Толковый словарь казахского языка: ҚАЙЫҢ

Слово: Казахский язык Русский язык Английский язык Найти

| ҚАЙЫҢ #зат есім. #өсімдік. 1. Ақ (қызыл) қабықты, жүрекше жапырақты, бойлап өсетін ағаш. 2. <лат. betula> Қайың тұқымдасына жататын, жапырақ тастайтын бірүйлі ағаш және бұта. Қайың құрық. Мал (жылқы) ұстау үшін ұшына ілмек жіп байланған, ұзын қайыңнан жасалған сырық. Қайың найза. #этнографиялық. Қайың сапты найза. Қайыңның безіндей. Мығым, берік. Қайыңның безіндей. Мығым, берік. Қайыңның қабығындай. Қайыңның қабығы сияқты жұқа, жеңіл. Қайыңның тозындай. Мықты, қайыңның өсіпжетілген қатты, төзімді, тұрмыста кәделік маңызы бар қабығы сияқты [ Қайың тозымен беріктік әрі жеңілдік үшін ер қаптаған, ыдыс жасап, үй жапқан ]. Қайың саңырауқұлағы. #өсімдік. Қайың немесе қайың аралас селдір ормандарда өсетін, басы жайпақ бұдыр, үстіңгі жағы ашық сұр, сарғыш немесе қара қоңыр, төменгі жағы ақ, өскен сайын сұрғылттана түсіп, сабағы сұрғылтақ түсті, қара қабыршақты келген саңырауқұлақтың түрі. Қайың сауған ақ тышқан жылы. #тарихи. Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама, жұт болған жыл [ Халық аштан қырылмас үшін қайыңның қабығын сорып, безін немесе діңін шауып, шырынын ағызып, жинап ішіп жан сақтаған ]. Қайың сауған жұт. Ауырлығы мен ауыртпашылығының қатты болғаны соншалық, елдің есінде талай ғасыр ұмытылмай сақталып қалған жұт. [ Малынан айырылған халық аштан қырылмас үшін қайың сауып, қайыңның қабығын сорып, безін немесе діңін шауып, шырынын ағызып, жинап ішіп жан сақтаған ]. Қайың сауу. Қайыңды кесіп, шырынын алу [ Көктемде қайыңның бүрленген шағында қабыршық сызаттары арасынан шым-шымдап шығып тұратын шырынын алу үшін өткір пышақ, тескіш қуысқұлақ және шүмек тәрізді екі жағы тесік жілік қажет; қайыңның адам бойы жететін тұсын бала алақанындай көлемде тереңдігі 34 елі тесіп оған шүмек жілікті көлбеу орналастырады, сол шүмек арқылы ыдысқа жиналады ]. Қайың таяқ. Сүйеніп жүруге не мал айдауға арнап қайыңнан жасалған берік шағын таяқ. Қайың тұқымдасы. #ботаникалық. <лат. betulасeаe> Қосжарнақты ағаш немесе бұта түріндегі бірүйлі өсімдіктер тұқымдасы. Қайың шырыны. #тамақ өнеркəсібі. Ежелгі сақтар заманынан бері белгілі қайыңнан алынатын сусын.