #сын есім. Кең құлашты; күшқуаты мол.
ҚАРЫМДАУ деген ҚАРЫМДЫ #сын есім. 1. Қарулы, күшті. 2. #ауыспалы мағына. Құлашы кең, ауқымды.
ҚАРЫМДЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Қарулық.
ҚАРЫМДЫЛАУ #сын есім. Қарулылау, әлділеу, күштілеу.
ҚАРЫМДЫЛЫҚ #зат есім. 1. Күштілік, қарулылық, әлділік. 2. #ауыспалы мағына. Құлашы кеңдік, ауқымдылық.
ҚАРЫМЖЫ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Қарымта.
ҚАРЫМЖЫ 2#омоним #зат есім. #экономикалық. Тауар құнының келісімшарт жасасқанға дейін сатып алушының сатушыға алдын ала төлейтін бөлігі.
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС #зат есім. 1. Байланыс, барыскеліс. 2. қ о ғ. Адамдар арасында бірлескен іс-әрекет қажеттілігін туғызып, байланыс орнататын күрделі процесс. Қарым-қатынас ережелері. этика. Қарым-қатынас жасау нормалары. Қарым-қатынас мәдениеті. этика. Адамдар арасында жақсы қарым-қатынас орнатуға қажетті ережелер жиынтығы және оны меңгеру; этикет.
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАССЫЗ #сын есім. Қарымқатынасы, байланысы жоқ.
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТЫҚ #сын есім. Қарымқатынасқа қажетті. Қарым-қатынастық желі. и н ф. <ағыл. cоmmunісаtіоn netwоrk> Өзара байланысқан қарым-қатынастық модульдер – байланыс тораптары мен абонент бөлімдерінің жиынтығынан құралатын мәліметтерді тарату желісі; байланыс жасау үшін пайдаланатын желі. Қарым-қатынастық кедергі. и н ф. <ағыл. cоmmunісаtіоn bаrrіer> Аâтоматтандырылған жүйені әзірлеу мен өндіріске ендіру кезінде жүйе сараптаушылары мен кәсіпорынды басқару қызметкерінің арасында өзара әрекеттесу процесінде туындайтын кедергі.
ҚАРЫМ-ҚАТЫС #зат есім. #сөйлеу. Қарым-қатынас.
ҚАРЫМСА #зат есім. #сөйлеу. Қарымта, есе, жауап әрекет.
ҚАРЫМТА #зат есім. 1. Еткен еңбек, жасаған жақсылық, қылған қиянаты үшін қайтарылатын есе; қарым, қармыжы. 2. #тарихи. Қазақтың дәстүрлі құқықтық қағидаларында ерте заманда қалыптасқан ұғым. Қарымта қайтарысты. Бірігіп есесін жібермеді, кегін бірге қайтарды. Қарымта матч. #спорт. Екі спортшының немесе командалардың арасында екінші рет өтетін сайыс, жауап қайыру ойыны. Қарымтасын қайырды [ қайтарды ]. Есесін қайырды, көмегін өтеді.
ҚАРЫМТАШЫЛ #сын есім. Бір нәрсенің қарымтасын қайтарғыш.
ҚАРЫН #зат есім. <лат. gаster> 1. а н ат. Адамның, жанжануарлардағы ас қорыту жолының өңеш пен аш ішек арасында орналасқан кеңейген бөлігі. 2. #ауыспалы мағына. Құлқын, жеке бастың қамы. Қарны ашты. а) Тамақ ішкісі келді, жүрегі сазды. ә) Көңілі толмады, разы болмады. Қарны жерге тиді. Іші тым үлкейіп кетті (мал туралы). Қарны жер сызды. а) Буаз малдың төлдейтін кезі жақындады деген мағынада. ә)Тойынды. Қарны қабақтай. Қарны үлкен, шермиген. Қарны қабысты. Ашықты, өзегі талды. Қарны қампайды. а) Бүйірі шықты, тойынды. ә) Іші кепті. Қарны қампиған, бұты тыртиған. Тым арық, жүдеу. Қарны қампиды. а) Іші кепті. ә) Бүйірі шықты, тойынды. б) ісіпкепті, мақтанды. Қарнына жұқ болмады. Жұмырына жұқ болмады, тоймады. Қарнынан қақталды. стилü. Отқа ұсталды. Қарнының жыртығын жамады. Аз да болса, жүрегін жалғады, шала-пұла қоректенді. Қарныңа қара пышақ кіргір [ қадалғыр ]. қарғыс. Көбіне артық тамақ ішіп қойғанда я бала “қарным ашты” деп қыңқылдап мазалай бергенде айтылады. Қарны сыздады [ шеңбірек атты ]. Тамақты шамадан тыс көп ішті. Қарны тойды. Молшылыққа кенелді. Қарны тоқ [ болды ]. Тұрмысы жақсы, дастарқаны берекелі. Қарны тоқ, көйлегі көк. Аман-есен, баршылықта тыныш өмір сүріп жатыр. Қарны шықты. а) Тамаққа жарыды, тойынды. ә) Семірді, майланды. Қарын безі. #биологиялық. <лат. glаndula ventrісulіs> Безді қарынның кілегей қабығы өзіндік тақташасында орналасқан қарапайым түтікше без. Қарын бөле. #этнографиялық. Бір анадан туған қыздардың балаларының бір-біріне туыстық қатысы. Қарын бөртпе. #этнографиялық. тамақ өнеркəсібі. Қарынға салып пісіретін ұлттық тағам түрі. Қарын дүре. #тарихи. Ертеде айыпты адамды асқа тойғызып алып, ішінен таяқпен, қамшымен ұрып жазалау тәсілі. Қарын көмбе. #этнографиялық. Жіліктеп бұзылған етке дәмдеуіштер қосып, түгі сыртына қараған қарынға тығып, көміп пісіретін тағам. Қарын қабығы. а н ат. Қарынның сыртқы шырышты қабаты. Қарын қампитты. Бүйірі шықты, тойынды. Қарын құда. #этнографиялық. Бел құда. Қарын құрышы. а) #этнографиялық. Мал қарнының дәмді бөлігі. ә) Маңыздысы, шұрайлы жері. Қарын қышқылы. #биологиялық. Қарында бөлініп шығатын қышқыл. Қарыннан басқа қамы жоқ. #жағымсыз. Жеке басының мүддесін ғана ойлайтын тоғышар (адам). Қарын сөлі. #биологиялық. Қарынның кілегей қабатынан бөлінетін түссіз, мөлдір, шырышты сұйық [ ол қышқылдық реакция көрсетеді (pH 0,8 – 1,2) ]. Қарын сөлі қышқылы.#медициналық. Адамның ішкен асын қорытуға себі тиетін дәрі. Қарын сүзек.#медициналық. Жұқпалы іш ауруы. Қарын терезе. #көнерген сөз. Әйнектің орнына қарын керілген терезе. Қарын тойса қарта боқ сасиды. #сөйлеу. Қарны тоққа қарта да бәмсіз көрінедi. Қарын ұйқысын ұйықтады. Жас сәбидің алғашқы дүниеге келген кездегі ұйқысы. Қарын шаш. #этнографиялық. а) Баланың іштен туғандағы шашы. ә) Жас баланың қырқынан шыққанға дейінгі шашы. Қарын шашы алынбаған. а) Ешкім тимеген; тыныш, алаңсыз. ә) Тезге түспеген, тегеурін көрмеген.
ҚАРЫНАЯҚ #зат есім. #этнографиялық. Аяқтың, тостағанның ең үлкені, шұңғылы.
ҚАРЫНБАЙ #зат есім. #экспрессивті. Шектен тыс сараң, қытымыр, дүниеқор.
ҚАРЫНБАЙДАЙ Қарынбайдай сараң. Асқан сараң.
ҚАРЫНБАЙЛЫҚ #зат есім. Дүниеқорлық, сараңдық, қытымырлық.
ҚАРЫНБАЙША #үстеу. Қарынбай тәрізді, қарынбайға ұқсап.
ҚАРЫНБҮРМЕ #зат есім. #этнографиялық. тамақ өнеркəсібі. Қарынның ішіне ұсақталған ет, май, пияз т.б. қосып пісіретін тағам.
ҚАРЫНДА = #етістік. #этнографиялық. Етті жас қалпында сақтау үшін қарынға салу.
ҚАРЫНДАҒАН #сын есім. #этнографиялық. Қарынқарынға салынған.
ҚАРЫНДАЙ #сын есім. Қарын сияқты, қарын тәрізді.
ҚАРЫНДАС 1#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Туысқан, ағайын, бауыр. Қарындасқа қамқор болу. Ағайынтуғанға жанаршылық көрсетіп, жақсылық жасау. Қарындастан залал көрді. Ағайыннан зәбір көрді, жапа шекті. Қарындасы қас болды. Өз туысқандарының ішінен дұшпан шықты, ағайындар жауласты.
ҚАРЫНДАС 2#омоним #зат есім. #этнографиялық. 1. Бірге туған жасы кіші қыздың ағасына туыстық қатынасы жағынан аталуы. 2. Жасы үлкен ер адамның әйел балаға айтатын қаратпа сөзі.
ҚАРЫНДАСТАЙ #сын есім. Қарындасы сияқты, қарындасы тәрізді.
ҚАРЫНДАСТАУ #сын есім. Туыстығы бар, жақын.
ҚАРЫНДАСТЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Қарындас болушылық. 2. Бауырлық, ағайындық, туыстық.
ҚАРЫНДАСТЫҚ 2#омоним Сын// Қарындасқа тән, қарындасқа қатысты.
ҚАРЫНДАШ 1#омоним #зат есім. Сырты ағаштан, өзегі графиттен жасалған жазу, сызу құралы.
ҚАРЫНДАШ 2#омоним: қарындаш арба. #жергілікті сөз. Төрт дөңгелекті жеңіл арба.
ҚАРЫНДЫ #сын есім. Қарны жуан, семіз.
ҚАРЫНДЫЛАУ #сын есім. Қарны жуандау келген, үлкен.
ҚАРЫН-ҚАЖАҚ #зат есім. жергілікті сөз. Ішекқарын; оны-мұны, ұсақ-түйек #етістік.
ҚАРЫНСА #зат есім. #этнографиялық. Аттың бауырын маса, сона шақпау үшін ау торынан жасалатын қап.
ҚАРЫНСАЛДЫ #сын есім. Тойынған, тоқ. Қарынсалды болды. Тамаққа тойынды, қарны шықты.
ҚАРЫНСАУ #сын есім. Қарны қабақтай, жуан.
ҚАРЫНША 1#омоним #зат есім. а н ат. <лат. ventrісulus> Жүректің қолқа арқылы екіге бөлінген, қанды қан тамырларына айдайтын төменгі бөлігі.
ҚАРЫНША 2#омоним #үстеу. Қарын сияқты, қарын тәрізді.
ҚАРЫП 1#омоним #зат есім. кітаб. Әріп.
ҚАРЫП 2#омоним #сын есім. кітаб. Кәріп.
ҚАРЫП-ҚАСАР #зат есім. #сөйлеу. Кәріп-қасер.
ҚАРЫС 1#омоним #зат есім. 1. #этнографиялық. Бас бармақ пен ортан қолдың аралығымен өлшенетін ұзындық өлшемі. 2. #ауыспалы мағына. Ұзын, жалбыраған деген мағынада. 3. #ауыспалы мағына. Қысқа, келте. Қарыс баспады [ шықпады ]. Ешқайда бармады. Қарыс жауған қардай. Қалың, биік. Қарыс жер [ бір қарыс жер ]. #этнографиялық. Болар-болмас қашықтық, өте жақын жер. Қарыс жер мұң болды. Жақын жер жеткізбес алысқа айналды. Қарыс қазы. #этнографиялық. Жуандығы бір қарысқа жуық, үлкен, жуан қазы. Қарыс сүйем. а) Бармақ пен ортан қол аралығымен өлшейтін халықтық өлшем. ә) Алақандай, кішкентай (жер). Қарыстан сүйем жақын. Жақынырақ, жуығырақ, таяуырақ.
ҚАРЫС 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Ертеде пайдаланылған түйе, қой жүнінен жасалған киім.
ҚАРЫС 3#омоним: қарыс айырды. Қақ бөлді. Қарыс ұрды. Аһ ұрды, күрсінді.
ҚАРЫС = #етістік. 1. Айқасып ашылмай, қозғалмай қалу. 2. Тіресу, ерегісу, тайталасу; тырысу. 3. Шаршау, талу; әлсіреу. 4. #ауыспалы мағына. Шыдау, төзу, сыр бермеу.
ҚАРЫСҚАҚ #сын есім. Тайталасқыш, ерегіскіш.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий