Толковый словарь казахского языка: Қапыл>
ҚАПЫ 1#омоним #үстеу. 1. Босқа, #құрылыс. 2. Асығыс, қалай болса солай. // Тар, қиын-қыстау. 3. Аңдаусыз, қамсыз, ойламаған жерден. Қапы болды [ кетті, өтті ]. Аңдаусызда, қамсызда, білмей жіберіп алды. Қапы жібермеді. Көз жазбады, мүлт жібермеді, аңдыды. Қапы қалды. а) Өкінді, опық жеді. ә) Күтпеген, ойламаған жерде, абайсызда ұрынды. Қапы соқтырды [ ұрғызды ]. Сан соқтырды, өкіндірді, опық жегізді.
ҚАПЫ 2#омоним #зат есім. Ыңғай, рет, сәт, кезек. Қапысын тапты. Кезін келтірді, сәтін түсірді.
ҚАПЫДА #үстеу. Абайсызда, аңдаусызда; қапылыста. Қапыда басты [ бас салды ]. Аңдаусызда, тұтқиылда ұстады. Қапыда кетті. Арманда қалды, қыршын кетті, өлді. Қапыда қалды. Аңдамай өткізіп алды, жіберіп алды. Қапыда өлді. Ойламаған жерден мерт болды. Қапыда өтті. Білінбей аңдаусызда, бейқам кезде өтіп кетті деген мағынада.
ҚАПЫДАН #үстеу. Күтпеген жерден, кенеттен, тұтқиылдан, тосыннан.
ҚАПЫЛ [ #араб тілі. ] #үстеу. 1. Әбігерленіп, абыңкүбіңі шығып; жанталасып. 2. Аяқ астынан, кенет, оқыс. Қапыл қалды [ болды ]. Опық жеді, өкінді.
ҚАПЫЛ = #етістік. #жергілікті сөз. Әбігерге түсу, асып-сасу.
ҚАПЫЛАҢ = #етістік. Қапта, қапқа сал.
ҚАПЫЛАТ #зат есім. ескі #кітабистиль. Өкініш, қапылық.
ҚАПЫЛДЫҚ #зат есім. Қапы қалушылық, опық жеушілік.
ҚАПЫЛ-ҚҰПЫЛ #үстеу. Асығысүсігіс, асып-сасып.
ҚАПЫЛТ = #етістік. Әбігерге салу, әуресарсаңға түсіру.
ҚАПЫЛТУ деген ҚАПЫЛУ деген ҚАПЫЛЫҚ #зат есім. Қапы қалушылық, өкініш.
ҚАПЫЛЫС #үстеу. 1. Асығысүсігіс, асып-сасып. 2. Ойламаған жерде, аңдаусызда.
ҚАПЫЛЫСТА #үстеу. Абайсызда, аңдаусызда, тосыннан, кенеттен.
ҚАПЫРЫҚ #сын есім. 1. Тымырсық, ыстық; қапас. 2. #ауыспалы мағына. Ауыр, зіл, қайғылы. // Ауыр, еңсені басатын ой. Қапырық атты [ тартты ]. Қапырықтанды, ысыды.
ҚАПЫРЫҚТАН = #етістік. 1. Қатты ысу, тымырсықтану. 2. #ауыспалы мағына. Қайғы, уайым күшею.
ҚАПЫРЫҚТАНУ деген ҚАПЫРЫҚТАУ #сын есім. Тымырсықтау, ыстық тау, қапастау.
ҚАПЫРЫҚТЫҚ #зат есім. Тымырсықтық, ыстықтық.
ҚАПЫС 1#омоним #зат есім. ескі #кітабистиль. Амал, әдіс.
ҚАПЫС 2#омоним: қапыс болды. #қарапайым сөз. Қапы кетті.
ҚАПЫСТА #үстеу. Қапияда, кенеттен, күтпеген жерден, байқаусызда.
ҚАПЫСЫЗ #үстеу. 1. Мүлтіксіз, қалт жібермей. 2. Қалтқысыз, риясыз, адал, шынымен. 3. Тиянақтап, мұқияттап, әбден. 4. Алаңсыз, қамсыз, бейқам; қаннен-қаперсіз. Қапысыз болды. Өкінбестей, қапы қалмайтындай болды. Қапысыз қалды. Арманда кетті, қапы қалды.
ҚАПЫСЫЗДА #үстеу. Абайсызда, аңдаусызда, кенеттен.
ҚАПЫСЫЗДЫҚ #зат есім. Мүлт жібермеушілік, қапы қалмаушылық.
МАТ-ҚАПЫ #зат есім. Адамның ісәрекетінен жаңылып, қапыда жеңіліп, ұтылып қалу қалпы.
ҚАПЫ 2#омоним #зат есім. Ыңғай, рет, сәт, кезек. Қапысын тапты. Кезін келтірді, сәтін түсірді.
ҚАПЫДА #үстеу. Абайсызда, аңдаусызда; қапылыста. Қапыда басты [ бас салды ]. Аңдаусызда, тұтқиылда ұстады. Қапыда кетті. Арманда қалды, қыршын кетті, өлді. Қапыда қалды. Аңдамай өткізіп алды, жіберіп алды. Қапыда өлді. Ойламаған жерден мерт болды. Қапыда өтті. Білінбей аңдаусызда, бейқам кезде өтіп кетті деген мағынада.
ҚАПЫДАН #үстеу. Күтпеген жерден, кенеттен, тұтқиылдан, тосыннан.
ҚАПЫЛ [ #араб тілі. ] #үстеу. 1. Әбігерленіп, абыңкүбіңі шығып; жанталасып. 2. Аяқ астынан, кенет, оқыс. Қапыл қалды [ болды ]. Опық жеді, өкінді.
ҚАПЫЛ = #етістік. #жергілікті сөз. Әбігерге түсу, асып-сасу.
ҚАПЫЛАҢ = #етістік. Қапта, қапқа сал.
ҚАПЫЛАТ #зат есім. ескі #кітабистиль. Өкініш, қапылық.
ҚАПЫЛДЫҚ #зат есім. Қапы қалушылық, опық жеушілік.
ҚАПЫЛ-ҚҰПЫЛ #үстеу. Асығысүсігіс, асып-сасып.
ҚАПЫЛТ = #етістік. Әбігерге салу, әуресарсаңға түсіру.
ҚАПЫЛТУ деген ҚАПЫЛУ деген ҚАПЫЛЫҚ #зат есім. Қапы қалушылық, өкініш.
ҚАПЫЛЫС #үстеу. 1. Асығысүсігіс, асып-сасып. 2. Ойламаған жерде, аңдаусызда.
ҚАПЫЛЫСТА #үстеу. Абайсызда, аңдаусызда, тосыннан, кенеттен.
ҚАПЫРЫҚ #сын есім. 1. Тымырсық, ыстық; қапас. 2. #ауыспалы мағына. Ауыр, зіл, қайғылы. // Ауыр, еңсені басатын ой. Қапырық атты [ тартты ]. Қапырықтанды, ысыды.
ҚАПЫРЫҚТАН = #етістік. 1. Қатты ысу, тымырсықтану. 2. #ауыспалы мағына. Қайғы, уайым күшею.
ҚАПЫРЫҚТАНУ деген ҚАПЫРЫҚТАУ #сын есім. Тымырсықтау, ыстық тау, қапастау.
ҚАПЫРЫҚТЫҚ #зат есім. Тымырсықтық, ыстықтық.
ҚАПЫС 1#омоним #зат есім. ескі #кітабистиль. Амал, әдіс.
ҚАПЫС 2#омоним: қапыс болды. #қарапайым сөз. Қапы кетті.
ҚАПЫСТА #үстеу. Қапияда, кенеттен, күтпеген жерден, байқаусызда.
ҚАПЫСЫЗ #үстеу. 1. Мүлтіксіз, қалт жібермей. 2. Қалтқысыз, риясыз, адал, шынымен. 3. Тиянақтап, мұқияттап, әбден. 4. Алаңсыз, қамсыз, бейқам; қаннен-қаперсіз. Қапысыз болды. Өкінбестей, қапы қалмайтындай болды. Қапысыз қалды. Арманда кетті, қапы қалды.
ҚАПЫСЫЗДА #үстеу. Абайсызда, аңдаусызда, кенеттен.
ҚАПЫСЫЗДЫҚ #зат есім. Мүлт жібермеушілік, қапы қалмаушылық.
МАТ-ҚАПЫ #зат есім. Адамның ісәрекетінен жаңылып, қапыда жеңіліп, ұтылып қалу қалпы.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий