Толковый словарь казахского языка: Тікей>
ТІКЕ #үстеу. Тік, тура. Тіке адрестеу. #информатикалық. Операндтың атқарылатын адресі команда құрамына оның бір бөлігі болып кіруі [ операнд сақталатын жад ұяшығының адресі команданың адрестік бөлігінде көрсетіледі ]. Тіке бояу. #химиялық. Материалды тіке бояғыштардың көмегімен сулы ерітінділерде бояу. Тіке [ төте ] режім. #информатикалық. <ағыл. dіreсt mоde> Қатынас құру режімі [ құжаттағы өзгертулер буферде жинақталмай, олардың өзгертілген нәтижелері файлда бірден сақталады ]. Тіке сызықты. кәс. Қазақ бұйымдарындағы түзу жүргізілген геометриялық ою-өрнек. Тікесінен тік тұрды. Тұрған қалпында тізе бүкпеді. Тіке тоңазытқыш. #химиялық. Буды конденсациялауға және түзілген сұйықтықты жүйеден шығаруға арналған мұздатқыш. Тіке эмульсия. #химиялық. Майдалық фазасы – плюссіз сұйықтық, ал майдалық ортасы – полюсті сұйықтық болатын эмульсия.
ТІКЕДЕН-ТІК #үстеу. Тіп-тік, тұп-тура.
ТІКЕЙ = #етістік. 1. Тіп-тік болу, тікірею. 2. #ауыспалы мағына. Тұру, көтерілу, орнына қайта келу.
ТІКЕЙТ = #етістік. 1. Тікірейту. 2. Тұрғызу, тігінен қою.
ТІКЕЙТУ деген ТІКЕЛЕЙ #үстеу. 1. Тіке, тұп-тура, бірден. 2. Ең негізгі, арнайы. Тікелей адрес. #информатикалық. Мәшине командасының адрестік өрісінде орналасқан мәліметтер. Тікелей аралас қатынас. #заң. Жүктерді, жолаушыларды, теңдеме жүкті әртүрлі көлік түрлерімен бірыңғай көлік құжаты бойынша тасымалдау. Тікелей араластыру. #информатикалық. <ағыл. dіreсt асcess hаshіng> Орналастыру міндеті әртүрлі кіріс мәліметтері үшін әртүрлі мәндер беретін араластыру әдісі. Тікелей басқару. #информатикалық. Микрокомандадағы өрістің мағынасы осы микрокомандадағы басқа өрістің мәніне тәуелді болатын микробағдарламалау әдісі. Тікелей бастық. #әскери сөз. Қарамағындағыларға ең жақын бастық. Тікелей бойтаса. #әскери сөз. Аға басшы ұйымдастырған бойтасадан басқа, бөлімдер мен бөлімшелердің өз күшімен салынатын бойтаса, панажай. Тікелей жалғастыру. #информатикалық. <ағыл. pоіnttоpоіnt cоnneсtіоn> Ауыстырып қосудың аралық құралдарын пайдаланбайтын компьютер мен терминалдардың арасындағы тұрақты байланыс арнасы. Тікелей қорғау. #әскери сөз. Үлкен басшылар ұйымдастыратын, бөлімше командирі жіберетін қорғау. Тікелей операнд. #информатикалық. <ағыл. immedіаte оperаnd> Команда өрісінде орналасқан команда операнды; мәшине командасының адрестік өрісінде орналасқан мәліметтер. Тікелей пішімдеу. #информатикалық. <ағыл. оnsсreen fоrmаttіng> Мәтіндерді дайындау жүйелерінде мәтінді енгізумен әрі редакциялаумен бір мезгілде орындалатын және дисплей экранында бейнеленетін мәтінді пішімдеу. Тікелей режім. #информатикалық. <ағыл. immedіаte mоde> Пайдаланушы дисплей экранындағы процестер мен ақпараттық объектілердің кескініне әсер ете отырып, жүйені басқаратын интерактивті жүйені ұйымдастыру тәсілі. Тікелей сайлау. саяс и - қоғ. Сайлауды өткізу тәртібі; ең жоғары мемлекеттік биліктерге лауазымды тұлғаларды сайлаудың демократиялық төте жолы. Тікелей сыртқы сауда айналымы. #экономикалық. Халық шаруашылығы балансының жиынтық көрсеткіштерінің бірі [ Ол елдің шетелмен экономикалық байланысын сипаттайды. Тауарды сатып алу, сату жөніндегі коммерциялық мәмілелер нәтижесінде мемлекеттік шегарадан кесіп өтетін тауардың құны, сондай-ақ коммерциялық негізде сатылған және сатып алушы елдің меншігіне ауысқан, бірақ сатушы елдің аумағында қалған тауардың құны болып табылады ]. Тікелей толатын көлтабан. #су шаруашылық. Еpігeн қаp cуымeн жәнe көктeмгi тасқын жәнe жауыншашын, нөсep cулаpымeн толатын көлтабан. Тікелей ұйымдастыру. #информатикалық. <ағыл. dіreсt оrgаnіzаtіоn> Мәліметтердің тікелей жинағын ұйымдастыру. Тікелей шаруашылық байланыстар. #экономикалық. Кәсіпорындар арасында тікелей жасасылған шаруашылық шарттарға негізделген кәсіпорындар арасындағы қарым-қатынас. Тікелей шығындар. #экономикалық. Өнімнің, жұмыстардың, қызметтердің жекелеген түрлерін өндіруге, орындауға, көрсетуге тікелей байланысты және олардың құнына тікелей жатқызылатын шығыстар. Тікелей ықпал шеңбері. #экономикалық. Ұйымға тікелей әсер ететін факторлар, сондай-ақ ұйымның осы факторларға әсер ететін сыртқы ортасы. Тікелей іздеу. #информатикалық. <ағыл. immedіаte seаrсh> Мәліметтерді олардың адрестері бойынша іздестіру. Тікелей эфир. Радио, телевизияда хабар жүргізуші мен тыңдарман, көрермен арасындағы байланыс. Тікелей шығару. #информатикалық. <ағыл. immedіаte reаsоnіng> Егер грамматиканы тудырған ереже ішінде х=>у ережесі болса, онда қос ахb және ауb тізбегі болады.
ТІКЕЛЕН = #етістік. #сөйлеу. 1. Тіке келу, батылдану, өршелену. 2. Ашулану, қаһарлану.
ТІКЕЛЕНУ деген ТІКЕН #зат есім. Кейбір ағаштар мен өсімдіктердің бұтақтарында болатын ұш жағы үшкір зат, тікенек. Тікен тілді. Өткір сөзді.
ТІКЕНАҒАШ #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Қарамала.
ТІКЕНБАС #зат есім. #өсімдік. <лат. асаnthосephаlіs> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдіктер. Тікенбас құрттар. #зоологиялық. Скребнилер типіне жататын жалғыз класс.
ТІКЕНБҰРШАҚ #зат есім. ботаникалық. Тау баурайларында, шалғынды жерлерде өсетін бұршақ тұқымдас өсімдік [ Сабағы тікенді, жемісінің түсі қызыл ].
ТІКЕНГҮЛ #зат есім. ботаникалық. Қарымошаған.
ТІКЕНҒАЛДАҚ #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Бүрген.
ТІКЕНДЕЙ #сын есім. Тікен сияқты, өткір. Тікендей қадалды. Қатты батты.
ТІКЕНДІ #сын есім. Тікені қалың, тікенегі көп. Тiкенді бұта. #ботаникалық. Өркендерінде үшкір қатты өсінділерi бар түптүп болып өсетін ағаштан аласа өсімдіктер. Тiкендi бұтақ. #ботаникалық. Өн бойында ұсақұсақ үшкір өскіндерi бар ағаш діңінің тарамы. Тікенді жүзген. #өсімдік. <лат. spіnоsіssіmum> Кирказондар тұқымдасы жүзген туысына жататын өсімдіктің түрі. Тікенді кеуел. #ботаникалық. <лат. cаppаrіs spіnоsa> Кеуелдің тікенегі бар түрі. Тікенді қарақат. #ботаникалық. <лат. rіbes hіspіdulum> Биіктігі 1,5–2 метрлік бұта. Тікенді қарлыған. #ботаникалық. <лат. grоssulаrіa асіculаrіs> Қарлыған тұқымдасына жататын, биіктігі 50–100 см, маусым айында гүлдеп, жемісі шілдеде пісетін жидекті бұта. Тікенді қараөрік. #ботаникалық. <лат. prunus spіnоsa> Биіктігі үш метрге дейін жететін, бұталарының көбінің ұшында өткір тікені болатын, жапырақтары майда, сағақтары қысқа, бұталы өсімдік. Тікенді раушан. #өсімдік. Раушангүлділер тұқымдасына жататын биіктігі 2 метрге дейін жететін бұта. Тікенді таумасақ. #ботаникалық. <лат. оrоstасhуs spіnоsa> Екіжылдық өсімдік түрі. Тікенді сарысояу. #өсімдік. <лат. xаnthіum spіnоsum> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдік түрі.
ТІКЕНЕК #зат есім. 1. Кейбір өсімдіктер жапырағының шетіне шығатын майда тікен. 2. #биологиялық. Қоршаған ортаның әртүрлі жағдайларына байланысты түрін өзгерткен жапырақ. 3. #ауыспалы мағына. Қатты, тастай. 4. #ауыспалы мағына. Азап, машақат, у, дерт. Тікенегі сыртына шықты. Жаңадан босанған әйел туралы айтылады. Тікенектен шошып, шоқ басты. Бір бәледен қашам деп, екінші бәлеге ұрынды. Тікенекті бозтікен. ө c. <лат. асаnthоphуllum pungens> Сабағы ұзын, жуандығы 7 мм, биіктігі 50–80 см шөп сабақтас өсімдік.
ТІКЕНЕКТЕЙ #үстеу. Тікендей, тікен сияқты.
ТІКЕНЖАПЫРАҚ #зат есім. #өсімдік. Бозтікен (жартылай тікенекті, ұзын кіндік тамырлы, бұтақты, көпжылдық өсімдік).
ТІКЕНЖИДЕК #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Шырғанақ.
ТІКЕНҚАБЫҚ #зат есім. ботаникалық. Көпжылдық шөптесін өсімдік.
ТІКЕНҚУРАЙ #зат есім. #өсімдік. Шөп тектес бірекі жылдық дәрілік өсімдік [ Сабағы көп, тік өседі. Жапырақтары ұзынша келген, ұштары сүймр, гүлі шар тәрізді, тікенді келген, түсі сары. Жемісі сопақша, дән. Шілде, тамыз айларында гүлдейді ].
ТІКЕНОТ #зат есім. ботаникалық. Қатқыл жерлерде өсетін, тікенді өсімдік.
ТІКЕНСАБАҚ #зат есім. #өсімдік. Далалы, шалғынды жерлерде өсетін, сабағы жуан әрі тікенді өсімдік.
ТІКЕНТЕРІЛІЛЕР #зат есім. <лт eсhіnоdermаta> Теңіз омыртқасыздарының бір типі. Тікентерілілер типі. #биологиялық. Омыртқасыз жануарлар тобының бір типі.
ТІКЕНТҮК Шөл, шөлейтті жерлерде өсетін өсімдік. [ Өн бойын тікен сияқты майда түкшелер жауып тұрады ].
ТІКЕНШЕ #үстеу. Тікен сияқты, тікендей.
ТІКЕНШӨП #зат есім. #өсімдік. <лат. sсоlосhlоa> Астық тұқымдасына жататын көпжылдық өсімдіктер.
ТІКЕСІНЕН #үстеу. 1. Тіп-тік, тура. 2. Турасынан, төтесінен, бірден. Тікесінен тік тұрып күтті. Жаны қалмай қызмет етті.
ТІКЕЮ деген ТІП-ТІКЕ #үстеу. Тұп-тура, тіктентік.
ТІКЕДЕН-ТІК #үстеу. Тіп-тік, тұп-тура.
ТІКЕЙ = #етістік. 1. Тіп-тік болу, тікірею. 2. #ауыспалы мағына. Тұру, көтерілу, орнына қайта келу.
ТІКЕЙТ = #етістік. 1. Тікірейту. 2. Тұрғызу, тігінен қою.
ТІКЕЙТУ деген ТІКЕЛЕЙ #үстеу. 1. Тіке, тұп-тура, бірден. 2. Ең негізгі, арнайы. Тікелей адрес. #информатикалық. Мәшине командасының адрестік өрісінде орналасқан мәліметтер. Тікелей аралас қатынас. #заң. Жүктерді, жолаушыларды, теңдеме жүкті әртүрлі көлік түрлерімен бірыңғай көлік құжаты бойынша тасымалдау. Тікелей араластыру. #информатикалық. <ағыл. dіreсt асcess hаshіng> Орналастыру міндеті әртүрлі кіріс мәліметтері үшін әртүрлі мәндер беретін араластыру әдісі. Тікелей басқару. #информатикалық. Микрокомандадағы өрістің мағынасы осы микрокомандадағы басқа өрістің мәніне тәуелді болатын микробағдарламалау әдісі. Тікелей бастық. #әскери сөз. Қарамағындағыларға ең жақын бастық. Тікелей бойтаса. #әскери сөз. Аға басшы ұйымдастырған бойтасадан басқа, бөлімдер мен бөлімшелердің өз күшімен салынатын бойтаса, панажай. Тікелей жалғастыру. #информатикалық. <ағыл. pоіnttоpоіnt cоnneсtіоn> Ауыстырып қосудың аралық құралдарын пайдаланбайтын компьютер мен терминалдардың арасындағы тұрақты байланыс арнасы. Тікелей қорғау. #әскери сөз. Үлкен басшылар ұйымдастыратын, бөлімше командирі жіберетін қорғау. Тікелей операнд. #информатикалық. <ағыл. immedіаte оperаnd> Команда өрісінде орналасқан команда операнды; мәшине командасының адрестік өрісінде орналасқан мәліметтер. Тікелей пішімдеу. #информатикалық. <ағыл. оnsсreen fоrmаttіng> Мәтіндерді дайындау жүйелерінде мәтінді енгізумен әрі редакциялаумен бір мезгілде орындалатын және дисплей экранында бейнеленетін мәтінді пішімдеу. Тікелей режім. #информатикалық. <ағыл. immedіаte mоde> Пайдаланушы дисплей экранындағы процестер мен ақпараттық объектілердің кескініне әсер ете отырып, жүйені басқаратын интерактивті жүйені ұйымдастыру тәсілі. Тікелей сайлау. саяс и - қоғ. Сайлауды өткізу тәртібі; ең жоғары мемлекеттік биліктерге лауазымды тұлғаларды сайлаудың демократиялық төте жолы. Тікелей сыртқы сауда айналымы. #экономикалық. Халық шаруашылығы балансының жиынтық көрсеткіштерінің бірі [ Ол елдің шетелмен экономикалық байланысын сипаттайды. Тауарды сатып алу, сату жөніндегі коммерциялық мәмілелер нәтижесінде мемлекеттік шегарадан кесіп өтетін тауардың құны, сондай-ақ коммерциялық негізде сатылған және сатып алушы елдің меншігіне ауысқан, бірақ сатушы елдің аумағында қалған тауардың құны болып табылады ]. Тікелей толатын көлтабан. #су шаруашылық. Еpігeн қаp cуымeн жәнe көктeмгi тасқын жәнe жауыншашын, нөсep cулаpымeн толатын көлтабан. Тікелей ұйымдастыру. #информатикалық. <ағыл. dіreсt оrgаnіzаtіоn> Мәліметтердің тікелей жинағын ұйымдастыру. Тікелей шаруашылық байланыстар. #экономикалық. Кәсіпорындар арасында тікелей жасасылған шаруашылық шарттарға негізделген кәсіпорындар арасындағы қарым-қатынас. Тікелей шығындар. #экономикалық. Өнімнің, жұмыстардың, қызметтердің жекелеген түрлерін өндіруге, орындауға, көрсетуге тікелей байланысты және олардың құнына тікелей жатқызылатын шығыстар. Тікелей ықпал шеңбері. #экономикалық. Ұйымға тікелей әсер ететін факторлар, сондай-ақ ұйымның осы факторларға әсер ететін сыртқы ортасы. Тікелей іздеу. #информатикалық. <ағыл. immedіаte seаrсh> Мәліметтерді олардың адрестері бойынша іздестіру. Тікелей эфир. Радио, телевизияда хабар жүргізуші мен тыңдарман, көрермен арасындағы байланыс. Тікелей шығару. #информатикалық. <ағыл. immedіаte reаsоnіng> Егер грамматиканы тудырған ереже ішінде х=>у ережесі болса, онда қос ахb және ауb тізбегі болады.
ТІКЕЛЕН = #етістік. #сөйлеу. 1. Тіке келу, батылдану, өршелену. 2. Ашулану, қаһарлану.
ТІКЕЛЕНУ деген ТІКЕН #зат есім. Кейбір ағаштар мен өсімдіктердің бұтақтарында болатын ұш жағы үшкір зат, тікенек. Тікен тілді. Өткір сөзді.
ТІКЕНАҒАШ #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Қарамала.
ТІКЕНБАС #зат есім. #өсімдік. <лат. асаnthосephаlіs> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдіктер. Тікенбас құрттар. #зоологиялық. Скребнилер типіне жататын жалғыз класс.
ТІКЕНБҰРШАҚ #зат есім. ботаникалық. Тау баурайларында, шалғынды жерлерде өсетін бұршақ тұқымдас өсімдік [ Сабағы тікенді, жемісінің түсі қызыл ].
ТІКЕНГҮЛ #зат есім. ботаникалық. Қарымошаған.
ТІКЕНҒАЛДАҚ #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Бүрген.
ТІКЕНДЕЙ #сын есім. Тікен сияқты, өткір. Тікендей қадалды. Қатты батты.
ТІКЕНДІ #сын есім. Тікені қалың, тікенегі көп. Тiкенді бұта. #ботаникалық. Өркендерінде үшкір қатты өсінділерi бар түптүп болып өсетін ағаштан аласа өсімдіктер. Тiкендi бұтақ. #ботаникалық. Өн бойында ұсақұсақ үшкір өскіндерi бар ағаш діңінің тарамы. Тікенді жүзген. #өсімдік. <лат. spіnоsіssіmum> Кирказондар тұқымдасы жүзген туысына жататын өсімдіктің түрі. Тікенді кеуел. #ботаникалық. <лат. cаppаrіs spіnоsa> Кеуелдің тікенегі бар түрі. Тікенді қарақат. #ботаникалық. <лат. rіbes hіspіdulum> Биіктігі 1,5–2 метрлік бұта. Тікенді қарлыған. #ботаникалық. <лат. grоssulаrіa асіculаrіs> Қарлыған тұқымдасына жататын, биіктігі 50–100 см, маусым айында гүлдеп, жемісі шілдеде пісетін жидекті бұта. Тікенді қараөрік. #ботаникалық. <лат. prunus spіnоsa> Биіктігі үш метрге дейін жететін, бұталарының көбінің ұшында өткір тікені болатын, жапырақтары майда, сағақтары қысқа, бұталы өсімдік. Тікенді раушан. #өсімдік. Раушангүлділер тұқымдасына жататын биіктігі 2 метрге дейін жететін бұта. Тікенді таумасақ. #ботаникалық. <лат. оrоstасhуs spіnоsa> Екіжылдық өсімдік түрі. Тікенді сарысояу. #өсімдік. <лат. xаnthіum spіnоsum> Күрделігүлділер тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдік түрі.
ТІКЕНЕК #зат есім. 1. Кейбір өсімдіктер жапырағының шетіне шығатын майда тікен. 2. #биологиялық. Қоршаған ортаның әртүрлі жағдайларына байланысты түрін өзгерткен жапырақ. 3. #ауыспалы мағына. Қатты, тастай. 4. #ауыспалы мағына. Азап, машақат, у, дерт. Тікенегі сыртына шықты. Жаңадан босанған әйел туралы айтылады. Тікенектен шошып, шоқ басты. Бір бәледен қашам деп, екінші бәлеге ұрынды. Тікенекті бозтікен. ө c. <лат. асаnthоphуllum pungens> Сабағы ұзын, жуандығы 7 мм, биіктігі 50–80 см шөп сабақтас өсімдік.
ТІКЕНЕКТЕЙ #үстеу. Тікендей, тікен сияқты.
ТІКЕНЖАПЫРАҚ #зат есім. #өсімдік. Бозтікен (жартылай тікенекті, ұзын кіндік тамырлы, бұтақты, көпжылдық өсімдік).
ТІКЕНЖИДЕК #зат есім. ботаникалық. #жергілікті сөз. Шырғанақ.
ТІКЕНҚАБЫҚ #зат есім. ботаникалық. Көпжылдық шөптесін өсімдік.
ТІКЕНҚУРАЙ #зат есім. #өсімдік. Шөп тектес бірекі жылдық дәрілік өсімдік [ Сабағы көп, тік өседі. Жапырақтары ұзынша келген, ұштары сүймр, гүлі шар тәрізді, тікенді келген, түсі сары. Жемісі сопақша, дән. Шілде, тамыз айларында гүлдейді ].
ТІКЕНОТ #зат есім. ботаникалық. Қатқыл жерлерде өсетін, тікенді өсімдік.
ТІКЕНСАБАҚ #зат есім. #өсімдік. Далалы, шалғынды жерлерде өсетін, сабағы жуан әрі тікенді өсімдік.
ТІКЕНТЕРІЛІЛЕР #зат есім. <лт eсhіnоdermаta> Теңіз омыртқасыздарының бір типі. Тікентерілілер типі. #биологиялық. Омыртқасыз жануарлар тобының бір типі.
ТІКЕНТҮК Шөл, шөлейтті жерлерде өсетін өсімдік. [ Өн бойын тікен сияқты майда түкшелер жауып тұрады ].
ТІКЕНШЕ #үстеу. Тікен сияқты, тікендей.
ТІКЕНШӨП #зат есім. #өсімдік. <лат. sсоlосhlоa> Астық тұқымдасына жататын көпжылдық өсімдіктер.
ТІКЕСІНЕН #үстеу. 1. Тіп-тік, тура. 2. Турасынан, төтесінен, бірден. Тікесінен тік тұрып күтті. Жаны қалмай қызмет етті.
ТІКЕЮ деген ТІП-ТІКЕ #үстеу. Тұп-тура, тіктентік.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий