Толковый словарь казахского языка: ҚАМШЫ

Слово: Казахский язык Русский язык Английский язык Найти

| ҚАМШЫ 1#омоним #зат есім. 1. #этнографиялық. Атты айдап жүргізу үшін қолданылатын, таспадан әртүрлі нұсқада өріп, тобылғы немесе басқа затқа саптап жасаған құрал; ертұрманның бір құрамы. 2. #ауыспалы мағына. Таяқ, соққы. Қамшы басты. Атқа үсті-үстіне қамшы салды. Қамшы бойы. #этнографиялық. Қамшының сабы мен өрімінің ұзындығындай қашықтықты білдіретін халықтық өлшем. Қамшы болды. Себеп болды, уәж болды. Қамшы боп тиді. Жанына қатты батты. Қамшы білемдеді. а) Қамшының сабымен өрімін қосып, екі бүктеп ұстады, салмақтады. ә) Қыр көрсетті, жұдырық көрсетті, қоқаңдады, кіжіңдеді. Қамшыға қамшы қайтарды. Қарымтаға қарымта қайырды. Қамшы жеді [ көрді ]. Соққы көрді, таяққа жығылды. Қамшы жұмсады. Сабады, соқты. Қамшы жұмсатты. Соқтырды, сабатты. Қамшы көсті. Қамшымен үсті-үстіне төпеледі, соққыға алды. Қамшы қағысты. Көкпар тартысуға қатысып, бірге болды; бірге жүріп, бірге тұрды деген мағынада. Қамшы құрлы көрмеді. Еш ауырсынбады. Қамшының астына алды. Қатты сабады, соқты, ұрды. Қамшының ұшын жалғады. Ат ізін суытпады, хабарласыптұрды. Қамшы салдырды. Болдырды, шаршады. Қамшы салдырмады. а) Иесінің ойын қамшы баспайақ түсінді, зулады. ә) Бір істі орындауға келгенде сөз айтқызбай, өз бетімен істеді, ынтажігерімен орындады. Қамшы салмады. Қамшы тигізбей жүріп отырды. Қамшы салым жер. #этнографиялық. Өте жақын қашықтықты білдіретін халықтық өлшем. Қамшысын алып келуге [ беруге ] жарамады. Шірік, былжыр, қолынан дәнеңе келмейтін кісі мағынасында. Қамшысынан қан сорғалаған [ тамған ]. Қатыгез, қатаң, қаһары күшті. Қамшысының ұшын бермеді. Болыспады, жәрдем етпеді, қарайласпады; жамандық жасады, опасыздық істеді. Қамшысы тиді. Бала әлсінәлсін ояна берді. Қамшы сілтесіп келді. Егесіп келді, кіжіністі. Қамшы тастады [ тастасты ]. #этнографиялық. Дауласқан, таласқан екі жақтың сөзбен айтысар, кінәласар алдында жерге қамшыларын тастап, кезек алу дәстүрі. Қамшы тигізбеді. а) Астындағы атына қамшы салмады, ұрмады. ә) Қамшы салдырмады, зулады, заулады. Қамшы тимеген. Асау ат туралы. Қамшы түтеді. Таяқ жауып кетті, соққылаған қамшы жауды. Қамшы ұрғызды. Таяқтады, ұрды, соқты; дүре соқты. Қамшы ұрды. Күш салды. Қамшы үйірді [ ойнатты ]. а) Сабауға ыңғайланып, қамшыны шыр айналдыра есіп қорқытты, үрейлендірді. ә) Жан алқымға алды, қауіп төндірді. Қамшы үйреді де отырады. #көнерген сөз. Ақырып, бір шыбықпен айдайтын, зорлықшыл, озбыр кісі туралы айтылады. Қамшы үйіртті. Қоқанлоққы жасатты, қорқытты. Қамшы үйіру. а) Қоқанлоққы жасау, қорқыту. ә) Кінә арту, налу.
| ҚАМШЫ 2#омоним #зат есім. Еркек малдың жыныс мүшесі, шыбығы.
| ҚАМШЫ = #етістік. Қалшию, селтию.