Толковый словарь казахского языка: Қалти>
ҚАЛТАҚ-ҚАЛТАҚ #еліктеуіш сөз. Бір орында тұрмай, қалтақтап қозғалған қимылды бейнелейтін сөз. Қалтақ-қалтақ етті. Қалтақтап қозғалды, тыным таппады.
ҚАЛТА-ҚАЛТА #үстеу. Көп қалта, мол.
ҚАЛТАҢ-ҚАЛТАҢ #еліктеуіш сөз. Қалт-қалт етіп қалталақ қаққан қимылды бейнелейтін сөз. Қалтаң-қалтаң етті. Қалтаңдады, қалталақтады.
ҚАЛТ-ҚАЛТ #еліктеуіш сөз. Қалтылдап дірілдеген, қалтаң-құлтаң еткен қимылды бейнелейтін сөз. Қалт-қалт етті. Қалтылдады, дірілдеді, селкілдеді.
БҰЛТАРЫС-ҚАЛТАРЫС #зат есім. 1. Әр алуан бұлтармалы бұрылыстар мен жалтарыстар. 2. Бүкпе, айлашарғылар мен жалтарыстар.
ДІРІЛДЕП-ҚАЛТЫРА = #етістік. 1. Дір-дір етіп қалтырау. 2. Қорыққаннан немесе толқығаннан дененің тітіркенуі. 3. Суықтан жаурап, дір-дір ету.
ДІРІЛДЕП-ҚАЛТЫРАУ деген ДІРІЛДЕТІП-ҚАЛТЫРАТ = #етістік. Діріл қақтырып, тоңдырту.
ҚАЛТ #үстеу. Кенет, кілт, аяқ астынан. Қалт еткізбеді [ жібермеді ]. Мүлт жібермеді, мұқият қадағалады. Қалт еткізбей орындады. Берілген тапсырманы айнақатесіз іске асырды, уақытылы бітірді. Қалт етпеді [ қалт еткен жоқ ]. а) Тырп етпеді, селт етпеді; қаққан қазықтай тұра қалды. ә) Шімірікпеді, елең қылмады. б)Тапсырманы мүлтіксіз орындады. Қалт етсе [ еткен шақта, еткенде ]. Қолы сәл босай қалса. Қалт етті. Қақшиды, кілт тоқтады. Қалт [ қапы ] жібермеді. Мүлт кетпеді, болмашы мүмкіндікті пайдаланды.
ҚАЛТА 1#омоним #зат есім. 1. Киімнің омырауына т.б. жеріне қоса тігіліп, ұсақ-түйек зат салуға арналған бөлігі. 2. #жергілікті сөз. Кішкене дорба. 3. #анатомиялық. <лат. bursa> Кейбір сүтқоректілердің (кенгуру, т.б.) күшігін салып өсіретін мүшесі. 4. #анатомиялық. Кейбір дене мүшелерінің сыртқы қабы. 5. #анатомиялық. Қалталы саңырауқұлақтардың жыныстық көбеюінің нәтижесінде ішінде аскоспоралар жетілетін мүшесі; аска. 6. #ауыспалы мағына. Ақша, қаржы, байлық. 7. #ауыспалы мағына. Қалтарыс. Қалта ақтарар. #көнерген сөз. #этнографиялық. Күйеу алғаш келгенде, балдыздары мен қыз жеңгелерінің алатын ырымы. Қалтаға ақша түсті. Қалтасы қампиды, ақшалы болды. Қалтаға түсті. Біреудің қалтасынан зат ұрлады. Қалта орамал. #сөйлеу. Беторамал. Қалта сағат. Қалтаға салып жүруге ыңғайлы жасалған, ашпалыжаппалы, дөңгелекше келген баусыз сағат. Қалта споралары. #ботаникалық. Қалталы саңырау құлақтардың жыныстық көбеюінің нәтижесінде түзілген мүшесі қалтасының (аск) ішінде жетілетін споралар. Қалтасы жұқа. Ақшасы аз, қаржысы, қаражаты мардымсыз. Қалтасы жұқарды. Қаражаты азайды, ақшасы бітуге жақындады. Қалтасы көтереді. Ақшасы жетті, мүмкіндігі болды, жағдайы көтерді. Қалтасы көтермеді. Қаражаты жетпеді, жағдайы келмеді. Қалтасы қағылды. Ақшасыз қалды, ақшасы таусылды. Қалтасы қалың [ тоқ ]. Ақшасы көп, дүниемүлкі көп кісі туралы айтылады. Қалтасы қалыңдады. Ақшасы көбейді, байыды. Қалтасы құрғамады. Жанынан ақша үзілмеді. Қалтасына басты. Қалтасына салып, алып кетті. Қалтасына сенді. Байлығына, ақшасына сүйенді. Қалтасында көк [ соқыр, бір ] тиын жоқ. Түкте, дәнеңе, ештеңе, жоқ (ақшамен байланысты). Қалтасын қақты. Соңғы ақшасына дейін сыпырды, дым қалдырмады. Қалтасы қалың. Ақшасы көп, дүниемүлкі көп кісі туралы айтылады. Қалтасын қампитты. Ақша жинады. Қалтасы таяз. Қаражаты аз, ақшасы көп емес. Қалтасы тесік. Ақшаның бетіне қарамайтын, ақша құтаймайтын адам. Қалтасы тоқ. Ақшасы көп, бай. Қалта томпайту. Пайда табу, баю, ақшаны көп #табусөз. Қалтаға [ үйге ] түсті. Ұрлық жасады, ұрлады.
ҚАЛТА 2#омоним: қалта қарады. #сөйлеу. Тырп етпеді, дыбыс шығармады.
ҚАЛТАГҮЛ #зат есім. #өсімдік. <лат. cаltha> Гүлі сары не ақ түсті, мамыр, маусым айында гүлдейтін cарғалдақ тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік.
ҚАЛТАҚ 1#омоним #сын есім. 1. Қалт-қалт еткіш, қалтылдақ, қалтылдауық. 2. #ауыспалы мағына. Әр нәрсеге ұрынғыш, қақтығысыпсоқтығысып жүретін.
ҚАЛТАҚ 2#омоним #еліктеуіш сөз. Қалт-құлт етіп діріл қаққан, қалтылдаған қимылды бейнелейтін сөз. // қалт-құлт еткен қимыл. Қалтақ қақты. Қалтақтап қозғалды, тыным таппады.
ҚАЛТАҚ-ҚҰЛТАҚ #еліктеуіш сөз. Қалт-құлт етіп, тәлтіректеп зорға жүрген қимылды бейнелейтін сөз. // қалт-құлт еткен, тәлтіректеген. Қалтақ-құлтақ етті. Қалт-құлт етіп зорға жүрді.
ҚАЛТА-ҚҰЛТА #зат есім. Көр-жер, қалталанған заттар.
ҚАЛТАҚТА = #етістік. 1. Қалт-құлт етіп, тәлтіректеу, қалтырау, селкілдеу. 2. #ауыспалы мағына. Біреуден ілгері, біреуден кейін, ептеп-септеп күн көру.
ҚАЛТАҚТАТ = #етістік. Қалт-қалт еткізу, басын қалтылдатып изеу.
ҚАЛТАҚТАУ деген ҚАЛТАЛАҚ #сын есім. Босаң, қалтылдаған.
ҚАЛТАЛАҚТА = #етістік. 1. Тәлтіректеу, аяғын нық баса алмау, зорға жүру. 2. Басы қалтылдау, қалтақтау.
ҚАЛТАЛАҚТАУ деген ҚАЛТАЛАН = #етістік. 1. Киімнің, не басқа бір заттың созылып, олпы-солпы болып қатпарлануы. 2. Терінің күлтілдеп, көлкілдеуі, ісу.
ҚАЛТАЛАНУ деген ҚАЛТАЛАҢДА = #етістік. Қалталақтау, қалтақ басып, зорға жүру.
ҚАЛТАЛАҢДАУ деген ҚАЛТАЛАС #сын есім. Олжалас, бірге олжалас болған.
ҚАЛТАЛЫ #сын есім. 1. Қалтасы бар, қалта салған. 2. #ауыспалы мағына. Ақшалы, бай. // Ақшасы көп, дәулетті, бай адам. Қалталыжануарлар. #зоологиялық. < #латын тілі. metаtherіa> Сүтқоректілердің бір класс тармағы. Қалталы кісі. Ақшасы көп, дүниемүлкі мол кісі туралы айтылады. Қалталы саңырауқұлақтар. #ботаникалық. Көп клеткалы жіпшумағы, жынысты көбеюдің нәтижесінде спора түзетін қалтасы (аск) бар жоғары сатыдағы саңырауқұлақтар бөлімі.
ҚАЛТАЛЫЛАР #зоологиялық. <лат. metаtherіa> Күшігін салып өсіретін мүшесі бар сүтқоректі жануарлар; тірі туып көбейетін сүтқоректілердің инфракласы.
ҚАЛТАЛЫЛАУ #сын есім. Ақшасы көптеу, табысы молдау.
ҚАЛТАЛЫҚ #сын есім. Қалта боларлық; қалтаға саларлық.
ҚАЛТАМАН #зат есім. жергілікті сөз. Қалтаға түсетін ұры.
ҚАЛТАҢ 1#омоним #еліктеуіш сөз. Қалт-құлт еткен, қалтаңдаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. // қалт-құлт, қалтақ. Қалтаң қақты. Қалт-құлт етті, қалталақтады.
ҚАЛТАҢДА = #етістік. 1. Қалт-құлт ету, қалталақтау. 2. Аяғын нық баса алмау, тәлтіректеу.
ҚАЛТАҢ-ҚҰЛТАҢ 1 #еліктеуіш сөз. Қалт-құлт етіп қалтырақтаған қимылды бейнелейтін сөз. Қалтаң-құлтаң етті. Қалтылдады, қалт-құлт етті.
ҚАЛТАҢ-ҚҰЛТАҢ 2 #сын есім. Болар-болмас. // өйтіп-бүйтіп, ептеп-септеп.
ҚАЛТАҢДАТ = #етістік. Қалтақ-қалтақ еткізу.
ҚАЛТАҢДАТУ деген ҚАЛТАР #зат есім. Терісі бағалы, күміс қылшықты, қарақоңыр түлкі.
ҚАЛТАР = #етістік. 1. Аңырап, қалшиып тұру. 2. #ауыспалы мағына. Сыр бүгу, жасыру.
ҚАЛТАРУ деген ҚАЛТАРЫС #зат есім. 1. Жұрт көзінен қағаберіс, бұқпа жер. 2. Таса жер, қуыс. 3. #ауыспалы мағына. Бүкпе ой, ішкі сыр; көңілдің түкпірі. 4. #ауыспалы мағына. Көп мән беріле бермейтін нәзік тұс. 5. #ауыспалы мағына. Арагідік уақыт. Қалтарыс жер. Жұрт көзінен таса, қаға беріс, бұқпа жер.
ҚАЛТАРЫС-БҰЛТАРЫС #зат есім. 1. Таса, қағаберіс жер. 2. Кедергі, тосқауыл, бөгет.
ҚАЛТАРЫССЫЗ #сын есім. 1. Бұлтарысы жоқ, ашық. 2. #ауыспалы мағына. Бүкпесіз, шын.
ҚАЛТАРЫСТАУ #сын есім. Тасалау, бұлтарыстау.
ҚАЛТАСЫЗ #сын есім. 1. Қалта салынбаған, қалтасы жоқ (киім). 2. #ауыспалы мағына. Ақшасы жоқ.
ҚАЛТАШЫҚ #зат есім. Кішкене қалта.
ҚАЛТАШЫЛ #сын есім. Қалта аңдығыш, қалтаға түскіш.
ҚАЛТИ = #етістік. 1. Ербию, состию. 2. Бір орнында селтиіп тұру.
ҚАЛТИТ = #етістік. Соститу, ербиту.
ҚАЛТИЮ деген ҚАЛТ-ҚҰЛТ #еліктеуіш сөз. Тәлтірек қағып, қалтырақтаған қимылды бейнелейтін сөз. // Әреңәрең, зорға. Қалт-құлт етті. а) Тәлтірек қақты, қалтырақтады; әрең қозғалды. ә) Әреңәрең күн көрді.
ҚАЛТҚЫ 1#омоним #зат есім. #су шаруашылық. Су ағысының жылдамдығын өлшеуге арналған қарапайым құрал.
ҚАЛТҚЫ 2#омоним #зат есім. #техникалық. Автомобиль карбюраторының қалтқылы камерасындағы сұйық отынның деңгейін реттеп тұратын тетік.
ҚАЛТҚЫ 3#омоним #зат есім. кәс. 1. Тереңге батып кетпеу үшін аудың, қармақтың бауына байланатын (суға батпайтын жеңіл) #зат есім. 2. #ауыспалы мағына. Күмән, шүбә, күдік. 3. #ауыспалы мағына. Арам ой, қулық-сұмдық.
ҚАЛТҚЫДАЙ #сын есім. Қалтқы сияқты, қалтқы тәрізді.
ҚАЛТҚЫЛЫ #сын есім. Қалтқысы бар.
ҚАЛТҚЫСЫЗ #сын есім. 1. Қалтқысы жоқ, қалтқы жасалмаған. 2. #ауыспалы мағына. Күмәнсіз, кәміл, сезіксіз, шүбәсіз; бүкпесіз, адал. 3. #ауыспалы мағына. Мүлтіксіз, мінсіз. // Мүлт жібермей. Қалтықсыз дос. Арасынан қыл өтпейтін дос, шын, сынақтан өткен дос.
ҚАЛТЫҚСЫЗ #сын есім. сөйлеу. Қалтқысыз.
ҚАЛТЫЛДА = #етістік. 1. Дірілдеу, селкілдеу, қалт-қалт ету. 2. #ауыспалы мағына. Тоңу, жаурау. 3. #ауыспалы мағына. Әреңәрең күн көру. 4. #ауыспалы мағына. Аптығып асып-сасу, қорқу.
ҚАЛТЫЛДАҚ #сын есім. 1. Қалт-құлт еткен, қалтыраған, дірілдеген. 2. Қалтырақ, қалтырауық. 3. #ауыспалы мағына. Қорқақ, үркек.
ҚАЛТЫЛДАТ = #етістік. 1. Қалт-қалт еткізу, қалтырату. 2. #ауыспалы мағына. Әнді түрлі әуенге салуда дауысты дірілдетіп, қалтыратып шығару. 3. #ауыспалы мағына. Босаңсыту, бос жіберу.
ҚАЛТЫЛДАУ деген ҚАЛТЫР #зат есім. Діріл, қалтыл.
ҚАЛТЫРА = #етістік. 1. Қалт-қалт етіп дірілдеу, селкілдеу. 2. #ауыспалы мағына. Тоңу, мұздау. 3. #ауыспалы мағына. Қорқу, зәресі ұшу. 4. #ауыспалы мағына. Сараңдық жасау, қолы тар болу. 5. #ауыспалы мағына. Қайғыру, еңсесі түсу.
ҚАЛТЫРАҚ #сын есім. Қалтырауық, дірілдек. Қалтырақ бітті. Қалтырады, қалт-құлт етті.
ҚАЛТЫРАҚТА = #етістік. 1. Тәлтіректеу. 2. #ауыспалы мағына. Асып-сасу, сасыпсабдырау.
ҚАЛТЫРАҚТАТ = #етістік. Қалт-құлт еткізу.
ҚАЛТЫРАҚТАУ 1#омоним #сын есім. Мықты емес, бостау.
ҚАЛТЫРАҚТАУ 2#омоним деген ҚАЛТЫРАН = #етістік. 1. Қалшылдау. 2. Тоңу, мұздау, дірдектеу.
ҚАЛТЫРАҢҚЫ #сын есім. Қалтыратқан, суық.
ҚАЛТЫРАҢҚЫРА = #етістік. Қалтырай түсу, дірілдеңкіреу.
ҚАЛТЫРАП-ДІРІЛДЕ = #етістік. 1. Мұздау, тоңу, тісітісіне тимей, дірдектеу. 2. #ауыспалы мағына. Қорқу, зәресі ұшу.
ҚАЛТЫРАП-ДІРІЛДЕУ деген ҚАЛТЫРАС = #етістік. 1. Сыбдырласу, сыбдыр қағысу. 2. #ауыспалы мағына. Зәреқұты қалмау, қорқу.
ҚАЛТЫРАТ = #етістік. 1. Қалт-құлт еткізу, дірілдету. 2. Тоңдыру, мұздату. 3. #ауыспалы мағына. Зәресін ұшыру, қорқыту.
ҚАЛТЫРАТУ деген ҚАЛТЫРАТЫҢҚЫРА = #етістік. Қалтырата түсу, дірілдетіңкіреу.
ҚАЛТЫРАТЫП-ДІРІЛДЕТ = #етістік. 1. Тоңдыру, дірдектету. 2. #ауыспалы мағына. Қорқыту, зәресін ұшыру.
ҚАЛТЫРАУ деген ҚАЛТЫРАУЫҚ #сын есім. 1. Қалтылдақ. 2. Тоңғақ, дірілдеуік, жаурағыш. 3. #ауыспалы мағына. Қорқақ, жалтақ. 4. #ауыспалы мағына. Сараң, қолы тар, қатты.
ҚАЛТА-ҚАЛТА #үстеу. Көп қалта, мол.
ҚАЛТАҢ-ҚАЛТАҢ #еліктеуіш сөз. Қалт-қалт етіп қалталақ қаққан қимылды бейнелейтін сөз. Қалтаң-қалтаң етті. Қалтаңдады, қалталақтады.
ҚАЛТ-ҚАЛТ #еліктеуіш сөз. Қалтылдап дірілдеген, қалтаң-құлтаң еткен қимылды бейнелейтін сөз. Қалт-қалт етті. Қалтылдады, дірілдеді, селкілдеді.
БҰЛТАРЫС-ҚАЛТАРЫС #зат есім. 1. Әр алуан бұлтармалы бұрылыстар мен жалтарыстар. 2. Бүкпе, айлашарғылар мен жалтарыстар.
ДІРІЛДЕП-ҚАЛТЫРА = #етістік. 1. Дір-дір етіп қалтырау. 2. Қорыққаннан немесе толқығаннан дененің тітіркенуі. 3. Суықтан жаурап, дір-дір ету.
ДІРІЛДЕП-ҚАЛТЫРАУ деген ДІРІЛДЕТІП-ҚАЛТЫРАТ = #етістік. Діріл қақтырып, тоңдырту.
ҚАЛТ #үстеу. Кенет, кілт, аяқ астынан. Қалт еткізбеді [ жібермеді ]. Мүлт жібермеді, мұқият қадағалады. Қалт еткізбей орындады. Берілген тапсырманы айнақатесіз іске асырды, уақытылы бітірді. Қалт етпеді [ қалт еткен жоқ ]. а) Тырп етпеді, селт етпеді; қаққан қазықтай тұра қалды. ә) Шімірікпеді, елең қылмады. б)Тапсырманы мүлтіксіз орындады. Қалт етсе [ еткен шақта, еткенде ]. Қолы сәл босай қалса. Қалт етті. Қақшиды, кілт тоқтады. Қалт [ қапы ] жібермеді. Мүлт кетпеді, болмашы мүмкіндікті пайдаланды.
ҚАЛТА 1#омоним #зат есім. 1. Киімнің омырауына т.б. жеріне қоса тігіліп, ұсақ-түйек зат салуға арналған бөлігі. 2. #жергілікті сөз. Кішкене дорба. 3. #анатомиялық. <лат. bursa> Кейбір сүтқоректілердің (кенгуру, т.б.) күшігін салып өсіретін мүшесі. 4. #анатомиялық. Кейбір дене мүшелерінің сыртқы қабы. 5. #анатомиялық. Қалталы саңырауқұлақтардың жыныстық көбеюінің нәтижесінде ішінде аскоспоралар жетілетін мүшесі; аска. 6. #ауыспалы мағына. Ақша, қаржы, байлық. 7. #ауыспалы мағына. Қалтарыс. Қалта ақтарар. #көнерген сөз. #этнографиялық. Күйеу алғаш келгенде, балдыздары мен қыз жеңгелерінің алатын ырымы. Қалтаға ақша түсті. Қалтасы қампиды, ақшалы болды. Қалтаға түсті. Біреудің қалтасынан зат ұрлады. Қалта орамал. #сөйлеу. Беторамал. Қалта сағат. Қалтаға салып жүруге ыңғайлы жасалған, ашпалыжаппалы, дөңгелекше келген баусыз сағат. Қалта споралары. #ботаникалық. Қалталы саңырау құлақтардың жыныстық көбеюінің нәтижесінде түзілген мүшесі қалтасының (аск) ішінде жетілетін споралар. Қалтасы жұқа. Ақшасы аз, қаржысы, қаражаты мардымсыз. Қалтасы жұқарды. Қаражаты азайды, ақшасы бітуге жақындады. Қалтасы көтереді. Ақшасы жетті, мүмкіндігі болды, жағдайы көтерді. Қалтасы көтермеді. Қаражаты жетпеді, жағдайы келмеді. Қалтасы қағылды. Ақшасыз қалды, ақшасы таусылды. Қалтасы қалың [ тоқ ]. Ақшасы көп, дүниемүлкі көп кісі туралы айтылады. Қалтасы қалыңдады. Ақшасы көбейді, байыды. Қалтасы құрғамады. Жанынан ақша үзілмеді. Қалтасына басты. Қалтасына салып, алып кетті. Қалтасына сенді. Байлығына, ақшасына сүйенді. Қалтасында көк [ соқыр, бір ] тиын жоқ. Түкте, дәнеңе, ештеңе, жоқ (ақшамен байланысты). Қалтасын қақты. Соңғы ақшасына дейін сыпырды, дым қалдырмады. Қалтасы қалың. Ақшасы көп, дүниемүлкі көп кісі туралы айтылады. Қалтасын қампитты. Ақша жинады. Қалтасы таяз. Қаражаты аз, ақшасы көп емес. Қалтасы тесік. Ақшаның бетіне қарамайтын, ақша құтаймайтын адам. Қалтасы тоқ. Ақшасы көп, бай. Қалта томпайту. Пайда табу, баю, ақшаны көп #табусөз. Қалтаға [ үйге ] түсті. Ұрлық жасады, ұрлады.
ҚАЛТА 2#омоним: қалта қарады. #сөйлеу. Тырп етпеді, дыбыс шығармады.
ҚАЛТАГҮЛ #зат есім. #өсімдік. <лат. cаltha> Гүлі сары не ақ түсті, мамыр, маусым айында гүлдейтін cарғалдақ тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік.
ҚАЛТАҚ 1#омоним #сын есім. 1. Қалт-қалт еткіш, қалтылдақ, қалтылдауық. 2. #ауыспалы мағына. Әр нәрсеге ұрынғыш, қақтығысыпсоқтығысып жүретін.
ҚАЛТАҚ 2#омоним #еліктеуіш сөз. Қалт-құлт етіп діріл қаққан, қалтылдаған қимылды бейнелейтін сөз. // қалт-құлт еткен қимыл. Қалтақ қақты. Қалтақтап қозғалды, тыным таппады.
ҚАЛТАҚ-ҚҰЛТАҚ #еліктеуіш сөз. Қалт-құлт етіп, тәлтіректеп зорға жүрген қимылды бейнелейтін сөз. // қалт-құлт еткен, тәлтіректеген. Қалтақ-құлтақ етті. Қалт-құлт етіп зорға жүрді.
ҚАЛТА-ҚҰЛТА #зат есім. Көр-жер, қалталанған заттар.
ҚАЛТАҚТА = #етістік. 1. Қалт-құлт етіп, тәлтіректеу, қалтырау, селкілдеу. 2. #ауыспалы мағына. Біреуден ілгері, біреуден кейін, ептеп-септеп күн көру.
ҚАЛТАҚТАТ = #етістік. Қалт-қалт еткізу, басын қалтылдатып изеу.
ҚАЛТАҚТАУ деген ҚАЛТАЛАҚ #сын есім. Босаң, қалтылдаған.
ҚАЛТАЛАҚТА = #етістік. 1. Тәлтіректеу, аяғын нық баса алмау, зорға жүру. 2. Басы қалтылдау, қалтақтау.
ҚАЛТАЛАҚТАУ деген ҚАЛТАЛАН = #етістік. 1. Киімнің, не басқа бір заттың созылып, олпы-солпы болып қатпарлануы. 2. Терінің күлтілдеп, көлкілдеуі, ісу.
ҚАЛТАЛАНУ деген ҚАЛТАЛАҢДА = #етістік. Қалталақтау, қалтақ басып, зорға жүру.
ҚАЛТАЛАҢДАУ деген ҚАЛТАЛАС #сын есім. Олжалас, бірге олжалас болған.
ҚАЛТАЛЫ #сын есім. 1. Қалтасы бар, қалта салған. 2. #ауыспалы мағына. Ақшалы, бай. // Ақшасы көп, дәулетті, бай адам. Қалталыжануарлар. #зоологиялық. < #латын тілі. metаtherіa> Сүтқоректілердің бір класс тармағы. Қалталы кісі. Ақшасы көп, дүниемүлкі мол кісі туралы айтылады. Қалталы саңырауқұлақтар. #ботаникалық. Көп клеткалы жіпшумағы, жынысты көбеюдің нәтижесінде спора түзетін қалтасы (аск) бар жоғары сатыдағы саңырауқұлақтар бөлімі.
ҚАЛТАЛЫЛАР #зоологиялық. <лат. metаtherіa> Күшігін салып өсіретін мүшесі бар сүтқоректі жануарлар; тірі туып көбейетін сүтқоректілердің инфракласы.
ҚАЛТАЛЫЛАУ #сын есім. Ақшасы көптеу, табысы молдау.
ҚАЛТАЛЫҚ #сын есім. Қалта боларлық; қалтаға саларлық.
ҚАЛТАМАН #зат есім. жергілікті сөз. Қалтаға түсетін ұры.
ҚАЛТАҢ 1#омоним #еліктеуіш сөз. Қалт-құлт еткен, қалтаңдаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. // қалт-құлт, қалтақ. Қалтаң қақты. Қалт-құлт етті, қалталақтады.
ҚАЛТАҢДА = #етістік. 1. Қалт-құлт ету, қалталақтау. 2. Аяғын нық баса алмау, тәлтіректеу.
ҚАЛТАҢ-ҚҰЛТАҢ 1 #еліктеуіш сөз. Қалт-құлт етіп қалтырақтаған қимылды бейнелейтін сөз. Қалтаң-құлтаң етті. Қалтылдады, қалт-құлт етті.
ҚАЛТАҢ-ҚҰЛТАҢ 2 #сын есім. Болар-болмас. // өйтіп-бүйтіп, ептеп-септеп.
ҚАЛТАҢДАТ = #етістік. Қалтақ-қалтақ еткізу.
ҚАЛТАҢДАТУ деген ҚАЛТАР #зат есім. Терісі бағалы, күміс қылшықты, қарақоңыр түлкі.
ҚАЛТАР = #етістік. 1. Аңырап, қалшиып тұру. 2. #ауыспалы мағына. Сыр бүгу, жасыру.
ҚАЛТАРУ деген ҚАЛТАРЫС #зат есім. 1. Жұрт көзінен қағаберіс, бұқпа жер. 2. Таса жер, қуыс. 3. #ауыспалы мағына. Бүкпе ой, ішкі сыр; көңілдің түкпірі. 4. #ауыспалы мағына. Көп мән беріле бермейтін нәзік тұс. 5. #ауыспалы мағына. Арагідік уақыт. Қалтарыс жер. Жұрт көзінен таса, қаға беріс, бұқпа жер.
ҚАЛТАРЫС-БҰЛТАРЫС #зат есім. 1. Таса, қағаберіс жер. 2. Кедергі, тосқауыл, бөгет.
ҚАЛТАРЫССЫЗ #сын есім. 1. Бұлтарысы жоқ, ашық. 2. #ауыспалы мағына. Бүкпесіз, шын.
ҚАЛТАРЫСТАУ #сын есім. Тасалау, бұлтарыстау.
ҚАЛТАСЫЗ #сын есім. 1. Қалта салынбаған, қалтасы жоқ (киім). 2. #ауыспалы мағына. Ақшасы жоқ.
ҚАЛТАШЫҚ #зат есім. Кішкене қалта.
ҚАЛТАШЫЛ #сын есім. Қалта аңдығыш, қалтаға түскіш.
ҚАЛТИ = #етістік. 1. Ербию, состию. 2. Бір орнында селтиіп тұру.
ҚАЛТИТ = #етістік. Соститу, ербиту.
ҚАЛТИЮ деген ҚАЛТ-ҚҰЛТ #еліктеуіш сөз. Тәлтірек қағып, қалтырақтаған қимылды бейнелейтін сөз. // Әреңәрең, зорға. Қалт-құлт етті. а) Тәлтірек қақты, қалтырақтады; әрең қозғалды. ә) Әреңәрең күн көрді.
ҚАЛТҚЫ 1#омоним #зат есім. #су шаруашылық. Су ағысының жылдамдығын өлшеуге арналған қарапайым құрал.
ҚАЛТҚЫ 2#омоним #зат есім. #техникалық. Автомобиль карбюраторының қалтқылы камерасындағы сұйық отынның деңгейін реттеп тұратын тетік.
ҚАЛТҚЫ 3#омоним #зат есім. кәс. 1. Тереңге батып кетпеу үшін аудың, қармақтың бауына байланатын (суға батпайтын жеңіл) #зат есім. 2. #ауыспалы мағына. Күмән, шүбә, күдік. 3. #ауыспалы мағына. Арам ой, қулық-сұмдық.
ҚАЛТҚЫДАЙ #сын есім. Қалтқы сияқты, қалтқы тәрізді.
ҚАЛТҚЫЛЫ #сын есім. Қалтқысы бар.
ҚАЛТҚЫСЫЗ #сын есім. 1. Қалтқысы жоқ, қалтқы жасалмаған. 2. #ауыспалы мағына. Күмәнсіз, кәміл, сезіксіз, шүбәсіз; бүкпесіз, адал. 3. #ауыспалы мағына. Мүлтіксіз, мінсіз. // Мүлт жібермей. Қалтықсыз дос. Арасынан қыл өтпейтін дос, шын, сынақтан өткен дос.
ҚАЛТЫҚСЫЗ #сын есім. сөйлеу. Қалтқысыз.
ҚАЛТЫЛДА = #етістік. 1. Дірілдеу, селкілдеу, қалт-қалт ету. 2. #ауыспалы мағына. Тоңу, жаурау. 3. #ауыспалы мағына. Әреңәрең күн көру. 4. #ауыспалы мағына. Аптығып асып-сасу, қорқу.
ҚАЛТЫЛДАҚ #сын есім. 1. Қалт-құлт еткен, қалтыраған, дірілдеген. 2. Қалтырақ, қалтырауық. 3. #ауыспалы мағына. Қорқақ, үркек.
ҚАЛТЫЛДАТ = #етістік. 1. Қалт-қалт еткізу, қалтырату. 2. #ауыспалы мағына. Әнді түрлі әуенге салуда дауысты дірілдетіп, қалтыратып шығару. 3. #ауыспалы мағына. Босаңсыту, бос жіберу.
ҚАЛТЫЛДАУ деген ҚАЛТЫР #зат есім. Діріл, қалтыл.
ҚАЛТЫРА = #етістік. 1. Қалт-қалт етіп дірілдеу, селкілдеу. 2. #ауыспалы мағына. Тоңу, мұздау. 3. #ауыспалы мағына. Қорқу, зәресі ұшу. 4. #ауыспалы мағына. Сараңдық жасау, қолы тар болу. 5. #ауыспалы мағына. Қайғыру, еңсесі түсу.
ҚАЛТЫРАҚ #сын есім. Қалтырауық, дірілдек. Қалтырақ бітті. Қалтырады, қалт-құлт етті.
ҚАЛТЫРАҚТА = #етістік. 1. Тәлтіректеу. 2. #ауыспалы мағына. Асып-сасу, сасыпсабдырау.
ҚАЛТЫРАҚТАТ = #етістік. Қалт-құлт еткізу.
ҚАЛТЫРАҚТАУ 1#омоним #сын есім. Мықты емес, бостау.
ҚАЛТЫРАҚТАУ 2#омоним деген ҚАЛТЫРАН = #етістік. 1. Қалшылдау. 2. Тоңу, мұздау, дірдектеу.
ҚАЛТЫРАҢҚЫ #сын есім. Қалтыратқан, суық.
ҚАЛТЫРАҢҚЫРА = #етістік. Қалтырай түсу, дірілдеңкіреу.
ҚАЛТЫРАП-ДІРІЛДЕ = #етістік. 1. Мұздау, тоңу, тісітісіне тимей, дірдектеу. 2. #ауыспалы мағына. Қорқу, зәресі ұшу.
ҚАЛТЫРАП-ДІРІЛДЕУ деген ҚАЛТЫРАС = #етістік. 1. Сыбдырласу, сыбдыр қағысу. 2. #ауыспалы мағына. Зәреқұты қалмау, қорқу.
ҚАЛТЫРАТ = #етістік. 1. Қалт-құлт еткізу, дірілдету. 2. Тоңдыру, мұздату. 3. #ауыспалы мағына. Зәресін ұшыру, қорқыту.
ҚАЛТЫРАТУ деген ҚАЛТЫРАТЫҢҚЫРА = #етістік. Қалтырата түсу, дірілдетіңкіреу.
ҚАЛТЫРАТЫП-ДІРІЛДЕТ = #етістік. 1. Тоңдыру, дірдектету. 2. #ауыспалы мағына. Қорқыту, зәресін ұшыру.
ҚАЛТЫРАУ деген ҚАЛТЫРАУЫҚ #сын есім. 1. Қалтылдақ. 2. Тоңғақ, дірілдеуік, жаурағыш. 3. #ауыспалы мағына. Қорқақ, жалтақ. 4. #ауыспалы мағына. Сараң, қолы тар, қатты.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий